आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा
  • Marathi News
  • Business
  • Union Budget 2022 Analysis; Experts On Nirmala Sitharaman And India Digital Currency

वाढीसह महागाई वाढवणारा अर्थसंकल्प:तज्ज्ञांचे मत- सरकारने जोखीम पत्करणारा अर्थसंकल्प आणला आहे; 6 प्रश्नांमध्ये जाणून घ्या सर्वकाही

4 महिन्यांपूर्वी
  • कॉपी लिंक

अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांच्या 2022-23 च्या अर्थसंकल्पाकडून सर्वसामान्यांना मोठ्या अपेक्षा होत्या. पाच राज्यांतील विधानसभा निवडणुका डोळ्यासमोर ठेवून सरकार अर्थसंकल्पात अनेक आकर्षित करणाऱ्या करू शकते, असा विश्वास होता. मात्र, आता सर्वसामान्यांच्या अपेक्षा पूर्ण झाल्या नसल्याचे बोलले जात असले तरी या अर्थसंकल्पाबाबत जाणकारांचे मत काय आहे, हे महत्त्वाचे आहे.

अर्थतज्ज्ञ स्वामीनाथन अय्यर यांनी याला महागाई वाढवणारा अर्थसंकल्प म्हटले आहे. त्यांनी म्हटले आहे की, जनतेला आकर्षित करण्याऐवजी सरकारने जोखीम पत्करणारा अर्थसंकल्प आणला आहे. विकासाला चालना देण्याचे सरकारचे लक्ष्य असले तरी त्यासाठी महागाई वाढण्याची जोखीम पत्करण्याची तयारी आहे. अय्यर हे व्यवसाय वृत्तवाहिनी ET NOW चे सल्लागार संपादक आहेत.

एकूणच या अर्थसंकल्पाबाबत त्यांचे मत काय आहे हे 6 प्रश्नांमध्ये पाहू..

1. हा लोकसंख्येचा अर्थसंकल्प आहे की निवडणुकीचा अर्थसंकल्प?
अय्यर म्हणाले, हा पॉप्युलिस्ट नाही, म्हणजे सर्वसामान्यांना खूश करण्यासाठी आणलेला अर्थसंकल्प नाही. गुंतवणुकीवर भर देणारे हे जोखीम घेणारे बजेट आहे. मी किंवा इतरांनी अपेक्षा केली असेल की, वस्तू स्वस्त करण्यासाठी हे बजेट असेल असे नाही.

  • अर्थसंकल्पात कृषी क्षेत्रासाठी कोणतीही विशिष्ट SOP नाही, परंतु एकंदरीत अतिशय किरकोळ बदल करण्यात आले आहेत.
  • कर दरांमध्ये कोणतेही महत्त्वपूर्ण बदल झालेले नाहीत, परंतु गुंतवणुकीला चालना देण्यासाठी अधिक कर संकलनावर भर देण्यात आला आहे.

2. हा महागाईला चालना देणारा अर्थसंकल्प आहे का?
अय्यर यांच्या म्हणण्यानुसार, सरकारने ठरवले आहे की, वाढत्या महागाईचा, म्हणजेच बाजारातील महागाईचा धोका पत्करण्यास तयार आहे. आम्ही या अर्थसंकल्पात राजकोषीय एकत्रीकरण, म्हणजेच वित्तीय तूट कमी करण्याचा प्रयत्न करत नाही आहोत. आम्ही याची काळजी करत नाही. याउलट, आम्ही गुंतवणुकीवर लक्ष केंद्रित करणार आहोत, जी भांडवली खर्चाच्या 35% असेल.

3. डिजिटल रुपया येईल, पण फायदा होईल का?
अर्थसंकल्पात, सरकारने आपला डिजिटल रुपया लॉन्च करण्याची घोषणा केली आहे, परंतु अय्यर अद्याप त्याबद्दल फारसे उत्साहित नाहीत. ते म्हणाले, डिजिटल रुपया ही नवीन कल्पना आहे. ती कशी असेल, त्यात कोणत्या प्रकारची पेमेंट सिस्टम असेल, त्यावर कोणता कर लावला जाईल, हे स्पष्ट नाही. हे सर्व स्पष्ट करावे लागेल, जे पूर्णपणे नवीन असेल. आपण फक्त याबद्दल थोडे अधिक जाणून घेणे आवश्यक आहे.

4. विकासाला चालना देणारे बजेट, पण ते कसे होईल?
अय्यर म्हणाले, हा अर्थसंकल्प विकासाला चालना देणारा आहे. सरकारचे व्हिजन पुढे पाहणारे आहे. गुंतवणुकीला प्रोत्साहन देण्याची जबाबदारी सरकार स्वतः घेईल आणि त्यासाठी खाजगी क्षेत्राचा वापर करेल. हे काम सरकार आणि खासगी क्षेत्राच्या संयुक्त उपक्रमातून केले जाणार आहे. कर संकलनातून मिळणारे उत्पन्न प्रामुख्याने पायाभूत सुविधांमध्ये गुंतवले जाईल, ज्यामध्ये मुख्य भर रेल्वेवर असेल. स्टार्टअपला चालना मिळेल, डिजिटायझेशनला चालना मिळेल.

5. सरकारी मालमत्तेच्या निर्गुंतवणुकीची चर्चा, पण ती कितपत यशस्वी?
अय्यर यांनी सरकारी मालमत्तेचे निर्गुंतवणूक, म्हणजे त्यातले भागभांडवल खासगी क्षेत्राला विकण्याच्या दाव्यांवर निराशा व्यक्त केली. चालू आर्थिक वर्षात खासगीकरणाचा वेग खूपच मंदावला आहे, असे ते म्हणाले. वस्तुस्थिती अशी आहे की सरकार 150 रेल्वे गाड्या, प्रवासी मार्ग लिलाव करत होते आणि कोणीही बोली लावण्यासाठी आले नाही. अशा स्थितीत या पद्धतीने महसूल वाढवण्याचा प्रयत्न मोठ्या प्रमाणात फोल ठरला असला तरी या अपयशाबाबत अर्थसंकल्पात काहीही बोलले गेले नाही.

6. आता आरबीआयकडे नजर, नवीन क्रेडिट पॉलिसी कशी असेल?
अर्थसंकल्पानंतर, सर्वांच्या नजरा आता रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाकडे (आरबीआय) आहेत, जी या आठवड्यात पतधोरण सादर करणार आहे. अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांच्या जोखीम पत्करण्याच्या निर्णयाला आरबीआयचा पाठिंबा असेल, असा विश्वास अय्यर यांनी व्यक्त केला. ते म्हणाले, एकीकडे आरबीआय विकासासाठी खूप मदत करत आहे, दुसरीकडे असे म्हणता येईल की तसे नाही. तथापि, शक्तीकांत दास (सध्याचे आरबीआय गव्हर्नर) यांच्या काळात, मध्यवर्ती बँक ही महागाईशी लढा देणारी आरबीआयऐवजी वाढ-समर्थक आरबीआय होती.

देशात महागाई वाढत आहे. घाऊक किंमत (किरकोळ किंमत) 14% ने वाढली आहे, याचा अर्थ आपण पुढील 1 किंवा 2 वर्षात खूप उच्च चलनवाढीच्या परिस्थितीत जाणार आहोत. जगभर महागाई वेगाने वाढत आहे. अमेरिकेत तो नवा उच्चांक गाठला आहे. फेडरल बँकेने (यूएसए) यापूर्वी एका वर्षात तीन वेळा व्याजदर वाढण्याचा अंदाज व्यक्त केला होता. आता लोक ते 4 किंवा 5 पट वाढवण्याबद्दल बोलत आहेत. अशा परिस्थितीत RBI काय करणार?

अय्यर म्हणाले, माझ्या मते, आरबीआय देखील निर्मला सीतारामन सारखी जोखीम घेणारी होईल. विकास साधण्यासाठी आम्ही वाढत्या महागाईचा धोका पत्करू, असे दोघेही म्हणतील. आमची राजकोषीय तूट 6.5% च्या आसपास आहे आणि अशा परिस्थितीत चलनविषयक धोरण अतिशय कडक असायला हवे. मला वाटत नाही की असे होणार आहे. RBI जोखीम घेणारी असेल. जर त्यांनी अतिशय घट्ट आर्थिक धोरण आणण्याचा प्रयत्न केला, तर ते चलनवाढ रोखण्यात मदत करण्याऐवजी अर्थव्यवस्थेला हानी पोहोचवणारे पाऊल असेल.

बातम्या आणखी आहेत...