Home >> Jeevan Mantra >> Dharm

Dharm

  • संसार चूक आणि बरोबर या दोन्हीचा संगम आहे. नको असतानाही आपण अशा काही लोकांना भेटतो की जे अनुचित असतात. लंकेमध्ये हनुमान बिभीषण भेट होते. दोघांची चर्चा सुरू होती. सुंदरकांडामध्ये तुलसीदासांनी या दोघांच्या चर्चेदरम्यान बिभीषणाच्या तोंडून सामाजिक मजबुरीवर एक सुंदर काव्य व्यक्त केले आहे. सुनहु पवनसुत रहनि हमारी, जिमि दसनन्हि मुंह जीभ बिचारी. बिभीषणाने म्हटले, हे पवनसुत, माझ्या राहणीमानाबाबत ऐका, 'मी इथे तसेच राहतो, जसे की दातांमध्ये जीभ राहते.' अशीच स्थिती लंकारूपी दुनियेत आमची होते. आपण...
    September 21, 03:01 PM
  • हिंदू धर्मग्रंथांमध्ये स्त्रीला शक्तीरूप मानण्यात आले आहे. कारण स्त्री ही आईच्या भूमिकेतून घराला शक्तीसंपन्न बनवित असते. त्यामुळेच शास्त्रांमध्ये स्त्रीचा गौरव करण्यात आला आहे. शिव-शक्तीला परस्परपूरक मानण्यात आले आहे. शिव-शक्तीला एकमेकांवाचून अपूर्ण मानले आहे. गृहस्थी जीवनात स्त्री-शक्तीचा पुरुषाच्या पुरुषार्थाशी योग्य ताळमेळ झाला तर गृहस्थी जीवन सुखी होतो. या संदर्भात गरुड पुराणात सांगण्यात आलेल्या गोष्टी सकारात्मक रीतीने समजून घेतल्या तर आजच्या काळातही गृहस्थी जीवन सुखी होऊ...
    September 18, 02:27 PM
  • आज लोकांचे जीवन धावपळीचे झाले आहे. शास्त्रांत अनेक युगांपूर्वी लिहिले गेले आहे की, कलीयुगात कामाचे वर्चस्व असणार आहे. येथे काम या शब्दाचा अर्थ आहे इच्छा, अपेक्षा, महत्त्वाकांक्षा आदी. या कामना पूर्ण करण्यासाठी तन आणि मन गतीशील झाले आहेत. इच्छापूर्तीने सुख शांती मिळते तर अभावामुळे दोष निर्माण होतात.आजच्या जगावर एक नजर टाकल्यास काय दिसते ? अपूर्ण इच्छा आकांक्षा यामुळे निर्माण झालेला कलह मानवावर स्वार झाला आहे. यामुळे निराशा आणि अपयश यात पिचलेला मनुष्य स्वत:ला दु:खी समजू लागला आहे. अशा...
    September 16, 07:37 PM
  • पितृपक्षाच्या 16 दिवसांत श्राद्ध, तर्पण, पिंडदान आदी कर्म करून पितरांना प्रसन्न केले जाते. धर्म शास्त्रांनुसार पितृपक्षात दान करण्याचे मोठे महत्त्व आहे. दान केल्याने पितरांच्या आत्म्याला शांती मिळते अशी मान्यता आहे. पितृपक्षात काय दान केल्याने कोणते पुण्य मिळेते पाहूयात...गाय. सर्व दानांत गाय दान करणे सर्वश्रेष्ठ आहे. परंतु श्राद्ध पक्षात गाय दान केल्याने सर्व प्रकारचे सुख आणि ऐश्वर्य प्राप्त होते.तीळ. श्राद्धाच्या प्रत्येक कर्मात तिळाचे महत्त्व आहे. काळ्या तिळाचे दान केल्याने संकट,...
    September 15, 03:26 PM
  • आजकाल सारे संबंध देवाणघेवाणीवर टिकून आहेत. उगीच फुकटात कोणी कोणाशी बातचीत करीत नाही. बाहेरच्या जगात माणूस खूप प्रोफेशनल झाला आहे. ही बाब सर्वांच्या लक्षात आली आहे. मात्र आजकाल लोक घरातही नातेसंबंध मोजूनमापून ठेवतात. बाप-मुलगा, भाऊ-भाऊ, पती-पत्नी प्रोफेशनल नातेसंबंध ठेवू लागले आहेत. त्यांना हे एक ओझे वाटत आहे, परंतु अध्यात्म सांगते की, कमीत कमी घर-परिवारातील लोक प्रेम आणि आनंदाने राहायला पाहिजेत. हे हनुमानाच्या सुंदरकांडामधील व्यक्तित्वातून आपण शिकू शकतो. ते बिभीषणासमोर उभे होते. परिचय...
    September 14, 04:31 PM
  • हिंदू धर्म शास्त्रांनुसार प्रत्येक माणसावर तीन ऋण असतात. ऋषी ऋण, देव ऋण आणि पितृ ऋण. या ऋणांतून उतराई होणे महत्त्वाचे मानले गेले आहे. यातील पितृऋणातून मुक्त होण्यासाठी श्राद्ध पक्षातील 16 दिवसांचे विशेष महत्त्व आहे. खास करून परिजनाच्या मृत्यूनंतर एक वर्षापर्यंत आणि त्यानंतरही मृतात्मा किंवा पूर्वजांना शांती आणि तृप्ती किंवा मोक्ष मिळण्यासाठी श्राद्धकर्म खूप आवश्यक मानण्यात आले आहे. शास्त्रांत याला पितृयज्ञ म्हटले आहे. यात करण्यात येणा-या क्रियांमध्ये पितृगण किंवा पितरांबद्दल...
    September 13, 07:39 PM
  • अडचणींपासून दूर पळत आनंदी आणि सहज जीवन जगण्याकडे सर्वांचाच कल असतो. परंतु ही भावना अधिक तीव्र झाली तर माणूस दररोज, प्रत्येक ठिकाणी, प्रत्येक क्षणी, उठता बसता आसपासच्या लोकांविषयी तक्रारी करू लागतो. यामुळे जीवन अशांत बनते व जीवनात ताण-तणाव निर्माण होऊन माणसाला एकटेपणाला सामोरे जावे लागते. शास्त्रांनुसार समाजात राहूनही आपण जीवनाशी निगडीत तत्त्वज्ञानाबद्दल अज्ञानी राहिल्याने अशी मनस्थिती निर्माण होते. हिंदू धर्मग्रंथ महाभारतात जीवनाकडे कसे पहावे याविषयी अतिशय महत्त्वाचे सूत्र...
    September 12, 08:33 PM
  • अश्विन महिन्यातील कृष्ण पक्षात पितरांना तृप्त केले जाते. म्हणूनच या कालावधीला पितृपक्षही म्हणतात. या पंधरा दिवसात लोक आपल्या पितरांना जल अर्पण करतात आणि त्यांच्या मृत्यूतिथीवर श्राद्ध घालतात. काही लोकांना आपल्या परिजनांची मृत्यूतिथी स्मरणात नसते. या समस्येतून मार्ग काढण्यासाठी पितृपक्षात काही विशेष तिथींचीही व्यवस्था करण्यात आली आहे. या तिथीवर श्राद्ध घातल्याने आपल्या समस्त पितरांच्या आत्म्यांना शांती मिळते. पिंडदान कशा रीतीने करावे, हे पाहा व्हिडिओमध्ये...
    September 12, 04:03 PM
  • एक काळ असा होता की लोक अधिक वेळ घरातच घालवत असत. कार्यालयात आणि व्यवसायात कमी वेळ देत असत. जितका वेळ आपल्या कामाला तितकाच वेळ आपल्या परिवाराला देण्याचा काळ आला. नंतर अधिक वेळ नोकरी-व्यवसायात जाऊ लागला आणि राहिलेला वेळ घरात देण्यात येऊ लागला. आता आगामी काळात घरातच कार्यालय थाटावे लागेल. एकूणच वेळेची कपात ही घरच्या लोकांच्या वेळेतूनच होत आहे. जो काही थोडाफार वेळ घरच्यांसाठी असतो, तो मतभेद आणि वादविवादात जात आहे. या कारणांमुळेही लोकांची घरांविषयीचे आकर्षण कमी होत चालले आहे. अशा वेळी...
    September 9, 02:58 PM
  • भारताच्या इतिहासात हजारो वर्षांपासून अनेक युगनायक शिक्षक होऊन गेल्याचे दिसते. श्रीरामापासून ते स्वामी विवेकानंदांपर्यंत जेवढे महापुरुष होऊन गेले त्या प्रत्येक महापुरुषामागे एक खंबीर शिक्षक किंवा गुरूचे आशीर्वाद होते. या लेखात आपण युगनायक घडविणा-या महान शिक्षकांची ओळख करून घेऊ या.सांदिपनी.आचार्य सांदिपनी हे भगवान श्रीकृष्णाचे गुरू होते. त्यांचा आश्रम उज्जयिनी अर्थात आजच्या उज्जैन येथे होता. सांदिपनी ऋषींनी श्रीकृष्णाला या आश्रमात 64 कलांचे शिक्षण दिले. भगवान विष्णूचे पूर्णावतार...
    September 5, 02:44 PM
  • गणपती हा गणांचा नायक आहे. गणतंत्रामध्ये नायकाची भूमिका ही महत्त्वपूर्ण असते. जर गणच असंघटित, उद्देशहीन आणि अशक्त असेल तर गणनायकाकडे हात जोडून करुणा भाकल्याने काहीही साध्य व्हावयाचे नाही. राष्ट्राला गौरव, स्वातंत्र्य आणि अभ्युदय प्राप्त करून देणारा एक शक्तिशाली गण (संघटित समाजशक्ती) गणेशोत्सवाच्या माध्यमातून निर्माण करणे हा लोकमान्यांचा उद्देश होता. आपल्या आतील गणनायकाला सबल, सशक्त करत अजेय गणशक्ती संघटित करणे हा गणेशोत्सवामागील मूळ भाव आहे; कर्मकांड नव्हे. अंथरुणातून बाहेर न...
    September 4, 04:38 PM
  • भौतिक जीवनात सुख आणि आंनद प्राप्त करण्यासाठी पद, प्रतिष्ठा, मान आणि ऐश्वर्य आदींची आवश्यकता असते. परंतु या सर्व गोष्टी माणसाला एकाच वेळी सहसा मिळत नाहीत. असा कोणता मार्ग आहे का की माणसाला स्थायी स्वरूपात अपार सुख मिळेल ?धर्मशास्त्रानुसार सर्व सुख आणि आनंद प्राप्त करण्याचा एकच शाश्वत मार्ग आहे - भक्ती. होय, भगवंताची भक्ती केल्याने, आपले मन त्याच्या चरणी लावल्याने काही क्षणातच आपल्याला ख-या आनंदाची प्राप्ती होते. या सुखापुढे भौतिक जगातील सुख आपल्याला तुच्छ वाटू लागते.अशा सुख देणा-या...
    September 3, 04:05 PM
  • कुटुंब प्रमुख असू द्या की एखाद्या प्रकल्पाचा प्रमुख, दोन्ही ठिकाणी नेतृत्त्व क्षमतेला महत्त्व आहे. हिंदू धर्मात कोणत्याही कार्याच्या प्रारंभी गणेशाचे स्मरण केले जाते. श्रीगणेशाच्या अंगी असलेले नेतृत्त्व गुण आपण आत्मसात केले तर यश आपलेच आहे.श्रीगणेशाचे एक नाव आहे गणपती. अर्थात गणनायक. गणांचा नायक. गण म्हणजे एका विचाराने भारलेले लोक. त्या समूहाचा नायक अर्थात गणपती. गणपती नावातच नेतृत्त्व भाव आहे. ज्या लोकांचे नेतृत्त्व करायचे आहे, त्यांना एका विचाराने भारले पाहिजे. एक विचार, शिस्त,...
    September 1, 05:29 PM
  • भाद्रपद महिन्यातील शुक्ल पक्षातील चतुर्थीस गणेशाचा जन्म झाला होता. म्हणून या चतुर्थीस विनायक चतुर्थी, सिद्धीविनायक चतुर्थी आणि श्रीगणेश चतुर्थी या नावाने संबोधले जाते. या दिवशी केलेले स्रान, उपास आणि केलेल्या दानाचे फळ नेहमीपेक्षा शंभर पटीने अधिक मिळते, असे म्हणतात. हे व्रत केल्याने मनोकामना पूर्ण होतात. या दिवशी गणेश पूजन आणि व्रत असे करावे-विधीपहाटे लवकर उठून स्रान करावे. इच्छेनुसार सोने, चांदी, तांबे, पितळ किंवा मातीपासून तयार केलेल्या गणेशाच्या मूर्तीची प्रतिष्ठापना करावी....
    August 29, 05:22 PM
  • साई बाबांना जगदगुरू म्हटले जाते. हिंदू धर्म मान्यतांनुसार साई बाबांना महायोगी भगवान दत्तात्रय यांचा अवतार मानण्यात येते. दत्तात्रय भक्तीप्रमाणेच साई भक्ती आणि नामस्मरणामुळे जीवनातील सर्व संकटे दूर होतात. मनोकामना पूर्ण होते. गुरूवारी साई बाबा यांची पूजा आणि स्मरण करणे शुभ असते. साईबाबांचे स्मरण कोणत्याही रुपात केले तरी ते शुभ आणि मंगलकारी आहे. परंतु असे असले तरी प्रत्येक साईभक्तांने बाबांनी सांगितलेल्या तीन गोष्टी सदैव स्मरणात ठेवले पाहिजे. त्या तीन गोष्टी म्हणजे...1. श्रद्धा....
    August 24, 07:25 PM
  • भाद्रपद महिन्याच्या शुक्ल पक्षाच्या चतुर्थीला गणेश चतुर्थी साजरी केली जाते. या दिवशी लोक घराघरात भगवान श्रीगणेशाची स्थापना करतात. व्रत करतात. धर्म शास्त्रांनुसार श्रीगणेश प्रथम पूज्य, ज्ञान आणि बुद्धीचा देव आहे. सर्व शुभ कार्याच्या आधी भगवान गणेशाची पूजा केली जाते. यंदा 1 सप्टेंबर रोजी गणेश चतुर्थी आहे. गणेश चतुर्थीचा सण 10 दिवस साजरा करतात. या दिवसांत गावा गावात, चौका-चौकात सार्वजनिकरीत्या गणपतीची स्थापना केली जाते. शाळांमध्येही गणेशोत्सवाची लगबग असते. या निमित्ताने विविध सांस्कृतिक...
    August 23, 04:10 PM
  • आजकाल गृहस्थी किंवा अविवाहित पुरुषाला आपल्या बायकोकडून अनेक अपेक्षा असतात. तथाकथित आधुनिक विचारांच्या आडून कुटुंब व्यवस्था तोडण्याचा प्रयत्न होत असला तरी पती-पत्नींनी एकमेकांचा आदर करावा. घरात आनंदी वातावरण असावे. नव-याचे बायकोवर आणि बायकोचे नव-यावर प्रेम असावे असे कोणाला वाटत नाही. सुखी संसाराची आस प्रत्येकालाच असते. जिच्या बोलण्याने, विचाराने आणि वागण्याने घरात आनंद नांदेल अशी पत्नी कोणाला नको आहे ? स्त्री म्हणजे गृहस्थ जीवनाचा आधार होय. त्यामुळे आपल्याकडे पतिव्रता स्त्रीची...
    August 13, 04:31 PM
  • हिंदू धर्म शास्त्रात भगवान दत्तात्रेयाला त्रिदेव म्हणतात. ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश हे तीन देव एकत्रित असलेले भगवान दत्तात्रेय हे एकमेव दैवत आहेत. महागुरू आणि महायोगी म्हणूनही दत्तात्रेय यांच्याकडे पाहिले जाते. भगवान दत्तात्रेय यांनी 24 गुरू केल्याचा शास्त्रांत उल्लेख आहे. यात मनुष्य, प्राणी आणि वनस्पतींचाही समावेश आहे. दत्तात्रेय उपासनेत अहंभाव सोडून ज्ञानाने जीवन उजळवून टाकण्याचा संदेश आहे. धार्मिक दृष्टीनेही दत्तात्रेय यांची उपासना मोक्षदायी मानण्यात आली आहे.भगवान दत्तात्रेय...
    August 11, 02:42 PM
  • ब-याच वर्षानंतर राखी पौर्णिमेच्या दिवशी (१३ ऑगस्ट, शनिवार) पौर्णिमा आणि श्रवण नक्षत्र यांचा संयोग होणारा आहे. हा संयोग सर्वांसाठीच शुभ आणि सुख - समृद्धीदायक आहे. ज्योतिषाचार्य पं. श्यामनारायण व्यास यांनी दिलेल्या माहितीनूसार श्रवण नक्षत्राचा प्रारंभ १२ ऑगस्ट रोजी सायंकाळी ४.०५ वाजता होईल आणि पूर्ण पौर्णिमा रात्री ११.४६ ला प्रारंभ होईल जी शनिवारी मध्यरात्री १२.२८ वाजेपर्यंत चालेल. तसेच श्रावण नक्षत्र शनिवारी सायंकाळी ६.०५ वाजेपर्यंत राहील अर्थात २६ तास चालेल. ज्योतिषशास्त्रात...
    August 10, 04:37 PM
  • रक्षाबंधन हा सण हिंदूंचा एक प्रमुख सण आहे. काळाच्या ओघात या सणाला राखी किंवा राखी पौर्णिमा म्हणण्यात येऊ लागले. या सणाला कधीपासून सुरूवात झाली, याबद्दल अधिक माहिती मिळत नाही. परंतु अतिशय प्राचीन काळापासून या सणाचे संदर्भ मिळतात. भविष्य पुराणात एक कथा आहे. या कथेत रक्षाबंधनाविषयी माहिती मिळते.एकदा देवता आणि दानव यांच्यात युद्ध झाले. देवतांना विजय मिळाला नाही. इंद्रदेव दु:खी होऊन देवगुरू बृहस्पती यांच्याकडे गेले. गुरू बृहस्पती म्हणाले की युद्ध थांबविले पाहिजे. यावेळी इंद्रपत्नी शचीने...
    August 9, 06:39 PM
 
जाहिरात

RECOMMENDED