Home >> Jeevan Mantra >> Dharm

Dharm

  • एकदा गुरू गोविंदसिंह कुठेतरी जात होते. शिष्य त्यांच्या अमृत वचनांना पूर्ण एकाग्रतेने ऐकत होते. जेव्हा चर्चा संपली तेव्हा गुरू गोविंद सिंह यांना तहान लागली होती. त्यांनी आपल्या शिष्याला म्हटले, कोणी तरी पवित्र हाताने मला पाणी आणा. तत्काळ एक शिष्य गेला आणि चांदीच्या पात्रात पाणी आणले. पात्र घेऊन गुरू शिष्याच्या हाताकडे पाहत म्हणाले, वत्सा, तुझे हात फारच कोमल आहेत. त्यावर शिष्य खुश झाला आणि गर्वाने म्हणाला, गुरुदेव, मला काहीच काम करावे लागत नाही. माझ्याकडे अनेक नोकर आहेत. पात्राला...
    December 1, 12:36 AM
  • शब्द जीवनाचा अर्थ बदलू शकतात. मात्र यात दोन गोष्टी महत्त्वाच्या ठरतात. बोलणारा कोण आहे आणि त्याहीपेक्षा ऐकणारा कोणत्या त-हेने ऐकत आहे. कारण शब्द ऐकताच माणूस त्याला आपल्या भावनांशी जोडत असतो. पात्रात द्रवपदार्थ टाकला की तो पात्राच्या आकाराचा होतो. भांड्यात पाणी टाका, पाणी भांड्याच्या आकारासारखे होते. त्यामुळे कथा ऐकल्याने लोकांचे जीवन बदलत नाही. कारण बोलणारा चांगला असला तरी ऐकणारा त्याला आपल्या त-हेने घेत असतो. आत्मसात करीत असतो. रामचरितमानस सोपान सुंदरकांडमध्ये हनुमान आणि सीतेच्या...
    November 30, 12:31 AM
  • शंका घेणे मनाचा स्वभाव असतो. कुणावर अविश्वास दाखवून मन प्रसन्न होत असते. त्यामुळे लोक गुरूच्या शब्दातही संदेह शोधत असतात. सिद्ध गुरू आरंभ शब्दातच सांगतात की मनाची कवाडे बंद होऊ देऊ नका. गुरुमंत्रामध्ये असा प्रभाव असतो की तो मनात प्रवेश करतो आणि नंतर हळूहळू त्याची सफाई करीत असतो. शक्तिपात गुरू स्वामी शिवोमतीर्थ महाराज सांगतात की माणसाचा स्वभाव मुळात असा विकसित झाला आहे की तो प्रत्येक गोष्टीमध्ये शंका घेत असतो. त्याच्याविषयी कोणाला कितीही सहानुभूती असली तरी त्याला संशय येत राहतो....
    November 27, 09:05 PM
  • निसर्ग शक्यतो आपले नियम मोडत नाही. नैसर्गिक हंगामाला शास्त्रात ऋतू म्हटले आहे. याचा अर्थ कधीही न बदलणारा नियम असाच होतो. शास्त्राने हा विचार ठळकपणे मांडण्याचे कारण निसर्गातील कुठलीच गोष्ट नियमाला सोडून असत नाही. पण त्यात मनुष्याचा हस्तक्षेप झाला आणि सगळेच गाडे बिघडले. माणसाला नियम मोडण्यात मजा वाटते, आसुरी आनंद मिळतो. वास्तविक ज्याला निसर्ग व त्याचे नियम समजले त्याला धर्म समजला, अशीच शिकवण आपल्याला संत-महात्म्यांनी दिलेली आहे. निधर्मी लोक कुठलाच नियम मानत नाहीत. परंतु ईश्वरालाही...
    November 14, 01:12 PM
  • आम्ही तुला पाण्याबाहेर ओढण्याचा प्रयत्न करत आहे मात्र तू आणखी पाण्यात जात असल्याने आम्ही सर्व तुझ्यासोबत आणखी खोल पाण्यात येऊ शकत नाही असे गजेंद्राचे नातेवाईक त्याला म्हणतात. ज्या आपल्या बायका, मुले, मित्र आणि नातेवाईक आपल्यासोबत पाण्यात जलक्रिडा करत होते तेच आपली सोबत सोडून एका ठिकाणी उभे राहून तमाशा पाहत आहेत. त्यावेळी त्याला ज्या गोष्टीची समज झाली ते आपण समजून घ्यावे. आपला काळ आला की सर्वजण आपली साथ सोडून देतात. थोडीफार मदत करण्याचा ते प्रामाणिक प्रयत्न करत असतात. मात्र...
    November 12, 03:58 PM
  • कल्पातील सहा मनुविषयी आपण विस्ताराने सांगावे, असे परीक्षितशुकदेवजींना म्हणतो. त्यावर शुकदेव ऋषी त्यांना सांगू लागतात. चित्रकूट पर्वतावर गजराज राहत असे. ते एकदा आपल्या कुटुंबासोबत जलपान करण्यासाठी पर्वतामधील एका जलाशयात उतरले होते. गजराज जलक्रीडा करत असताना त्यांना एका ग्रासने पकडले. गजराज पाण्यामध्ये असताना त्यांचा पाय एका मगरीने पकडला. गजराजाचा काळ आला होता आणि जेव्हा काळ येत असतो तेव्हा सर्वप्रथम आपला पायच पकडला जात असतो. आपल्या पायाची शक्ती क्षीण झाली की आपण सावध होणे गरजेचे...
    November 12, 03:54 PM
  • भारत हे प्राचीन राष्ट्र आहे. अन्य देशातील लोकांना कपडे घालण्याचीही बुद्धी नसताना या देशात एक प्रगल्भ संस्कृती नांदत होती. परंतु काळाच्या ओघात येथील समाजात अनेक दोष शिरत गेले. धर्माच्या नावाखाली अधर्म आचरण्यात येऊ लागला. जात या नैसर्गिक व्यवस्थेचेही विकृतीकरण झाले. आपल्याच बांधवांना पशुहून हीन वागणूक देण्यात येऊ लागली. परिणामी भारतीय लोकांची अधोगती सुरु झाली. गेल्या दोनशे वर्षात जातीभेद निर्मूलनाच्या अनेक चळवळी उदयास आल्या. जाती नष्ट करण्याचे प्रयत्न झाले. परंतु जात ही व्यवस्था नष्ट...
    November 10, 03:28 PM
  • आठव्या स्कंधाला सुरुवात होत आहे. शुकदेवजी परीक्षिताला भागवत ज्ञानाची कथा सांगत आहेत. ही कथा सांगत असताना नारदमुनी आणि युधिष्ठिर यांचा संवाद अनेकवेळा आला आहे. सुतजी, शोनकादी ऋषी आले. हे भागवत ज्ञान शोनकादी ऋषी आपल्या शिष्यांना सांगत आहेत. एकाकडून दुसर्याला हे ज्ञान दिले जात आहे. वासनांवर विजय मिळविण्याचे कोणते मार्ग आहेत हे आपण विस्ताराने सांगावे, असे परीक्षित शुकदेव ऋषीला म्हणतो. त्यावर शुकदेवजी म्हणाले, वासना टाळण्यासाठी आपण चार प्रकारची कामे करायला हवी. पहिले काम असे की आपण...
    November 10, 02:54 PM
  • भगवान शिव यांना भांग प्रिय आहे. शिवचरित्रामध्ये आपल्याला अशा अनेक वेगवेगळ्या गोष्टी दिसतात. यामागेही काही संदेश आहे. विषपान, स्मशानवास, नागधारी किंवा भांग, धोतरा, बिल्वपत्र अशा कटू वस्तू प्रिय असणे यामागे विशेष योजना दिसते. शक्तीसंपन्न असण्याबरोबरच परोपकार, त्याग, संयम आदी द्वारा कडवट गोष्टींनाही गोड बनविण्याचा संदेश भगवान देतात.म्हणूनच सोमवारी भांग, धोतरा, रूई यासारख्या नशा आणणा-या किंवा विषारी वस्तू विशेष मंत्रांसह अर्पण करतात. असे केल्याने सारी दु:खे दूर होतात. भगवान शिव यांना...
    November 6, 04:22 PM
  • कार्तिक महिन्याच्या शुक्ल पक्षाची एकादशी म्हणजे देवप्रबोधिनी एकादशी. या दिवशी भगवान विष्णू आपल्या प्रगाढ निद्रेतून जागे होतात, असे धर्मग्रंथांमध्ये म्हटले आहे. या दिवशी भगवान विष्णूंची पूजा केली जाते. या पूजेला धर्मशास्त्रात विशेष महत्त्व आहे. यंदा देवप्रबोधिनी एकादशी 6 नोव्हेंबर रोजी आहे. या सणामागील कथा पुढीलप्रमाणे आहे...धर्म ग्रंथांनुसार भाद्रपद महिन्याच्या शुक्ल एकादशीच्या दिवशी भगवान विष्णूंनी दैत्य शंखासुराचा वध केला होता. शंखासूर हा खूप मोठा पराक्रमी राक्षस होता. त्यामुळे...
    November 4, 04:28 PM
  • स्वामी विवेकानंद हे एक बहुआयामी आणि चतुरस्त्र व्यक्तिमत्त्व होते. ते बुद्धिमान होते. त्यांचे भाषेवर विलक्षण प्रभुत्व होते आणि ते उत्कट अंत:करणाचे होते. या सर्वात भर म्हणजे त्यांना एक साक्षेपी गुरू लाभलेले होते, ज्यांच्या सान्निध्यात त्यांना सत्याचा साक्षात्कार झाला होता. त्यामुळे त्यांच्या शब्दांना सामर्थ्य प्राप्त झाले होते आणि त्यांच्यात अंतरंग दृष्टी विकसित झाली होती. शिकागो येथील सर्वधर्मपरिषदेतील त्यांच्या भाषणामुळे ते जगप्रसिद्ध झाले. त्यांच्या या प्रभावी भाषणामागील...
    November 1, 01:18 PM
  • पोपटाने नारायण नारायण म्हणून तपस्येमध्ये अडथळा आणल्यामुळे हिरण्यकश्यपू घरी येतो. घरी आपल्यावर कयाधू त्याला विचारते, आपण परत कसे आलात, झाली का तुमची तपश्चर्या? तेव्हा तो सांगू लागला की तप करण्यासाठी बसताच एक पोपट झाडावर बसला आणि नारायण नारायण म्हणू लागला. कयाधू म्हणाली काय म्हणालात! हिरण्यकश्यपू म्हणाला, नारायण, नारायण! त्यांच्या तोंडात चक्क नारायण नारायण पाहून तीला आश्चर्य वाटते. त्याला मात्र ती फिरकी घेत असल्याचे लक्षात येत नाही. कयाधू विचार करते की मी यांच्याकडून 108 वेळा नारायण जप...
    October 30, 03:34 PM
  • कार्तिक महिन्यातील शुक्ल पक्षाच्या षष्ठी तिथीला भगवान सूर्यनारायणाची पूजा केली जाते, यालाच छठ पूजा म्हणतात. या सणाला सूर्य षष्टी व्रत असेही म्हणतात. यंदा हा सण 1 नोव्हेंबर रोजी आहे.तसे पाहिले तर हा सण संपूर्ण भारतभर विविध रूपात साजरा केला जातो. परंतु बिहार आणि उत्तर प्रदेशात मात्र हा सण मोठ्या प्रमाणात साजरा होतो. लोक या सणाची मोठ्या आतूरतेने वाट पाहात असतात. हा सण म्हणजे सूर्य देवाच्या पूजा-आराधनेचा सण होय. सूर्य अर्थात प्रकाश, जीवन आणि उष्णतेचे प्रतिक. धर्म शास्त्रानुसार छठ पूजेमुळे सुख...
    October 29, 03:48 PM
  • कार्तिक शुद्ध द्वितीयेला यमद्वितिया असेही म्हणतात. दिपावलीचा हा पाचवा दिवस. शरद ऋतुतील कार्तिक मासातील द्वितीया. द्वितीयेचा चंद्र आकर्षक व वर्धमानता दाखवणारा आहे. तेव्हा 'बिजेच्या कोरीप्रमाणे बंधूप्रेमाचे वर्धन होत राहो', ही त्यामागची भूमिका आहे. आपल्या मनातील द्वेष व असूया निघाल्यामुळे सर्वत्र बंधुभावनेची कल्पना जागृत होते; म्हणून त्याकरिता भाऊबीजेच्या सण. बंधू-भगिनींचा प्रेमसंवर्धनाचा हा दिवस आहे. या दिवशी यमराजाची बहीण यमुना हिने आपल्या भावाला म्हणजेच यमराजाला अगत्यपूर्वक...
    October 28, 03:43 PM
  • दिवाळी हा सण भारतीय संस्कृतीचा अविभाज्य भाग आहे. देशाच्या कानाकोप-यात, ग्रामीण, शहरी, वनवासी भागात साजरा होणारा हा सण. या सणाची सुरुवातच झाली ती प्रभू रामचंद्रांच्या अयोध्येतून. प्रभू श्रीराम आणि दिवाळी सणाचे अतुट नाते आहे. परकीयांच्या दास्यात देश असताना या देशाची अस्मिता टिकवून ठेवण्याचे महान कार्य केले संत तुलसीदास यांनी. संत तुलसीदासांनी प्रभू रामचंद्रांवर लिहिलेली ही रचना मनशांती तर देतेच शिवाय आपल्या मनात सात्विकतेचा भावही जागवते. पापमुक्ती देणारी ही रचना गायली आहे लता...
    October 26, 02:49 PM
  • बलिप्रतिपदा हा दिवाळीचा पुढचा दिवस. कार्तिक शुद्ध प्रतिपदेपासून विक्रम संवताला सुरूवात होते. कार्तिक शुद्ध प्रतिपदेस बलिप्रतिपदा हा सण साजरा केला जातो. बळीराजाची दानशूरता पाहून वामनाने त्याला पाताळीचे राज्य दिले आणि दात्याची सेवा करण्यास वामनाने बळीराज्याचे द्वारपाल होण्याचे काम स्वीकारले. तो दिवस म्हणजे कार्तिक शुद्ध प्रतिपदा होय. पाडवा हा साडेतीन मुहूर्तांपैकी हा एक मुहूर्त आहे. आर्थिक हिशोबाच्या दृष्टीने व्यापारी लोक दिवाळीतील पाडवा ही नववर्षाची सुरुवात मानतात....
    October 26, 01:40 PM
  • हिंदू धर्मात गायीची पूजा केली जाते. पुण्य आणि सुखसमृद्धी देणारे धार्मिक कार्य म्हणून गोपूजेला मान्यता आहे. शास्त्रांनुसार गाय देवप्राणी आहे. गायीच्या शरीरातील प्रत्येक भागात अनेक देवी देवतांचा वास असतो. गायीची पूजा ही लक्ष्मी कृपा प्राप्त करण्यासाठीचा उपाय होय.म्हणूनच अनेक धर्मकार्यात गोमय अर्थात गायीचे सेण आणि गो मूत्राचा वापर केला जातो. दिवाळीच्या काळात लक्ष्मीला प्रसन्न करून घेण्यासाठी पुढील मंत्राचा जप करीत गो प्रदक्षिणा घालणे महत्त्वाचे मानले गेले आहे. यामुळे धनकामना पूर्ण...
    October 25, 07:43 PM
  • दीपावलीत लक्ष्मी पूजनाचा दिवस हा विशेष महत्वाचा मानला जातो. यंदा बुधवार दि. २६ ऑक्टोबर रोजी लक्ष्मी पूजन आहे. सुख समृद्धीची देवता लक्ष्मी आहे. महालक्ष्मी प्रसन्न असल्याशिवाय सुबत्ता, धन-संपत्ती मिळणे शक्य नाही. लक्ष्मी पूजनाच्या दिवशी विधीपूर्वक लक्ष्मी पूजन करण्याची प्रथा प्रचलित आहे. आश्विन अमावास्येच्या दिवशी प्रदोषकाळी (संध्याकाळी) लक्ष्मीचे पूजन केले जाते. लक्ष्मी ही फार चंचल असते असा समज आहे. त्यामुळे, शक्यतोवर हिंदू शास्त्राप्रमाणे लक्ष्मीपूजन हे स्थिर लग्नावर करतात....
    October 25, 05:16 PM
  • दीपावली हा एक सण नाही तर अनेक सणांचा समुच्चय आहे. आश्विन कृष्ण त्रयोदशी अर्थात धनत्रयोदशी हा दिवाळीतील एक प्रमुख दिवस. भारतातील प्रत्येक सणांमागे वैज्ञानिक दृष्टीकोन आहे; तसेच काही आख्यायिकाही आहेत. धनत्रयोदशी या सणामागे एक मनोवेधक आख्यायिका आहे. भविष्यवाणी प्रमाणे हेमा राजाचा पुत्र आपल्या सोळाव्या वर्षी मृत्युमुखी पडणार असतो. आपला पुत्राने जीवनाची सर्व सुखे उपभोगावीत म्हणून राजा व राणी त्याचे लग्न करतात. लग्नानंतर चवथा दिवस हा तो मृत्युमुखी पडण्याचा दिवस असतो. या रात्री त्याची...
    October 24, 05:15 PM
  • त्रेतायुगामध्ये आकाशदीपाची संकल्पना जन्माला आली, असे मानले जाते. रामराज्याभिषेकाच्या वेळी घरोघरी असे आकाशदीप टांगून आनंद व्यक्त केला गेला. श्रीरामाच्या चैतन्याने पुनित झालेल्या वायुमंडलाचेच जणू असे स्वागत केले गेले.याचाच अर्थ सुमारे १० हजार वर्षांपूर्वी आकाशदिवा पहिल्यांदा लावला गेला.आकाश कंदिलाचा मूळ शब्द आकाशदीप असा आहे. हल्ली तुपाच्या दिव्याच्या जागी विजेचा दिवा आल्याने त्याला आकाशकंदिल म्हटले जाते. दरवाजात टांगलेल्या आकाशदीपामुळे घराभोवती असलेल्या वायुमंडलाची...
    October 24, 03:56 PM
 
जाहिरात

RECOMMENDED