Home >> Magazine >> Rasik

Rasik

  • अमुक माहोल, अमुक प्रश्‍न...
    नाटक निव्वळ रंजनात्मक असतं. भव्यदिव्य नि भरजरी असतं. नाटक विचारप्रवृत्त करतं, माणसाच्या असण्यालाच थेट आव्हान देतं. पण ते नेहमीच आजचं ठरतं का? आजच्या नाटकांची वैशिष्ट्ये काय असतात? आजचं नाटक नेमकं कशाला म्हणायचं? आजचं नाटक हे अमुकच प्रश्नांचं वा अमुकच माहोलाचंच असतं का?... मराठी रंगभूमीवर नवतरुण रंगकर्मींनी व्यापलेला आजचा अवकाश धुंडाळत केेलेला हा चिंतनशील ऊहापोह... उस्मानाबाद येथे भरलेलं ९७ वे अ. भा. मराठी नाट्य संमेलन हे केवळ एक निमित्तमात्र... किंग लियर आणि नाटककाराच्या शोधात सहा...
    April 23, 03:00 AM
  • हिराबाई नावाची कस्तूरी
    अखिल भारतीय मराठी नाट्य संमेलन ९७व्या आकड्यापर्यंत येऊन पोहोचलेले आहे. २०२०मध्ये शतकमहोत्सवी नाट्य संमेलन होईल. परंतु आजवरच्या नाट्य संमेलनांच्या इतिहासामध्ये फक्त सात महिलांना नाट्य संमेलनाच्या अध्यक्षपदाचा मान मिळाला आहे. त्यातही महिला नाटककार एकच. त्यांचं नाव, गिरिजाबाई केळकर. हिराबाई पेडणेकर नावाच्या आणखी एका नाटककार महिलेने त्यांच्यासारखी छाप सोडली होती. मात्र इतिहासाने हिराबाईंच्या कार्याची नोंद अभावानेच घेतली. परिणामी, त्यांचे कर्तृत्व अखेरपर्यंत काळोखातच राहिले......
    April 23, 03:00 AM
  • इंतजार कीजिए कल तक...
    आजचा टीव्ही मीडिया पाहिला की, हटकून एसपी आठवतात. त्यांची बांधिलकी आठवते. हा गृहस्थ भारतीय टीव्ही मीडिया विश्वातल्या परिवर्तनाचा प्रणेता होता. त्याने हिंदी बातम्यांना स्वत:चा असा चेहरा दिला होता, प्रतिष्ठा दिली होती... सुरेंद्र प्रताप सिंग गेले, त्या घटनेला येत्या २७ जूनला वीस वर्षं पूर्ण होतील. पत्रकारितेत सुरेंद्र प्रताप सिंग म्हणजे एसपी. ये थी खबरें आज तक, इंतजार कीजिए कल तक अशी स्वत:ची टॅगलाइन निर्माण करणारे. त्या वेळी ज्यांनी दूरदर्शनवर अर्ध्या तासाचं आज तक पाहिलंय, त्यांना हे नाव...
    April 23, 03:00 AM
  • भडक मेकअप, गडद लिपस्टिक
    तिला चव्हाट्यावर टाळ्या वाजवताना मी कित्येकदा पाहिलं आहे. भडक मेकअप, गडद लिपस्टिक, भली मोठी टिकली, बेफिकीर हातवारे, बेंबीखाली नेसलेली साडी, तिची एकंदरीतच ढब पाहून सदाचाराच्या व्याख्या जपणाऱ्या बहुसंख्य लोकांना तिची किळस, भीती, राग असं बरंच काही वाटत राहतं. हे असे का राहतात? असा प्रश्न पडत राहतो. तृतीयपंथी समाजाविषयीच्या या प्रश्नावर बहुसंख्य समुदाय कधी दबक्या आवाजात, तर कधी वागणुकीतून बोलतच असतो. आज मी त्याच वृत्तीवर बोलायचं म्हणत्येय... बहुसंख्यांच्या तुलनेत तृतीयपंथींच्या...
    April 23, 03:00 AM
  • तर शिरच्‍छेद!
    सत्य-शिव-सुंदराचा नामजप करणाऱ्यांच्या देशात हिंदुत्ववादी मंडळींची सत्ता लोकशाही सभागृहात स्थापन झालेली असताना, पुन्हा शिरच्छेदाची उद्दाम भाषा होऊ लागली आहे. असे काही भाषणांत ऐकले की, त्याला विरोध करण्याऐवजी श्रोत्यांनाच खून चढतो आहे. विकृतीचे दुष्टचक्र गरगरत फिरते आहे... सध्या भारतात सत्तासमर्थन असलेल्या अनेक बिनडोक वाचाळवीरांना शिरच्छेद करण्याची जबरी खुमखुमी आलेली आहे. जवळपास साऱ्या जगाच्या शब्दकोशातून हद्दपार झालेला शिरच्छेद हा शब्द गेल्या वर्षभरात अचानक भारतात कानावर येऊ...
    April 23, 03:00 AM
  • अडतिशी-पस्तिशीच्या चारचौघी
    आपल्याला कुठे जायचं हे ठरलेलं असतं. मार्ग ठरलेला असतो. मार्गात भेटणारे चेहरेही अपेक्षित असतात. पण त्याच अपेक्षितांच्या गर्दीत काही अनपेक्षितही असतात, आयुष्यभराचा धडा देणारे... कितीतरी अस्सल... कितीतरी सच्चे! आज विद्यापीठात जायला नक्की उशीर होणार, बसचे जेमतेम पैसे. हॉस्टेलवर काम करून तसा कंटाळाच आलेला. सुट्टीत गावाकडे आलो, बाबा आजारी - आईने राबून दिलेल्या पैशांनी कशीबशी इचलकरंजी गाठली. हुसेन भेटला स्टॅण्डवर, प्लंबरिंगची कामे करतो. मालकानं त्याला आज पगार दिलेला, हुसेनचा हा रीतसर पहिला...
    April 23, 03:00 AM
  • विकृत आणि विद्रूप
    असं म्हणतात की, तुम्हाला जनतेचा खरा चेहरा बघायचा असेल तर भारतीय रेल्वेच्या अनारक्षित डब्यातून प्रवास करा. रेल्वेतल्या प्रवासासारखाच कुठलेही मुखवटे नसलेल्या समाजाला आणखी जवळून बघता येते, ते भारतीय सिनेमागृहात. पिटातल्या प्रेक्षकापासून ते गोल्ड क्लासच्या वर्गापर्यंत सगळेच जण सिनेमा पाहताना इतके तल्लीन झालेले असतात की, नकळत त्यांचे मुखवटे गळून पडतात... घटना क्रमांक एक- नागपूरचे विजय टॉकीज. अॅडल्ट चित्रपटांसाठी प्रसिद्ध असणाऱ्या या थिएटरमध्ये तन मन धन हा सिनेमा चालू असताना, एक...
    April 23, 03:00 AM
  • माणुसकीच्या शत्रूसंगे
    डॉ. भरत केळकर हे डॉक्टर्स विदाउट बॉर्डर्स या आंतरराष्ट्रीय संस्थेसाठी कार्य करणारे भारतातील काही मोजक्या डॉक्टरांपैकी एक आहेत. तीन-चार वर्षांपूर्वी त्यांनी सििरया आणि गेल्या वर्षी येमेनच्या सीमेवर जाऊन युद्धग्रस्तांची सेवा केली होती. हिंसेने पोळलेल्या माणसांच्या आयुष्याला नव्याने अर्थ देण्यासाठी धडपडणाऱ्या डॉ. केळकरांनी मांडलेले हे विदारक अनुभव... तसा मी हाडांचा डॉक्टर... वेदनांना सामोरं जाणं मला नवीन नाही, परंतु रामथापासून जवळच असलेल्या झतारी या गावात उभारलेल्या रुग्णालयात...
    April 16, 10:19 AM
  • मराठी लघुत्तम कथा
    भावनेचं रूप घेऊन शब्द कागदावर अवतरतात. भावनांच्या लडीतून कथाविश्व आकारास येत जातं. या विश्वाची काही वैशिष्ट्यं असतात. ती कधी दीर्घकथेतून उलगडतात, कधी लघुकथेतून. परंतु अत्यल्प शब्दांत अवघे विश्व सामावलेली कथा आपल्याला निराळ्या रूपात भेटते. एकदा भेटली की, कायमस्वरूपी आपली होऊन जाते. अशाच वाचकमनांवर प्रभाव टाकणाऱ्या लघुत्तम कथांना व्यासपीठ देणारे हे पाक्षिक सदर... अनावृत लाज एक गरीब मुलगा वर्गात खूप कमी बोलायचा. रानू त्याचं नाव. त्याला आपल्या उसवलेल्या शर्टाच्या शिवणीची, काखेत जीर्ण...
    April 16, 03:00 AM
  • समृद्ध संवेदनशील सर्बियन सिनेमा
    अलीकडचा सर्बियन सिनेमा काय आहे, कसा आहे, त्याची झलक कळावी यासाठी रिपब्लिक ऑफ सर्बिया, नॅशनल फिल्मअर्काइव्ह ऑफ इंडिया आणि आशय फिल्म क्लब पुणे यांनी सर्बियन चित्रपट महोत्सव आयोजित केला होता. सर्बियन चित्रपट किती संवेदनशील आहे, चांगला आहे, प्रगत आहे, याची कल्पना या चित्रपट महोत्सवातून येते. शेवटी तरुण मुलाने आपले म्हणणे खरे केलेच. म्हातारी आई आणि छोट्याशा वस्तीवरील जीव लावणारी माणसे या सर्वांची इच्छा डावलून, जमिनीचा आपला छोटासा तुकडा त्याने विकून टाकला आहे. आलेल्या पैशातून म्हाताऱ्या...
    April 16, 03:00 AM
  • एकच नाद... बैलगाडा शर्यत्
    शेतीच्या कामातून बैल बाजूला पडले असले तरी शर्यतीसाठी बैलांचा वापर अलीकडच्या काळात वाढला आहे. शर्यतीचं वेड वाढत चालल्याने श्रीमंत शेतकरी या वेडासाठी बैल पाळतात. त्यांची निगाही व्यवस्थित ठेवतात. हाच वर्ग आता बैलांचा आसरा बनला आहे. जागतिकीकरणाच्या रेट्यात माणसं बदलली आणि त्यांनी बैलांनाही बदलायला लावलं. सांगली जिल्ह्यातील वांगीची यात्रा. चार-पाच दिवस चालणारी यात्रा म्हणून या यात्रेची ख्याती. सुरुवातीच्या काळात ही यात्रा साधी भरायची. पण ५० वर्षांपूर्वी गावातील पुढारी मंडळींनी...
    April 16, 03:00 AM
  • आपल्या सर्वांचं, आपल्या काळाचं अख्यान...
    जातीसाठी लढणं, जातीवादी असणं हे आता समाजसेवेचं काम झालं आहे. धर्मनिरपेक्ष असणं म्हणजे तुम्ही भेकड आहात, त्यांना सामील आहात, असं समजलं जातंय. प्रश्न विचारणं हा देशद्रोह मानला जातोय. या पार्श्वभूमीवर प्रवीण दशरथ बांदेकर यांची उजव्या सोंडेच्या बाहुल्या ही कादंबरी खूप महत्त्वाची आहे. जात-धर्म-देव-राष्ट्रवाद-संस्कृती यांच्या अस्मितेचं एक भयानक वादळ सध्या देशात घोंघावत आहे. या वादळाला तोंड देताना सर्वच सुजाण लोकांची दमछाक होते आहे. या वातावरणात फुरोगामी नावाचा नवीन टवाळखोर शब्द जन्माला...
    April 16, 03:00 AM
  • हिंमत ठेवली, साथ मिळाली
    शेतकऱ्यांच्या आत्महत्या... सर्वाधिक राजकारण झालेला हा विषय. पण आत्महत्या केलेल्या शेतकऱ्यांच्या पश्चात त्यांच्या बिघडलेल्या शेतीचा मांडव सावरणाऱ्या, त्यांच्या पत्नी मात्र बेदखलच राहात आहेत. मैदान सोडून गेलेल्याचे भांडवल होते, पण पदर खोचून मैदानात लढणाऱ्या तिला मात्र एकाकी सोडले जाते. अशाच एका लढणाऱ्या शेतकरणीचा झगडा शेतीमायच्या सदरात गेल्या वर्षी याच वेळी प्रकाशित करण्यात आला होता. गेल्या वर्षी कोलमडून पडलेल्या त्यांच्या बागेत यंदा क्विंटलभर द्राक्षे लगडली आहेत. यासाठी त्यांना...
    April 16, 03:00 AM
  • उद्ध्वस्त दफनभूमी
    ऐंशीच्या दशकात हे भोग अफगाणिस्तानच्या वाट्याला आले. अफगाणिस्तान पूर्णपणे उद्ध्वस्त झाल्यानंतरमहासत्तांनी आपला मोर्चा इराककडे वळवला आणि अफगाणिस्तानप्रमाणेच इराकही पूर्ण उद्ध्वस्त केला. आता अमेरिका-रशिया आपलं वर्चस्वाचं युद्ध सिरियाच्या भूमीत लढतंय. महासत्तांच्या या लढाईला इस्लामिक स्टेट, बशर असाद, पुतीन, शिया-सुन्नी या टोळ्या असे अनेक कंगोरे आहेत. मात्र जगापुढचे सध्याचे प्रश्न हे युद्धखोर नेत्यांच्या कलकलाटापलीकडचे आहेत आणि आत्मकेंद्री नेत्यांच्या विरोधात असलेल्या...
    April 16, 03:00 AM
  • अनारकली मिल गई है... (रवीशकुमार)
    खूप पुढारलाय आपला सिनेमा. स्त्री ही केवळ उपभोग्य वस्तू नाही, हे तो वेगवेगळ्या नावाने आणि वेगवेगळ्या तऱ्हेने पटवून देतोय, अलीकडे. तिच्या शरीरावर केवळ तिचा आणि तिचाच हक्क आहे. तिच्या मन आणि भावनांची तीच एकमेव मालकीण आहे. सुख कधी हवं, कधी नको, हा सर्वस्वी तिचा अधिकार आहे... या सगळ्याचा पुनरुच्चार अनारकली ऑफ आरा नावाच्या नुकत्यात प्रदर्शित सिनेमानेही केलाय. स्त्री शोषण आणि अत्याचाराचा आणखी एक चेहरा अनारकलीने उघड केलाय. अत्यंत निकडीच्या वेळी ती समोर आलीय, पण असे किती चेहरे अजून उघड व्हायचेत?...
    April 9, 07:44 AM
  • पुरूषार्थ चळवळीचं संचित !
    किशोरीताईंचंगाणं कित्येक पिढ्यांच्या असंख्य गायकांनी, घराण्यांनी, संगीताने कमावलेलं संचित होतं. एका समाजाच्या उन्नयनाचं संपूर्ण देशात अभावानं आढळणारं, ते एक विरळा उदाहरणहोतं. ही चळवळ यशस्वी झाली नसती, तर किशोरीताई आपल्याला माहीत नसत्याच बहुतेक... अवघा रंग एक झाला, हे गाणं किशोरीताई गातात तेव्हा डोळ्यासमोर येतात सोयराबाई. साडेसातशे वर्षांपूर्वी अस्पृश्यता आणि बाईपणाच्या पलीकडे जाऊन अद््भुत तत्त्वज्ञान लिहिणारी ही चोखियाची महारी. त्या जनी जाय पाणियासी गातात, तेव्हा तो आवाज असतो...
    April 9, 03:09 AM
  • चोरलेल्या पिढ्या
    आसामच्या मुलींच्या विस्थापनावरचा लेख वाचून माझ्या मैत्रिणीने संदर्भ दिला, ऑस्ट्रेलियन आदिवासींच्या मिश्रवर्णी मुलांच्या विस्थापनाचा आणि कॅनडातील मूळ आदिवासींच्या मुलांच्या विस्थापनाचा. स्वतःची मूल्ये आणि संस्कृती श्रेष्ठ समजणाऱ्या समाजाने कधी सद्भावनेतून तर कधी तुच्छतेतून उत्क्रांतीच्या वाटेवर अजूनही अप्रगत राहिलेल्या माणसांच्या भावना पायदळी तुडवण्याचे काम आजवर केले आहे... आसामच्या मुलींच्या विस्थापनावरचा लेख वाचून माझ्या मैत्रिणीने संदर्भ दिला, ऑस्ट्रेलियन...
    April 9, 03:07 AM
  • पळपुटा उपाय
    बसस्टँडमधला बाळांना स्तनपान करण्यासाठी असलेला हिरकणी कक्ष. पण तो कशासाठी? निसर्गदत्त नातेही पडद्याआड ठेवण्याची वेळ का यावी आपल्यावर? नेमक्या दुखण्याचा इलाज कधी करणार आहोत आपण? कार्यक्रमानिमित्त सध्या गावोगाव फिरण्यासाठी एसटी महामंडळाच्या बसचा वापर वाढलाय. आणि म्हणून वेगवेगळ्या गावांच्या बसस्टँडवर जाणं होत आहे. असंच एका बसस्टँडवर लहान बाळांना स्तनपान करण्यासाठी असलेल्या हिरकणी कक्षाकडे नजर गेली आणि का कोण जाणे, मला हसायलाच आले! हिरकणी कक्षाची सफाई हा विषय म्हणजे मला न सुटणारं एक...
    April 9, 03:07 AM
  • ७८६ आणि दहाच्या नोटा
    हॉटेलात चहाघेताना विजूनं मला विचारलं, साहिल, आपण दोघं मिळून वाडीला येतो, दर्शन तूही घेतोस. मीही होकार भरला. विजू पुढे बोलला, मला सांग, तू मुस्लिम म्हणून हे करतोस, कोणत्याही मंदिरात जातोस, तर मी एखाद्या मशिदीत नमाज का रे पढू शकत नाही? उन्हाळा येऊन निघण्याच्या तयारीत, तसा मेचा हा शेवटचा आठवडा. माझ्यापुरता म्हणाल, तर मला उन्हाळाच जास्त आवडतो. बाकी पावसाळ्यात चिकचिक आणि हिवाळ्यात कुडकुडणं नकोसं वाटतं... उन्हाळा आवडण्याची कारणे तरी किती? सफेद शर्ट, त्यातल्या त्यात सैलसर पांढरा झब्बा कुर्ता, ढगळ...
    April 9, 03:06 AM
  • आम्ही साऱ्या बेगम जान...
    भारत-पाक फाळणीने अनेक वेदनादायी कथा-उपकथा जन्माला घातल्या. त्यातली एक कथा बेगम जानची. बरीचशी लेखक-दिग्दर्शकाच्या कल्पनेतली. येत्या आठवड्यात पडद्यावर झळकणार आहे. त्यातली बेगम जान ही कोठेवाली. फाळणीनंतर देश तोडणारी ओढलेली रेषा तिच्या हवेलीवरून गेली. मात्र, कुणालाही न जुमानता तिने हवेलीतून हलण्यास नकार दिला. त्यातून आत्मसन्मानाचा, आत्मरक्षणाचा संघर्ष पेलला. सामाजिक-सांस्कृतिक दबाव झेलले. एक स्त्री म्हणून, एक वेश्या म्हणून वाट्याला आलेले भोग भोगले, परंतु हार नाही मानली. अर्थात, हा झाला...
    April 9, 03:05 AM
 
जाहिरात
 

ठळक बातम्या

 
 
 
 
 
 

वाचकांची आवड

 
 
 
 
 
 
जाहिरात
 

रंजक बातम्या

 
 
 
 
 
 

बॉलिवूड

 
 
 
 
 
 

जीवनमंत्र

 
 
 
 
 
 

क्रिकेट

 
 
 
 
 
 

बिझनेस

 
 
 
 
 
 

हास्ययात्रा