आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा
  • Marathi News
  • Dvm originals
  • India Missile Test Vs China Missile Tracking Ship Yuan Wang 6, Features Of Chinese Navy Satellite And Ballistic Tracking Ship, Indian Ocean, India Vs China

भारताचे भेद जाणण्यासाठी पुन्हा आले चीनचे गुप्तहेर जहाज:रोखावी लागली क्षेपणास्त्र चाचणी; 1,000 किमी दूरवरून संभाषण ऐकू शकते वांग-6

लेखक: नीरज सिंहएका महिन्यापूर्वी
  • कॉपी लिंक

भारताने 2 नोव्हेंबर 2022 रोजी बंगालच्या उपसागरात इंटरसेप्टर क्षेपणास्त्राची चाचणी घेतली. 11-12 नोव्हेंबर रोजी लांब पल्ल्याच्या बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्राची चाचणी होणार होती. यासाठी NOTAM (एअरमनला नोटीस) देखील जारी करण्यात आली होती, म्हणजे चाचणी दरम्यान नो-फ्लाय झोनचा इशारा.

दरम्यान, चीनने आपले क्षेपणास्त्र ट्रॅकिंग जहाज युआन वांग-6 हिंद महासागरात चालवले. आता भारताला आपली क्षेपणास्त्र चाचणी थांबवावी लागेल, असे तज्ज्ञ सांगत आहेत. चीनने 3 महिन्यांपूर्वी असेच एक गुप्तचर जहाज श्रीलंकेतील हंबनटोटा येथे पाठवले होते. त्यावेळीही भारताने विरोध दर्शवला होता.

दिव्य मराठी एक्सप्लेनरमध्ये जाणून घेऊया की, चीनचे गुप्तचर जहाज नेमके काय करते, ज्यामुळे भारताची क्षेपणास्त्र चाचणी पुढे ढकलावी लागेल…

भारताच्या क्षेपणास्त्र चाचणीची माहिती असूनही आले वांग-6

भारताने 11 ते 12 नोव्हेंबरदरम्यान लांब पल्ल्याच्या अग्नी बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र चाचणीसाठी बंगालच्या उपसागरापासून हिंदी महासागरापर्यंत नो-फ्लाय झोन तयार करण्याची घोषणा केली आहे. म्हणजेच यादरम्यान भारत ओडिशातील अब्दुल कलाम बेटावरून क्षेपणास्त्राच्या चाचण्या घेणार आहे. दरम्यान, इंडोनेशियाच्या बाली किनाऱ्यावर चिनी हेरगिरीचे जहाज धडकले. ओपन-सोर्स इंटेलिजन्स एक्स्पर्ट डेमियन सायमन यांनी याच्या टायमिंगवर प्रश्न उपस्थित केले आहेत.

डेमियन लिहितात की, NOTAMच्या इशाऱ्यानुसार, या क्षेपणास्त्राची रेंज 2,200 किमी आहे. त्यामुळे पश्चिमेला श्रीलंका आणि पूर्वेला इंडोनेशियामधील क्षेत्र ब्लॉक करण्यात आले आहे, जे क्षेपणास्त्र चाचणीच्या कक्षेत आहे. 4 नोव्हेंबर रोजी चीनचे गुप्तहेर जहाज युआन वांग-6 इंडोनेशियातील लोम्बोक सामुद्रधुनीतून हिंदी महासागर क्षेत्रात दाखल झाले. जेव्हापासून चिनी लष्कराचे हे हेरगिरी जहाज इंडोनेशियामार्गे हिंदी महासागरात आले आहे, तेव्हापासून भारतीय नौदल त्यावर बारीक लक्ष ठेवून आहे.

चीनच्या गुप्तचर जहाजाच्या आगमनाने, भारत बॅलेस्टिक क्षेपणास्त्राची युझर ट्रायल पुढे ढकलू शकतो. तज्ज्ञांचे असे मत आहे की, चीनने मुद्दान अशा वेळी हिंद महासागरात आपले हेरगिरी जहाज पाठवले आहे, कारण ते क्षेपणास्त्राची गती, अचूकता आणि श्रेणी यांसारखी गुप्त माहिती चोरण्याचा प्रयत्न करू शकते.

गुप्तचर तज्ज्ञ डॅमियन सायमन म्हणतात की, या गुप्तचर जहाजाची तैनाती चीनच्या उपग्रह प्रक्षेपण तारखेशीही जुळते. हा उपग्रह 15 ते 20 नोव्हेंबरदरम्यान बंगालच्या उपसागरावरून उड्डाण करेल.

यापूर्वी, जेव्हा चीनने 2022 मध्ये लाँग मार्च 5B रॉकेट लाँच केले तेव्हा युआन वांग-5 जहाज निरीक्षण मोहिमेवर होते. अगदी अलीकडे ते चीनच्या तिआंगॉन्ग स्पेस स्टेशनच्या पहिल्या लॅब मॉड्यूलच्या प्रक्षेपणाच्या सागरी निरीक्षणामध्येदेखील सामील होते.

युआन वांग-6 जहाजाला चिनी सैन्य करते ऑपरेट

चीनकडे अशी 7 हेरगिरी जहाजे आहेत जी संपूर्ण पॅसिफिक, अटलांटिक आणि हिंदी महासागरात काम करण्यास सक्षम आहेत. ही जहाजे हेरगिरी करतात आणि बीजिंगच्या जमिनीवर आधारित ट्रॅकिंग स्टेशनला संपूर्ण माहिती पाठवतात. चीन युआन वांग क्लास शिपच्या माध्यमातून उपग्रह, रॉकेट आणि आंतरखंडीय क्षेपणास्त्रांच्या प्रक्षेपणाचा मागोवा घेतो.

अमेरिकेच्या संरक्षण विभागाच्या अहवालानुसार, हे जहाज चीनच्या पीपल्स लिबरेशन आर्मी (PLA) च्या स्ट्रॅटेजिक सपोर्ट फोर्स (SSF) द्वारे चालवले जाते. SSF ही थिएटर कमांड लेव्हल संस्था आहे. हे PLA ला अंतराळ, सायबर, इलेक्ट्रॉनिक, माहिती, संप्रेषण आणि मनोवैज्ञानिक युद्ध मोहिमांमध्ये मदत करते.

चीनचे गुप्तचर जहाज युआन वांग-6.
चीनचे गुप्तचर जहाज युआन वांग-6.

एअर डिफेन्स सिस्टिमच्या रेंजमध्ये येण्याआधी क्षेपणास्त्राचे प्रक्षेपण

युआन वांग-6 हे लष्करी नसून शक्तिशाली ट्रॅकिंग जहाज आहे. चीन किंवा इतर कोणताही देश क्षेपणास्त्राच्या चाचण्या करत असताना ही जहाजे त्यांची हालचाल सुरू करतात. या जहाजाला हायटेक इव्हसड्रॉपिंग इक्विपमेंट (लपून ऐकणारे उपकरणे) बसवण्यात आली आहेत. याच्या मदतीने ते 1 हजार दूरवर होणारे संभाषण ऐकू शकते.

क्षेपणास्त्र ट्रॅकिंग जहाजात रडार आणि अँटेना असलेली इलेक्ट्रॉनिक यंत्रणा आहे. ही यंत्रणा आपल्या रेंजमध्ये येणाऱ्या क्षेपणास्त्राचा मागोवा घेते आणि त्याची माहिती हवाई संरक्षण यंत्रणेला पाठवते. म्हणजेच क्षेपणास्त्राची माहिती हवाई संरक्षण यंत्रणेच्या कक्षेत येण्यापूर्वीच प्राप्त होते आणि हल्ला हाणून पाडता येतो.

चीनचे हेरगिरी जहाज ऑगस्टमध्ये थांबले होते श्रीलंकेत

या वर्षी ऑगस्टमध्ये युआन वांग क्लासचे जहाज युआन वांग-5 दक्षिण चीन समुद्रात परतण्यापूर्वी श्रीलंकेच्या हंबनटोटा बंदरात थांबले होते. ऑगस्टच्या सुरुवातीला भारताने या हेरगिरी जहाजाबाबत श्रीलंकेकडे निषेध नोंदवला होता.

यावर श्रीलंकेच्या संरक्षण मंत्रालयाने यापूर्वी चिनी जहाज हंबनटोटा येथे आल्याचे वृत्त फेटाळून लावले होते. पण नंतर श्रीलंकेने 16 ते 22 ऑगस्टपर्यंत हंबनटोटा बंदरात राहण्याची परवानगी दिली. हंबनटोटामध्ये चीनचे हेरगिरी जहाज असल्याबद्दल भारतासोबतच अमेरिकेनेही चिंता व्यक्त केली होती.

हंबनटोटा बंदरात पोहोचल्यानंतर या जहाजाला दक्षिण भारतातील कल्पक्कम, कुडनकुलम यांसारख्या प्रमुख लष्करी आणि आण्विक तळांवर प्रवेश मिळेल, असे त्या वेळी तज्ज्ञांनी सांगितले होते. तसेच केरळ, तामिळनाडू आणि आंध्र प्रदेशातील अनेक बंदरे चीनच्या रडारवर असतील. भारताच्या मुख्य नौदल तळ आणि अणु प्रकल्पांची हेरगिरी करण्यासाठी चीन हे जहाज श्रीलंकेला पाठवत असल्याचे काही तज्ज्ञांनी सांगितले होते.

16 ऑगस्ट 2022 रोजी चीनचे गुप्तचर जहाज युआन वांग-5 श्रीलंकेतील हंबनटोटा बंदरावर थांबले.
16 ऑगस्ट 2022 रोजी चीनचे गुप्तचर जहाज युआन वांग-5 श्रीलंकेतील हंबनटोटा बंदरावर थांबले.

श्रीलंकेचे हंबनटोटा बंदर भारतासाठी चिंतेचे कारण

भारतासाठी सर्वात मोठी सामरिक चिंतेची बाब म्हणजे चीन अशा हेरगिरी कारवायांसाठी श्रीलंकेच्या हंबनटोटा बंदराचा वापर वाढवत आहे. कर्जाची परतफेड करण्यात अयशस्वी झाल्यानंतर 2017 मध्ये श्रीलंकेने दक्षिणेतील हंबनटोटा बंदर चीनला 99 वर्षांच्या लीजवर सुपूर्द केले.

हे बंदर आशिया आणि युरोपमधील मुख्य सागरी व्यापार मार्गाजवळ आहे. जे चीनच्या बेल्ट अँड रोड इनिशिएटिव्ह प्रकल्पासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे. 1.5 अब्ज डॉलर्स खर्चून बांधलेले हे बंदर चीनचा नौदल तळ बनू शकते, अशी चिंता भारत आणि अमेरिकेने नेहमीच व्यक्त केली आहे.

भारताच्या सुरक्षा तज्ज्ञांनी त्याच्या आर्थिक व्यवहार्यतेवर अनेकदा प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आहे. हे चीनच्या स्ट्रिंग ऑफ पर्ल्स स्ट्रॅटेजीमध्ये बसते असेही म्हटले आहे. याअंतर्गत चीन हिंद महासागरातून भारताला जमिनीपासून तसेच समुद्रातून वेढा घालू शकतो.

हंबनटोटा बंदराचे बांधकाम 2008 मध्ये सुरू झाले, ज्यासाठी चीनने श्रीलंकेला 1.5 अब्ज डॉलर कर्ज दिले होते.
हंबनटोटा बंदराचे बांधकाम 2008 मध्ये सुरू झाले, ज्यासाठी चीनने श्रीलंकेला 1.5 अब्ज डॉलर कर्ज दिले होते.

भारतासह या 5 देशांकडे क्षेपणास्त्र ट्रॅकिंग जहाजे

ध्रुवला DRDO, राष्ट्रीय तांत्रिक संशोधन संस्था आणि भारतीय नौदल यांनी संयुक्तपणे बनवले आहे. आंतरखंडीय क्षेपणास्त्राचा मागोवा घेण्यासाठी हे जहाज अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
ध्रुवला DRDO, राष्ट्रीय तांत्रिक संशोधन संस्था आणि भारतीय नौदल यांनी संयुक्तपणे बनवले आहे. आंतरखंडीय क्षेपणास्त्राचा मागोवा घेण्यासाठी हे जहाज अत्यंत महत्त्वाचे आहे.

भारत, चीन, फ्रान्स, रशिया आणि अमेरिका या पाच देशांकडेच क्षेपणास्त्र ट्रॅकिंग जहाज आहे. ट्रॅकिंग जहाज बांधण्याची संकल्पना अमेरिकेने सर्वप्रथम सुरू केली. आपल्या क्षेपणास्त्र कार्यक्रमाला पाठिंबा देण्यासाठी अमेरिकेने दुसऱ्या महायुद्धानंतर उर्वरित जहाजांचे ट्रॅकिंग जहाजांमध्ये रूपांतर केले. त्यानंतर अमेरिकेने 25 हून अधिक ट्रॅकिंग जहाजे तयार केली आहेत.

भारताने 10 सप्टेंबर 2021 रोजी पहिले क्षेपणास्त्र ट्रॅकिंग जहाज 'ध्रुव' लाँच केले. ध्रुव अॅक्टिव्ह इलेक्‍ट्रॉनिकली स्कॅन अॅरे रडार्स (AESA) ने सुसज्ज आहे. एईएसए हे रडार तंत्रज्ञानातील सर्वात प्रगत तंत्रज्ञान मानले जाते. हे रडार वेगवेगळ्या वस्तू शोधण्याबरोबरच शत्रूच्या उपग्रहांवर लक्ष ठेवते. एईएसए तंत्रज्ञानाच्या मदतीने क्षेपणास्त्राची क्षमता आणि श्रेणीही शोधता येते.

ध्रुव आण्विक क्षेपणास्त्रे तसेच बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रे आणि जमिनीवर आधारित उपग्रहांचा मागोवा घेऊ शकतो. ते समुद्रात 2 हजार किलोमीटरपर्यंत 360 डिग्री वॉच ठेवू शकते. या जहाजात अनेक रडारची एकत्रित यंत्रणा आहे जी एकाच वेळी अनेक लक्ष्यांवर लक्ष ठेवू शकते.

ध्रुव कमांड, कंट्रोल आणि कम्युनिकेशन सिस्टम (C3) आणि इलेक्ट्रॉनिक सपोर्ट मेजर अँटेना (ESM) तंत्रज्ञानाने सुसज्ज आहे. हे तंत्रज्ञान इतर जहाजांमधून बाहेर पडणारे इलेक्ट्रोमॅग्नेटिक रेडिएशन पकडून त्यांचे स्थान शोधू शकते.

ध्रुवच्या रडार डोममध्ये एक्स-बँड रडारदेखील बसवलेले आहेत, जे अचूक स्कॅनिंगचे काम करू शकतात. लांब पल्ल्यासाठी एस-बँड रडारदेखील आहे. उच्च रिझोल्यूशन, जॅमिंग रेझिस्टन्स आणि लाँग रेंज स्कॅनिंगसाठी हे सर्वात प्रगत तंत्रज्ञान आहे. चेतक आणि तत्सम मल्टीरोल हेलिकॉप्टरही ध्रुवमधून चालवता येतात.

बातम्या आणखी आहेत...