आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा

एक्सप्लेनर:सिरो सर्वेक्षणाने चिंता मिटवली! कोरोनाची तिसरी लाट मुलांसाठी घातक ठरणार नाही; सिरो सर्वेक्षणाबद्दल जाणून घ्या A to Z

आबिद खान2 महिन्यांपूर्वी
  • कॉपी लिंक
  • जाणून घ्या याविषयी सविस्तर...

देशात कोरोनाची दुसरी लाट ओसरली आहे. कोरोनाच्या नवीन प्रकरणात घट झाली असून मृत्यूचे आकडेही दिवसेंदिवस कमी होत आहे. सरकार आता तिसर्‍या लाटेचा सामना करण्याची तयारी करत आहे. तिस-या लाटेचा परिणाम लहान मुलांवर अधिक होईल अशी भीती व्यक्त केली जात आहे. हे जाणून घेण्यासाठी, दिल्ली एम्सने चार राज्यांमधील 700 मुलांवर सिरो सर्वेक्षण केले आहे, त्याचा निकाल दिलासा देणारा आहे. सिरो सर्वेक्षणात, लहान मुलांमध्ये प्रौढांसारखी सिरोपॉझिटिव्हिटी आढळली आहे. म्हणजेच, लहान मुले प्रौढांइतकीच संक्रमित झाली आणि त्यांच्यात अँटीबॉडीज निर्माण झाल्या आहेत.

सिरो सर्वेक्षण म्हणजे नेमके काय, ते कसे केले जाते आणि कोविड- 19 ला समजून घेण्यात ते कितपत उपयुक्त आहे -

नुकत्याच झालेल्या सिरो सर्वेक्षणाचे निकाल काय सांगतात?
दिल्ली AIIMS ने WHOसह मिळून 5 ठिकाणी 15 मार्च ते 10 जून या कालावधीत सिरो सर्वेक्षण केले. अगरतला, दिल्ली (शहरी आणि ग्रामीण), भुवनेश्वर आणि गोरखपूर येथे 4509 लोकांवर केलेल्या सर्वेक्षणात 700 मुलांचा समावेश होता. देशातील हा पहिले सिरो सर्व्हे होता ज्यात लहान मुलांचादेखील समावेश होता. सर्वेक्षणात सामील झालेल्या 55.7% मुलांमध्ये सिरोपॉझिटिव्हिटी आढळली. ती प्रौढांमध्ये 63.% इतकी आहे. याचा अर्थ असा होतो की, बहुतेक मुलांमध्ये प्रौढांइतकेच अँटीबॉडीज आढळले. म्हणजेच जर देशात कोरोनाची तिसरी लाट आली तर ती मुलांसाठी इतकी घातक ठरणार नाही जेवढी त्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.

सिरो सर्वेक्षण म्हणजे काय?
सिरो सर्वेक्षण सेरोलॉजी चाचणी करून केले जाते. यात रक्ताचा नमुना घेऊन तपासणी केली जाते. म्हणजेच एखाद्या विशिष्ट संसर्गाविरूद्ध बनवलेल्या अँटीबॉडीजची चाचणी केली जाते. जेव्हा एखादा व्हायरस आपल्या शरीरात प्रवेश करतो तेव्हा शरीराची रोगप्रतिकारक शक्ती त्या विषाणूविरूद्ध प्रतिपिंडे (अँटीबॉडी) बनवते. हे अँटीबॉडी तुमच्या रक्तात सुमारे एक महिना राहतात. याचाच अर्थ म्हणजे जर तुमच्या शरीरात अँटीबॉडी तयार झाल्या असतील तर तुम्हाला अलीकडच्या काळात संसर्ग झाला असावा.

सिरो सर्वेक्षण कसे केले जाते?
सिरो सर्व्हेसाठी रँडम सॅम्पलिंग केले जाते. मागील वर्षी देशात पहिला सिरो सर्व्हे करण्यात आला होता, तेव्हा देशाचे दोन भागात विभाजन करण्यात आले होते. पहिल्या भागात, अशी शहरे किंवा जिल्हे होती जिथे संसर्ग दर सर्वाधिक होता. या शहरांमधील 5 कंटेन्मेंट झोन निवडले गेले. प्रत्येक कंटेन्मेंट झोनमधून 10-10 लोकांचे रक्ताचे नमुने घेण्यात आले होते.

दुसर्‍या भागात, जवळपास 60 जिल्हे आणि शहरे निवडली गेली, जी कोरोनाच्या पुष्टी झालेल्या घटनेच्या आधारे कमी, मध्यम आणि उच्च श्रेणींमध्ये विभागली गेली. या सर्व ठिकाणांमधील 10 कंटेन्मेंट झोनमधून रक्ताचे नमुने घेण्यात आले. म्हणजेच, देशातील ब-याच भागातील वेगवेगळ्या वर्गातील लोकांचे नमुने घेण्याचा प्रयत्न केला गेला आहे जेणेकरून अचूक आणि नेमके आकडे सापडतील.

सिरो सर्वेक्षण किती महत्वाचे आहे?
कोरोना साथीचा रोग वैद्यकीय जगात नवीन आहे. या आजाराविषयी शास्त्रज्ञ आणि डॉक्टरांना आधीपासूनच कोणतीही माहिती नाही. म्हणूनच, साथीच्या रोगाशी संबंधित मूलभूत प्रश्नांची उत्तरे शोधण्यासाठी सिरो सर्वेक्षण केले जाते, जेणेकरून भविष्यात रोगाचा सामना करण्यासाठी एक रणनीती तयार केली जाऊ शकेल. सिरो सर्व्हेद्वारे शास्त्रज्ञ आणि डॉक्टर या प्रश्नांची उत्तरे शोधण्याचा प्रयत्न करतात.

  • ज्या लोकांमध्ये अँटीबॉडीज तयार झाल्या आहेत, ते संसर्ग रोखण्यासाठी एखाद्या ढालीसारखे काम करतात. याला समुहाची रोग प्रतिकारशक्ती (हर्ड इम्युनिटी) असे म्हणतात. सिरो सर्वेक्षण याचा शोध घेण्यात मदत करते.
  • सिरो सर्वेक्षणातून देशातील किती टक्के लोकसंख्येत अँटीबॉडी आहेत, याची माहिती मिळते. तज्ज्ञांच्या मते, जेव्हा 60-70% लोकसंख्येमध्ये अँटीबॉडीज विकसित होतात, तेव्हा समूहाची रोग प्रतिकारशक्ती तयार होईल.
  • देशातील कोणत्या भागात आणि कोणत्या वयोगटातील लोकांना जास्त संसर्ग होतो? किती लोकांना कोरोनाचा संसर्ग झाला होता आणि संक्रमित लोकांमध्ये अँटीबॉडी किती काळ राहतील?

आतापर्यंत देशात किती सिरो सर्व्हे करण्यात आले आहेत आणि त्याचे निकाल काय आहेत?
आयसीएमआरने मे 2020 मध्ये देशात पहिला सिरो सर्व्हे केला होता. यानंतर आणखी 2 सिरो सर्व्हे करण्यात आले. शेवटचा सिरो सर्व्हे 17 डिसेंबर 2020 ते 8 जानेवारी 2021 या काळातघेण्यात आला. या सर्वेक्षणातील निष्कर्षांमध्ये असे दिसून आले आहे की, देशातील 21.5% लोकसंख्या कोरोनाने संक्रमित झाली आहे. अद्याप 80% लोकांना कोरोना संसर्ग होण्याचा धोका आहे.

संपूर्ण देशभरात रँडम सॅम्पलिंगच्या आधारे हे सर्वेक्षण 28,589 जणांमध्ये करण्यात आले. पहिल्या सिरो सर्वेक्षणात केवळ 18 वर्षांपेक्षा जास्त वयाच्या लोकांचा समावेश होता. त्यानंतरच्या दोन्ही सर्वेक्षणांमध्ये 10 वर्षांपेक्षा जास्त वयाच्या मुलांचा देखील समावेश होता. भिन्न शहरे आणि राज्यांनी देखील त्यांच्या स्तरावर सिरो सर्वेक्षण केले.

हर्ड इम्युनिटी भारतात विकसित झाली आहे का?
हर्ड इम्युनिटी तयार होण्याचे 2 मार्ग आहेत. पहिला मार्ग - नैसर्गिक पद्धत आणि दुसरा मार्ग - लसीकरण म्हणजेच व्हॅक्सिनेशन हा आहे. एखाद्या रोगाची साथ पसरायला लागली की त्याचा संसर्ग अनेकांना होतो. ज्यावेळी समाजातल्या मोठ्या गटाला या रोगाचा प्रादुर्भाव होतो आणि ही लोकसंख्या यातून बरी होते, तेव्हा या लोकांच्या शरीराराला रोगाशी कसे लढायचे हे माहीत होते. म्हणजेच त्यांच्या शरीरारात या रोगासाठीची इम्युनिटी तयार होते. आणि दुसरा मार्ग म्हणजे लसीकरण. हे दोन्ही निकष बघता भारतात हर्ड इम्युनिटी अद्याप तयार व्हायला बराच वेळ आहे.

देशात आतापर्यंत 26 कोटी लोकांना कोरोनाची लस देण्यात आली आहे. एकूण लोकसंख्येपैकी हे केवळ 15% आहे. दुसरीकडे, सिरो सर्वेक्षणात केवळ 21% लोकसंख्येत अँटीबॉडी असल्याची पुष्टी केली गेली आहे. कोरोनाच्या दुसर्‍या लाटेत हा आकडा वाढला असावी, परंतु त्यातून हर्ड इम्युनिटी तयार झाली आहे का? ही माहिती केवळ चौथ्या सिरो सर्व्हेद्वारे उपलब्ध होईल.

चौथा सिरो सर्वेक्षण कधी केला जाऊ शकतो?
IMCR ने चौथ्या सिरो सर्वेक्षणासाठी देशभरातील 21 राज्यांतील 70 जिल्ह्यांची निवड केली आहे. 16 जूनपासून आसामच्या कामरुप, उडलगुडी आणि कार्बी जिल्ह्यात चौथा सिरो सर्व्हे सुरु झाला आहे. यासह ओडीशाच्या तीन जिल्ह्यातही सिरो सर्व्हेचे काम सुरु आहे. कोरोनाच्या तिस-या लाटेत लहान मुलांमध्ये संसर्ग होण्याची शक्यता अधिक आहे, त्यामुळे या सर्वेक्षणात 6 वर्षांपेक्षा मोठ्या मुलांचा देखील समावेश केला जाईल. पूर्वीच्या सर्वेक्षणात केवळ 10 वर्षांपेक्षा जास्त वयाच्या मुलांचाच समावेश होता. तसेच, दुसर्‍या लाटेत ग्रामीण भागात संसर्ग पसरण्याच्या घटना लक्षात घेऊन चौथा सिरो सर्व्हेक्षणाचे लक्ष्य ग्रामीण भागावर अधिक असेल.

सिरो सर्वेक्षणातून कोणत्या गोष्टी कळत नाहीत?

  • सिरो सर्वेक्षणातून किती लोकांच्या शरीरात अँटीबॉडीज आहेत हे समजते, परंतु या अँटीबॉडीज व्हायरसशी लढा देण्यास सक्षम आहेत की नाहीत याची माहिती मिळू शकत नाही. प्रत्येक व्यक्तीची इम्युनिटी वेगळी असते, म्हणून ज्या व्यक्तींमध्ये अँटीबॉडीज आहेत ते कोरोनाविरूद्ध इम्युन आहेत की नाही, हे समजू शकत नाही.
  • तसेच, समुहाची रोग प्रतिकारशक्ती मिळविण्यासाठी अँटीबॉडीज किती टक्के असणे आवश्यक आहे याचे अचूक आकडे शास्त्रज्ञांकडे नाहीत. सिरो सर्वेक्षणातून किती टक्के लोकसंख्येत अँटीबॉडी आहेत याचा शोध घेतला जाऊ शकतो, परंतु हर्ड इम्युनिटी मिळवण्यासाठी ती पुरेशी आहे की नाही याची माहिती मिळू शकत नाही.
बातम्या आणखी आहेत...