आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा

कामाची गोष्टकफ सिरपमुळे 66 मुलांचा मृत्यू:डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय सिरप घेणाऱ्यांना सतर्क राहण्याचा इशारा

ऋचा श्रीवास्तव2 महिन्यांपूर्वी
  • कॉपी लिंक

WHO ने भारताच्या मॅडन फार्मास्युटिकल्स कंपनीला खोकला आणि सर्दी सिरप संदर्भात इशारा दिला आहे. आफ्रिकन देश गाम्बियामध्ये 66 मुलांचा मृत्यू झाल्यानंतर हा इशारा देण्यात आला आहे. ही मुले कफ सिरप पीत होती. अशा स्थितीत तुमच्या मनात असाही प्रश्न असेल की, आपण जे कफ सिरप पितो ते कितपत सुरक्षित आहे… आज आपण कामाची गोष्ट या मध्ये याबद्दल बोलणार आहोत.

आजचे आमचे तज्ञ डॉ. मनीष कुमार, एमडी फिजिशियन, हेल्थझोन स्पेशालिटी क्लिनिक, रायगड आणि डॉ. बाळकृष्ण श्रीवास्तव प्रभारी वैद्यकीय अधिकारी, प्राथमिक आरोग्य केंद्र, भोपाळ हे आहेत.

प्रश्न 1- सर्दी आणि खोकला होताच मी कफ सिरप पिण्यास सुरुवात करते. हे करणे योग्य आहे का?

उत्तर- सर्दी-खोकला ही जनरल टर्म आहे. सलग 5-7 दिवस सर्दी-खोकला होत असेल तर डॉक्टरांकडे जा. निदान झाल्यानंतर डॉक्टर आजार आणि गरजेनुसार कफ सिरप लिहून देतात. मनाने खोकल्याचे कोणतेही सिरप पिऊ नका.

प्रश्न 2- अनेकदा आपण बातम्यांमध्ये वाचतो की कफ सिरप प्यायल्याने मृत्यू होतो. मी पीत असलेल्या कफ सिरपमुळे असे होऊ शकते का?

उत्तर - डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय मनमानी पद्धतीने कफ सिरप पिणे खूप धोकादायक ठरू शकते. प्रौढ आणि मुलांना दिल्या जाणाऱ्या कफ सिरपमध्येही मोठा फरक असतो. डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार तुम्ही खोकल्यासाठी सिरप घेत असाल, तर ते सुरक्षित आहे.

प्रश्न 3- आपल्या देशात अनेकदा लोक डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय कफ सिरप पितात, त्यामुळे शरीराला काय नुकसान होते?

उत्तर- सामान्यतः लोकांना आधी सर्दी आणि नंतर खोकला होतो. सुरुवातीला खोकल्याचे औषध घेण्याची गरज नाही. तुम्ही प्रथम कोमट पाणी प्यावे, गार्गल करावे. डॉक्टरांशी संपर्क साधावा.

खोकला दोन प्रकारचा असतो

कोरडा आणि कफ असलेला. दोघांचे उपचार आणि औषधी वेगवेगळी आहे. लोक मेडिकल दुकानातून मनाने औषध घेतात आणि खातात. त्यामुळे स्थिती आणखी बिघडते. त्यानंतर ते डॉक्टरांकडे जातात. लक्षात ठेवा औषध योग्य प्रमाणात घेतल्यास दुष्परिणाम होण्याची शक्यताही कमी असते.

प्रश्न 4- या कोडीन कफ सिरपचा उपयोग काय आहे? त्यावर बंदी घालण्याची मागणी का होत आहे?

उत्तर- काही कफ सिरप म्हणजेच खोकल्याच्या औषधांमध्ये कोडीन मॉर्फिन नावाचे रसायन असते. जे अफू गटातील आहे. दीर्घकाळ मद्यपान केल्याने शरीरावर कोडीनचा प्रभाव होण्याची शक्यता असते. ज्याला याची एकदा सवय होते, त्याला पुन्हा पुन्हा कोडीनची गरज भासते.

कोडीन असलेले कफ सिरप तुमचे नुकसान कसे करेल

  • शरीरात कोडीनचे वारंवार सेवन केल्यामुळे ते स्लो पॉयझन म्हणजेच हळूहळू विषाप्रमाणे काम करू लागते.
  • कोडीनचे व्यसन लागल्यानंतर सोडण्याचा प्रयत्न करताच त्यामुळे चिंता, नैराश्य, सतत झोप न लागणे, भूक न लागणे, पोटदुखी आणि वजन कमी होणे यासारख्या समस्या निर्माण होतात.
  • जर शरीराला अचानक कोडीन मिळणे बंद झाले तर ते प्राणघातक ठरू शकते. त्याच्या व्यसनावर मात करण्यासाठी, पुनर्वसन केंद्रात जाणे आवश्यक असू शकते.

प्रश्न 5- पूर्णपणे सुरक्षित आहे, असे कोणतेही कफ सिरप आहे का?

उत्तर - बाजारात अनेक प्रकारचे कफ सिरप उपलब्ध आहेत. तुमच्या सर्दीचे कारण काय आहे - अ‍ॅलर्जी, दमा, ब्राँकायटिस, न्यूमोनिया किंवा आणखी काही. तुमच्यासाठी कोणते कफ सिरप सुरक्षित आहे हे योग्य निदान, वय आणि तुमच्या वैद्यकीय हिस्ट्रीवर अवलंबून असते. हृदयाशी संबंधित कोणताही आजार असल्यास त्या व्यक्तीने मनाने खोकल्याचे सिरप घेऊ नये.

प्रश्न 6- कोणत्या राज्यात कोणत्या कफ सिरपवर बंदी आहे याची यादी आहे का?

उत्तर- ईशान्य, पश्चिम बंगाल आणि बिहारमध्ये कोडीनवर आधारित कफ सिरप बहुतेक लोक नशा म्हणून घेतात. उत्तर प्रदेश, मध्य प्रदेश, गुजरात आणि कर्नाटकमधूनही खोकला सिरपचा मादक पदार्थ म्हणून वापर वाढत असल्याच्या बातम्या आल्या आहेत.

2017 मध्ये, नार्कोटिक्स कंट्रोल ब्युरो (NCB) ने DCGI ला त्याची उपलब्धता कमी करण्यास सांगितले होते. एनसीबीच्या हस्तक्षेपानंतर अनेक औषध कंपन्यांनी त्यांच्या प्रसिद्ध सिरपमध्ये त्याचे प्रमाण बदलले आहे. उदाहरणार्थ, अलेम्बिक फार्माने त्याच्या ग्लायकोडिनमधून कोडीन काढून टाकले आहे.

अशी प्रकरणे वारंवार घडत असल्याने सरकारने कफ सिरपचा गैरवापर रोखण्यासाठी एमएस भाटिया समिती स्थापन केली. या समितीने सरकारकडे कोडीनवर आधारित 14 कफ सिरपवर बंदी घालण्याची मागणी केली होती.

यामध्ये फायझर, अ‍ॅबॉट, लॅबोरेट या कंपन्यांच्या कफ सिरपचा समावेश आहे. मार्च 2016 मध्ये, सरकारने 350 फिक्स्ड-डोस कॉम्बिनेशन औषधांवर बंदी घातली होती, ती गैर-आवश्यक आहेत. यामध्ये कोरेक्स आणि फेन्सेड्रिल कफ सिरपचा समावेश होता.

कफ सिरपमधील हे कॉम्बिनेशन धोकादायक आहेत, नाव वाचा आणि लक्षात ठेवा

गांबियातील प्रकरणानंतर डब्ल्यूएचओने अहवालात म्हटले आहे की, कफ-सिरपमध्ये डायथिलीन ग्लायकोल आणि इथिलीन ग्लायकोल इतके प्रमाण असते की, ते मानवांसाठी घातक ठरू शकते. वास्तविक, या संयुगांमुळे भारतात 33 लोकांचा मृत्यू झाला आहे, परंतु या संयुगांवर बंदी घालण्यात आलेली नाही.

याशिवाय खालील कॉम्बिनेशनही धोकादायक आहेत.

  • कोडीन + क्लोरफेनिरामाइन
  • कोडीन + क्लोरफेनिरामाइन + मिथेनॉल
  • कोडीन + ट्रायप्रोलिडाइन
  • pholcodine किंवा pholcodine
  • promethazine
  • या कॉम्बिनेशनची औषधे आजही बाजारात वेगवेगळ्या नावाने उपलब्ध आहेत. उदाहरणार्थ, कोरेक्स टी, फेन्सेड्रिल, टॉसेक्स, एस्कोरिल सी, कोडीस्टार, प्लॅनोकुफ आणि टेडिकॉफ आहेत.

राज्यसभेतही बंदीची मागणी करण्यात आली

या वर्षी मार्चमध्ये मध्य प्रदेशचे राज्यसभा सदस्य अजय प्रताप सिंह, तामिळनाडूतील कनिमोळी डॉ. केरळमधील डॉ. व्ही. शिवदासन, इलामाराम करीम, महाराष्ट्रातील राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या खासदार फौजिया खान आणि ओडिशातील अमर पटनायक या खासदारांनी अशा कफ सिरपवर बंदी घालण्याची मागणी केली होती.

सिंग म्हणाले होते की कोरेक्स सिरपचा वापर उपचारापेक्षा नशेसाठी जास्त आहे. त्याच्या वापराने मन आणि शरीर पूर्णपणे सुन्न होते.

प्रश्न 7- जर तुम्हाला कफ सिरपचे व्यसन लागले असेल तर त्यापासून मुक्त कसे व्हावे?

उत्तर-

  • अ‍ॅडव्हॉन्स कोडीन व्यसनावर मात करण्यासाठी, तुम्ही तुमच्या जिल्ह्याच्या पुनर्वसन केंद्राची (डी व्यसनमुक्ती केंद्र) मदत घेऊ शकता.
  • हे व्यसन सोडताना जे लोक दीर्घकाळ खोकला सिरप वापरत आहेत त्यांना डोकेदुखी, चक्कर येणे, चिंता, पोटदुखी, भूक न लागणे यासारखी लक्षणे दिसू शकतात.
  • या काळात अनेक दीर्घकालीन मानसिक लक्षणेही दिसू शकतात. उदाहरणार्थ, दुःखी वाटणे, रडावेसे वाटणे, रडणे आणि विनाकारण डिप्रेशनमध्ये जाणे.
  • डी व्यसनमुक्ती केंद्रात तुमचा कोर्स पूर्ण केल्यानंतर कोणत्याही भावनिक-मानसिक आरोग्याच्या समस्येच्या बाबतीत मानसोपचार तज्ज्ञाचा सल्ला घ्या.

प्रश्न 8- द गॅम्बियाचे प्रकरण मुलांबद्दल आहे. मुलांना कफ सिरप देताना कोणती खबरदारी घ्यावी?

  • BMJ (मेडिकल जर्नल) मध्ये प्रकाशित झालेल्या एका संशोधनानुसार, 6 वर्षांखालील मुलांना वैद्यकीय सल्ल्याशिवाय कफ सिरप देणे हानिकारक ठरू शकते.
  • खोकल्याच्या सिरपमध्ये असलेले अँटीहिस्टामाइन्स, जे सहसा नाक आणि घशातील कफ दूर करण्यासाठी कार्य करतात, त्यामुळे मुलांना हानीही पोहोचू शकते.
  • मुलांना दिवसातून 2 चमचे पेक्षा जास्त कफ सिरप दिल्यास जास्त झोप लागणे, श्वास घेण्यास त्रास होणे, उलट्या होणे, हृदयाचे ठोके वाढणे यांसारख्या समस्या उद्भवू शकतात.
  • डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय मुलांनी खोकल्याचे सिरप जास्त काळ सेवन केल्याने त्यांचे हृदय, मूत्रपिंड आणि यकृत यासारख्या महत्त्वाच्या अवयवांना नुकसान होण्याचा धोका असतो.

टीप- खोकला बराच काळ राहत असेल तर कोणत्याही सरकारी केंद्रात जाऊन खोकल्याची तपासणी करून घ्या, टीबी होण्याचीही शक्यता आहे.

कामाची गोष्ट या मालिकेतील आणखी काही लेख वाचा:

टूथपेस्टमध्ये मीठ असल्याने काही होत नाही:ब्रश नीट केला नाही तर हृदयविकाराचा झटका येण्याचा धोका

पतीने पत्नीला पगार सांगायला दिला नकार:पत्नीने RTI मधून घेतली उत्पन्नाची माहिती, संपूर्ण प्रक्रिया समजून घ्या

मेकअप जास्त वेळ ठेवल्यास होईल नुकसान:मेकअप कसा काढावा, काय करावे? वाचा या टिप्स...

बातम्या आणखी आहेत...