आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा

बुरशी संसर्ग कर्करोगापेक्षाही घातक:मेंदूत गेल्यास होईल मृत्यू, पसरल्यास औषधानेही कंट्रोल होणार नाही; 5.72 कोटी भारतीय त्रस्त

एका महिन्यापूर्वी
  • कॉपी लिंक

तुम्हाला माहिती आहे का? की 5.72 कोटी भारतीयांना गंभीर बुरशीजन्य आजार आहेत. यूकेच्या मँचेस्टर विद्यापीठासह दिल्ली एम्स, पश्चिम बंगालमधील कल्याणी एम्स आणि चंदीगडमधील पीजीआयएमईआरच्या संशोधकांनी याचा अभ्यास केला आहे. संशोधकांचे म्हणणे आहे की भारतात दरवर्षी क्षयरोगाने ग्रस्त लोकांपेक्षा 10 पट अधिक लोक बुरशीजन्य संसर्गाने ग्रस्त असतात.

आज कामाच्या गोष्टीत आपण याच बुरशीजन्य संसर्गाविषयी बोलुया आणि समजून घेऊया की अखेर हे काय आहे? हा संसर्ग आपली त्वचा, फुफ्फुस, मेंदू, डोळे आणि गर्भाशयाला कसा हानी पोहोचवत आहे.

आमचे तज्ञ आहेत…

  • डॉ. शीना कपूर, एमडी त्वचाविज्ञानी, कोकिलाबेन हॉस्पिटल, इंदूर
  • डॉ. रितू सेठी, स्त्रीरोग आणि प्रसूती तज्ञ, क्लाउड नाईन हॉस्पिटल, गुडगाव
  • डॉ. सुधीर कुमार, न्यूरोलॉजिस्ट, अपोलो हॉस्पिटल, हैदराबाद

प्रश्न: हा बुरशीजन्य आजार काय आहे?

उत्तर: बुरशी हा एक सूक्ष्मजीव आहे जो आपल्या सभोवताली मशरूम, यीस्ट आणि मोल्डच्या रूपात असतो. जसे काही आजार आजूबाजूला असलेल्या जिवाणू आणि विषाणूंमुळे होतात, त्याचप्रमाणे बुरशी देखील काही आजारांचे कारण असते. या आजारांना बुरशीजन्य आजार म्हणतात.

प्रश्न: सर्वात सामान्य बुरशीजन्य संक्रमण कोणते आहेत?

उत्तर: हे 4 बुरशीजन्य संक्रमण सर्वात सामान्य आहेत

  • टीनिया कॉर्पोरिस: याला रिंगवॉर्म म्हणजेच गजकर्ण असेही म्हणतात. यामध्ये शरीरावर वर्तुळाकार पुरळ उठते. यामुळे खाज सुटते आणि उपचार न केल्यास ते पसरू शकते.
  • टिनिया पेडिस: याला अॅथलीट फूट असेही म्हणतात. याचा परिणाम पायाच्या बोटांवर होतो. पुरुष या समस्येने सर्वाधिक ग्रस्त असतात.
  • टिनिया क्रुरिस: या संसर्गाला जॉक इच म्हणतात. पुरुषांमध्ये ही समस्या अधिक दिसून येते. हे शरीराच्या त्या भागांमध्ये पसरते, जिथे जास्त घाम येतो. त्यामुळे मांड्यांव्यतिरिक्त हा संसर्ग प्रायव्हेट पार्ट्स, हिप्स आणि काखेतही होतो.
  • टीनिया अनग्युअम: याला ओन्कोमायकोसिस असेही म्हणतात. हे नखाच्या टोकापासून सुरू होते. सुरुवातीला पांढरे किंवा पिवळे ठिपके दिसतात. जसजसा संसर्ग वाढत जातो तसतसे नखांचा रंग बदलू लागतो. नखे जाड होतात आणि कडेपासून तुटायला लागतात. पायाच्या नखांमध्ये ही समस्या अधिक असते.

प्रश्न: हिवाळ्यात बुरशीजन्य संसर्ग आणि त्वचारोगाचा त्रास का वाढतो?

उत्तर : बुरशीजन्य संसर्ग हिवाळा आणि उन्हाळा अशा दोन्ही ऋतूंमध्ये होतो. बुरशीचा प्रसार होण्यासाठी आर्द्रता आवश्यक असते. कोणत्याही ऋतूत असो. त्याचा प्रसार होण्यामागे प्रदूषण हे देखील एक कारण आहे.

प्रश्नः कोणत्या अवयवांवर याचा परिणाम होतो आणि त्याची लक्षणे काय आहेत?

उत्तरः येथे आपण पाच अवयवांबद्दल बोलत आहोत, ज्यांच्यावर बुरशीजन्य संसर्गाचा जास्त परिणाम होतो.

1. त्वचा: त्वचेमध्ये होणारे बुरशीजन्य संक्रमण बहुतेक वरवरचे असतात म्हणजेच ते त्वचेच्या वरच्या पृष्ठभागावर होतात. हा संसर्ग हात, बोटे, नखे, पाय यांमध्ये होतो.

लक्षणे: त्वचेवर बुरशीच्या संचयानंतर खाज सुटणे. हळूहळू ती संपूर्ण शरीरात आणि टाळूपर्यंत पसरू शकते.

2. केस: केसांचा सर्वात सामान्य बुरशीजन्य संसर्ग म्हणजे टीनिया कॅपिटिस. याचा परिणाम टाळूवर होतो. मुलांमध्ये हे अधिक सामान्य आहे कारण मुले स्वच्छता राखू शकत नाहीत. जेव्हा ते खेळण्यासाठी बाहेर जातात तेव्हा कमकुवत प्रतिकारशक्तीमुळे, बुरशीचा त्यांच्यावर परिणाम होतो.

लक्षणे: टाळूवर पांढरा थर जमा होतो. याचा परिणाम ठळक पॅचमध्ये होतो. केस गळायला लागतात.

3. मज्जासंस्था: नाक, कान आणि सायनसचे बुरशी संक्रमण मज्जासंस्थेपर्यंत पसरू शकते. बुरशीमुळे नाक आणि मेंदूमधील हाड खराब होते आणि त्याचा मेंदूवर परिणाम होतो. कोविडच्या काळात काळी बुरशी नाकाच्या साहाय्याने मेंदूपर्यंत पोहोचत होती.

लक्षणे: मज्जासंस्थेतील बुरशीजन्य संसर्गामुळे मेंदूला ताप किंवा मेंदुज्वर होतो. यात ताप, डोकेदुखी आणि उलट्या यांचा समावेश होतो.

4. डोळा: अनेक वेळा चेहऱ्यावरील मुरुमांमध्ये बुरशीची वाढ होते. येथून बुरशीजन्य संसर्ग डोळ्यांमध्ये पसरू शकतो. डोळ्याला दुखापत झाल्यावरही बुरशीजन्य संसर्ग होऊ शकतो. काही झाडे देखील आहेत जी बुरशीचे वाहक आहेत. जर ते हवेसह डोळ्यात गेले तर बुरशीजन्य संसर्ग होऊ शकतो.

लक्षणे: बुरशीजन्य संसर्गामुळे डोळा लाल होतो आणि वेदना सुरू होतात. डोळ्यातून पाणी येण्याची समस्या नेहमीच असते आणि डोळ्याला जास्त प्रकाश सहन होत नाही.

5. फुफ्फुस: अनेक वेळा शरीराच्या इतर भागातून बुरशी फुफ्फुसात पोहोचते. अनेक वेळा श्वास घेताना बुरशीचे बीजाणू फुफ्फुसात पोहोचतात. यामुळे फुफ्फुसात बुरशीजन्य संसर्ग होऊ शकतो. यामुळे क्षयरोग आणि न्यूमोनियाची लक्षणे दिसू शकतात.

लक्षणे: फुफ्फुसातील बुरशीजन्य संसर्गामुळे ताप, छातीत दुखणे, खोकला आणि श्वास घेण्यास त्रास होतो. कधीकधी खोकल्याबरोबर रक्त येऊ शकते.

प्रश्न: बुरशीजन्य संसर्गामुळे केस गळतात का?

उत्तर: होय, नक्कीच. बुरशीजन्य संसर्गामुळे केसांमध्ये ठिपके तयार होतात. जिथे पॅच तयार होतो तिथे केस गळायला लागतात. त्याला टक्कल पडणे असे म्हणतात.

प्रश्न: स्त्रियांमध्ये योनिमार्गातील बुरशीजन्य संसर्ग का पसरतो आणि तो कसा टाळता येईल?

उत्तर: योनिमार्गात बुरशीजन्य संसर्ग पसरण्याचे मुख्य कारण म्हणजे…

  • लठ्ठपणा
  • वाईट जीवनशैली
  • मधुमेह
  • खराब स्वच्छतेच्या सवयी
  • संरक्षणाशिवाय सेक्स

हे टाळण्यासाठी या टिप्स फॉलो करा...

  • निरोगी जीवनशैली अंगीकारणे
  • स्वच्छतेची काळजी घ्या
  • सार्वजनिक स्वच्छतागृहांचा वापर करताना काळजी घ्या
  • सेक्स दरम्यान संरक्षण वापरा

योनिमार्गाच्या संसर्गामुळे ही गंभीर परिस्थिती निर्माण होऊ शकते...

  • संसर्ग गर्भाशयात आणि फॅलोपियन ट्यूबपर्यंत पसरू शकतो.
  • यामुळे मूल होण्यात समस्या निर्माण होऊ शकतात.
  • योनीमार्गाच्या फंगल इन्फेक्शनमुळे पोटात पाणी जमा होण्याची समस्या देखील होऊ शकते.

प्रश्न: बुरशीजन्य संसर्गाचे निदान करणे कठीण आहे का?

उत्तरः नाही, निदान अवघड नाही. बुरशीजन्य आजारांकडे रुग्ण दुर्लक्ष करतात त्यामुळे लवकर निदान शक्य होत नाही. गजकर्णासारख्या त्वचेशी संबंधित बुरशीजन्य संसर्गाकडेही रुग्ण दुर्लक्ष करतात. ते स्वतः काही औषध विकत घेतात किंवा घरगुती उपाय करायला लागतात.

त्रास वाढला की मगच डॉक्टरकडे जातात. लक्षात ठेवा ते तुमच्याकडून तुमच्या कुटुंबातील सदस्यांपर्यंत पसरू शकते.

प्रश्न: एकदा बुरशीजन्य संसर्ग झाला की तो वारंवार का होतो?

उत्तर: याचे कारण असे की बहुतेक रुग्ण उपचार पूर्ण करत नाहीत आणि फॉलोअपसाठी डॉक्टरकडे जात नाहीत. उपचाराच्या सुरुवातीला आराम मिळाल्यास ते उपचार सोडून देतात. यामुळे, बुरशीचे शरीरातून पूर्णपणे निर्मूलन होत नाही आणि ती परत येते.

याचा नकारात्मक परिणाम देखील होतो की जेव्हा तुम्ही उपचार अर्धवट सोडता तेव्हा शरीरातील उरलेल्या औषधांविरोधात बुरशी प्रतिकारक बनते. त्यानंतर त्या औषधांचा बुरशीवर परिणाम होत नाही. बुरशीजन्य संसर्गाचा उपचार 3 ते 9 महिने चालतो. म्हणूनच डॉक्टरांनी सांगितले आहे तोपर्यंत औषध घेत रहा. मध्ये सोडू नका. याने ते पुन्हा पुन्हा होणार नाही.

प्रश्नः हे कसे टाळता येईल?

उत्तर: या टिप्सचे अनुसरण करून बुरशीजन्य संसर्गाचा धोका कमी केला जाऊ शकतो…

  • प्रतिकारशक्ती मजबूत करण्यावर भर द्या.
  • आहारात नट्स सारख्या पदार्थांचा समावेश करा.
  • नियमित व्यायाम करा.
  • जीवनशैली सुधारण्यावर भर द्या.
  • जर तुम्हाला सायनसचा संसर्ग झाला असेल आणि तुमच्या नाकातून रक्तस्त्राव सुरू झाला असेल तर ताबडतोब डॉक्टरांशी संपर्क साधा.
  • फंगल इन्फेक्शन असल्यास सुरुवातीलाच डॉक्टरांना भेटा.
  • डॉक्टरांचा सल्ला घेतल्याशिवाय स्वतःहून काउंटर औषधे घेऊ नका. त्यामुळे संसर्ग वाढतो.
  • घरगुती उपायांवर अवलंबून राहू नका.
  • मधुमेह नियंत्रणात ठेवा. मधुमेही रुग्णाला काही दुखापत झाली असेल तर त्याची विशेष काळजी घ्यावी. जर ते बरे झाले नाही तर बुरशीजन्य संसर्ग होऊ शकतो.

प्रश्न: सर्व प्रकारचे बुरशीजन्य रोग एका व्यक्तीपासून दुसऱ्या व्यक्तीमध्ये पसरू शकतात?

उत्तर: बहुतेक बुरशीजन्य संसर्ग संसर्गजन्य असतात जे एका व्यक्तीपासून दुसऱ्या व्यक्तीमध्ये पसरू शकतात. स्वच्छतेमुळे बुरशीजन्य संसर्ग टाळता येतो

  • दिवसातून किमान दोनदा कपडे बदला.
  • रोज मोजे आणि रुमाल बदलण्याची सवय लावा.
  • दिवसातून दोनदा अंडरवेअर बदला, मांडीचा भाग कोरडा ठेवा.
  • आपले नखे नेहमी लहान ठेवा.
  • जिथे संसर्ग आहे तिथे रासायनिक उत्पादने वापरू नका.
  • कंबर आणि मान यासारखे भाग कोरडे ठेवा.
  • घर नेहमी स्वच्छ ठेवा.
  • आजूबाजूला कोणाला संसर्ग झाला असेल तर त्याला उपचार करण्याचा सल्ला द्या.
  • इतरांचा कंगवा आणि टॉवेल वापरू नका.
  • सौम्य साबण वापरा. जास्त रासायनिक साबणामुळे नुकसान होऊ शकते.

प्रश्न: ते प्राणघातक ठरू शकते का?

उत्तर: लक्ष न दिल्यास बुरशीजन्य संसर्ग संपूर्ण शरीरात पसरतो ज्यामुळे ते प्राणघातक ठरू शकते. हे इतर संक्रमणांपेक्षा जास्त धोकादायक आहे कारण ते खूप वेगाने पसरते. तज्ञ मेंदूच्या बुरशीची तुलना कर्करोगाशी करतात. जर बुरशी जास्त प्रमाणात पसरत असेल तर ती औषधे देऊनही नियंत्रित करता येत नाही.

या लोकांसाठी आणखी धोका आहे...

  • कमकुवत प्रतिकारशक्ती असलेले लोक
  • मधुमेह असलेले रुग्ण
  • ज्यांचे नुकतेच अवयव प्रत्यारोपण झाले आहे
  • पाण्यात काम करणारे लोक
  • एचआयव्ही रुग्ण
  • वृद्ध आणि मुले

खालील क्रिएटिव्हमधून जाणून घ्या बुरशीजन्य संसर्गामुळे होणाऱ्या काही प्राणघातक रोगांबद्दल.

बातम्या आणखी आहेत...