आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा

कामाची गोष्टलोहाच्या गोळ्या खाल्ल्याने मुलीचा मृत्यू:विद्यार्थ्यांमध्ये लागली होती पैज, औषध घेण्यापूर्वी जाणून घ्या नियम

7 दिवसांपूर्वी
  • कॉपी लिंक

इयत्ता आठवीतील विद्यार्थी उटी येथील एका शाळेत धाडसी खेळ खेळत होते. खेळात विद्यार्थ्यांनी लोहाच्या गोळ्या खाण्याची पैज लावली.

13 वर्षीय झेबा फातिमाने पैज जिंकण्यासाठी एकाच वेळी 45 लोहायुक्त गोळ्या खाल्ल्या. ज्यानंतर तिचा मृत्यू झाला.

बाकी 6 मैत्रिणींनी देखील काही गोळ्या खाल्ल्या आणि त्या बेशुद्ध झाल्या. त्यांना रुग्णालयात दाखल करण्यात आले.

लोहाच्या गोळ्यांबाबत हे काही पहिले प्रकरण नव्हते. यापूर्वी बिलासपूरमध्ये लोह आणि फॉलिक अ‍ॅसिडच्या गोळ्या खाल्ल्यानंतर उलट्या झाल्यामुळे शाळकरी मुलांची प्रकृती खालावली होती.

वास्तविक, लोक एकमेकांना पाहून किंवा विचारून लोह, जीवनसत्त्वे, कॅल्शियमच्या गोळ्या खातात.

केसगळती रोखण्यासाठी, रक्त वाढवण्यासाठी, हाडांमधील ‘ड’ जीवनसत्त्वाची कमतरता दूर करण्यासाठी ते मनानेच औषधे खरेदी करतात.

डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय औषधे घेतल्याने तुमच्या आरोग्यावर गंभीर परिणाम होऊ शकतो हे तुम्हाला माहीत आहे का? हे सगळं करणं किती जोखमीचं आहे, हे कामाची गोष्ट मध्ये समजेल.

आमचे तज्ञ डॉ. बाल कृष्णा, प्रभारी प्राथमिक आरोग्य केंद्र भोपाळ, डॉ. व्ही. पी. पांडे, एचओडी, महात्मा गांधी मेमोरियल मेडिकल कॉलेज, इंदूर आणि डॉ. सुचिन बजाज, संस्थापक संचालक, उजाला सिग्नस हॉस्पिटल, दिल्ली हे आहेत.

प्रश्न : सदरील प्रकरणात शाळेतील विद्यार्थ्यांकडे लोहाच्या गोळ्या कुठून आल्या?

उत्तरः सर्व सरकारी शाळांमध्ये इयत्ता 7 वी ते 12 वी च्या विद्यार्थ्यांना लोहाच्या गोळ्या देण्याचा नियम आहे. त्यामुळेच उटी येथील शाळेतील शिक्षकांच्या केबिनमध्ये लोखंडी लोहयुक्त गोळ्या ठेवलेल्या होत्या.

प्रश्न: जर मला अशक्तपणा वाटत असेल तर डॉक्टरांचा सल्ला न घेता लोहाच्या गोळ्या घ्याव्यात का?

उत्तर : केवळ लोहच नाही तर कोणतीही गोळी किंवा औषध डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय घेऊ नये. लक्षात ठेवा- प्रत्येक औषध, टॅब्लेट, इंजेक्शनचे काही ना काही साइड इफेक्ट्स असतात. ते डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय खाल्ले तर नफ्याऐवजी नुकसानच होईल.

प्रश्नः एका दिवसात लोहाच्या किती गोळ्या घ्याव्यात?

उत्तरः जर हिमोग्लोबिन कमी असेल आणि डॉक्टरांनी सल्ला दिला असेल तर तुम्ही एकापेक्षा जास्त डोस घेऊ शकता म्हणजे सकाळ आणि संध्याकाळी. दुसरीकडे, जर तुम्ही रुटीनमध्ये लोहाची कमतरता भरून काढण्यासाठी खात असाल तर दिवसातून एकच गोळी खा.

प्रश्न: कोणत्या लोकांमध्ये लोहाची सर्वाधिक कमतरता असते?

उत्तर:

  • मासिक पाळीमुळे महिला
  • वृद्ध
  • लहान मुले
  • गर्भवती स्त्री
  • टीबी रुग्ण
  • व्हायरल संसर्ग रुग्ण

लक्षात ठेवा

तुम्ही काही लहान मुलांना माती खाताना पाहिलं असेल, हे लोहाच्या कमतरतेचं शास्त्रीय लक्षण आहे. अशा मुलांची लोह चाचणी करणे आवश्यक आहे.

प्रश्न: लोहाच्या गोळ्या घेतल्याने दुष्परिणाम होतात का?

उत्तर: तुम्हाला माहिती आहे की, सर्व गोळ्या कारखान्यात बनवल्या जातात आणि प्रत्येक कंपनी वेगवेगळ्या रचनेची औषधे बनवते. अशा परिस्थितीत कोणत्याही टॅब्लेटमुळे अ‍ॅलर्जी, संसर्ग, शरीरावर लाल पुरळ किंवा इतर अनेक दुष्परिणाम होऊ शकतात.

मेडिकल स्टोअरमधूनच औषध खरेदी करणे धोकादायक

थोडासा अशक्तपणा असेल तर कुटुंबात कोणीतरी असा सदस्य असतो जो लोह, फॉलिक अ‍ॅसिड आणि व्हिटॅमिन-कॅल्शियमच्या गोळ्या खाण्याचा सल्ला देतो..

स्व-औषध म्हणजे औषधाच्या दुकानात जाऊन स्वतः औषध विकत घेणे आणि ते सेवन करणे अत्यंत धोकादायक आहे.

एवढेच नाही तर अशी काही प्रकरणेही समोर येतात जेव्हा लोक अ‍ॅॅसिडीटी समजून त्याच्या गोळ्या खातात. दोन-तीन दिवस घरी राहतात, प्रकृती बिघडली तेव्हा समजते की, त्यांना हृदयविकाराचा झटका आला होता.

अत्यावश्यक औषधे घरी ठेवणे योग्य आहे, परंतु चुकीची आणि अनावश्यक औषधे घेणे धोकादायक आहे.

मुले आणि वृद्धांनी स्वयं-औषधांपासून दूर राहिले पाहिजे

लहान मुले आणि वृद्धांना डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय कोणतेही औषध देऊ नये, कारण या दोन्ही वयोगटातील रोगप्रतिकारक शक्ती सर्वात असुरक्षित आणि कमी असते, ज्यामुळे आरोग्याच्या समस्या उद्भवू शकतात.

जर तुम्ही तुमच्या मुलाला सप्लिमेंट देण्याचा विचार करत असाल तर त्यासाठी डॉक्टरांशी जरूर बोला, कारण त्याचा किडनीवर नकारात्मक परिणाम होतो. तुमच्या मुलास सप्लिमेंट्सची गरज आहे की, नाही आणि असल्यास, किती प्रमाणात याची संपूर्ण माहिती तुमचे डॉक्टर देतील.

प्रश्न: कॅल्शियमची गोळी सुद्धा मनाने खाऊ शकत नाही का?

उत्तर: अजिबात नाही. सर्व प्रथम, आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला घेणे महत्वाचे आहे. कॅल्शियमची कमतरता असल्यास आठवड्यातून चार दिवस कॅल्शियमच्या गोळ्या घेऊ शकता. आठवडाभर नियमित खाऊ नका.

कॅल्शियमच्या ओव्हरडोसमुळे गॅस, अ‍ॅसिडिटी, पोटात जळजळ, उलट्या अशा अनेक समस्या उद्भवू शकतात.

प्रश्न: डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय व्हिटॅमिन डी घेतल्याने काय नुकसान आहे?

उत्तरः शरीरातून अतिरिक्त व्हिटॅमिन डी काढून टाकण्याचा कोणताही मार्ग नाही. शरीराच्या गरजेनुसार ते सूर्यप्रकाशातूनच बनवले जाते. हे फळ, फूल, भाजीपाला, कडधान्य यामध्ये आढळत नाही.

जर व्हिटॅमिन डी नियमितपणे खाल्ले तर ते शरीरात खूप जास्त प्रमाणात जमा होते. त्यामुळे जीवालाही धोका होऊ शकतो.

प्रश्नः डॉक्टरांच्या प्रिस्क्रिप्शनशिवाय कोणती औषधे घेऊ नयेत?

उत्तरः शेड्यूल एक्स औषधे प्रिस्क्रिप्शनशिवाय विकत घेता येत नाहीत. कारण त्यांचा अतिरेक शरीराला हानी पोहोचवू शकतो. ही औषधे जास्त प्रमाणात घेतल्यास व्यसन लागू शकते. हे काही काळ आजार आणि वेदना कमी करतात, परंतु पूर्णपणे करत नाहीत. म्हणूनच औषध किती प्रमाणात घ्यायचे हे फक्त डॉक्टरच सांगतात. यात झोपेच्या गोळ्या आणि वेदनाशामक औषधांचाही समावेश आहे.

शेड्यूल H मध्ये अ‍ॅलर्जीच्या औषधांसारख्या धोकादायक औषधांचा देखील समावेश होतो. केमिस्टला डॉक्टरांच्या प्रिस्क्रिप्शनची प्रतही ठेवावी लागते ज्यावर औषधाचे नाव लिहिलेले असते.

प्रश्न: तुमचे अन्न आणि औषध यांचा काय संबंध आहे?

उत्तर: खरं तर औषधांमध्ये अनेक रेणू असतात, ज्यामुळे अ‍ॅसिडिटी होते. म्हणूनच डॉक्टर याची शिफारस करतात. कधी कधी उलटही घडते. डॉक्टर काही औषधे रिकाम्या पोटी घेण्याचा सल्ला देतात. त्यामुळे रुग्णाला लवकर बरे व्हायचे असेल तर डॉक्टरांवर विश्वास ठेवून त्यांनी दिलेल्या सूचनांचे पालन करावे.

प्रश्न: फार्मासिस्ट औषध लिहून देऊ शकतात का?

उत्तर: नाही, फार्मासिस्ट किंवा मेडिकल शॉपमधील कोणीही तुम्हाला प्रिस्क्रिप्शन देऊ शकत नाही. तुमच्या स्लिपवर लिहिलेले औषध वितरीत करण्याचा त्यांचा अधिकार आहे.

औषध योग्यरित्या ओळखणे आणि ते कसे घ्यावे हे रुग्णाला सांगणे हे त्यांचे कार्य आहे. स्लिपमध्ये लिहिलेल्या सूचनांच्या आधारेच ते हे काम करतात.

त्यांच्याकडे प्रिस्क्रिप्शनमध्ये लिहिलेले औषध नसले तर, तो स्वतः औषध बदलू शकत नाही. त्याला संबंधित डॉक्टरांना फोन करून ही गोष्ट सांगावी लागेल. डॉक्टरांच्या सल्ल्यानेच औषध बदलता येते.

प्रश्न: कोणती औषधे बहुतेक स्वतःच घेतली जातात?

उत्तरः तसे पाहिले तर, सेल्फ मेडिकेशन औषधांची यादी खूप मोठी आहे.

आम्ही खाली काही औषधांचा उल्लेख करत आहोत ज्यामुळे गंभीर आरोग्य समस्या उद्भवू शकतात.

  • वेदनाशामक (PainKillers)
  • गॅस संबंधी समस्यांसाठी औषधे (Acidity)
  • गर्भ निरोधक गोळ्या (Birth Control Pills)
  • खोकल्यासाठी सिरप आणि औषधे
  • सेक्स दरम्यान वापरलेली औषधे, जसे की व्हायग्रा (Viagra)
  • बद्धकोष्ठता साठी औषधे
  • प्रतिजैविक इ.

प्रश्न: आयुर्वेदिक, होमिओपॅथी आणि युनानी औषधे सुरक्षित आहेत याचा अर्थ असा होतो का?

उत्तर: नाही, अशा गैरसमजात राहू नका. आयुर्वेदिक, होमिओपॅथी आणि युनानी औषधांचा विचार केल्यास तुम्हाला असे वाटेल की या उपचार पद्धतींचे कोणतेही नकारात्मक दुष्परिणाम होत नाहीत, परंतु ही माहिती पूर्णपणे चुकीची आहे.

उदाहरणार्थ, आयुर्वेदामध्ये रोग, रोगाची तीव्रता किंवा अवस्था आणि रुग्णाची शारीरिक स्थिती यावर अवलंबून कोणतेही औषध घेण्याचे अनेक मार्ग असू शकतात. अशा वेळी इतरांनी सांगितलेले औषध खाल्ल्यास आपण अडचणीत वाढ होऊ शकते.

ही बातमीही वाचा...

कोल्ड्रिंक्सने पुरुषांचे वंध्यत्व संपवण्याचा दावा:चिनी अभ्यासात किती तथ्य; नियमित पिणारी स्त्री आई होऊ शकत नाही

वाढत्या उष्णतेमुळे मृत्यूची शक्यता:दुपारी बाहेर पडणे सुरक्षित का नाही, काय ठरते घातक, ते कसे टाळावे; वाचा, सर्व माहिती

H3N2 विषयी मुले, वृद्ध, गर्भवतींनी सतर्क राहावे:दमा, लिव्हर, हार्ट व डायबिटीज पेशंटला जास्त धोका; वाचा डॉक्टरांचा सल्ला व उपाय

आई-पत्नीला घराबाहेर काढले:गर्लफ्रेंडसाठी संपत्तीवर कब्जा, आई मुलाला तुरुंगात पाठवू शकते का? पत्नीचे काय आहेत अधिकार?

अग्निवीरसाठी नोंदणीची तारीख वाढवली:एप्रिल-मेमध्ये ऑनलाइन परीक्षा; निवृत्तीनंतर BSF, CRPF, ITBP त आरक्षण

बातम्या आणखी आहेत...