आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

Install App
  • Marathi News
  • Dvm originals
  • Coronavirus Vaccine Side Effects UP Bihar Updates; Covaxin Covishield News | Positive After Taking Vaccine Second Dose

ADS Free बातम्या वाचण्यासाठी आताच इंस्टॉल करा दिव्य मराठी अ‍ॅप

भास्कर एक्सप्लेनर:कोरोना लसीचे दोन्ही डोस घेतल्यानंतरही तुम्ही बाधित होण्याची शक्यता; जाणून घ्या तज्ज्ञ काय म्हणतात

रवींद्र भजनी6 दिवसांपूर्वी
  • कॉपी लिंक
  • बिहारमध्ये नव्याने निर्माण झालेल्या घटनेने चिंता व्यक्त केली जात आहे.

कोविड -19 या लसीचे दोन्ही डोस घेतलेल्या 177 आरोग्य कर्मचा-यांचा अहवाल पॉझिटिव्ह आल्याचे बिहारमध्ये समोर आले आहे. एका महिन्यापूर्वी या लोकांनी लसीचा दुसरा डोस घेतला होता. खरं तर दुसर्‍या डोसच्या 14 दिवसांनंतर अँटीबॉडीज शरीरात तयार होत असतात. तरीही हे लोक पॉझिटिव्ह असल्याचे दिसून आले आहे. यावर बिहारच्या आरोग्य विभागाच्या अधिका-यांनी सांगितले की, लस घेतल्यानंतरही संसर्ग होण्याचा धोका असतो.

1 एप्रिलपासून देशात सर्व 45+ लोकांना लसी देणे सुरु करण्यात आले आहे. यानंतरही, कोरोनाच्या दुसर्‍या लाटेत संक्रमणाचे प्रमाण वाढत आहे. बिहारमध्ये नव्याने निर्माण झालेल्या घटनेने चिंता व्यक्त केली जात आहे. अशा परिस्थितीत बरेच प्रश्नही उपस्थित होत आहेत. जसे की- संसर्ग रोखण्यासाठी लसीकरण खरोखर प्रभावी नाही का? लस घेतल्यानंतर किती दिवसांनी तिचा प्रभाव दिसून येतो? लस घेण्याने खरंच काही फायदा आहे का? तज्ज्ञांद्वारे हे सर्व समजून घेऊया-

लसीकरणानंतरदेखील कोरोनाचा संसर्ग होऊ शकतो का?

  • होय, प्रत्येक लसीचे स्वतःची परिणामकता असते, जी हजारो लोकांमध्ये करण्यात आलेल्या फेज -3 क्लिनिकल चाचण्यांद्वारे दिसून येते. याच्या आधारे, लस व्हायरसपासून किती प्रमाणात संरक्षण देऊ शकते हे ठरते. भारतात वापरल्या जाणा कोव्हॅक्सिनची परिणामकता 81% आहे. म्हणजेच, जर एखाद्याने ही लस घेतली असेल तर संसर्ग होण्याची शक्यता 81% कमी झाली आहे. याचा अर्थ असा नाही की लसीकरणानंतर कोणताही संसर्ग होणार नाही. त्याचप्रमाणे कोविशील्डची कार्यक्षमता 62% ते 80% पर्यंत आहे. हे दोन डोसमधील फरकांवर अवलंबून आहे.
  • व्हॅक्सिन तज्ज्ञ डॉ. चंद्रकांत लहारिया यांच्या मते, ही लस घेतल्यानंतरही विषाणूची लागण होऊ शकते. मात्र यावरुन लस खराब आहे, हे सिद्ध होत नाही. चांगली गोष्ट अशी की ज्याला लसी दिली जाते त्या व्यक्तीत कोरोनाची गंभीर लक्षणे नाहीत. रुग्णालयात दाखल करण्याचीही गरज नाही. संसर्ग सामान्य सर्दीसारखाच असतो. तसे, बिहारच्या बाबतीत, एकाच शहरात इतकी पॉझिटिव्ह केस समोर येणे ही सामान्य गोष्ट नाही. लसीची कोल्ड ब्रेक झाली असावी, ज्यामुळे त्याचा प्रभाव कमी झाला असावा, अशी शक्यता नाकारता येत नाही. याची चौकशी करावी लागेल, त्यानंतरच हे ठामपणे सांगता येईल.
  • बंगळुरूच्या एस्टर सीएमआय हॉस्पिटलमधील इंटर्नल मेडिसिन कंसल्टंट डॉ. बृंदा म्हणतात की, लसीकरणानंतरही एखाद्याला कोरोना विषाणूची लागण होण्याची शक्यता आहे. या कारणास्तव, आम्ही मेडिकल प्रोफेशनल्सना लस घेतल्यानंतरही कोरोनाशी संबंधित खबरदारी घेण्याचा सल्ला देत आहोत.

लसीचा प्रभाव सहसा किती दिवसांत सुरू होतो?

  • केंद्रीय आरोग्य मंत्रालयाच्या FAQs मते दुसर्‍या डोसच्या 14 दिवसानंतर या लसीचा परिणाम होतो. म्हणजेच, त्यानंतर शरीरात विषाणूशी लढू शकतील इतके अँटीबॉडीज तयार होतील. कोव्हॅक्सिनच्या दोन डोसमधील फरक 28 दिवसांचा आहे, तर कोवीशील्डच्या दोन डोसमध्ये 6 ते 8 आठवड्यांचे अंतर निश्चित करण्यात आले आहे.
  • यावरुन स्पष्ट होतं की, कोव्हॅक्सिनचे दोन डोस 28 दिवसांच्या फरकाने दिले गेले तर 42 व्या दिवसानंतर लसीचा प्रभाव शरीरात दिसण्यास सुरुवात होते. त्याच वेळी, कोविशील्डच्या बाबतीत दुसरा डोस 42 ते 56 दिवसांनंतर घेतल्यानंतर 56 ते 70 दिवसानंतर त्याचा प्रभाव दिसण्यास सुरुवात होते.
  • डॉ. लहारिया यांच्या मते, कोवीशील्डच्या दोन डोसमधील फरक जर 12 आठवड्यांचा असेल तर त्याचा प्रभाव सर्वाधिक म्हणजे 80% पर्यंत आहे. या कारणास्तव, मागील महिन्यात, सरकारने कोवीशील्डच्या दोन डोसमधील अंतर वाढविण्याचा निर्णय घेतला. अन्यथा, प्रथम ही लस 28 दिवसांच्या फरकाने देखील उपलब्ध होती.
  • डॉ. बृंदा म्हणतात की, पहिल्या डोसनंतर प्रतिकारशक्तीचा प्रतिसाद सुरू होतो आणि 2-3 आठवड्यात रोग प्रतिकारशक्ती विकसित होण्यास सुरवात होते. काही आठवड्यांनंतर रोग प्रतिकारशक्ती कमकुवत होऊ लागते, जी आम्ही बूस्टर डोस देऊन वाढवतो. रोग प्रतिकारशक्ती देखील रुग्णांच्या आरोग्यावर अवलंबून असते. जरी ही लस 80% प्रभावी असली तरीही 10 पैकी 2 लोकांना संसर्ग होण्याचा धोका आहे.

शरीरात अँटीबॉडीज तयार झाल्या की नाहीत, हे कसे कळेल?

  • खरं तर, अँटीबॉडीज एक प्रकारचे प्रोटीन आहे जे व्हायरस ओळखतो आणि शरीराला त्याच्याशी लढण्यासाठी तयार करतो. जर एखाद्यास कोरोना इन्फेक्शन असेल तर त्याच्या शरीरात अँटीबॉडीज देखील असतील. त्याचे स्तर प्रत्येक व्यक्तीमध्ये भिन्न असू शकते. आंतरराष्ट्रीय मानकांनुसार, 10-1000 आययू (आंतरराष्ट्रीय युनिट) अँटीबॉडीज व्हायरसपासून चांगले संरक्षण मानले जातात.
  • प्रत्येक लसीचा सर्व लोकांवर समान प्रभाव असू शकतो, हे गरजेचे नाही. ज्याप्रमाणे पाच बोटे एकसारखी नसतात, त्याच प्रकारे प्रत्येकाची शरीरे देखील एकसारखी नसतात. शास्त्रज्ञांच्या म्हणण्यानुसार लस घेतली आणि शरीरात विषाणूविरूद्ध लढण्यासाठी अँटीबॉडीज तयार झाली, असे नाही. यास थोडा वेळ लागू शकतो.
  • तसे, कोरोना संसर्गातून बरे झाल्यानंतर किंवा लस घेतल्यानंतर शरीरातील अँटीबॉडीची पातळी चाचणीद्वारे तपासली जाऊ शकते. ही चाचणी पॅथॉलॉजी लॅबमध्ये केली जाते, परंतु ती महाग आहे. या चाचणीद्वारे शरीरात पुरेशा अँटीबॉडीज तयार झाल्या आहेत की नाही ते दर्शविले जाते.
  • काही लोकांमध्ये काही कॉम्प्लिकेशन झाल्यामुळे अँटीबॉडीज निर्माण होण्यास अडथळा येऊ शकतो. काही लोकांमध्ये, जेनेटिक आणि क्रोमोसोनल मिसमॅचमुळे देखील परिणाम होतो. याचा अर्थ असा नाही की लस आपल्या शरीरावर कार्य करणार नाही.

... तर प्रत्येकाने ही चाचणी केली पाहिजे?

  • कागदोपत्री सांगायचे झाल्यास, अँटीबॉडी चाचणी घेणे चांगले. लसीकरणानंतर एखाद्या व्यक्तीच्या शरीरात किती प्रतिकारशक्ती निर्माण झाली हे यावरून दिसून येते. पण ही चाचणी करणे बंधनकारक नाही. जर आपल्याला डॉक्टरांनी किंवा कोणत्याही तज्ज्ञांनी तपासणी सांगितले नसेल तर याची आवश्यकता नाही.
  • जर तरीही आपण आपल्या पातळीवर अँटीबॉडी चाचणी केली तर हे जाणून घेणे महत्वाचे आहे की ही चाचणी फुलप्रूफ आहे की नाही. काही तज्ज्ञांना चिंता आहे की, बाजारात उपलब्ध अँटीबॉडी चाचणीचे योग्य चित्र समोर आणू शकत नाही. जर त्याचा वापर मोठ्या लोकसंख्येवर करायचा असेल तर ते एक महागडे काम असेल.
  • नियोजित वेळेत दोन डोस घेणे आपल्यासाठी फायदेशीर होईल. आवश्यक खबरदारी घ्या आणि स्वच्छता बाळगा. आपल्याला धोकादायक व्हायरसपासून नक्कीच संरक्षण मिळेल.

बातम्या आणखी आहेत...