आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा
  • Marathi News
  • Business
  • RBI Governor On E Rupee Launch, Said Its Historic Moment For Country, Soon It Will Be Available To People

डिजिटल करन्सीवर RBI गव्हर्नरचे वक्तव्य:e-rupee लॉन्च हा देशासाठी ऐतिहासिक क्षण, लवकरच सर्वसामान्यांसाठी येणार

मुंबईएका महिन्यापूर्वी
  • कॉपी लिंक

भारतीय रिझर्व्ह बँकेचे (RBI) गव्हर्नर शक्तिकांत दास यांनी बुधवारी सांगितले की, देशातील चलनाच्या इतिहासातील e-rupee सुरू होणे हा ऐतिहासिक क्षण आहे. त्यामुळे व्यवसाय करण्याची पद्धत आणि व्यवहाराची पद्धत बदलेल. FICCIच्या बँकिंग कॉन्फरन्स - FIBAC 2022 मध्ये शक्तिकांत दास यांनी हे वक्तव्य केले. दास म्हणाले की, RBIला सेंट्रल बँक डिजिटल करन्सी (सीबीडीसी) च्या सर्व पैलूंचा शोध घ्यायचा आहे.

RBI गव्हर्नर म्हणाले, "काल, आम्ही सेंट्रल बँक डिजिटल करन्सी (सीबीडीसी) प्रकल्पाची चाचणी सुरू केली. संपूर्ण अर्थव्यवस्थेच्या कार्यप्रणालीचा विचार करता ही एक ऐतिहासिक कामगिरी असेल." रिझर्व्ह बँक ही जगातील काही केंद्रीय बँकांपैकी एक आहे ज्यांनी हा पुढाकार घेतला आहे. आम्ही नजीकच्या भविष्यात एक पूर्ण सीबीडीसी सुरू करण्याचा प्रयत्न करू," असेही ते म्हणाले.

काय आहे RBIची डिजिटल करन्सी?

अर्थव्यवस्थेतील मनी फ्लोसाठी RBIला सध्या नोटा छापाव्या लागतात. त्या छापण्यासाठी खूप खर्च येतो आणि काही वर्षांत त्या खराब होतात. यामुळे नवीन चलन पुन्हा छापावे लागते. e-rupeeमध्ये चलन छपाई आणि खराब होण्याचा कोणताही त्रास होणार नाही. हे चलन मोबाइल वॉलेटमध्ये सहज साठवता येते. हे भौतिक चलनाप्रमाणेच स्वीकारले जाईल.

e-rupee व्यवहार UPI पेक्षा वेगळा कसा असेल?

UPIद्वारे व्यवहार करण्यासाठी, पैसे बँक खात्यात जमा करणे आवश्यक आहे. यासाठी एकतर आपल्याला स्वतः खात्यात भौतिक चलन जमा करावे लागेल किंवा आपल्याला कुठूनतरी आपल्या बँक खात्यात पैसे हस्तांतरित करावे लागतील. याचा अर्थ असा की कुणाला तरी एकदा भौतिक चलन खात्यात जमा करावेच लागेल, तरच हे ट्रान्सफर शक्य होईल.

e-rupee व्यवहारात बँक खात्याची गरजच नसेल. RBI प्रत्यक्ष चलनाऐवजी थेट वॉलेटमध्ये पैसे हस्तांतरित करेल. याचा अर्थ असा की आता तुम्ही ज्या पद्धतीने तुमच्या खिशात नोटा ठेवता त्याऐवजी तुम्ही तुमच्या वॉलेटमध्ये ई-रुपे ठेवाल आणि एकमेकांना पेमेंट करू शकाल. त्याची संपूर्ण प्रक्रिया काय असेल, हे येत्या काही दिवसांत पूर्ण सुरू झाल्यावर अधिक स्पष्ट होईल.

होलसेल आणि रिटेलसाठी वेगवेगळी करन्सी

RBIची डिजिटल करन्सी दोन प्रकारची आहे- CBDC होलसेल आणि CBDC रिटेल. बँका, मोठ्या बिगर बँकिंग फायनान्स कंपन्या आणि इतर मोठ्या व्यवहार संस्थांसारख्या मोठ्या फायनान्स संस्थांद्वारे घाऊक वापर केला जाईल. किरकोळ चलन रोजच्या व्यवहारासाठी वापरले जाऊ शकते. बँक बॅलन्स तपासण्याप्रमाणेच वॉलेटमध्ये e-rupee तपासावे लागेल. e-rupee ब्लॉकचेन तंत्रज्ञानावर आधारित आहे.

होलसेल लाँच, रिटेल महिन्याच्या अखेरपर्यंत

सध्या RBI ने पायलट प्रोजेक्टच्या पहिल्या टप्प्यात CBDC होलसेल लाँच केले आहे. यासाठी एसबीआय, बँक ऑफ बडोदा, युनियन बँक ऑफ इंडिया, एचडीएफसी बँक, आयसीआयसीआय बँक, कोटक महिंद्रा बँक, येस बँक, आयडीएफसी फर्स्ट बँक आणि एचएसबीसी यांची निवड करण्यात आली आहे. दुसऱ्या टप्प्यात या महिन्याच्या अखेरीस रिटेल करन्सी बाजारात आणली जाईल. ती प्रथम निवडक ठिकाणी सुरू होईल. यामध्ये सर्व वयोगटातील लोकांचा समावेश असेल.

RBI डिजिटल करन्सीची वैशिष्ट्ये

पायलट प्रोजेक्टच्या अनुभवांवर आधारित ते नंतर पूर्णपणे लॉन्च केले जाईल. त्याच्या वैशिष्ट्यांबद्दल सांगायचे झाल्यास, e-rupeeमध्ये आंतरबँक सेटलमेंटची आवश्यकता नाही. हे अधिक वास्तविक वेळ आहे आणि व्यवहाराची किंमतही खूप कमी आहे. हे मध्यस्थांशिवाय वेळेवर पेमेंट सुनिश्चित करेल. ई-रुपयामुळे बनावट नोटांच्या समस्येपासून सुटका होईल. कागदी नोटा छापण्याचा खर्च वाचेल आणि चलनही खराब होणार नाही.

100 रुपयांची नोट छापण्यासाठी 15-17 रुपये खर्च झाले

RBIच्या मते, भारतात 100 रुपयांची नोट छापण्यासाठी 15-17 रुपये खर्च येतो. चलनी नोट कमाल चार वर्षे टिकते. मध्यवर्ती बँकेला हजारो कोटींच्या नव्या नोटा छापायच्या आहेत. 2021-22 या आर्थिक वर्षात RBIने हजारो कोटींच्या 4.19 लाख अतिरिक्त नोटा छापल्या होत्या. डिजिटल चलनाची किंमत जवळपास शून्य आहे.

बातम्या आणखी आहेत...