Home >> Magazine >> Rasik

Rasik

  • आमीर खान आला तेव्हाची गोष्ट
    एका रात्रीत जगातला कुठलाच समाज बदलत नसतो. एका क्षणात जगातल्या कुठल्याच समाजाची मानसिकता बदलत नसते. हे बदल बऱ्याचदा अदृश्य स्वरूपाचे असतात, बऱ्याचदा कासवगतीनेही होत असतात. पण हीच कासवगती हरघडी आशावादही जागवत असते. महाराष्ट्रातल्या काही जिल्ह्यांमध्ये सध्या आमिर खान आदी कलावंतांच्या सोबत ग्रामस्थांचे श्रमदान सुरू आहे. जलसंवर्धनाचा उद्देश नजरेपुढे ठेवून या प्रक्रियेत सामील समाजाच्या मानसिकतेवर प्रकाशझोत टाकणारा हा विशेष लेख... उत्तर सोलापूर तालुक्यातील बेलाटी, हिरज, राळेरास,...
    May 21, 01:48 PM
  • बॉलीवूडचे बघे
    पाणी, दुष्काळ, ग्लोबल वॉर्मिंग यावर भारतभरात अनेक शोधनिबंध लिहिले जात आहेत. मीडिया कानाकोपऱ्यातल्या प्रश्नांना समोर आणते आहे. नव्या शतकात विविध विषय हाताळणारा भारतीय सिनेमा मात्र वॉटर पॉलिटिक्सवर मूग गिळून गप्प बसलाय... दुष्काळग्रस्त बुंदेलखंडमधले एक गाव. जिथे गेल्या अनेक वर्षांपासून पावसाने पाठ फिरवली आहे. शेती सोडून तिथले शेतकरी शहरात पोट भरण्यासाठी स्थलांतरित होत आहेत. त्या परिस्थितीत तग धरून राहिलेल्या एका अंध वृद्धाच्या मुलाने शेतीसाठी कर्ज घेतले आहे. दुष्काळ आणि...
    May 21, 10:39 AM
  • मनात पूजीन रायगडा
    एका बाजूला मोठ्या तोंडाने सबका साथ सबका विकास म्हणायचं आणि दुसऱ्या बाजूला इतिहासपुरुषांच्या नावाने अस्मितेला धग देत राहायचं, हे तंत्र गाव पातळीवरचा नेताच नव्हे, गृहमंत्रिपदावरचे राजनाथ सिंहही सर्रास वापरताहेत, त्यातूनच महाराणा प्रताप ग्रेट की अकबर, हा सार्वत्रिक भूल देण्याचा प्रकार घडतोय. म्हणजे, काश्मिरात दगडफेक्या जमावाला पांगवण्यासाठी लष्कर अश्रुधुराच्या नळकांड्या फोडतंय आणि इकडे सत्ताधारी नेते समाजाला गुंगी आणण्यासाठी वेळ साधून अफूधुराच्या नळकांड्या सोडताहेत... राजनाथ...
    May 21, 03:00 AM
  • काजव्यांनो मशाली व्हा...
    टाळ्या वाजवून पोट भरणे हे आजच्या बदलत्या काळात तृतीयपंथी समाजाचे भागधेय असूच शकत नाही. माहिती-तंत्रज्ञानाच्या प्रगतीचा लाभ जसा उर्वरित समाज घेतोय, तसा तो तृतीयपंथींना व्हायला हवा आहे, शासनाच्या स्वयंरोजगार योजनेत तृतीयपंथींना स्थान असायला हवे आहे... माधुरी सरोदे हे नाव महाराष्ट्रातील तृतीयपंथी समुदायात वेगळी ओळख आणि वेगळा संघर्ष घेऊन जगत आहे. तिने बहुलिंगी समुदायासाठी कार्य करणाऱ्या मुंबईस्थित हमसफर ट्रस्ट संस्थेत वेगवेगळ्या जबाबदाऱ्या समर्थपणे पेलल्या आहे. सखी, चार चौघी...
    May 21, 03:00 AM
  • ऑपरेशन ‘आवाज बंद’
    भाजप-संघाला केवळ सत्ता नव्हे तर सर्वंकष सत्ता हवी आहे. विरोध ठेचायचा असतो, हे त्यांच्या राजकीय विचारात पक्के आहे. विरोध करणाऱ्या उदारमतवादी स्वतंत्र व्यक्तींवर दहशतवादाचा ठप्पा मारणे, विद्यापीठांतून त्यांना नामोहरम करणे, हे जसे सुरू आहे तसेच विरोधी राजकीय पक्षांचा आवाज बंद करण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत. इलेक्ट्रॉनिक मीडिया, सोशल मीडिया, शासकीय यंत्रणा सर्वांचा वापर आवाज बंद करण्यासाठी आस्तेआस्ते सुरू झाला आहे... पूर्वी दूरदर्शन हे चॅनेल सरकारी चॅनेल म्हणून समजले जात असे. सरकारी...
    May 21, 03:00 AM
  • देशी मांडणीचा वैश्विक परिप्रेक्ष्य
    मुरासाकी शिकिबू, मॅक्सिम गॉर्की, जेम्स जॉईस, नॉर्वेचा कार्ल क्नोजगार्ड, आपले भालचंद्र नेमाडे या सगळ्या लेखकांनी खासगी आणि आजूबाजूच्या मानवी संबंधांची एतद्देशीय मांडणी वैश्विक परिप्रेक्ष्यातून केली आहे. आपले देशीपण सांभाळून वैश्विक मूल्यांशी बांधिलकी सांगणाऱ्या या लेखकांची आणि त्यांच्या उत्तोमोत्तम साहित्याची समाजाला निश्चितच गरज असणार आहे... मुरासाकी शिकिबू ही जपानच्या हे-आन राजवटीमधील एक साधारण स्त्री. त्याकाळच्या परंपरेनुसार स्त्रियांना राजभाषा अर्थात चिनी भाषा...
    May 21, 03:00 AM
  • भयग्रस्त पुरुषाची मुक्तता
    खरंच पुरुष घाबरट असतात का किंवा घाबरलेले असतात का?या प्रश्नाचे उत्तर होकारार्थी आहे. पुरुष हे स्त्रियांच्या तथाकथित लैंगिक क्षमतेला आतून घाबरलेले असतात. त्यांना असं वाटतं की, स्त्रियांची लैंगिकता म्हणजे काही तरी अफाट प्रकरण आहे. त्यापुढे आपण पुरुष म्हणून टिकाव धरू शकू की नाही, याबद्दल तो साशंक असतो. ही भीती आजची नाही, फार प्राचीन काळापासून आहे... लेखाचं शीर्षक वाचूनच असं वाटण्याची शक्यता आहे की भयग्रस्त असेल तो पुरुषच कसला! कारण आपल्या परंपरेने पुरुष नावाचा जो सांस्कृतिक साचा बनवला...
    May 21, 03:00 AM
  • झुकायला सांगितले, ते सरपटताहेत...
    तीन वर्षांपूर्वी नरेंद्र मोदींच्या नेतृत्वाखाली भाजपप्रणित सरकार सत्तेवर आले. पाठोपाठ केवळ राजकीयच नव्हे तर सामाजिक- सांस्कृतिक समीकरणेही बदलत गेली. जनमानस घडवण्यास कळीच्या भूमिका बजावणाऱ्या टेलिव्हिजन न्यूज मीडियाचा रोखही बदलत गेला. हा बदलेला मीडियाच आता सत्ताधाऱ्यांना प्रश्न करण्यापेक्षा हरघडी विरोधकांना आरोपीच्या पिंजऱ्यात उभे करू पाहतो आहे... सत्तेशी सलगी असलेल्यांच्या दांडगाईला उघड करण्यापेक्षा कडव्या राष्ट्रवादाची कड घेत विरोधी विचारधारेच्या व्यक्ती-संस्थांना लक्ष्य...
    May 21, 01:45 AM
  • तुझ्या जखमेतलं कासवकौठ
    भावनेचं रूप घेऊन शब्द कागदावर अवतरतात. भावनांच्या लडीतून कथाविश्व आकारास येत जातं. या विश्वाची काही वैशिष्ट्यं असतात. ती कधी दीर्घकथेतून उलगडतात, कधी लघुकथेतून. परंतु अत्यल्प शब्दांत अवघे विश्व सामावलेली कथा आपल्याला निराळ्या रूपात भेटते. एकदा भेटली की, कायमस्वरूपी आपली होऊन जाते. अशाच वाचकमनांवर प्रभाव टाकणाऱ्या लघुत्तम कथांना व्यासपीठ देणारे हे पाक्षिक सदर... तुझ्या जखमेतलं कासवकौठ वडेश्वर आश्रमशाळेत काम करत असताना, समोरच्या डोंगरावर काही आदिवासी घरं दाटीवाटीने वसलेली. तिथली...
    May 14, 10:18 AM
  • प्रतिमेपलीकडले टिकेकर
    डॉ. अरुण टिकेकर यांचे बोजड वाटणारे आणि बऱ्याचदा स्पष्ट भूमिका न घेणारे लिखाण हा एकीकडे टीकेचा विषय बनत असताना त्यांच्यावर असलेल्या इंग्रजी शिष्टाचाराच्या प्रभावामुळे आणि अघळपघळ, सहज उपलब्ध नसण्यामुळेही थोडा स्टारडम त्यांच्या नावावर जमा झाला होता. वृत्तपत्रांतून त्यांची जी काही प्रतिमा महाराष्ट्रातील लाखो वाचकांच्या मनात त्या काळात निर्माण झाली होती, तिला तडे देण्याचे काम त्यांच्यावरच्या प्रस्तुत पुस्तकाने केले आहे... वृत्तपत्र रोज विकत घेऊन वाचण्याची आर्थिक क्षमता कनिष्ठ...
    May 14, 10:00 AM
  • सत्याग्रहाच्या शताब्दीला धर्मांधतेचे सावट
    प्रत्येक काळाच्या स्वतःच्या अशा काही समस्या असतात. त्यांची उत्तरे शोधण्यासाठी माणसाच्या हाताशी काही शाश्वत विचारधारा हव्या असतात. गांधी विचारांचा वारसा नेमकेपणाने इथे उपयोगी पडतो. आपण जर पोस्ट ट्रुथच्या जमान्यात जगत असू, तर सत्याचे शाब्दिक खेळ क्रमप्राप्तच असतात आणि अशा काळात सत्याचे प्रयोग करणारा महात्मा अधिक जवळचा आणि कालसुसंगत ठरतो... सुमारे शंभर वर्षांपूर्वीची गोष्ट. अर्थात, १९१७ची. सक्तीची निळेची शेती आणि राज्यकर्त्यांची दमनशाही समजून घ्यायला एक माणूस बिहारच्या चंपारण्य...
    May 14, 09:56 AM
  • इथे दूध विकता येणार नाही...
    घरातल्या लोकांनी दूध विकलं तर त्यांचं छप्पर पेटलं, आत बांधलेली गाय आणि वासरू जळून गेलं. अशा लय गोष्टी या गावात घडल्यात, म्हणून लोक दूध नाहीती विकत. अहो ज्या म्हशीचं दूध विकलं त्या म्हशी पुन्हा गाभण राहात नाहीत. मग बघा, काय ताकद असलं देवाची? आमच्या दूध संघाच्या शाखा आम्ही अनेक गावात सुरू केल्या आहेत; पण एका गावात गेल्यावर मात्र आम्हाला वेगळाच अनुभव आला. आम्ही त्या गावात गेल्यावर गावकऱ्यांनी सांगितलं, तुम्ही आमच्या गावात दूध संघ काढू नका. कारण आमच्या गावातली माणसं दूध विकत नाहीत. मग आम्ही...
    May 14, 09:46 AM
  • ब्रम्हगिरीच्या डोंगरात आफ्रिकेच्या ठसा
    पारंपरिक पद्धतीपेक्षा कमी खर्च पण जास्त उत्पन्न, असे श्री पद्धतीचे सूत्र. इंग्रजीत याला एसआरआय (सिस्टम ऑफ राइस इन्टेन्सिफिकेशन) म्हणतात. आफ्रिकेतील मादागास्कर देशात राहणारे फादर हेन्डी डी यांनी या पद्धतीचा शोध लावला. आज या पद्धतीने हळूहळू उत्पन्न वाढीचा आलेख चढत गेला आहे. पारंपरिक लागवड पद्धतीने एकरी ७ पोते भात होत होते, श्री पद्धतीने ते प्रमाण एकरी ३५ पोत्यांवर गेले आहे. उत्पादन खर्च कमी आणि उत्पन्न जास्त... याची हमी देणारी पद्धती असेल तर ती कोणता शेतकरी नाकारेल? आणि त्यातही उत्पन्न...
    May 14, 09:41 AM
  • युगप्रवर्तक जोडगोळी
    मार्क्स आणि एंगल्स दोघांनी मिळून चाळीस-पंचेचाळीस पानांची कम्युनिस्ट मॅनिफेस्टो ही पुस्तिका लिहिली. जगातील कामगारांनो एक व्हा. तुमच्याकडे गमावण्यासारखे बेड्यांखेरीज काही नाही. अशी अजरामर वाक्ये यात आली. सत्तरच्या दशकापर्यंत फ्रेंच, इंग्लिश अशा अनेक भाषांमध्ये अनुवाद होऊन आणि जर्मन भाषेत बारा आवृत्त्या निघून, हे पुस्तक कामगारांपर्यंत पोहोचले. आज कम्युनिझम आणि मार्क्सवाद या दोन संज्ञा जवळपास एकाच अर्थाने काही जण वापरतात. पण मार्क्स शिकत असल्यापासून कम्युनिझमची चळवळ चालू होती....
    May 14, 09:34 AM
  • रक्ताळलेल्या वाटा, भयभीत जंगले
    एका बाजूला घगधगत्या काश्मीरमधला फुटीरवाद्यांचा दहशतवाद, दुसऱ्या बाजूला देशाच्या अंतर्भागातले माओवाद्यांचे सततचे हिंसक थैमान... एका बाजूला पाकिस्तानची पडछाया, दुसऱ्या बाजूला चीनचा अदृश्य चेहरा. अनेक दशकांपासूनचे हे धगधगते प्रश्न. अनेक सरकारे आली-गेली, प्रश्न काही सुटले नाहीत. गुंतागुंतीचे मात्र होत गेले. अलीकडेच सुकमा इथे माओवाद्यांनी २५ सीआरपीएफच्या जवानांना ठार केले आणि त्याचा पुन:प्रत्यय आला. ज्या रस्त्यांवरून विकासाचे वारे वाहायला हवे, ते रस्ते रक्तरंजित बनले. परिसराशी...
    May 14, 09:33 AM
  • शाळा  सुटते... पाटी  फुटते...
    शिक्षण त्याच्यासाठी आहे,शिक्षण तिच्यासाठी आहे, पण बहुलिंगींसाठी ते केवळ स्वप्नच आहे. त्यांच्या ठायी शाळेचा दाखला मिळवण्यापासून, स्वत:ची ओळख पटवून देण्यापर्यंत केवळ संघर्षच आहे... शासन, कायदा हे आभासी आधार आहेत. ज्याने खऱ्या अर्थाने साथ द्यावी, तो समाज मात्र आजही अलिप्त आहे... मे महिना काही मुलांच्या उन्हाळी सुट्या, तर काही मुलांची व्हेकेशन बॅच, आणि काही जण भविष्यात घेण्याच्या शिक्षणाची रूपरेखा आखत असतील. शाळा-कॉलेज या वर्षी मुलांना काय नवीन देता येईल, याचा आराखडा आखत असतील. नवीन जागी...
    May 7, 03:10 AM
  • माणसामाणसांतील नात्यांची बंदिश
    बंदिश म्हणजे एकत्र बांधणं-बॉण्डिंग. हे नाटक माणसांच्या उरल्यासुरल्या नात्यातून किंवा नात्याच्या उरल्यासुरल्या माणसांतून अशी बंदिश सिद्ध करू पाहणाऱ्या एका माणसाच्या धडपडीबद्दलचं नाटक आहे. भोवतीचं अवकाश आणि आताचा काळ दोहोंत परका झालेला, एकूणच जीवनाच्या उद्देशाविषयी संभ्रमित झालेला हा माणूस त्याच्या विशिष्ट स्वभावामुळे आता मूठभर उरलेल्या जिव्हाळ्याच्या आपल्यांनाही टिकवून ठेवताना दमून गेला आहे. या स्थितीत त्याला थारा मिळतो ना वर्तमानात, ना भूतकाळात. अशा हॉलोमध्ये त्याला...
    May 7, 03:07 AM
  • टिळकबाई. काय हे...
    आपापल्यांत धुसफुसतबोलणं वेगळं, आणि पदाचं भान सोडून आपल्याच लोकांत का होईना सार्वजनिक ठिकाणी बोलणं टाळणं वेगळं.पण आरक्षणामुळे ब्राह्मणांना स्थलांतर करावं लागतं, हे सांगताना पुण्याच्या महापौरांचं भान सुटलं. त्यांनी टाळ्या मिळवत शेंगा तर खाल्ल्यात, पण टरफलं मात्र त्यांना उचलायची नाहीत... स्थलांतरात तसं वाईट काहीच नाही. वैयक्तिक तर नाहीच आणि समाजासाठीही नाही. माणूस स्थलांतर करतो. म्हणजे गावापुरता असतो, तो जग बघतो. आकुंचित असतो, तो विस्तारतो. त्याला वैयक्तिक प्रगतीच्या जास्त संधी...
    May 7, 03:06 AM
  • छोटा 'चेतन'
    दोन व्यक्तींमधलावाद-संवाद सौहार्दपूर्ण वातावरणात होऊच नये, अशा पद्धतीचा सध्याचा माहोल आहे. उद्दामपणा हे जणू आजच्या संवाद व्यवहाराचं व्यवच्छेदक लक्षण होऊन गेलं आहे. यातून विचारांची नव्हे तर आरोप-प्रत्यारोपांची देवाणघेवाण होऊ लागली आहे. यातून सुसंस्कृत नव्हे तर आक्रस्ताळी नि आक्रमक गट तयार होत चालले आहेत. चेतन भगत आणि त्याच्या टीकाकारांनी याच अप्रिय बाजूचं दर्शन घडवलं आहे... अराजकाचं एक तंत्र असतं. ज्याला ते अवगत असतं, तो उन्मादात जुनं ते उद्ध्वस्त तरी करत सुटतो, वा उन्मनी अवस्थेत नवं...
    May 7, 03:05 AM
  • मिथकांहुनि बाहुबली उत्कट
    रजनीकांत-शाहरुख-सलमान-आमिर खानआदींच्या कमाईचे विक्रम नुकत्याच प्रदर्शित बाहुबली-२ने केवळ तीन दिवसांत मोडले. कुणी याला पॅन-इंडियाअपिल असलेला सिनेमा म्हटले, कुणी कथा आणि तंत्रज्ञानकेंद्री सिनेमांचा नवा प्रवाह आला म्हटले. तंत्राधिष्ठित कल्पनाविस्ताराचा हा सर्वोच्च चित्रपटाविष्कार असल्याचेही प्रमाणपत्र अनेकांनी देऊन टाकले. इथे प्रश्न एवढाच आहे की, कमाई आणि व्यावसायिक स्पर्धेच्या पलीकडे जाऊन शतकानुशतके मिथकांच्या प्रभावाखाली असलेलं समाजमन एक्सप्लॉइट करताना चित्रपटकर्त्यांनी...
    May 7, 03:05 AM
 
जाहिरात
 

ठळक बातम्या

 
 
 
 
 
 

वाचकांची आवड

 
 
 
 
 
 
जाहिरात
 

रंजक बातम्या

 
 
 
 
 
 

बॉलिवूड

 
 
 
 
 
 

जीवनमंत्र

 
 
 
 
 
 

क्रिकेट

 
 
 
 
 
 

बिझनेस

 
 
 
 
 
 

हास्ययात्रा