Home >> Jeevan Mantra >> Dharm

Dharm

  • कल्पातील सहा मनुविषयी आपण विस्ताराने सांगावे, असे परीक्षितशुकदेवजींना म्हणतो. त्यावर शुकदेव ऋषी त्यांना सांगू लागतात. चित्रकूट पर्वतावर गजराज राहत असे. ते एकदा आपल्या कुटुंबासोबत जलपान करण्यासाठी पर्वतामधील एका जलाशयात उतरले होते. गजराज जलक्रीडा करत असताना त्यांना एका ग्रासने पकडले. गजराज पाण्यामध्ये असताना त्यांचा पाय एका मगरीने पकडला. गजराजाचा काळ आला होता आणि जेव्हा काळ येत असतो तेव्हा सर्वप्रथम आपला पायच पकडला जात असतो. आपल्या पायाची शक्ती क्षीण झाली की आपण सावध होणे गरजेचे...
    November 12, 03:54 PM
  • भारत हे प्राचीन राष्ट्र आहे. अन्य देशातील लोकांना कपडे घालण्याचीही बुद्धी नसताना या देशात एक प्रगल्भ संस्कृती नांदत होती. परंतु काळाच्या ओघात येथील समाजात अनेक दोष शिरत गेले. धर्माच्या नावाखाली अधर्म आचरण्यात येऊ लागला. जात या नैसर्गिक व्यवस्थेचेही विकृतीकरण झाले. आपल्याच बांधवांना पशुहून हीन वागणूक देण्यात येऊ लागली. परिणामी भारतीय लोकांची अधोगती सुरु झाली. गेल्या दोनशे वर्षात जातीभेद निर्मूलनाच्या अनेक चळवळी उदयास आल्या. जाती नष्ट करण्याचे प्रयत्न झाले. परंतु जात ही व्यवस्था नष्ट...
    November 10, 03:28 PM
  • आठव्या स्कंधाला सुरुवात होत आहे. शुकदेवजी परीक्षिताला भागवत ज्ञानाची कथा सांगत आहेत. ही कथा सांगत असताना नारदमुनी आणि युधिष्ठिर यांचा संवाद अनेकवेळा आला आहे. सुतजी, शोनकादी ऋषी आले. हे भागवत ज्ञान शोनकादी ऋषी आपल्या शिष्यांना सांगत आहेत. एकाकडून दुसर्याला हे ज्ञान दिले जात आहे. वासनांवर विजय मिळविण्याचे कोणते मार्ग आहेत हे आपण विस्ताराने सांगावे, असे परीक्षित शुकदेव ऋषीला म्हणतो. त्यावर शुकदेवजी म्हणाले, वासना टाळण्यासाठी आपण चार प्रकारची कामे करायला हवी. पहिले काम असे की आपण...
    November 10, 02:54 PM
  • भगवान शिव यांना भांग प्रिय आहे. शिवचरित्रामध्ये आपल्याला अशा अनेक वेगवेगळ्या गोष्टी दिसतात. यामागेही काही संदेश आहे. विषपान, स्मशानवास, नागधारी किंवा भांग, धोतरा, बिल्वपत्र अशा कटू वस्तू प्रिय असणे यामागे विशेष योजना दिसते. शक्तीसंपन्न असण्याबरोबरच परोपकार, त्याग, संयम आदी द्वारा कडवट गोष्टींनाही गोड बनविण्याचा संदेश भगवान देतात.म्हणूनच सोमवारी भांग, धोतरा, रूई यासारख्या नशा आणणा-या किंवा विषारी वस्तू विशेष मंत्रांसह अर्पण करतात. असे केल्याने सारी दु:खे दूर होतात. भगवान शिव यांना...
    November 6, 04:22 PM
  • कार्तिक महिन्याच्या शुक्ल पक्षाची एकादशी म्हणजे देवप्रबोधिनी एकादशी. या दिवशी भगवान विष्णू आपल्या प्रगाढ निद्रेतून जागे होतात, असे धर्मग्रंथांमध्ये म्हटले आहे. या दिवशी भगवान विष्णूंची पूजा केली जाते. या पूजेला धर्मशास्त्रात विशेष महत्त्व आहे. यंदा देवप्रबोधिनी एकादशी 6 नोव्हेंबर रोजी आहे. या सणामागील कथा पुढीलप्रमाणे आहे...धर्म ग्रंथांनुसार भाद्रपद महिन्याच्या शुक्ल एकादशीच्या दिवशी भगवान विष्णूंनी दैत्य शंखासुराचा वध केला होता. शंखासूर हा खूप मोठा पराक्रमी राक्षस होता. त्यामुळे...
    November 4, 04:28 PM
  • स्वामी विवेकानंद हे एक बहुआयामी आणि चतुरस्त्र व्यक्तिमत्त्व होते. ते बुद्धिमान होते. त्यांचे भाषेवर विलक्षण प्रभुत्व होते आणि ते उत्कट अंत:करणाचे होते. या सर्वात भर म्हणजे त्यांना एक साक्षेपी गुरू लाभलेले होते, ज्यांच्या सान्निध्यात त्यांना सत्याचा साक्षात्कार झाला होता. त्यामुळे त्यांच्या शब्दांना सामर्थ्य प्राप्त झाले होते आणि त्यांच्यात अंतरंग दृष्टी विकसित झाली होती. शिकागो येथील सर्वधर्मपरिषदेतील त्यांच्या भाषणामुळे ते जगप्रसिद्ध झाले. त्यांच्या या प्रभावी भाषणामागील...
    November 1, 01:18 PM
  • पोपटाने नारायण नारायण म्हणून तपस्येमध्ये अडथळा आणल्यामुळे हिरण्यकश्यपू घरी येतो. घरी आपल्यावर कयाधू त्याला विचारते, आपण परत कसे आलात, झाली का तुमची तपश्चर्या? तेव्हा तो सांगू लागला की तप करण्यासाठी बसताच एक पोपट झाडावर बसला आणि नारायण नारायण म्हणू लागला. कयाधू म्हणाली काय म्हणालात! हिरण्यकश्यपू म्हणाला, नारायण, नारायण! त्यांच्या तोंडात चक्क नारायण नारायण पाहून तीला आश्चर्य वाटते. त्याला मात्र ती फिरकी घेत असल्याचे लक्षात येत नाही. कयाधू विचार करते की मी यांच्याकडून 108 वेळा नारायण जप...
    October 30, 03:34 PM
  • कार्तिक महिन्यातील शुक्ल पक्षाच्या षष्ठी तिथीला भगवान सूर्यनारायणाची पूजा केली जाते, यालाच छठ पूजा म्हणतात. या सणाला सूर्य षष्टी व्रत असेही म्हणतात. यंदा हा सण 1 नोव्हेंबर रोजी आहे.तसे पाहिले तर हा सण संपूर्ण भारतभर विविध रूपात साजरा केला जातो. परंतु बिहार आणि उत्तर प्रदेशात मात्र हा सण मोठ्या प्रमाणात साजरा होतो. लोक या सणाची मोठ्या आतूरतेने वाट पाहात असतात. हा सण म्हणजे सूर्य देवाच्या पूजा-आराधनेचा सण होय. सूर्य अर्थात प्रकाश, जीवन आणि उष्णतेचे प्रतिक. धर्म शास्त्रानुसार छठ पूजेमुळे सुख...
    October 29, 03:48 PM
  • कार्तिक शुद्ध द्वितीयेला यमद्वितिया असेही म्हणतात. दिपावलीचा हा पाचवा दिवस. शरद ऋतुतील कार्तिक मासातील द्वितीया. द्वितीयेचा चंद्र आकर्षक व वर्धमानता दाखवणारा आहे. तेव्हा 'बिजेच्या कोरीप्रमाणे बंधूप्रेमाचे वर्धन होत राहो', ही त्यामागची भूमिका आहे. आपल्या मनातील द्वेष व असूया निघाल्यामुळे सर्वत्र बंधुभावनेची कल्पना जागृत होते; म्हणून त्याकरिता भाऊबीजेच्या सण. बंधू-भगिनींचा प्रेमसंवर्धनाचा हा दिवस आहे. या दिवशी यमराजाची बहीण यमुना हिने आपल्या भावाला म्हणजेच यमराजाला अगत्यपूर्वक...
    October 28, 03:43 PM
  • दिवाळी हा सण भारतीय संस्कृतीचा अविभाज्य भाग आहे. देशाच्या कानाकोप-यात, ग्रामीण, शहरी, वनवासी भागात साजरा होणारा हा सण. या सणाची सुरुवातच झाली ती प्रभू रामचंद्रांच्या अयोध्येतून. प्रभू श्रीराम आणि दिवाळी सणाचे अतुट नाते आहे. परकीयांच्या दास्यात देश असताना या देशाची अस्मिता टिकवून ठेवण्याचे महान कार्य केले संत तुलसीदास यांनी. संत तुलसीदासांनी प्रभू रामचंद्रांवर लिहिलेली ही रचना मनशांती तर देतेच शिवाय आपल्या मनात सात्विकतेचा भावही जागवते. पापमुक्ती देणारी ही रचना गायली आहे लता...
    October 26, 02:49 PM
  • बलिप्रतिपदा हा दिवाळीचा पुढचा दिवस. कार्तिक शुद्ध प्रतिपदेपासून विक्रम संवताला सुरूवात होते. कार्तिक शुद्ध प्रतिपदेस बलिप्रतिपदा हा सण साजरा केला जातो. बळीराजाची दानशूरता पाहून वामनाने त्याला पाताळीचे राज्य दिले आणि दात्याची सेवा करण्यास वामनाने बळीराज्याचे द्वारपाल होण्याचे काम स्वीकारले. तो दिवस म्हणजे कार्तिक शुद्ध प्रतिपदा होय. पाडवा हा साडेतीन मुहूर्तांपैकी हा एक मुहूर्त आहे. आर्थिक हिशोबाच्या दृष्टीने व्यापारी लोक दिवाळीतील पाडवा ही नववर्षाची सुरुवात मानतात....
    October 26, 01:40 PM
  • हिंदू धर्मात गायीची पूजा केली जाते. पुण्य आणि सुखसमृद्धी देणारे धार्मिक कार्य म्हणून गोपूजेला मान्यता आहे. शास्त्रांनुसार गाय देवप्राणी आहे. गायीच्या शरीरातील प्रत्येक भागात अनेक देवी देवतांचा वास असतो. गायीची पूजा ही लक्ष्मी कृपा प्राप्त करण्यासाठीचा उपाय होय.म्हणूनच अनेक धर्मकार्यात गोमय अर्थात गायीचे सेण आणि गो मूत्राचा वापर केला जातो. दिवाळीच्या काळात लक्ष्मीला प्रसन्न करून घेण्यासाठी पुढील मंत्राचा जप करीत गो प्रदक्षिणा घालणे महत्त्वाचे मानले गेले आहे. यामुळे धनकामना पूर्ण...
    October 25, 07:43 PM
  • दीपावलीत लक्ष्मी पूजनाचा दिवस हा विशेष महत्वाचा मानला जातो. यंदा बुधवार दि. २६ ऑक्टोबर रोजी लक्ष्मी पूजन आहे. सुख समृद्धीची देवता लक्ष्मी आहे. महालक्ष्मी प्रसन्न असल्याशिवाय सुबत्ता, धन-संपत्ती मिळणे शक्य नाही. लक्ष्मी पूजनाच्या दिवशी विधीपूर्वक लक्ष्मी पूजन करण्याची प्रथा प्रचलित आहे. आश्विन अमावास्येच्या दिवशी प्रदोषकाळी (संध्याकाळी) लक्ष्मीचे पूजन केले जाते. लक्ष्मी ही फार चंचल असते असा समज आहे. त्यामुळे, शक्यतोवर हिंदू शास्त्राप्रमाणे लक्ष्मीपूजन हे स्थिर लग्नावर करतात....
    October 25, 05:16 PM
  • दीपावली हा एक सण नाही तर अनेक सणांचा समुच्चय आहे. आश्विन कृष्ण त्रयोदशी अर्थात धनत्रयोदशी हा दिवाळीतील एक प्रमुख दिवस. भारतातील प्रत्येक सणांमागे वैज्ञानिक दृष्टीकोन आहे; तसेच काही आख्यायिकाही आहेत. धनत्रयोदशी या सणामागे एक मनोवेधक आख्यायिका आहे. भविष्यवाणी प्रमाणे हेमा राजाचा पुत्र आपल्या सोळाव्या वर्षी मृत्युमुखी पडणार असतो. आपला पुत्राने जीवनाची सर्व सुखे उपभोगावीत म्हणून राजा व राणी त्याचे लग्न करतात. लग्नानंतर चवथा दिवस हा तो मृत्युमुखी पडण्याचा दिवस असतो. या रात्री त्याची...
    October 24, 05:15 PM
  • त्रेतायुगामध्ये आकाशदीपाची संकल्पना जन्माला आली, असे मानले जाते. रामराज्याभिषेकाच्या वेळी घरोघरी असे आकाशदीप टांगून आनंद व्यक्त केला गेला. श्रीरामाच्या चैतन्याने पुनित झालेल्या वायुमंडलाचेच जणू असे स्वागत केले गेले.याचाच अर्थ सुमारे १० हजार वर्षांपूर्वी आकाशदिवा पहिल्यांदा लावला गेला.आकाश कंदिलाचा मूळ शब्द आकाशदीप असा आहे. हल्ली तुपाच्या दिव्याच्या जागी विजेचा दिवा आल्याने त्याला आकाशकंदिल म्हटले जाते. दरवाजात टांगलेल्या आकाशदीपामुळे घराभोवती असलेल्या वायुमंडलाची...
    October 24, 03:56 PM
  • दीपावलीच्या दिवशी महालक्ष्मी, भगवान श्रीगणेश, लेखणी, वही, कुबेर, दीप आणि तराजू यांची पूजा केल्यानंतर महालक्ष्मीची आरती करण्यात येते.आरतीसाठी एका थाळीत स्वस्तिक आदी मंगलचिन्ह तयार करून तांदूळ किंवा पुष्पाच्या आसनावर शुद्ध तुपाचा दिवा प्रज्वलित करा. एका वेगळ्या पात्रात कापूरही लावा. थाळीतल्या जलाने स्वत:ला शुद्ध करा. पुन्हा आसनावर उभे राहून घरातील लोकांसमवेत घंटानाद करीत पुढील आरती गात महालक्ष्मीची मंगल आरती करा.श्री महालक्ष्मीची आरतीओम जय लक्ष्मी माता, जय लक्ष्मी माता ।तुमको...
    October 23, 04:35 PM
  • भरताने मोहाचा साक्षात्कार झाल्यानंतर हरणीचाही देह त्यागला हे आपण पाहिले. त्यानंतर तो एका ब्राह्मणाच्या घरी जन्माला येतो. त्याला पूर्वीच्या जन्माची आठवण असते. आपण हरिणीच्या मोहात गुंतल्यामुळे आपण हरिण म्हणून जन्माला आलो होतो हे त्याच्या लक्षात होते. त्यामुळे भरतब्राह्मणाच्या घरी जन्मताना वैराग्य घेऊनच जन्माला आला. कोणत्याही मोहाला बळी पडायचे नाही, असे त्याने ठरवले होते. अगदी मणुष्याच्याही नाही. त्याच्या ब्राह्मण वडिलाने त्याला शिकवण्याचा खूप प्रयत्न केला, पण त्याने कोणत्याही...
    October 10, 02:59 PM
  • महाभारत आपल्याला कसे राहायला हवे हे शिकवते, गीता काय करायला हवे हे शिकवते, रामायण जीवन जगण्यास शिकवते आणि भागवत मरणे शिकवते हे आपण लक्षात घ्यायला पाहिजे. आपण संसाराचे सात दिवसांचे सात सूत्र पाहत आहोत. आता आपण मुलाचे सूत्र पाहणार आहोत. त्यानंतर संकल्प, सक्षमता, संवेदनशीलता आणि सर्मपणाचे आपल्या जीवनात काय महत्त्व आहे हे पाहणार आहोत. आपण पाचवा स्कंध पाहत असताना या स्कंधाच्या शेवटी भरत आपला देहत्याग करतो. आपण जे काही करत आहोत ते सर्व चित्त ठिकाणावर ठेवून करायला हवे. मुलांना जन्माला...
    October 9, 03:18 PM
  • श्रीमदभागवतातील काही दृष्टांत या मालिकेतून समजून घेवूयात. श्रीमदभागवतातील तत्त्वे ही चिरंतन असल्यामुळे ती आजही मार्गदर्शक आहेत...विविध गोष्टींमधून मायाचा जन्म होतो. साधारणत: माया म्हणजे जादू. परमात्मा आपल्या सृष्टीमध्ये अनेक माया घडवून आणतो. जादूगारासारखाच तो काम करतो. परमात्मा सर्वांत मोठा जादूगार आहे. तो ही सर्व माया आपल्यासोबत करीत असतो. राज्याचा त्याग केल्यानंतर भरताने आपला आश्रम गंडकी नदीच्या काठी थाटला. मात्र माया तो पूर्णपणे त्यागू शकला नाही.आश्रमात तो ईश्वराची आराधना करू...
    October 9, 01:24 PM
  • आजच्या माणसावर भौतिकवादाचा मोठाच प्रभाव आहे. भौतिकवाद म्हणजे सुख सुविधा, वैभवाची लालसा, अति महत्त्वाकांक्षा यांचा जीवनावर प्रभाव असणे. याचा प्रभाव इतका आहे की समाजातील प्रत्येकावर याची मोहिनी आहे. यामुळे जीवनातील भावात्मक अंग दुर्लक्षित होत आहे. धर्माच्या दृष्टीकोनातून सुखी आणि शांत जीवनासाठी भाव-भावना आणि भौतिकता यामध्ये योग्य ताळमेळ असणे आवश्यक असते.माणूस घरात, समाजात, आपल्या कार्यक्षेत्रात कुठेही असू दे, त्याने सुख सुविधांच्या मोहाने, स्वार्थाने किंवा अतिमहत्त्वाकांक्षेने...
    October 9, 12:49 PM
 
जाहिरात

RECOMMENDED