आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा
  • Marathi News
  • Dvm originals
  • Former Chinese, Now Pakistani Degrees Revoked; Know The Reason For India's Action Against Two Neighboring Countries

दिव्य मराठी एक्सप्लेनर:आधी चिनी, आता पाकिस्तानी पदव्यांची मान्यता रद्द; जाणून घ्या, दोन शेजारी देशांवर भारताच्या कारवाईचे कारण

लेखक: अभिषेक पाण्डेय23 दिवसांपूर्वी
  • कॉपी लिंक

जर तुम्ही भारतीय विद्यार्थी असाल आणि परदेशात शिक्षण घेण्याचा विचार करत असाल तर पाकिस्तानला तुमच्या यादीतून बाहेर ठेवा. खरं तर, विद्यापीठ अनुदान आयोग (UGC) आणि ऑल इंडिया कौन्सिल फॉर टेक्निकल एज्युकेशन (AICTE) यांनी त्यांच्या नवीन अ‍ॅडव्हायझरीमध्ये भारतीय विद्यार्थ्यांना उच्च शिक्षणासाठी पाकिस्तानात न जाण्याचा सल्ला दिला आहे.

या अ‍ॅडव्हायझरीनुसार, पाकिस्तानमधून मिळवलेली कोणतीही पदवी भारतात वैध असणार नाही आणि ही पदवी भारतात नोकरीसाठी पात्र मानली जाणार नाही. गेल्या महिन्यात सरकारने चीनमधून उच्च शिक्षण घेणाऱ्यांनाही सावध केले होते.

अशा परिस्थितीत समजून घेऊया की, चीननंतर पाकिस्तानमधून मिळालेल्या पदव्या रद्द करण्याचे कारण काय? चीन आणि पाकिस्तानमध्ये किती भारतीय विद्यार्थी आहेत? पाकिस्तानी पदव्यांवरील बंदीमुळे काश्मिरी विद्यार्थ्यांचे नुकसान कसे होईल?

पाकिस्तानी पदव्यांची मान्यता रद्द

  • भारतातील उच्च शिक्षण नियामक UGC आणि AICTE यांनी 23 एप्रिल रोजी जारी केलेल्या त्यांच्या नवीन अ‍ॅडव्हायझरीमध्ये भारतीय विद्यार्थ्यांना पाकिस्तानमधील कोणत्याही महाविद्यालयात किंवा शैक्षणिक संस्थेत प्रवेश न घेण्याचा सल्ला दिला आहे.
  • UGC आणि AICTE ने त्यांच्या संयुक्त अ‍ॅडव्हायझरीत म्हटले आहे की, पाकिस्तानमधून मिळवलेली कोणतीही पदवी भारतात नोकरी किंवा उच्च शिक्षण घेण्यासाठी वैध ठरणार नाही.
  • हा नियम सर्व भारतीय नागरिकांना आणि परदेशात राहणाऱ्या भारतीयांना लागू असेल.
  • भारतीय नागरिकत्व मिळवू इच्छिणाऱ्या स्थलांतरितांना आणि त्यांच्या मुलांना या नियमातून सशर्त सूट देण्यात आली आहे.
  • UGC आणि AICTE नुसार, स्थलांतरित आणि त्यांची मुले, ज्यांनी पाकिस्तानमध्ये उच्च शिक्षण पूर्ण केले आहे आणि त्यांना भारताने नागरिकत्व दिले आहे. अशा व्यक्ती गृह मंत्रालयाच्या सुरक्षा मंजुरीनंतर भारतात नोकरी शोधण्यासाठी पात्र असतील.
  • चीनमध्ये शिक्षण घेण्याबाबत गेल्या महिन्यात इशारा दिल्यानंतर शेजारच्या देशातून शिक्षण घेण्याविरुद्ध UGC आणि AICTE ची ही दुसरी अ‍ॅडव्हायझरी होती.

पाकिस्तानच्या पदव्यांची मान्यता रद्द, काश्मिरी विद्यार्थ्यांना फटका

सरकारने पाकिस्तानातून मिळालेल्या पदव्यांची मान्यता रद्द केल्याचा फटका प्रामुख्याने काश्मिरी विद्यार्थ्यांना बसणार आहे. वास्तविक, पाकिस्तानमध्ये भारतातील बहुतांश विद्यार्थी काश्मीरमधील आहेत.

  • पाकिस्तानमध्ये नेमके किती भारतीय विद्यार्थी आहेत याची अधिकृत आकडेवारी नाही.
  • पाकिस्तानमध्ये शिकणाऱ्या काश्मिरी विद्यार्थ्यांची संख्या 200 ते 1000 च्या दरम्यान असल्याचा अंदाज आहे.
  • एका मीडिया रिपोर्टनुसार, 2020 मध्ये, भारतातील 200 हून अधिक विद्यार्थी पाकिस्तानमध्ये शिकत होते, त्यापैकी बहुतेक जम्मू-काश्मीरमधील होते.
  • एका अहवालानुसार, जम्मू-कश्मीर विद्यार्थी संघटनेचे संस्थापक अध्यक्ष नासिर खोमेनी यांच्या म्हणण्यानुसार, पाकिस्तानमध्ये 1000 काश्मिरी विद्यार्थी आहेत.
  • वृत्तानुसार, काश्मीरमधील बहुतांश विद्यार्थी वैद्यकीय आणि अभियांत्रिकीचे शिक्षण घेण्यासाठी पाकिस्तानात जातात.

2020 मध्ये PoK मध्ये शिक्षण न घेण्याबद्दल जारी झाला होता इशारा

2020 मध्ये, मेडिकल कौन्सिल ऑफ इंडिया (MCI) ने जम्मू आणि काश्मीर आणि लडाखच्या विद्यार्थ्यांना पाकव्याप्त काश्मीर (PoK) मधून वैद्यकीय शिक्षण न घेण्याचा इशारा दिला होता. MCIने आपल्या अ‍ॅडव्हायझरीत म्हटले होते की, जरी जम्मू आणि काश्मीरचा संपूर्ण प्रदेश भारताचा भाग आहे, परंतु पीओकेमध्ये असलेल्या संस्थांना इंडियन मेडिकल कौन्सिल कायदा 1956 अंतर्गत मान्यता नाही, त्यामुळे तेथून मिळालेल्या पदव्या भारतात वैध नाहीत.

काश्मिरी विद्यार्थ्यांना पाकिस्तानात प्रवेश देण्यामागचा खेळ

जम्मू-काश्मीरमधील बहुतांश विद्यार्थी शिक्षणासाठी पाकिस्तानात जातात. त्यांचा वापर पाकिस्तानने आपला अजेंडा राबवण्यासाठीही केला आहे. 2020 मध्ये, पाकिस्तानने आपल्या महाविद्यालयांमध्ये काश्मिरी विद्यार्थ्यांसाठी 1600 शिष्यवृत्ती देऊ केली. त्यानंतर सुरक्षा यंत्रणांना भीती वाटली की, पाकिस्तानमधील भारतीय विद्यार्थी सहजपणे कट्टरतावादी होऊ शकतात. PoK महाविद्यालयांमध्ये काश्मिरी विद्यार्थ्यांसाठी 6% आरक्षण आहे तसेच पाकिस्तानी महाविद्यालयांमध्ये काही जागा आहेत.

पाकिस्तानातील शिक्षण आणि दहशतवादाचा संबंध

गेल्या वर्षी डिसेंबरमध्ये जम्मू-काश्मीर पोलिसांनी पाकिस्तानमध्ये प्रवेशाच्या नावाखाली काश्मीरमध्ये फुटीरतावाद्यांकडून चालवल्या जाणाऱ्या रॅकेटचा पर्दाफाश केला होता.

  • पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार, काश्मीरमधील फुटीरतावाद्यांनी पाकिस्तानमधील MBBSच्या जागा काश्मिरी विद्यार्थ्यांना विकल्या आणि त्यांच्याकडून मिळालेला पैसा खोऱ्यात अशांतता निर्माण करण्यासाठी दहशतवाद्यांना दिला.
  • पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार, या प्रकरणात हुर्रियत कॉन्फरन्सच्या नेत्यासह इतर 8 जणांचा समावेश होता. पाकिस्तानच्या MBBS आणि इतर अभ्यासक्रमांच्या जागा काश्मिरी विद्यार्थ्यांना विकल्याचा आणि त्या पैशांचा वापर खोऱ्यात फुटीरतावाद पसरवण्यासाठी आणि दहशतवाद्यांना मदतीसाठी केल्याचा आरोप त्यांच्यावर आहे.
  • ऑगस्ट 2021 मध्येही जम्मू आणि काश्मीर पोलिसांनी हुर्रियत आणि टेरर फंडिंगद्वारे जम्मू आणि काश्मीरच्या विद्यार्थ्यांसाठी पाकिस्तानमध्ये वैद्यकीय जागा खरेदी केल्याबद्दल 4 लोकांना अटक केली.
  • 2018 मध्ये, नॅशनल इन्व्हेस्टिगेशन एजन्सी (NIA) ने टेरर फंडिंग प्रकरणी आरोपपत्रात काश्मीरमधील फुटीरतावादी नेत्यांनी पाकिस्तानशी एकनिष्ठ राहण्यासाठी त्यांच्या प्रभागांसाठी एमबीबीएसच्या जागांसाठी कशी सौदेबाजी केली हे सांगितले होते.

चीनमध्ये शिक्षण न घेण्याबाबतही देण्यात आला इशारा

  • पाकिस्तानमध्ये शिक्षण न घेण्याच्या सल्ल्याच्या महिनाभरापूर्वीच सरकारने विद्यार्थ्यांना चीनमध्ये शिक्षण न घेण्याचा इशारा दिला होता. UGCच्या निर्णयापूर्वी, परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर यांनी चीनचे परराष्ट्र मंत्री वांग यी यांच्याशी भारतीय विद्यार्थ्यांच्या चिनी विद्यापीठांमध्ये परत येण्याबाबत चर्चा केली होती.
  • मार्चच्या शेवटच्या आठवड्यात जारी केलेल्या UGCच्या अ‍ॅडव्हायझरीमध्ये विद्यार्थ्यांना चीनमध्ये अभ्यासासाठी न जाण्याचे आवाहन करण्यात आले होते. यासोबतच सरकारने चीनमधून मिळवलेल्या ऑनलाइन पदव्यांची मान्यताही रद्द केली होती.
  • UGCने आपल्या अ‍ॅडव्हायझरीत म्हटले आहे की, चीनमधील अनेक विद्यापीठांनी आगामी शैक्षणिक वर्षासाठी विविध पदवी प्रवेशासाठी नोटीस जारी करण्यास सुरुवात केली आहे.
  • विद्यार्थ्यांसाठी हे जाणून घेणे महत्त्वाचे आहे की, चीनने कोरोनामुळे प्रवासावर कडक निर्बंध लादून नोव्हेंबर 2020 पासून सर्व व्हिसा निलंबित केले आहेत.
  • या निर्बंधांमुळे मोठ्या संख्येने भारतीय विद्यार्थी त्यांचे शिक्षण सुरू ठेवण्यासाठी चीनमध्ये परत जाऊ शकले नाहीत. आतापर्यंत निर्बंध शिथिल केलेले नाहीत.
  • अहवालानुसार, 20,000 भारतीय विद्यार्थी चिनी महाविद्यालयांमध्ये वैद्यकीय शिक्षण घेत आहेत. कोरोनामुळे चीनमधील सर्व विद्यापीठे बंद असून बहुतांश भारतीय विद्यार्थी देशात परतले आहेत.
  • यापूर्वी, चिनी अधिकाऱ्यांनी सांगितले होते की, अभ्यासक्रम ऑनलाइन केले जातील, परंतु यूजीसीने स्पष्ट केले आहे की चीनमधून घेतलेल्या ऑनलाइन पदव्यांना परवानगी न घेतल्यास त्यांना देशात मान्यता दिली जाणार नाही.
  • यूजीसीच्या निर्णयानंतर, चीनमध्ये शिकणाऱ्या हजारो भारतीय वैद्यकीय विद्यार्थ्यांना त्यांचा अभ्यास ऑनलाइन सुरू राहिल्यास प्रॅक्टिकलच्या कमतरतेमुळे त्यांच्या पदव्या रद्द केल्या जाण्याची भीती आहे.
  • यापूर्वी, नॅशनल मेडिकल कौन्सिल (NMC) ने 08 फेब्रुवारी रोजी स्पष्ट केले होते की, परदेशातून वैद्यकीय शिक्षण घेणारे विद्यार्थी ज्यांनी ऑनलाइन वैद्यकीय शिक्षण घेतले आहे ते परदेशी वैद्यकीय पदवीधर परीक्षा (FMGE) मध्ये बसण्यास पात्र राहणार नाहीत, ही परीक्षा भारतात प्रॅक्टिस करण्यासाठी आवश्यक आहे.

सरकारने चीन आणि पाकिस्तानमधील शिक्षणावर बंदी का घातली?

दरवर्षी मोठ्या संख्येने भारतीय विद्यार्थी शिक्षणासाठी परदेशात जातात. परराष्ट्र मंत्रालयाच्या म्हणण्यानुसार, 2022 मध्ये 20 मार्चपर्यंत 1.33 लाख भारतीय विद्यार्थी शिक्षणासाठी परदेशात गेले होते. 2021 मध्ये 4.44 लाख आणि 2020 मध्ये 2.59 लाख भारतीय विद्यार्थी परदेशात गेले होते.

मग अलीकडच्या काळात भारतीय विद्यार्थ्यांना आधी चीनमध्ये आणि नंतर पाकिस्तानात शिकण्यापासून रोखण्याचे कारण काय?

AICTEचे अध्यक्ष प्रा. अनिल सहस्रबुद्धे म्हणतात की, परदेशात अनेक संस्था अशा आहेत ज्या चांगल्या नाहीत आणि चीन आणि युक्रेनमधील अनुभवावरून असे दिसून येते की परदेशात शिकणारी मुले शिक्षण अर्ध्यावर येताच अडकतात, त्यामुळे विद्यार्थी आणि पालकांना सावध करणे आवश्यक आहे.

  • तज्ज्ञांचे मत आहे की, चीनमधील शिक्षण थांबवण्याचे कारण म्हणजे तेथे लागू करण्यात आलेल्या कोरोना निर्बंधांमुळे 20 हजार भारतीय विद्यार्थ्यांचे शिक्षण खंडित होणे आहे.
  • रशिया-युक्रेन युद्धामुळे अनेक विद्यार्थ्यांना युक्रेनमधील त्यांचे शिक्षण सोडून परतावे लागले, त्यामुळे सरकार भारतीय विद्यार्थ्यांना परदेशात शिक्षणासाठी काळजीपूर्वक निवड करण्याचा सल्ला देत आहे.
  • वास्तविक, रशियाने युक्रेनवर नुकत्याच केलेल्या हल्ल्यानंतर 18 हजार भारतीय विद्यार्थी युक्रेनमध्ये अडकले होते, ज्यांना सरकारने सुखरूप परत आणले होते.
  • युक्रेनमधून परतलेल्या विद्यार्थ्यांचे शिक्षण मध्येच सुटले आहे. त्यात युक्रेनमधून देशात परतलेल्या मेडिकलच्या हजारो भारतीय विद्यार्थ्यांचाही समावेश आहे.
  • भारतीय विद्यार्थ्यांचे शिक्षण उद्ध्वस्त होण्यापासून वाचवण्यासाठी सरकार युक्रेनसारख्या शिक्षण प्रणाली असलेल्या शेजारील देशांतील महाविद्यालयांशी संपर्क साधत आहे, जेणेकरून भारतीय विद्यार्थ्यांना तेथून आपले शिक्षण पूर्ण करता येईल.
  • पाकिस्तानच्या बाबतीत, सरकारचे हे पाऊल दोन्ही देशांमधील तणावपूर्ण संबंधांमुळे असल्याचे मानले जात आहे. यासोबतच पाकिस्तानातील इम्रान सरकार पडण्यामागे तेथील अस्थिर राजकीय आणि ढासळलेली आर्थिक परिस्थिती हेही यामागचे कारण असल्याचे मानले जात आहे.
बातम्या आणखी आहेत...