आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा

दिव्य मराठी एक्सप्लेनरइस्रायलने शत्रूंना त्यांच्याच घरात मारले:PIJ म्हणजे काय? ज्याच्या कमांडरला शोधून मारतोय इस्रायल

नीरज सिंह/ अनुराग आनंद2 महिन्यांपूर्वी
  • कॉपी लिंक

सुमारे 33 महिन्यांपूर्वी 12 नोव्हेंबर 2019 रोजी, पॅलेस्टाईन इस्लामिक जिहाद (PIJ) चा सर्वोच्च कमांडर बहा अबू अल-अताची इस्रायलकडून हत्या करण्यात आली. यानंतर पीआयजेचा टॉप कमांडर तैसिर अल-जबारी याने इस्रायलला हल्ल्याची धमकी दिली.

तेव्हापासून अल-जबारी हा जगातील सर्वात शक्तीशाली इस्त्रायली गुप्तचर संस्था मोसादच्या निशाण्यावर होता. अखेर शुक्रवारी इस्रायली सैन्याने तैसिर अल-जबारी आणि रविवारी आणखी एका टॉप कमांडर खालिद मन्सूरला ठार केले.

आपल्या शत्रूंना त्यांच्याच घरात मारण्यात इस्रायलला कोणतेही तोड नाही. यापूर्वी 16 मे 2021 रोजी इस्रायल संरक्षण दलाने गाझामध्ये हवाई हल्ल्यांद्वारे सेंट्रल हमास आणि पीआयजेच्या 30 कट्टरपंथींना ठार केल्याचा दावा केला होता.

आजच्या दिव्य मराठी एक्सप्लेनरमध्ये, पॅलेस्टाईन इस्लामिक जिहाद (PIJ) या धोकादायक कट्टरवादी संघटनेच्या सुरुवातीपासून आतापर्यंतची संपूर्ण कथा जाणून घ्या...

पॅलेस्टाईन इस्लामिक जिहाद आता चर्चेत का आहे?

अत्यंत धोकादायक कट्टरवादी संघटनांपैकी एक PIJ म्हणजेच पॅलेस्टाईन इस्लामिक जिहाद सध्या संघटनेचा सर्वोच्च कमांडर तैसिर अल-जबारी आणि खालिद मन्सूर यांच्या हत्येनंतर चर्चेत आहे. तैसीर हा केवळ पीआयजेचा एक मोठा चेहरा नव्हता तर उत्तर पॅलेस्टाईनमधील पीआयजेचा सर्वात मोठा कमांडर देखील होता.

हे छायाचित्र पॅलेस्टाईन इस्लामिक जिहादच्या टॉप कमांडर तैसिर अल-जबारीचे आहे, ज्याने इस्रायलला हल्ल्याची धमकी दिली होती. यानंतर शुक्रवारी इस्रायली सैन्याने क्षेपणास्त्र हल्ल्यात त्याचा खात्मा केला.
हे छायाचित्र पॅलेस्टाईन इस्लामिक जिहादच्या टॉप कमांडर तैसिर अल-जबारीचे आहे, ज्याने इस्रायलला हल्ल्याची धमकी दिली होती. यानंतर शुक्रवारी इस्रायली सैन्याने क्षेपणास्त्र हल्ल्यात त्याचा खात्मा केला.

आपल्या सर्वात मोठ्या शत्रूंपैकी एक असलेल्या अल-जबारीला मारण्यासाठी इस्रायलने 'ऑपरेशन ब्रेकिंग डॉन' सुरू केले. इस्रायलच्या या हल्ल्यात 30 हून अधिक लोकांचा मृत्यू झाला आहे. प्रत्युत्तर म्हणून कट्टरपंथी संघटनेने 2 तासांच्या आत इस्रायलच्या निवासी भागात 100 हून अधिक क्षेपणास्त्रे डागली. तेव्हापासून दोन्ही बाजूंनी हल्ले सुरू आहेत.

आता जगभरात PIJ च्या नावाची चर्चा होत आहे, अशा परिस्थितीत या कट्टरपंथी संघटनेची स्थापना आणि सुरुवात याबद्दल जाणून घेऊया…

पॅलेस्टाईन इस्लामिक जिहादची 1981 मध्ये सुरूवात

PIJ, किंवा पॅलेस्टाईन इस्लामिक जिहाद, सध्या गाझा पट्टी, पॅलेस्टाईनमधील हमास नंतर दुसरी सर्वात मोठी कट्टरवादी संघटना आहे. PIJ ची सुरुवात 1981 मध्ये इजिप्तमध्ये मुस्लिम ब्रदरहूड म्हणून एकत्र येत झाली. या संघटनेचा पाया फतेही शक्काकी आणि अब्द अल-अजीज अवदा यांनी रचला होता.

PIJ ला सुरुवातीपासून दोन मोठ्या देशांचा पाठिंबा मिळत होता. यातील पहिला इराण आणि दुसरा सीरिया. 2007 मध्ये हमासने गाझा ताब्यात घेतले होते. तेव्हापासून हमासचे हात बांधले गेले आहेत. दुसरीकडे, इस्लामिक जिहादकडे अशी कोणतीही जबाबदारी नाही, त्यामुळे ती अतिरेकी कारवायांमध्ये अधिक सक्रिय आहेत. काही प्रसंगी त्याने हमासच्या वर्चस्वालाही आव्हान दिले आहे.

PIJ सुरू करण्यामागील हेतू जेरुसलेमला मुक्त करण्याचा

याची सुरुवात 74 वर्षांपूर्वीची आहे. 1948 मध्ये इस्रायल आणि अरब राष्ट्रांमध्ये मोठे युद्ध झाले. या युद्धात एकीकडे इस्रायल तर दुसऱ्या बाजूला अरब, इजिप्त, जॉर्डन, सीरिया आणि इराक होते. 10 महिने चाललेल्या या भीषण युद्धात इस्रायलचा विजय झाला होता.

इस्रायलने जेरुसलेम शहराचा अर्धा भाग आणि पॅलेस्टाईनचा काही भाग ताब्यात घेतला. यानंतर अनेक पॅलेस्टिनी संघटना इस्रायलच्या ताब्यातील हा भाग मुक्त करण्यासाठी सक्रिय झाल्या.

यापैकी एक संस्था पीआयजे आहे. संघटनेच्या स्थापनेपासून, त्याचे एकमेव उद्दिष्ट वेस्ट बँक, गाझा आणि नवीन इस्रायल नावाच्या क्षेत्रामध्ये सामील होऊन इस्लामिक पॅलेस्टिनी देश तयार करणे हे आहे. अमेरिका, युरोपियन युनियन आणि जगातील इतर अनेक सरकारांनी त्यांना दहशतवादी संघटना घोषित केले आहे.

इराण दरवर्षी PIJ ला 1.2 हजार कोटी रुपये देते

पॅलेस्टाईन इस्लामिक जिहादच्या दहशतवाद्यांना इराण प्रशिक्षण तसेच पैसा पुरवतो. मात्र, या गटाची शस्त्रे स्थानिक पातळीवरच तयार केली जातात.

यूएस स्टेट डिपार्टमेंटनुसार, 1988 मध्ये, इराणने पीआयजेला त्याच्या वार्षिक बजेटमधून 2 दशलक्ष डॉलर्स किंवा 16 कोटी दिले. तेव्हापासून इराण PIJ साठी आपला निधी सातत्याने वाढवत आहे. 2013 च्या शेवटी, कट्टरपंथी गटाला इराणकडून दरमहा सुमारे 3 दशलक्ष डॉलर (रु. 24 कोटी) मिळाले.

लंडनमधील सेंटर फॉर इरानी स्टडीजचे संचालक अली नूरीजादेह यांनी त्यांच्या फेब्रुवारी 2014 च्या अहवालात दावा केला आहे की, इराण दरवर्षी PIJ ला 100 ते 150 दशलक्ष डॉलर्सची मदत देतो, म्हणजे 793 कोटी ते 1.2 हजार कोटी रुपये.

जानेवारी 2016 इराणने सौदी अरेबियावरील मतभेदांमुळे PIJ निधीत 90% कपात केली. तथापि, मे 2016 मध्ये, इराणने पुन्हा PIJ ला मदत देण्यास सुरुवात केली. जून 2020 मध्ये, कतारवरही PIJ ला निधी दिल्याचा आरोपही करण्यात आला होता.

इस्रायल आणि हमास यांच्यातील 2012 च्या युद्धादरम्यान, PIJ ने इस्रायलच्या हद्दीत रॉकेट डागले आणि गाझाच्या रस्त्यावर 'थँक्यू इराण' असे बॅनर लावण्यात आले.
इस्रायल आणि हमास यांच्यातील 2012 च्या युद्धादरम्यान, PIJ ने इस्रायलच्या हद्दीत रॉकेट डागले आणि गाझाच्या रस्त्यावर 'थँक्यू इराण' असे बॅनर लावण्यात आले.

इस्लामिक जिहादचा तळ गाझा मध्ये, परंतु प्रमुख नेते इराणमध्ये राहतात

गाझा हा इस्लामिक जिहादचा तळ आहे. यूएस स्टेट डिपार्टमेंटच्या मते, पीआयजेचे शीर्ष नेते सीरियामध्ये राहतात आणि इतर काही नेते लेबनॉनमध्ये राहतात. या सर्वांचे इराण सरकारशी जवळचे संबंध आहेत. अरबी भाषेतील आंतरराष्ट्रीय वृत्तपत्र अशरक अल-अवसतने 2012 मध्ये वृत्त दिले होते की शीर्ष पीआयजे अतिरेकी सीरियातून इराणमध्ये गेले आहेत.

PIJ ने 1990 च्या दशकाच्या सुरुवातीस आत्मघातकी बॉम्बर्सची भरती करण्यास सुरुवात केली. सुरुवातीला यामध्ये महिलांची भरती करण्यात आली नव्हती, मात्र 2003 मध्ये महिलांना सुसाइड बॉम्बरही बनवण्यात आले होते.

PIJ ची पहिली महिला आत्महत्या बॉम्बर ही 19 वर्षांची विद्यार्थिनी हिबा दरघामेह होती. हिबाने एका शॉपिंग मॉलवर हल्ला करून तीन जणांचा बळी घेतला. दुसरीकडे, 29 वर्षीय वकील हनादी जरादत यांनी ऑक्टोबर 2003 मध्ये एका रेस्टॉरंटमध्ये स्वत:ला उडवले होते, त्यात 21 जणांचा मृत्यू झाला होता.

पीआयजेने इस्रायलला रॉकेट हल्ल्याची धमकी दिली

इस्लामिक जिहाद हा देखील गाझा पट्टीतील दोन प्रमुख अतिरेकी गटांपैकी एक आहे. हा सत्ताधारी गट हमासपेक्षा खूपच लहान आहे. मात्र, इराणकडून मिळालेला पैसा आणि शस्त्रास्त्रांच्या बळावर त्यांनी बरीच ताकद जमवली आहे. अलिकडच्या वर्षांत त्याने हमासच्या बरोबरीने शस्त्रे विकसित केली आहेत. यामध्ये इस्रायलच्या तेल अवीववर मारा करण्याची क्षमता असलेल्या लांब पल्ल्याच्या रॉकेटचा समावेश आहे. आजकाल ही संघटना इस्रायलसोबतच्या चकमकीत आणि रॉकेट हल्ल्यांमध्ये खूप सक्रिय आहे.

PIJ ची स्वतःची सशस्त्र सेना आहे, ज्याला अल कुद्स किंवा जेरुसलेम ब्रिगेड म्हणतात. यूएस स्टेट डिपार्टमेंटच्या मते, सध्या PIJ संस्थेमध्ये 1000 पेक्षा कमी सक्रिय सदस्य आहेत. 2011 मध्ये, PIJ ने गाझा पट्टीमध्ये 8000 हून अधिक सक्रिय सदस्य असल्याचा दावा केला होता.
PIJ ची स्वतःची सशस्त्र सेना आहे, ज्याला अल कुद्स किंवा जेरुसलेम ब्रिगेड म्हणतात. यूएस स्टेट डिपार्टमेंटच्या मते, सध्या PIJ संस्थेमध्ये 1000 पेक्षा कमी सक्रिय सदस्य आहेत. 2011 मध्ये, PIJ ने गाझा पट्टीमध्ये 8000 हून अधिक सक्रिय सदस्य असल्याचा दावा केला होता.

PIJ कमांडर अबू अल-अता याची 3 वर्षांपूर्वी हत्या

2019 मध्ये, इस्रायली सैन्याने PIJ कमांडर बहा अबू अल-अता याची हत्या केली. त्यानंतर अल जबरी पीआयजेचा कमांडर झाला. 5 जुलै 2022 रोजी इस्रायली सैन्याने अल जबरीला रॉकेट हल्ल्यात ठार केले.

अबू अल-अता हा PIJ च्या सशस्त्र विंगचा कमांडर होता. 2019 मध्ये त्याच्या मृत्यूपूर्वी, अबू अल-अता हा इस्रायलवरील हल्ल्यांचा सूत्रधार होता.
अबू अल-अता हा PIJ च्या सशस्त्र विंगचा कमांडर होता. 2019 मध्ये त्याच्या मृत्यूपूर्वी, अबू अल-अता हा इस्रायलवरील हल्ल्यांचा सूत्रधार होता.

गाझामधील गटाचा निर्णय घेणारी संस्था म्हणजेच इस्लामिक जिहादच्या मिलिटरी कौन्सिलचा 50 वर्षीय अल जबरी हा सदस्य होता. 2021 मध्ये इस्रायली हल्ल्याच्या वेळी जबरी हा गाझा शहर आणि गाझा पट्टीमधील इस्लामिक जिहाद यांच्या घडमोडींचा प्रभारी होता. यादरम्यान गाझामध्ये 260 आणि इस्रायलमधील 13 लोक मारले गेले.

बातम्या आणखी आहेत...