आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा
  • Marathi News
  • Dvm originals
  • India Japan Passport Ranking Update; World's Most Powerful Passports In 2023 | Research News | India Vs Japan Passport

दिव्य मराठी रिसर्चभारताचा पासपोर्ट जपानपेक्षा कमकुवत का?:जगाचा अन्याय; भारताकडून व्यवसाय हवा, व्हिसामुक्त संबंध नको

20 दिवसांपूर्वी
  • कॉपी लिंक

अलीकडेच म्हणजेच 11 जानेवारी रोजी जगभरातील देशांच्या पासपोर्टची ताकद स्पष्ट करणारा हेनले पासपोर्ट इंडेक्स प्रसिद्ध झाला.

या निर्देशांकात अव्वल क्रमांकावर येण्यासाठी पाहिला जातो तो, पासपोर्टद्वारे व्हिसा-मुक्त प्रवेश मिळवू शकणार्‍या देशांची किंवा गंतव्यस्थानांची संख्या.

या निर्देशांकात जपान अव्वल आहे. जपानी पासपोर्टला 193 देशांमध्ये व्हिसा-मुक्त प्रवेशाची परवानगी आहे. भारत 85 क्रमांकावर आहे...भारतीय पासपोर्ट 59 देशांमध्ये व्हिसा-मुक्त प्रवेशास परवानगी देतो.

हा निर्देशांक प्रत्यक्षपणे कोणत्याही देशाच्या आंतरराष्ट्रीय संबंधांच्या मोजपट्टीसारखा दिसत असला तरी… पण थोडे सविस्तर तपासल्यावर, आजही पाश्चिमात्य देश भारतावर कसा अन्याय करतात हे लक्षात येते.

वास्तविक, या ग्लोबल पासपोर्ट इंडेक्ससोबत हेनले ग्लोबल मोबिलिटी रिपोर्टही जारी केला आहे. या अहवालात, पासपोर्ट निर्देशांकातील सर्व देशांचे जागतिक GDP योगदान त्यांच्या पासपोर्टच्या ताकदीशी निगडीत आहे.

हे मूल्यांकन सूचित करते की, जागतिक GDP मधील मोठा वाटा एखाद्या देशाला जागतिक अर्थव्यवस्थेत अधिक प्रवेश देण्याचा मार्ग प्रशस्त करतो. जपानचे जागतिक GDP योगदान 5% पेक्षा जास्त आहे, म्हणूनच जागतिक अर्थव्यवस्थेतील 98% पेक्षा जास्त उत्पादन देशांमध्ये या देशाचा समावेश आहे.

जागतिक जीडीपीमध्ये अफगाणिस्तानचे योगदान सुमारे 0.1% आहे. या कारणास्तव, ज्या देशांपर्यंत त्याचा प्रवेश आहे त्यांचे उत्पादन जागतिक अर्थव्यवस्थेत 1% पेक्षा कमी आहे.

पण याला निकष मानले, तर भारतावर झालेला अन्याय स्पष्टपणे समजतो. जागतिक GDP मध्ये भारताचे योगदान सुमारे 3.5% आहे. परंतु भारताला व्हिसा-मुक्त प्रवेश मिळालेल्या देशांची संख्या जागतिक अर्थव्यवस्थेच्या केवळ 6.74% आहे.

समजून घ्या, पासपोर्टच्या ताकदीचा अर्थ काय आणि पाश्चात्य देश भारतावर कसा अन्याय करत आहेत…

सर्वात आधी जाणून घ्या, व्हिसा-मुक्त प्रवेशाचा अर्थ काय… भारताचे धोरण काय

कोणत्याही देशात प्रवेश करण्यासाठी त्या देशाचा व्हिसा घेणे आवश्यक आहे. नियमानुसार, प्रवेश करण्यापूर्वी हा व्हिसा घेणे आवश्यक आहे. त्यासाठी त्या देशाच्या व्हिसा केंद्रात जाऊन फॉर्म भरावा लागेल. दीर्घ प्रक्रिया आणि तपासानंतर व्हिसा दिला जातो.

पण एखाद्या देशाला हवे असेल तर तो दुसऱ्या देशातील नागरिकांना सूट देऊ शकतो. ही सूटही तीन प्रकारे दिली जाऊ शकते.

पहिला प्रकार म्हणजे पूर्णपणे व्हिसा-मुक्त प्रवेश. म्हणजेच व्हिसाशिवाय देशात आरामात जाता येते. उदाहरणार्थ- नेपाळ, भूतान आणि भारताचे नागरिक व्हिसाशिवाय एकमेकांच्या देशात जाऊ शकतात. मालदीवच्या नागरिकांना भारतात व्हिसा मुक्त प्रवेश असला तरी ते व्हिसाशिवाय देशात 90 दिवसच राहू शकतात.

दुसरा प्रकार म्हणजे व्हिसा ऑन अरायव्हल. म्हणजेच त्या देशाच्या नागरिकाला आधी व्हिसा घेण्याची गरज नाही. देशात आल्यानंतर त्याला लगेच व्हिसा मिळेल. उदाहरणार्थ, जपान, दक्षिण कोरिया आणि UAE च्या नागरिकांना भारतातील 6 विमानतळांवर व्हिसा ऑन अरायव्हल सुविधा मिळाली आहे. हा व्हिसा 60 दिवसांपर्यंत उपलब्ध आहे.

तिसरा प्रकार आहे- ई-व्हिसा. म्हणजेच व्हिसा चौकीवर जाऊन दीर्घ प्रक्रियेतून जाण्याऐवजी ऑनलाइन अर्ज करा आणि लगेच व्हिसा मिळवा. भारताने युरोप आणि जगभरातील सुमारे 140 देशांसाठी ई-व्हिसा सुविधा उपलब्ध करून दिला आहे. हा व्हिसा 30 दिवस ते 180 दिवसांसाठी जारी केला जातो.

व्हिसा-मुक्त प्रवेश आणि व्हिसा-ऑन-अरायव्हल हेनले पासपोर्ट निर्देशांकात मोजले जाते.

पासपोर्ट इंडेक्स 2006 मध्ये सुरू झाला... तेव्हा भारताला 25 देशांत आणि जपानला 128 देशांमध्ये व्हिसा-मुक्त प्रवेश होता.

जपानच्या पासपोर्टची स्वीकारार्हता जगातील सर्वोच्च मानली जाते. 2006 मध्येही, जपानी पासपोर्टला 128 देशांमध्ये व्हिसा-मुक्त प्रवेश दिला होता.
जपानच्या पासपोर्टची स्वीकारार्हता जगातील सर्वोच्च मानली जाते. 2006 मध्येही, जपानी पासपोर्टला 128 देशांमध्ये व्हिसा-मुक्त प्रवेश दिला होता.

हेनले अँड पार्टनर्सने 2006 मध्ये हेनले पासपोर्ट इंडेक्स जारी करण्यास सुरुवात केली. 2006 मध्ये या निर्देशांकात 187 देशांचा समावेश करण्यात आला होता. तेव्हा भारताचे रँकिंग 71 होते, परंतु व्हिसा-मुक्त प्रवेश केवळ 25 देशांमध्ये होता.

त्यावेळी, जपानची रँकिंग 3 होती आणि त्याला 128 देशांमध्ये व्हिसा-मुक्त प्रवेश होता. पहिल्या स्थानावर डेन्मार्क, फिनलंड आणि युनायटेड स्टेट्स होते. तिघांनाही 130 देशांमध्ये व्हिसामुक्त प्रवेश होता.

2023 मध्ये 199 देशांच्या पासपोर्टचे मूल्यांकन एकूण 227 गंतव्यस्थानांच्या प्रवेशावर आधारित केले गेले आहे. 193 देशांमध्ये व्हिसा मुक्त प्रवेश मिळवणारा जपान हा एकमेव नंबर-1 देश आहे.

भारताचा क्रमांक 85 आहे आणि त्याला 59 देशांमध्ये व्हिसा मुक्त प्रवेश आहे. 2022 मध्ये भारतीय पासपोर्टवर 60 देशांमध्ये व्हिसा-मुक्त प्रवेश उपलब्ध होता, परंतु क्रमांक 87 होता.

हेनलेच्या मते... जागतिक जीडीपीमध्ये जपानचा 5.27% वाटा, म्हणूनच त्याला अधिक देशात व्हिसा-मुक्त प्रवेश

हेनलेच्या ग्लोबल मोबिलिटी रिपोर्टनुसार, त्याचे इतर देशांशी व्हिसा संबंध देखील जागतिक जीडीपीमधील त्याच्या वाट्यानुसार ठरवले जातात.

या अहवालानुसार जागतिक जीडीपीमध्ये जपानचा वाटा 5.27% आहे. म्हणूनच 193 देशांमध्ये व्हिसा-मुक्त प्रवेश मिळाला आहे जो जागतिक भूभागाच्या सुमारे 85% आहे. एवढेच नाही तर जागतिक आर्थिक उत्पादनात या 194 देशांचा वाटा 98% पेक्षा जास्त आहे.

जपानचे जगातील सुमारे 220 देशांशी व्यापारी संबंध आहेत. हेन्ले पासपोर्ट इंडेक्सच्या टॉप-10 मध्ये जपानसह 30 देशांचा समावेश आहे. टॉप-10 मध्ये समाविष्ट असलेल्या देशांशी जपानचा व्यापारही चांगला आहे. त्याची 38.09% आयात आणि 43.22% निर्यात या देशांकडे आहे.

या संदर्भात, त्यांच्या पासपोर्टवर 193 देशांमध्ये व्हिसा-मुक्त प्रवेश योग्य आणि अर्थपूर्ण आहे.

जागतिक जीडीपीमध्‍ये भारताचा वाटा 3.39%... व्हिसा-फ्री अ‍ॅक्सेसमध्‍ये अजूनही जपानपेक्षा खूप मागे

जागतिक GDP मध्ये भारताचे योगदान 3.39% आहे. अर्थव्यवस्थेच्या आकाराच्या बाबतीतही जपान तिसऱ्या आणि भारत पाचव्या क्रमांकावर आहे.

असे असूनही, व्हिसा मुक्त प्रवेशाच्या बाबतीत भारत जपानच्या मागे आहे. भारताच्या पासपोर्टवर केवळ 59 देशांमध्ये व्हिसा-मुक्त प्रवेश आहे. ज्या देशांमध्ये भारताला व्हिसा-मुक्त प्रवेश आहे ते एकत्रितपणे जागतिक आर्थिक उत्पादनाच्या केवळ 6.74% आहेत. या संदर्भात चीनची अवस्थाही वाईट आहे. जगातील दुसऱ्या क्रमांकाच्या अर्थव्यवस्थेचा जागतिक GDP मध्ये 18.93% वाटा आहे. जागतिक आर्थिक उत्पादनात 25.75% वाटा फक्त 80 देशांमध्ये व्हिसा-मुक्त प्रवेश आहे.

भारताचे जगातील 223 देशांशी व्यापारी संबंध आहेत. हेनले पासपोर्ट इंडेक्सच्या टॉप-10 मध्ये समाविष्ट असलेल्या 30 देशांशीही भारताचे चांगले व्यापारी संबंध आहेत. भारताच्या आयातीपैकी 32.8% आणि निर्यातीपैकी 43.35% या देशांचा वाटा आहे.

जास्त देशांमध्ये व्हिसा-मुक्त प्रवेश म्हणजे वेगवान आर्थिक वाढ

हेनलेच्या रिपोर्टनुसार, मजबूत पासपोर्ट अधिक व्हिसा-मुक्त प्रवेश त्या देशाची जागतिक प्रतिमा आणि स्वीकार्यतेवर अवलंबून असतो.

व्हिसा-मुक्त प्रवेशाचा थेट फायदा वेगवान आर्थिक विकासामध्ये होत असल्याचे आढळते. जगभरात जारी केलेल्या व्हिसाच्या सर्वाधिक टक्केवारी व्यवसाय व्हिसाचा आहे. म्हणजेच, व्यवसायाशी संबंधित लोक सर्वात जास्त प्रवास करतात. अशा परिस्थितीत या प्रवासातील व्यावसायिकासाठी व्हिसाची प्रक्रिया संपली तर त्याच्यासाठी व्यवसाय अधिक सोपा होईल.

व्यापाराच्या बाबतीत भारत आणि जपानवर जगाचा विश्वास जवळपास सारखाच आहे. जगातील सर्वात मजबूत पासपोर्ट असलेले देश देखील व्यापारासाठी भारत आणि जपानवर तितकेच अवलंबून असतात. पण जेव्हा व्हिसाच्या अटी शिथिल करण्याचा विचार येतो तेव्हा हा विश्वास कमी होतो.

दुसऱ्या महायुद्धात जगातील सर्वात मोठ्या लष्करी दलांपैकी एक मानला जाणारा जपान आज जगभरात शांतताप्रिय देश मानला जातो. जपानी नागरिकांची देखील एक शांत लोकांची प्रतिमा आहे ज्यांना प्रवास करणे आणि भरपूर खर्च करणे आवडते.

भारताचा व्यापार वाढला पण व्हिसामुक्त प्रवेश त्या प्रमाणात वाढला नाही

2012-13 मध्ये भारत ही जगातील सर्वात वेगाने वाढणारी अर्थव्यवस्था मानली जात होती. 2013 हेनले पासपोर्ट इंडेक्समध्ये भारत 74 व्या क्रमांकावर होता आणि 52 देशांमध्ये व्हिसा-मुक्त प्रवेश होता.

2014 च्या हेनले इंडेक्समध्ये भारताचे रँकिंग 82 पर्यंत घसरले, परंतु व्हिसा-मुक्त प्रवेश 59 देशांमध्ये वाढला. तेव्हापासून भारताचे जागतिक व्यापारी संबंध सातत्याने सुधारत आहेत. आज भारत ही जगातील पाचवी सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था बनली आहे. पण असे असूनही व्हिसामुक्त प्रवेशाची व्याप्ती वाढलेली नाही.

दिव्य मराठी रिसर्चमध्ये आणखी बातम्या वाचा...

ऑडिओ पॉर्न…पोर्नोग्राफीचा चेहरा:स्पॉटिफाईवर सेक्स स्टोरी सांगणारे पॉडकास्ट… प्ले स्टोअरवरही पॉर्न आधारित अ‍ॅप्स

पोर्नोग्राफीचा बदललेला चेहरा आहे, जो केवळ भारतातच नाही, तर जगभरातील सरकारे आणि कायद्यांच्या तक्रारी आणि कारवाईच्या कक्षेबाहेर आहे. अशा ऑडिओ सेक्स स्टोरी सांगणारे अ‍ॅप्स 2019 च्या आधीपासूनच यूएसमध्ये आहेत. हे अ‍ॅप्स भारतात Google Play Store आणि Apple Store वर देखील उपलब्ध आहेत. पण पॉर्नचा हा चेहरा म्युझिक आणि पॉडकास्ट स्ट्रीमिंग प्लॅटफॉर्मवर मोठ्या प्रमाणावर प्रसिद्ध होत आहे. वास्तविक, Spotify सारख्या या प्लॅटफॉर्मवर, कोणीही प्रोफाइल तयार करू शकतो आणि त्यांचे पॉडकास्ट करू शकतो. जाणून घ्या, काय आहे पोर्नोग्राफीचा हा नवा चेहरा… ती का वेगाने पसरत आहे आणि आजपर्यंत भारतीय कायदा यावर गप्प का आहे. पूर्ण बातमी वाचा...

फक्त पुतिनच राजकीय हत्या घडवत नाही:4000 वर्षांपूर्वी झाली पहिली राजकीय हत्या; चाणक्याच्या ग्रंथात पहिला उल्लेख

रशियाचे राष्ट्रपती व्लादिमीर पुतिन यांचे विरोधक समजले जाणारे नेता पॉवेल अॅन्टोव्ह यांचा गेल्या आठवड्यात ओडिशात रहस्यमय स्थितीत मृत्यू झाला. यामुळे पुतिन यांनी आपल्या विरोधकाची हत्या केल्याची चर्चा पुन्हा व्हायला लागली. पुतिन सत्तेच्या शीर्षस्थानी पोहोचल्यावर रशियन नेते, उद्योजक आणि प्रभावशाली व्यक्तींचे रहस्यमय मृत्यू नवे नाही. असे म्हटले जाते की, यामागे पुतिन यांच्या असॅसिनेशन स्क्वाडचा हात आहे. मात्र तुम्हाला माहिती आहे का की, जगातील नोंदीतील पहिली राजकीय हत्या कोणती होती? आणि ती कधी झाली होती? या राजकीय हत्यांनी इतिहास कसा बदलला? आम्ही तुम्हाला सांगतो की जगात राजकीय हत्यांचा इतिहास किती जुना आहे? भारतात पहिल्यांदा केव्हा राजकीय हत्यांची सुरुवात झाली. पूर्ण बातमी वाचा...

जल्लीकट्टूपेक्षाही धोकादायक खेळ:चक्क मगरीशी खेळतात कुस्ती... जवळ ठेवतात उंदरांपेक्षा तीक्ष्ण दाताचे फेरेट

जल्लीकट्टूचे नाव तुम्ही सर्वांनी ऐकले असेलच… जीव धोक्यात घालून बैल पकडण्यासाठी जमलेल्या तमिळनाडूमधील जमावाचा आवाज सर्वोच्च न्यायालयापर्यंतही पोहोचला. हे असे खेळ आहेत जे जगाच्या विविध भागात परंपरेचा भाग बनले आहेत. या धोकादायक खेळांमध्ये दरवर्षी अनेक जण जखमी होतात. यातील अनेक खेळ बंद करण्यासाठीही आवाज उठवला गेला आहे. मात्र परंपरेच्या नावाखाली ते आजतागायत सुरू आहेत. जाणून घ्या, असे कोणते खेळ आहेत जे परंपरेच्या नावाखाली धोक्याची मर्यादा ओलांडतात. अशा धोकादायक खेळांना जन्म देणार्‍या परंपरा कोणत्या आहेत? पूर्ण बातमी वाचा...

बातम्या आणखी आहेत...