आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा

दिव्य मराठी एक्सप्लेनरपाक सैन्याच्या 131 मुलांना मारणारा TTP आक्रमक:83 हजार पाकिस्तानींची हत्या; नवे लष्करप्रमुख येताच हल्ले

नीरज सिंह2 महिन्यांपूर्वी
  • कॉपी लिंक

सर्वात आधी पाकिस्तानमधील दहशतवादी हल्ल्याच्या खालील 2 बातम्या वाचा...

पहिली घटना : पाकिस्तानच्या स्वात खोऱ्यात 2007 सालापासून दहशतवाद्यांचे राज्य होते. भीती अशी की, मुलींनी शाळेत जाणेही बंद केले. या सगळ्यात 8वीत शिकणारी 11 वर्षांची मुलगी तालिबानला आव्हान देते. पेशावरमधील नॅशनल प्रेससमोर 'हाऊ डेअर द तालिबान टेक अवे माय बेसिक राईट टू एज्युकेशन' असे प्रसिद्ध भाषण देते?

तालिबानच्या हुकुमाला न जुमानता ही मुलगी तिचा अभ्यास सुरू ठेवते आणि इतर मुलींनाही असे करण्यास प्रवृत्त करते. येथूनच मलाला युसुफझाई नावाची मुलगी तालिबानच्या डोळ्यात येते. 9 ऑक्टोबर 2012 चा दिवस होता. मलाला तिच्या मैत्रिणींसोबत बसने शाळेत जात होती. तालिबानी दहशतवादी बसमध्ये चढले तेव्हा बस थोड्याच अंतरावर गेली असावी. दहशतवादी विचारतात- 'कोण आहे मलाला'. तेवढ्यात आवाज येतो - मी मलाला आहे. तेवढ्यात गोळीबाराचा आवाज येतो. मलालाच्या डोक्यात गोळी लागते आणि ती खाली पडते.

दुसरी घटना : 16 डिसेंबर 2014 चा दिवस होता. सकाळचे 10.30 वाजले होते. ठिकाण होते, पेशावर मधील आर्मी स्कूल. तेवढ्यात पाकिस्तानी सैनिकांच्या वेशात 7 दहशतवादी शाळेच्या मागच्या दारातून आत शिरले. स्वयंचलित शस्त्रांनी सज्ज असलेले सर्व दहशतवादी अंदाधुंद गोळीबार करू लागले. दहशतवादी एक एक करून सर्व वर्गात जातात आणि गोळीबार सुरू करतात. काही मिनिटांतच शाळेच्या आत मृतदेहांचे खच पडतात. 150 लोक मारले गेले. त्यापैकी 131 मुले आहेत. ही मुले पाकिस्तानी लष्करी कुटुंबातील होती.

हे दोन्ही हल्ले तहरीक-ए-तालिबान पाकिस्तान म्हणजेच TTP पाकिस्तानने केले होते. त्याच टीटीपीने पुन्हा एकदा संपूर्ण पाकिस्तानवर हल्ला करण्याची धमकी दिली आहे. या घोषणेनंतर पाकिस्तानमध्ये लष्कर आणि टीटीपी यांच्यातील रक्तरंजित युद्धाचा धोका वाढला आहे. दिव्य मराठी एक्सप्लेनरमध्ये, आम्ही तेहरीक-ए-तालिबान पाकिस्तानच्या संपूर्ण जन्म कुंडली सांगत आहोत...

प्रश्न-1: तेहरीक-ए-तालिबान पाकिस्तान म्हणजे काय, ज्याने संपूर्ण पाकिस्तानवर हल्ला करण्याची धमकी दिली आहे?

उत्तरः 2002 मध्ये, 9/11 च्या दहशतवादी हल्ल्याचा बदला घेण्यासाठी अमेरिकन सैन्याने अफगाणिस्तानवर छापे टाकले. अफगाणिस्तानमधील अमेरिकेच्या कारवाईच्या भीतीने अनेक दहशतवादी पाकिस्तानच्या आदिवासी भागात लपून बसले आहेत. दरम्यान, पाकिस्तानी लष्कराने इस्लामाबादच्या लाल मशिदीला कट्टर धर्मोपदेशक आणि दहशतवाद्यांच्या हातातून मुक्त केले. कट्टरपंथी धर्मोपदेशक एकेकाळी पाकिस्तानी गुप्तचर संस्था आयएसआयच्या जवळचे म्हणून ओळखले जात असले तरी या घटनेमुळे स्वात खोऱ्यात पाकिस्तानी लष्कराविरुद्ध बंडखोरी झाली. त्यामुळे आदिवासी भागात अनेक बंडखोर गट फोफावू लागले.

अशा परिस्थितीत डिसेंबर 2007 मध्ये बैतुल्ला मेहसूदच्या नेतृत्वाखाली 13 गटांनी तेहरीक म्हणजेच मोहिमेत सामील होण्याचा निर्णय घेतला, त्यामुळे संघटनेचे नाव तहरीक-ए-तालिबान पाकिस्तान ठेवण्यात आले. थोडक्यात त्याला टीटीपी किंवा पाकिस्तानी तालिबान असेही म्हणतात. दहशतवादाची फॅक्टरी म्हटल्या जाणाऱ्या पाकिस्तानमध्ये अस्तित्वात आलेल्या सर्व दहशतवादी संघटनांमध्ये तेहरीक-ए-तालिबान पाकिस्तान सर्वात धोकादायक मानला जातो.

प्रश्न-2: अफगाणिस्तानच्या तालिबानशी त्यांचा काय संबंध?

उत्तरः TTP हा वेगळा दहशतवादी गट असला तरी अफगाणिस्तानात सत्तेत असलेल्या तालिबानचा मित्र आहे. दोघांची विचारधाराही सारखीच आहे. तालिबानप्रमाणेच टीटीपीला पाकिस्तानच्या सीमावर्ती भागात शरिया कायदा प्रस्थापित करायचा आहे.

2001 मध्ये अमेरिकेने अफगाणिस्तानवर केलेल्या हल्ल्यानंतर पाकिस्तानी तालिबानने अफगाण तालिबानसोबत मिळून लढा दिल्याचे सांगितले जाते. या काळात पाकिस्तानच्या आदिवासी भागात अफगाण तालिबानला अन्न, निवारा आणि आर्थिक मदत मिळाली. तसेच त्याच्याशी एकनिष्ठ राहण्याचे आश्वासन दिले.

टीटीपीने स्थापनेपासूनच पाकिस्तान सरकारच्या विरोधात लढाऊ भूमिका घेतली आहे. टीटीपीने नागरिक आणि पाक लष्कर या दोघांनाही लक्ष्य केले आहे. प्रत्युत्तर म्हणून पाकिस्तानी लष्कराने कारवाई करत टीटीपीच्या नेत्यांना अफगाणिस्तानात पळून जाण्यास भाग पाडले. 2015 पासून टीटीपी पाकिस्तानवर तेथून हल्ले करत आहे. ऑगस्ट 2021 मध्ये तालिबानने अफगाणिस्तानची सत्ता काबीज केल्यापासून, टीटीपीचे धाडस वाढले आहे. पाकिस्तानातही आपण असेच करू शकतो, असे त्यांना वाटते.

पाक इन्स्टिट्यूट फॉर पीस स्टडीजच्या मते, तालिबानने काबूलचा ताबा घेतल्यानंतर एका वर्षातच पाकिस्तानमध्ये दहशतवादी हल्ल्यांमध्ये 51% वाढ झाली आहे. 15 ऑगस्ट 2021 ते 14 ऑगस्ट 2022 या कालावधीत पाकिस्तानमध्ये झालेल्या 250 दहशतवादी हल्ल्यांमध्ये 433 लोक मारले गेले आणि 719 जण जखमी झाले. जखमींच्या संख्येतही मागील वर्षीच्या तुलनेत 43% वाढ झाली आहे.

गेल्या तीन महिन्यांत पाकिस्तानमध्ये एकूण 132 दहशतवादी हल्ले झाले आहेत. त्यापैकी 50 घटना एकट्या नोव्हेंबरमध्ये घडल्या आहेत. यातील बहुतांश हल्ले टीटीपीने केले आहेत. यानंतर इस्लामिक स्टेट-के आणि बलुचिस्तान लिबरेशन फ्रंटचा क्रमांक लागतो.

प्रश्न-3: तहरीक-ए-तालिबान पाकिस्तानचे अंतिम उद्दिष्ट काय आहे?

उत्तरः पाकिस्तानी तालिबान प्रमुख नूर वली मसूद यांनी 2021 मध्ये CNN ला सांगितले की, अफगाणी तालिबानचा विजय हा सर्व मुस्लिमांचा विजय आहे. यासोबतच त्यांनी पाकिस्तानला इशाराही दिला. आमची लढाई फक्त पाकिस्तानशी आहे, असे मसूद यावेळी म्हणाले होते. तिथे आम्ही पाकिस्तानच्या सुरक्षा दलांशी लढत आहोत. आम्हाला पाकिस्तानच्या सीमावर्ती आदिवासी भागांना मुक्त करून शरिया कायदा लागू करायचा आहे.

नूर वली मसूदला 22 जून 2018 रोजी पाकिस्तान तालिबानचा प्रमुख बनवण्यात आले होते.
नूर वली मसूदला 22 जून 2018 रोजी पाकिस्तान तालिबानचा प्रमुख बनवण्यात आले होते.

प्रश्न-4: पाकिस्ताननेच हे संकट निर्माण केले आहे का?

उत्तर: पाकिस्तान सरकार आणि अफगाणिस्तानचे तालिबान यांचे संबंध काबुल अमेरिकेच्या आणि नाटो सैन्याच्या ताब्यात होते तेव्हापासून आहेत हे सर्वांना माहीत आहे. अफगाणिस्तानातील नवीन तालिबान सरकारला मान्यता देण्याचे आवाहन पाकिस्तान संपूर्ण जगाला करत आहे. तो निधी मिळविण्यासाठी प्रयत्नशील आहे. पकिस्तानने तालिबानने सैनिकांना प्रशिक्षण दिले, सैन्य तयार केले, दारूगोळा पुरवितो. म्हणजे एकीकडे अफगाणिस्तानात तालिबानला मदत करतो.

तर पहिल्या 7 वर्षात पाकिस्तान सरकारच्या नाकाखाली इस्लामाबादपासून अवघ्या 140 किमी अंतरावर असलेल्या खडबडीत आदिवासी भागात टीटीपीचा ताबा आहे. येथे इस्लाम कायद्याचे राज्य स्थापित करतो. म्हणजेच त्याला मोकळीक मिळालेली होती.

2014 मध्ये पाकिस्तानच्या लष्कराने टीटीपीवर कारवाई केली. टीटीपीने डिसेंबर 2014 मध्ये पेशावरमधील आर्मी स्कूलवर हल्ला करून प्रत्युत्तर दिले. या हल्ल्यात 131 मुलांसह 150 निष्पाप लोक मारले गेले. पाकिस्तानच्या कारवाईनंतर टीटीपीचे बहुतांश दहशतवादी अफगाणिस्तानात पळून जातात. आता पाकिस्तान असा दावा करत आहे की, काबूलमधील तालिबान आता टीटीपीला सीमेपलीकडून हल्ले करण्यासाठी पायबंद घालत आहेत. म्हणजेच पाकिस्तानने ज्या अफगाण तालिबानचे पालनपोषण केले ते आता त्यांच्यावरच आरोप करत आहेत.

प्रश्न- 5: पाकिस्तानच्या नवीन लष्करप्रमुखाच्या नियुक्तीशी त्याचा काय संबंध आहे?

उत्तरः पाकिस्तानच्या गुप्तचर संस्थेचे माजी प्रमुख जनरल असीम मुनीर यांनी 29 नोव्हेंबर 2022 रोजी जनरल कमर जावेद बाजवा यांच्याकडून लष्करप्रमुखपदाचा कार्यभार स्वीकारला. याच्या एक दिवस आधी टीटीपीने 5 महिन्यांपूर्वी झालेला युद्धविराम मोडण्याची घोषणा केली होती. यादरम्यान टीटीपीच्या दहशतवाद्यांना संपूर्ण पाकिस्तानात हल्ले करण्याचे आदेश दिले जातात.

वास्तविक बाजवा यांनी त्यांच्या कार्यकाळात अफगाणिस्तानच्या सीमेला लागून असलेल्या देशाच्या आदिवासी भागात दहशतवाद्यांचा खात्मा करण्यासाठी अनेक ऑपरेशन्सला मंजूरी दिली होती. त्यांनी या वर्षाच्या सुरुवातीला टीटीपीसोबत शांतता चर्चा सुरू केली आणि मेमध्ये युद्धविराम मंजूर केला.

जनरल असीम मुनीर यांची नवे लष्करप्रमुख म्हणून नियुक्ती केल्याने पाकिस्तानी लष्करातील एक गट नाराज असल्याचे बोलले जात आहे. संतप्त गटाने टीटीपीला युद्धविराम तोडण्यासाठी चिथावणी दिल्याचे मानले जात आहे.
जनरल असीम मुनीर यांची नवे लष्करप्रमुख म्हणून नियुक्ती केल्याने पाकिस्तानी लष्करातील एक गट नाराज असल्याचे बोलले जात आहे. संतप्त गटाने टीटीपीला युद्धविराम तोडण्यासाठी चिथावणी दिल्याचे मानले जात आहे.

संरक्षण तज्ज्ञ लेफ्टनंट कर्नल (निवृत्त) जेएस सोढी म्हणतात की, जेव्हा लष्करासारख्या संस्थेत मोठा बदल होतो तेव्हा दहशतवादी दबाव आणण्याची संधी म्हणून पाहतात. पाकिस्तानच्या लष्करात दुफळी सुरू आहे हे टीटीपीला माहीत आहे. अशा परिस्थितीत असीम मुनीर यांना लष्कराची धुरा पूर्णपणे सांभाळायला वेळ लागेल. हीच वेळ आहे जेव्हा ते पाकिस्तानच्या लष्करावर आणि पाकिस्तानवर मोठा प्रहार करू शकतात.

टीटीपीही बराच काळ युद्धविराम संपवण्याचे निमित्त शोधत होता. यासाठी अफगाणिस्तान तालिबान टीटीपीवर सतत दबाव टाकत होते, कारण अफगाणिस्तानचे तालिबान सरकार शाहबाज शरीफ यांच्यावर नाराज आहे. या काळात अनेक तालिबानी नेत्यांवर हल्ला करण्यासाठी शाहबाज शरीफ सरकार अमेरिकेला मदत करत आहे.

31 जुलै रोजी अमेरिकेने काबूलमध्येच अल कायदाचा म्होरक्या अयमान अल जवाहिरीची हत्या केली. यातही पाकिस्तानचा हात असल्याचे बोलले जात आहे. अमेरिकेकडून निधी मिळवण्यासाठी पाकिस्तानने जवाहिरीला मारले, कारण अल-जवाहिरी पाकिस्तानमधून एक महिना आधीच अफगाणिस्तानात गेला होता. अशा स्थितीत पाकिस्तानी लष्कराला जवाहिरीच्या प्रत्येक हालचालीची माहिती होती.

दिव्य मराठी एक्सप्लेनरमध्ये अशाच आणखी बातम्या वाचण्यासाठी खालील लिंकवर क्लिक करा...

चीनमध्ये ‘प्रोटेस्ट' शब्द सर्च केल्यावर दिसते ‘पॉर्न’:आंदोलन दडपण्याचे जिनपिंग यांचे 3 मार्ग; सेक्स बॉटचा वापर, साध्या वेशात पोलिस

प्रजासत्ताक दिन परेडमध्ये पाकिस्तानी पाहुणे दोनदा:यंदा इजिप्तचे; पाहुणे निवडण्यासाठी लागतात 6 महिने

बातम्या आणखी आहेत...