आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा
  • Marathi News
  • Dvm originals
  • What Exactly Is The Allegation Of Misappropriation Of Assets Worth Rs 2,000 Crore? Which Made Rahul Gandhi Appear Before The ED

दिव्य मराठी एक्सप्लेनर:2000 कोटींची मालमत्ता हडप केल्याचा नेमका आरोप काय? ज्यामुळे राहुल गांधी झाले ईडीसमोर हजर

नवी दिल्ली19 दिवसांपूर्वी
  • कॉपी लिंक

नॅशनल हेराल्ड वृत्तपत्राशी संबंधित मनी लाँड्रिंग प्रकरणात काँग्रेस खासदार राहुल गांधी सोमवारी ईडीसमोर चौकशीसाठी हजर होत आहेत. ईडीने या महिन्याच्या सुरुवातीला काँग्रेस अध्यक्षा सोनिया गांधी आणि पक्षाचे खासदार राहुल गांधी यांना या प्रकरणात चौकशीसाठी समन्स बजावले होते. ईडीने सोनियांना 8 जून आणि राहुल यांना 13 जून रोजी हजर राहण्यास सांगितले होते, परंतु समन्स जारी झाल्यानंतर सोनिया गांधी कोरोना पॉझिटिव्ह असल्याने ईडीने त्यांच्या चौकशीची तारीख 23 जूनपर्यंत वाढवली आहे.

ईडीचे हे प्रकरण ट्रायल कोर्टाच्या आदेशावर आधारित आहे, ज्यामध्ये त्यांनी आयकर विभागाला नॅशनल हेराल्ड प्रकरणाची चौकशी करण्याचे आणि सोनिया-राहुलचे कर मूल्यांकन करण्याचे आदेश दिले होते.

ईडीचे समन्स जारी झाल्यानंतर काँग्रेसने हे सूडाचे राजकारण असल्याचे म्हटले असून त्यांचे नेते सरकारच्या दबावापुढे झुकणार नाहीत, असेही म्हटले आहे. राहुल आणि सोनियांच्या चौकशीसाठी समन्स बजावल्याच्या निषेधार्थ काँग्रेस नेत्यांनी देशभरातील ईडी कार्यालयांसमोर निदर्शने करण्याचा निर्णय घेतला आहे.

काही आठवड्यांपूर्वी याच प्रकरणात ईडीने काँग्रेस नेते मल्लिकार्जुन खर्गे आणि पवन बन्सल यांची चौकशी केली होती.

अशा परिस्थितीत राहुल आणि सोनियांना ईडीचे समन्स का बजावण्यात आले ते जाणून घेऊयात? नॅशनल हेराल्ड प्रकरण काय आहे? राहुल-सोनियावर ईडीने कोणते आरोप लावले?

काय आहे नॅशनल हेराल्ड केस?

भाजप नेते सुब्रमण्यम स्वामी यांनी 2012 मध्ये दिल्लीच्या पटियाला हाऊस कोर्टात सोनिया गांधी, राहुल गांधी आणि कॉंग्रेसचे मोतीलाल व्होरा, ऑस्कर फर्नांडीज, सॅम पित्रोडा आणि सुमन दुबे यांच्या विरोधात याचिका दाखल केली होती. नॅशनल हेराल्ड वृत्तपत्राची फसवणूक केल्याबद्दल गैरव्यवहार करून संपत्ती हडप केल्याचा आरोप केला होता.

आरोपानुसार, या काँग्रेस नेत्यांनी नॅशनल हेराल्डची मालमत्ता ताब्यात घेण्यासाठी यंग इंडिया लिमिटेड म्हणजेच YIL नावाची संस्था स्थापन केली आणि त्याद्वारे नॅशनल हेराल्ड प्रकाशित करणाऱ्या असोसिएटेड जर्नल लिमिटेड म्हणजेच AJL या संस्थेला बेकायदेशीरपणे ताब्यात घेतले. दिल्लीतील बहादूर शाह जफर मार्गावर असलेल्या हेराल्ड हाऊसची 2000 कोटी रुपयांची इमारत ताब्यात घेण्यासाठी हे कृत्य केल्याचा आरोप स्वामींनी केला होता.

2000 कोटी रुपयांची कंपनी अवघ्या 50 लाख रुपयांना विकत घेतल्याबद्दल स्वामी यांनी सोनिया गांधी, राहुल गांधी आणि या प्रकरणात गुंतलेल्या काँग्रेसच्या इतर वरिष्ठ नेत्यांविरुद्ध फौजदारी खटला चालवण्याची मागणी केली होती.

या प्रकरणी जून 2014 मध्ये न्यायालयाने सोनिया, राहुल आणि अन्य आरोपींविरोधात समन्स बजावले होते. ऑगस्ट 2014 मध्ये, ईडीने या प्रकरणाची स्वतःहून दखल घेतली आणि मनी लाँड्रिंगचा गुन्हा दाखल केला. डिसेंबर 2015 मध्ये दिल्लीच्या पटियाला कोर्टाने सोनिया, राहुलसह सर्व आरोपींना जामीन मंजूर केला होता. आता याच प्रकरणाची चौकशी करण्यासाठी ईडीने सोनिया आणि राहुल यांना समन्स बजावले आहे.

भाजप नेते सुब्रमण्यम स्वामी यांनी 2012 मध्ये नॅशनल हेराल्ड बेकायदेशीरपणे हडप केल्याचा आरोप करत सोनिया-राहुल आणि इतर काही काँग्रेस नेत्यांवर गुन्हा दाखल केला होता.
भाजप नेते सुब्रमण्यम स्वामी यांनी 2012 मध्ये नॅशनल हेराल्ड बेकायदेशीरपणे हडप केल्याचा आरोप करत सोनिया-राहुल आणि इतर काही काँग्रेस नेत्यांवर गुन्हा दाखल केला होता.

नेहरूंनी सुरू केले होते नॅशनल हेराल्ड वृत्तपत्र

नॅशनल हेराल्ड वृत्तपत्र, ज्यामध्ये ईडीने सोनिया आणि राहुल यांना समन्स बजावले आहे, ते 1938 मध्ये जवाहरलाल नेहरूंनी 5000 स्वातंत्र्य सैनिकांसोबत सुरू केले होते. हे वृत्तपत्र असोसिएटेड जर्नल लिमिटेड (एजेएल) प्रकाशित करत होते. स्वातंत्र्यानंतर हे वृत्तपत्र काँग्रेसचे मुखपत्र बनले.

एजेएल हे वृत्तपत्र तीन भाषांमध्ये प्रकाशित करत असे. इंग्रजीत 'नॅशनल हेराल्ड' शिवाय हिंदीत 'नवजीवन' आणि उर्दूमध्ये 'कौमी आवाज'. हळूहळू पेपर तोट्यात गेला आणि 2008 मध्ये काँग्रेसकडून 90 कोटी रुपयांचे कर्ज घेतल्यानंतरही ते बंद झाले.

2010 मध्ये, यंग इंडियन प्रायव्हेट लिमिटेड (YIL) नावाची एक नवीन संस्था स्थापन करण्यात आली, ज्याने नॅशनल हेराल्ड चालवणारी AJL ताब्यात घेतली. YIL च्या संचालक मंडळात सोनिया गांधी आणि राहुल गांधी यांचा समावेश होता. सोनिया आणि राहुल यांच्याकडे YIL मध्ये 76% आणि उर्वरित 24% मोतीलाल व्होरा आणि ऑस्कर फर्नांडिस यांच्याकडे होते. मोतीलाल व्होरा यांचे 2020 मध्ये आणि ऑस्कर फर्नांडिस यांचे 2021 मध्ये निधन झाले. यानंतर काँग्रेसने AJL चे 90 कोटी कर्ज YIL ला हस्तांतरित केले.

काँग्रेसच्या कर्जाची परतफेड करण्याच्या बदल्यात एजेएलने यंग इंडियनला 9 कोटी शेअर्स दिले. या 9 कोटी शेअर्ससह, यंग इंडियनला AJL चे 99% शेअर मिळाले. यानंतर काँग्रेसने एजेएलचे 90 कोटींचे कर्ज माफ केले. सुब्रमण्यम स्वामी यांनी याच करारावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आहे.

सोनिया आणि राहुल यांच्यावरील नेमके आरोप कोणते?

नॅशनल हेराल्ड चालवणाऱ्या AJL कडील 90 कोटी रुपयांच्या कर्जाच्या वसुलीचे अधिकार काँग्रेसने यंग इंडियन लिमिटेडकडे हस्तांतरित केल्याचा आरोप भाजप नेते सुब्रमण्यम स्वामी यांनी केला आणि यंग इंडियन लिमिटेडने एजेएलची 2,000 कोटी रुपयांची संपत्ती केवळ 50 लाखांमध्ये काँग्रेस पक्षाकडे हस्तांतरित केली.

स्वामींचा आरोप आहे की राहुल-सोनियाच्या यंग इंडियन लिमिटेडने नॅशनल हेराल्ड चालवणाऱ्या एजेएल कंपनीवर काँग्रेसचे 90 कोटींचे कर्ज फेडण्यासाठी 50 लाख रुपये दिले, त्यानंतर काँग्रेसने एजेएलला उर्वरित 89.50 कोटी रुपयांचे कर्ज माफ केले.

स्वामी यांचा आरोप आहे की YIL ला नॅशनल हेराल्डच्या कर्जाची परतफेड करण्यासाठी मालमत्ता ताब्यात घेण्याचा अधिकार मिळाला आहे, ज्यात दिल्लीच्या मुख्य स्थानावरील इमारतीचा समावेश आहे, ज्याची किंमत सुमारे 2,000 कोटी आहे.

2010 मध्ये 5 लाख रुपयांना स्थापन झालेल्या यंग इंडियन लिमिटेडची संपत्ती काही वर्षांतच 800 कोटी रुपयांपर्यंत वाढल्याचा आरोप आहे.

दुसरीकडे, आयकर विभागाचे म्हणणे आहे की, राहुल गांधी यांनी यंग इंडियन लिमिटेडमधील शेअर्समधून 154 कोटी रुपये कमावले आहेत. आयकर विभागाने यंग इंडियन लिमिटेडला 2011-12 साठी 249.15 कोटी रुपयांचा कर भरण्यासाठी आधीच नोटीस जारी केली आहे.

नॅशनल हेराल्डच्या मालकीची कंपनी AJL कडून 90 कोटी रुपयांचे कर्ज यंग इंडियन लिमिटेडला हस्तांतरित करण्यात आले, ज्यामध्ये सोनिया-राहुल यांची 76% भागिदारी आहे.
नॅशनल हेराल्डच्या मालकीची कंपनी AJL कडून 90 कोटी रुपयांचे कर्ज यंग इंडियन लिमिटेडला हस्तांतरित करण्यात आले, ज्यामध्ये सोनिया-राहुल यांची 76% भागिदारी आहे.

काँग्रेस या आरोपांचे खंडन कसे करते?

काँग्रेसचे म्हणणे आहे की YIL ची निर्मिती नफा कमावण्यापेक्षा धर्मादाय करण्याच्या हेतूने करण्यात आली आहे. यंग इंडियन लिमिटेडने केलेला व्यवहार हा आर्थिक नसून व्यावसायिक होता, असेही काँग्रेसचे म्हणणे आहे. काँग्रेसचे अभिषेक मनु सिंघवी म्हणतात की, जेव्हा मालमत्ता किंवा रोख रक्कम हस्तांतरित केली जात नाही, तेव्हा मनी लाँड्रिंग कसे होईल.

सिंघवी म्हणतात की एजेएल तोट्यात असताना काँग्रेसने 90 कोटींची आर्थिक मदत केली. यामुळे एजेएलवर कर्ज झाले. त्याने या कर्जाचे इक्विटीमध्ये रूपांतर केले आणि 90 कोटींचे कर्ज यंग इंडियन या नवीन कंपनीकडे हस्तांतरित करण्यात आले, परंतु यंग इंडियन ही नफा नसलेली कंपनी आहे आणि तिच्या भागधारकांना आणि संचालकांना कोणताही लाभांश दिला जाऊ शकत नाही. याचा अर्थ या कंपनीकडून तुम्ही एक रुपयाही घेऊ शकत नाही, असा दावा सिंघवी यांनी केला आहे.

नॅशनल हेराल्डची सर्व मालमत्ता आणि मुद्रण आणि प्रकाशक व्यवसाय एजेएलकडे अजूनही आहे, असा दावाही सिंघवी यांनी केला आहे. बदल एवढाच आहे की AJL चे शेअर्स यंग इंडियनकडे आहेत, पण यंग इंडियन हे पैसे कोणत्याही प्रकारे वापरू शकत नाहीत. ते लाभांश देऊ शकत नाही किंवा नफा मिळवू शकत नाही.

बातम्या आणखी आहेत...