आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा
  • Marathi News
  • Dvm originals
  • Marital Rape Crime Vs Indian Law । All You Need To Know About Marital Rape; Victims Stories, Women On Sexual Violence By Husband Delhi High Court Verdict

दिव्य मराठी इंडेप्थ:पोटात मूल असल्याचेही पती विसरायचा, झोपेचे औषध देऊन बळजबरी करायचा सेक्स; हा मॅरिटल रेप नाही तर काय?

लेखक: अनुराग आनंद10 दिवसांपूर्वी
  • कॉपी लिंक

मॅरिटल रेप म्हणजे पत्नीच्या संमतीशिवाय तिच्याशी जबरदस्तीने शारीरिक संबंध ठेवणे. सध्याचा भारतीय कायदा वैवाहिक बलात्काराला गुन्हा मानत नाही. याला बलात्काराच्या श्रेणीत समाविष्ट करण्यासाठी याचिका दाखल करण्यात आली होती, त्यावर दिल्ली उच्च न्यायालयाचा निर्णय आला आहे. विशेष म्हणजे यावर निकाल देणाऱ्या दोन्ही न्यायाधीशांची मते भिन्न आहेत.

वैवाहिक बलात्काराचे प्रकरण समजून घेण्यासाठी, आम्ही तीन पीडित महिलांचे अनुभव जाणून घेतले, तज्ज्ञांशी बोललो, कायद्यांची छाननी केली आणि उच्च न्यायालयाच्या सुनावणीचा मागोवा घेतला. दिव्य मराठी इंडेप्थ येथे आम्ही या सर्व गोष्टी काळजीपूर्वक मांडत आहोत...

मॅरिटल रेपची आपबीती-1 : पोटात असलेल्या बाळाचा पतीला विसर

ग्वाल्हेरच्या रहिवासी असलेल्या शालिनीला सोशल मीडियावरून रोहन भेटला. दोन-चार आठवड्यांच्या संवादानंतर दोघे जवळ आले आणि 2019 मध्ये आर्य समाज मंदिरात लग्न केले. शालिनी काही दिवसांतच गरोदर राहिली, पण तरीही रोहनला मूल नको होतं. यानंतर सुरू झाली वैवाहिक बलात्काराची वेदनादायक कहाणी.

किरकोळ गोष्टींवरून रोहनने गरोदर पत्नीला मारहाण करण्यास सुरुवात केली. नकार देऊनही त्याने जबरदस्तीने शारीरिक संबंध ठेवण्याचा हट्ट धरला. संबंधांच्या वेळी एवढा क्रूर व्हायचा की, पोटात मूल आहे हेही तो विसरायचा. मुलगा झाल्यानंतर परिस्थिती आणखीनच बिकट झाली. त्याला ना मुलाच्या रडण्याची चिंता होती ना मासिक पाळीची, त्याला फक्त क्रौर्य करायचे होते. नकार दिल्यावर त्याने शिवीगाळ करण्यास सुरुवात केली आणि घटस्फोटाची धमकीही दिली.

एक दिवस फोनवर शालिनीने आईला हा प्रकार सांगितला. पती-पत्नीमध्ये हे सर्वसामान्य असल्याचेही आईने स्पष्ट केले. काहीही चुकीचे नाही, त्याला जबरदस्ती म्हणू नका. मारहाण आणि बळजबरी संबंधांचा त्रास असह्य झाल्याने शालिनी सासरचे घर सोडून आईचे घर गाठले.

मॅरिटल रेपची आपबीती-2 : पती झोपेचे औषध खाऊ घालून ठेवायचा संबंध

23 वर्षीय नाझिया मीडियाचे शिक्षण घेत होती. पालकांनी तिच्यासाठी डॉक्टर मुलाचा शोध घेतला. मुलाचे वडील न्यायाधीश होते. लग्नानंतर काही दिवस सगळे सुरळीत होते. पण हळूहळू समजू लागलं की सासू-सासऱ्यांपेक्षा घरात काम करणाऱ्या बाईचीच चलती आहे. सासूला कारण माहीत होतं, पण गप्प राहायची. याबाबत पतीला विचारणा केली असता सुरुवातीला त्याने टाळाटाळ केली. नाझियाला लवकरच समजले की, घरातील पुरुषांचे त्या कमी वयाच्या कामवालीसोबत संबंध आहेत.

तिने पतीसोबत संबंध ठेवण्यास नकार दिला. विरोधाचा परिणाम असा झाला की, जेव्हाही पतीला नातेसंबंध हवे होते तेव्हा तो नाझियाला दुधात झोपेचे औषध मिसळून देत असे. हे तिच्यासोबत दर आठवड्याला होऊ लागले. कित्येकदा झोप चाळवायची, पण रेप करणाऱ्या नवऱ्याला विरोध करण्याची ताकद शरीरात नव्हती.

काही दिवसांनी नाझिया गरोदर राहिली. मुलाच्या जन्मानंतरही घरची परिस्थिती बदलली नाही. यानंतर ती तिच्या माहेरी आली आणि काही दिवस नैराश्यात राहिली. नाझियाने घटस्फोटासाठी अर्ज दाखल केला. प्रकरण बराच काळ चालल्यानंतर हे घडले. आता शिक्षण पूर्ण करून नाझिया कॉलेजमध्ये लेक्चरर झाली आहे.

मॅरिटल रेपची आपबीती-3 : आजारी असूनही पती जनावराप्रमाणे वेदना द्यायचा

भोपाळमध्ये राहणार्‍या स्मिताला लग्नानंतर लगेचच पतीच्या लैंगिक फँटसीला सामोरे जावे लागले. स्मिताने पतीला काही दिवस थांबण्यास सांगितले, मात्र सेक्ससाठी आसुसलेला पती दारूच्या नशेत तिच्यावर जनावरासारखा तुटून पडायचा. सेक्स टॉय आहे असे समजून त्याने तिच्या शरीराचे खेळणे करून टाकले होते.

त्यानंतर तिला अनेक दिवस रुग्णालयात उपचार घ्यावे लागले. त्यानंतर सासरच्यांनी पती हाच परमेश्वर असल्याचे समजावून सांगून स्मिताला घरी नेले. बरं झाल्यावर स्मिताला वाटत होतं की सगळं ठीक होईल, पण तसं झालं नाही. एके दिवशी पतीने बळजबरीने संबंध ठेवण्याचा प्रयत्न केला, तेव्हा पहाटे स्मिता कशीतरी सासरहून पळून आई-वडिलांच्या घरी पोहोचली.

स्मिताने तिच्या सासरच्या घरी जाण्यास नकार दिला. त्यानंतर पतीने स्मिताच्या चारित्र्यावर संशय घेत पोलीस ठाण्यात तक्रार दाखल केली. यानंतर स्मिता आपल्या पतीविरुद्ध गुन्हा दाखल करण्यासाठी पोलीस स्टेशनमध्ये पोहोचली, तेव्हा पतीला कायद्यानुसार पत्नीवर जबरदस्ती करण्याचा अधिकार असल्याचे समोर आले. तीही लढाई लढत आहे आणि तिला आशा आहे की ती भविष्यात तिचा विजय नक्कीच होईल.

उच्च न्यायालयाचा निर्णय : मॅरिटल रेपवर दोन्ही न्यायाधीशांची मते भिन्न

मॅरिटल रेपवरून दिल्ली उच्च न्यायालयात 11 मे रोजी सुनावणी झाली. निकाल देताना उच्च न्यायालयाच्या दोन्ही न्यायमूर्तींनी यावर वेगवेगळी मते व्यक्त केली. न्यायमूर्ती शकधर म्हणाले- आयपीसीचे कलम 375 हे संविधानाच्या कलम 14 चे उल्लंघन आहे. त्यामुळे पत्नीसोबत जबरदस्तीने शारीरिक संबंध ठेवल्याबद्दल पतीला शिक्षा झाली पाहिजे. त्याचवेळी न्यायमूर्ती सी. हरिशंकर म्हणाले - वैवाहिक बलात्कार हे कोणत्याही कायद्याचे उल्लंघन मानले जाऊ शकत नाही. खंडपीठाने याचिकाकर्त्यांना सांगितले की, ते सर्वोच्च न्यायालयात अपील करू शकतात.

तज्ज्ञांचे मत : सत्य सांगण्यास घाबरतात मॅरिटल रेपच्या पीडित महिला

ग्वाल्हेरमध्ये राहणाऱ्या ऑल इंडिया डेमोक्रॅटिक वुमेन्स असोसिएशनच्या (AIDWA) समुपदेशक प्रीती सिंग सांगतात की, त्यांच्या संस्थेकडे येणारी बहुतांश प्रकरणे वैवाहिक बलात्काराशी संबंधित आहेत. पतीच्या बळजबरीमुळे त्रासलेल्या महिला काहीही बोलण्यापूर्वी घाबरतात. पतीला बलात्काराचा अधिकार आहे, असे बहुतेकांना वाटते. प्रीती यांनी सांगितले की, नुकतीच एक पीडिता आली होती जी फक्त रडत होती. पीडितेच्या आईने जेव्हा घडलेला प्रकार सांगायला सुरुवात केली तेव्हा ते ऐकून समुपदेशकाला धक्काच बसला.

प्रीती सांगतात की, खेड्यापाड्यात महिलांना सेक्स टॉय म्हणून वागवले जाते. वैवाहिक बलात्कार हा न्यायालयाने किंवा सरकारने बेकायदेशीर घोषित केला पाहिजे, त्यामुळे दररोज अत्याचार सहन करणाऱ्या महिलांना दिलासा मिळेल. त्यांचाही विश्वास होईल की, जर पतीने चूक केली तर त्याला शिक्षा मिळणे शक्य आहे. बायकोवर बळजबरी केल्याने त्यांना शिक्षा होईल की काय अशी भीतीही पुरुषांमध्ये असेल. त्यामुळे महिलांवर होणारा अन्याय कमी होईल.

कायद्यातील मॅरिटल रेप : IPCच्या कलम 375 मधील अपवाद-2

सन 1736 मध्ये ब्रिटिश कायदेपंडित सर मॅथ्यू हेल यांनी वैवाहिक बलात्काराबाबत सांगितले की वैवाहिक जीवनात बलात्कार अशक्य आहे. कारण लग्नानंतर पतीला पत्नीसोबत लैंगिक संबंध ठेवण्याचे स्वातंत्र्य मिळते. या आधारावर ब्रिटनच्या कायद्यातही वैवाहिक बलात्कार बेकायदेशीर मानला जात नाही. भारतातील बलात्काराचा कायदाही ब्रिटनकडून घेण्यात आला आहे. त्यामुळे इथेही वैवाहिक बलात्कार बेकायदेशीर मानले जात नाही. मात्र, नंतर ब्रिटनने वैवाहिक बलात्कार हा गुन्हा ठरवला आहे.

भारतीय कायद्याबद्दल बोलायचे तर, भारतीय दंड संहितेच्या (IPC) कलम 375 ने बलात्कार हा गुन्हा ठरवला आहे. IPCच्या कलम 375 अपवाद (2) नुसार, जर एखाद्या पुरुषाने आपल्या पत्नीशी जिचे वय 15 वर्षे किंवा त्याहून अधिक असेल तिच्याशी शारीरिक संबंध ठेवले तर तो बलात्कार ठरणार नाही, जरी पुरुषाने पत्नीशी जबरदस्ती केली असली तरीही.

भारतात कोट्यवधी स्त्रिया वैवाहिक बलात्काराला बळी पडतात

  • राष्ट्रीय कौटुंबिक आरोग्य सर्वेक्षण (NHFS-5) अहवालानुसार, देशातील 24% महिलांना घरगुती हिंसाचार किंवा लैंगिक हिंसाचाराचा सामना करावा लागला आहे.
  • वैवाहिक बलात्काराच्या बहुतांश घटना समाजाच्या किंवा कुटुंबाच्या भीतीने कधीच समोर येत नाहीत, असे तज्ज्ञांचे मत आहे.
  • नॅशनल फॅमिली हेल्थ सर्व्हे (2019-20) नुसार, पंजाबमधील 67% पुरुषांनी सांगितले की, पत्नीसोबत जबरदस्तीने लैंगिक संबंध ठेवणे हा पतीचा अधिकार आहे.
  • लैंगिक अत्याचाराला बळी पडलेल्या विवाहित महिलांना जेव्हा विचारण्यात आले की पहिला गुन्हेगार कोण होता, तेव्हा 93% लोकांनी त्यांच्या पतीचे नाव सांगितले.
  • पत्नींवरील लैंगिक हिंसाचाराच्या बाबतीत, बिहार (98.1%), जम्मू आणि काश्मीर (97.9%), आंध्र प्रदेश (96.6%), मध्य प्रदेश (96.1%), उत्तर प्रदेश (95.9%) आणि हिमाचल प्रदेशमधील (80.2%) पती आघाडीवर होते.
  • राष्ट्रीय कौटुंबिक आरोग्य सर्वेक्षण (2005-06) नुसार, 93% स्त्रियांनी कबूल केले की त्यांच्या वर्तमान किंवा पूर्वीच्या पतीने त्यांच्यावर लैंगिक अत्याचार केले.
  • राष्ट्रीय कौटुंबिक आरोग्य सर्वेक्षण (2015-16) नुसार, देशातील सुमारे 99% लैंगिक अत्याचार प्रकरणे नोंदवली जात नाहीत.
  • नॅशनल क्राइम रेकॉर्ड ब्युरोनुसार, भारतातील महिलांवरील बलात्कार हा चौथा मोठा गुन्हा आहे. देशात दररोज सरासरी 88 बलात्कार होतात. यापैकी 94% बलात्काराच्या घटनांमध्ये गुन्हेगार पीडितेच्या परिचितांपैकीच असतो.

टीप : गोपनीयता राखण्यासाठी, या लेखात घटना सांगणाऱ्या महिलांची नावे बदलण्यात आली आहेत.

बातम्या आणखी आहेत...