आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा
  • Marathi News
  • Dvm originals
  • Covishield Vaccine Gap WHO Guideline; Kerala High Court To Narendra Modi Govt Over 2nd Dose Of Covishield

एक्सप्लेनर:केरळ उच्च न्यायालयाने केंद्र सरकारला कोविशिल्ड लसीच्या दोन डोसमधील अंतर कमी करण्यास का सांगितले; यातून काय साध्य होईल?

जयदेव सिंह16 दिवसांपूर्वी
  • कॉपी लिंक
  • जाणून घ्या सविस्तर...

केरळ उच्च न्यायालयाने केंद्राला कोविशिल्ड लसीच्या दोन डोसमधील अंतर कमी करण्यास सांगितले आहे. डोसच्या अंतराबाबत काही लोकांना सवलत देण्याच्या निर्णयालाही न्यायालयाने भेदभावपूर्ण म्हटले आहे. न्यायालयाने म्हटले आहे की जर पहिला डोस घेणा-या व्यक्तीला लसीचा दुसरा डोस 28 दिवसांनंतर घ्यायचा असेल तर त्याला तसे करण्याची परवानगी द्यावी.

लसीच्या डोसमधील अंतराबद्दल कोर्टाने आणखी काय म्हटले आहे? दोन डोसमधील अंतराबाबत WHO ची गाइडलाइन काय आहे? इतर कोणत्याही लसीच्या दोन डोसचमधील अंतर वाढवले गेले ​​आहे का? जाणून घेऊया ...

केरळ उच्च न्यायालयाने काय म्हटले आहे?
एका याचिकेच्या सुनावणीदरम्यान केरळ उच्च न्यायालयाने केंद्राला कोविशिल्ड लसीच्या दोन डोसमधील अंतर कमी करण्यास सांगितले आहे. न्यायालयाने यासाठी कोविन पोर्टलवर बदल करण्यास सांगितले आहे, जेणेकरून ज्यांना 84 दिवसांआधी कोविशिल्डचा दुसरा डोस घ्यायचा आहे, ते स्लॉट बुक करू शकतात.

कोर्टाने सांगितले की लस घेणे हे लोकांच्या इच्छेवर आहे. यासाठी कोणतीही सक्ती नाही. तसे सरकारनेही म्हटले आहे. जेव्हा लसीकरण ऐच्छिक असते, तेव्हा लसीच्या दोन डोसमधील अंतर देखील ऐच्छिक असावे.

केंद्र सरकारने न्यायालयाला काय उत्तर दिले?
केंद्राने न्यायालयाला सांगितले की, लसीच्या दोन डोसमधील अंतर वैज्ञानिक आधारावर ठरवण्यात आले आहे. कोविशिल्डच्या पहिल्या आणि दुसऱ्या डोस दरम्यान 84 दिवसांचे अंतर कोरोनापासून जास्तीत जास्त संरक्षण देते या वस्तुस्थितीला वैज्ञानिक आधार आहे.

केंद्राने सांगितले की, दोन डोसमधील अंतर काही वयोगटांसाठी कमी आहे. सोबतच दोन डोसमधील अंतर 12 ते 16 आठवड्यांपेक्षा कमी असले तरी सिंगल डोसच्या तुलनेत कोविशिल्डचे दोन डोस जास्त प्रभावी असल्याचेही केंद्राने म्हटले आहे.

दोन डोसमधील अंतराबाबत WHO ची गाइडलाइन काय सांगते?
WHO च्या शिफारशीनुसार, कोरोनाविरूद्ध लसीची तातडीची गरज होती. यामुळे, लस कंपन्यांनी क्लिनिकल चाचण्या दरम्यान दोन डोसमध्ये किमान अंतर ठेवले. डब्ल्यूएचओच्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार ते 21 ते 28 दिवसांसाठी ठेवण्यात आले होते. त्यानंतरच्या अभ्यासाच्या आधारे, वेगवेगळ्या लसींनी हे अंतर 42 दिवसांपासून 12 ते 16 आठवड्यांपर्यंत वाढवले.

कोविशिल्ड व्यतिरिक्त आणखी कोणत्या लसीमधील दोन डोसचे अंतर वाढवले ​​आहे?
ब्रिटनमध्ये लसीकरण मोहीम सुरू झाल्यानंतरच तेथील अधिकाऱ्यांनी दोन डोसमध्ये तीन महिन्यांपर्यंत अंतर ठेवण्यास सांगितले होते. यामागचे कारण असे होते की जर अधिकाधिक लोकांना लसीचा किमान एक डोस मिळाला तर कोरोनामुळे मृत्यू आणि रुग्णालयात दाखल होण्याचे प्रमाण कमी होऊ शकते. पण यूकेच्या आरोग्य अधिकाऱ्यांनी फायझर लसीसाठी दोन डोसमध्ये 3 ते 12 आठवड्यांचे अंतर ठेवले. त्याच वेळी, ऑक्सफोर्ड-एस्ट्राजेनेकासाठी, हे अंतर 4 ते 12 आठवड्यांपर्यंत ठेवले गेले.

देशातील बहुतेक लोकसंख्येला लसीचा एक डोस दिल्यानंतर ब्रिटनने दोन डोसमधील अंतर 12 आठवड्यांवरून 8 आठवड्यांपर्यंत कमी केले.

त्याच वेळी, अमेरिकेत मॉडर्ना आणि फायझर-बायोटेक या दोन्ही डोसमधील अंतर बदलले गेले नाही. दोन्ही लसींच्या दोन डोसमध्ये 21 ते 28 दिवसांचे अंतर आहे.

भारतात, सुरुवातीपासून लसीच्या दोन डोसमधील अंतर समान आहे का?
देशात 16 जानेवारी 2021 रोजी लसीकरण सुरू झाले. त्या वेळी, कोव्हॅक्सिन आणि कोविशिल्ड या दोन्ही डोसमध्ये 28 दिवसांचे अंतर ठेवण्यात आले होते. मे मध्ये कोविशिल्डच्या दोन डोसमधील अंतर वाढवण्याचा निर्णय घेण्यात आला. असे सांगण्यात आले की, ब्रिटनमध्ये केलेल्या अभ्यासातून असे दिसून आले की दोन डोसमधील अंतर वाढल्याने लसीची प्रभावीता वाढते. ब्रिटनने काही डोस नंतर दोन डोसमधील अंतर कमी केले, पण भारतात दोन डोसमधील अंतर अजून कमी झालेले नाही.

जे लोक परदेशात जाणार आहेत किंवा कोणत्याही आजाराने ग्रस्त आहेत त्यांना काही दिवसांच्या अंतराने कोविशिल्डचे दोन डोस देण्यासाठी परवानगी दिली जात आहे. पण हा फरक 28 दिवसांपेक्षा कमी असू शकत नाही. केवळ कोविशिल्ड लसीच्या बाबतीत दोन डोसमधील अंतर कमी करण्याची सोय आहे. कोव्हॅक्सिनच्या बाबतीत असे नाही. असे असले तरी सुरुवातीपासूनच कोव्हॅक्सिनच्या दोन डोसमध्ये 4 ते 6 आठवड्यांचा फरक आहे. त्यात आतापर्यंत वाढ किंवा घट झालेली नाही.

तिसऱ्या लाटेला पुढे ढकलण्यासाठी कोविशिल्डच्या दोन डोसमधील अंतर कमी करणे हे एक चांगले पाऊल ठरणार नाही का?
महामारी तज्ज्ञ डॉ. चंद्रकांत लहारिया सांगतात की, ब्रिटनने मे मध्ये कोविशिल्डच्या दोन डोसमधील अंतर कमी करण्यास सुरुवात केली, परंतु तोपर्यंत त्यांच्या 50% पेक्षा जास्त लोकसंख्येला एक डोस मिळाला होता. यामध्ये देखील हे 50 वर्षांवरील लोकांसाठी केले गेले. अधिक लोकसंख्येसाठी सिंगल डोज दिल्यानंतर हे केले जाऊ शकते.

भारताची सध्याची रणनीती पूर्णपणे योग्य आहे. जास्तीत जास्त लोकसंख्येचा एकच डोस होत नाही तोपर्यंत हे केले जाऊ नये. तसेही एकाच डोसचा इफेक्टिव्हनेस 71%आहे. म्हणजेच अशा परिस्थितीत लोकांना गंभीर आजार होणार नाहीत. अर्थात, जेव्हा कव्हरेज वाढते तेव्हा याचा विचार केला जाऊ शकतो.

काही देशांमध्ये बूस्टर डोस सुरू झाले आहेत, त्याबद्दल काय?
कोरोना लसीचा तिसरा डोस देणारा इस्रायल हा पहिला देश आहे. कोरोनाच्या डेल्टा व्हेरिएंटच्या प्रकरणांमध्ये वाढ झाल्यामुळे सरकारने हा निर्णय घेतला आहे. येथील रुग्णालयांमध्ये कोरोनाचे 81 रुग्ण दाखल आहेत. त्यापैकी 58% लोकांना कोरोनाची लस मिळाली आहे. लस कंपनी फायझर बायोएनटेकचा दावा आहे की, तिसरा डोस डेल्टा व्हेरिएंटच्या विरोधात अधिक प्रभावी होईल. पण तिसरा डोस केवळ कमकुवत रोगप्रतिकारक शक्ती असलेल्या लोकांना दिला जाईल. विशेषतः ते लोक जे हृदय, फुफ्फुस किंवा कर्करोगाच्या आजाराने ग्रस्त आहेत.

फायझरच्या मते, तिसरा डोस दुसऱ्या डोसनंतर सहा महिन्यांनी दिला जाऊ शकतो. हा डोस दुसऱ्या डोसनंतर सहा ते 12 महिन्यांच्या आत दिला पाहिजे. अमेरिकेच्या आरोग्य तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, तिसऱ्या डोसबद्दल फायझरचा दावा संधीसाधू आणि बेजबाबदार आहे.

तज्ज्ञ म्हणतात की, तिसरा डोस घेणे आवश्यक नाही. ते देखील अशा वेळी जेव्हा जगातील अनेक मोठ्या भागांमध्ये लसीकरणाचा दर खूप कमी आहे. तसेच लसींचा पुरवठा मर्यादित आहे.

बातम्या आणखी आहेत...