आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा

ब्लॅकबोर्डसून आणण्यासाठी बापाने दारुड्याशी लग्न लावले:पतीने बोट कापले, अश्लील फोटो व्हायरल झाला; मॅडम... मला वाचवा

दीप्ती मिश्रा23 दिवसांपूर्वी
  • कॉपी लिंक

“माझ्या भावाचे घर वसवण्यासाठी माझ्या वडिलांनी जबरदस्तीने माझे लग्न लावून दिले. मी माझ्या सासरच्या घरी पोहोचले तेव्हा पहिल्याच दिवशी माझ्या पतीने सांगितले की मी त्याला आवडत नाही. त्याला माझा चेहराही बघायचा नाही. बहिणीचे घर वसवण्यासाठी त्याने माझ्याशी लग्न केले. काही दिवसांनंतर, माझ्यावर आरोप करण्यात आला की, माझ्या पोटात आधीच मूल आहे.

माझ्यावर हल्ला केला घरातून हाकलून दिले. मी माझ्या वडिलांना फोन केला तेव्हा ते म्हणाले - 'तुला जिथेच रहायचे आहे तिथेच राहा. सासरच्यांनी तुला मारले तर मी अंतिम संस्कार करायला येईन.

सासरच्या घरी कोणी बोलत नव्हते. सासू, सासरे मला पाहून पाठ फिरवायचे. नवरा बरेच दिवस खोलीत आला नाही. एके दिवशी मी नवऱ्याला कारण विचारले तेव्हा त्याने सांगितले की, त्याला दुसरी कोणीतरी आवडते. मी म्हणाले मग तू माझ्याशी लग्न का केलेस. यावर तो म्हणाला- बहिणीचे घर बसवण्यासाठी आणि स्वतःचे कौमार्य काढून टाकण्यासाठी.

माझ्यामुळे माझ्या भावाचे-वहिनीचे घर तुटावे, त्यांच्यात भांडण व्हावे, असे मला वाटत नव्हते. त्यामुळे मी बरेच दिवस गप्प राहिले. सगळं सहन केले. एके रात्री पतीने सांगितले की, आधीच एक मूल तुझ्या पोटात आहे. याचा मला धक्काच बसला. मी म्हणाले डॉक्टरकडे तपासून घ्या. त्यानंतर त्यांनी मला मारहाण करण्यास सुरुवात केली. त्यानंतर दिरानेही मला मारहाण केली.

नवरा म्हणाला तू इथून निघून जा नाहीतर तुला मारून टाकीन. मला मध्यरात्री घरातून हाकलून देण्यात आले. मी माझ्या वडिलांना फोन करून सर्व प्रकार सांगितला, पण त्यांनी मला मदत केली नाही. तिथेच थांब, इथे येऊ नको, असे ते म्हणू लागले. जर त्यांनी तुला मारले तर आम्ही अंतिम संस्कार करायला येऊ.

मी रात्रभर घराबाहेर बसले होते. सकाळ झाल्यावर मी माहेरच्या घरी आले. माझ्या माहेरी आल्यानंतर वहिनी तिच्या माहेरच्या घरी गेल्या. पुन्हा इथे कधीच आल्या नाहीत. त्यांना एक वर्षाचे मूलही आहे, पण आम्ही त्याला पाहिलेले नाही. भाऊ तिला आणण्यासाठी गेला असता त्यांनी त्याला मारहाण करून पळवून दिले.

त्या लोकांनी माझे अश्लील फोटो-व्हिडिओ व्हायरल केले आहेत. मॅडम, मला खूप घाणेरडे कॉल येतात. माझ्या जीवालाही धोका आहे. पोलिसही मदत करत नाहीत. मला वाचवा."

वडील आणि भावासोबत ममता. ममताच्या वडिलांनी कबुली दिली की, साटं-लोटं मुळे आमचे कुटुंब उद्ध्वस्त झाले आहे.
वडील आणि भावासोबत ममता. ममताच्या वडिलांनी कबुली दिली की, साटं-लोटं मुळे आमचे कुटुंब उद्ध्वस्त झाले आहे.

ममताचा विवाह दोन वर्षांपूर्वी पाली येथील हनुमान देवासी याच्याशी साटं-लोटं प्रथेनुसार झाला होता. त्या बदल्यात हनुमाना यांची बहीण किरण हिचा विवाह ममताचा भाऊ त्रिलोक याच्याशी झाला. खरे तर राजस्थानमध्ये ज्या मुलांचे लग्न होत नाही, त्यांचे कुटुंबीय त्यांच्या मुलाचे असे लग्न लावून देतात.

या भागात या प्रथेला आटा-साटा प्रथा परंपरा म्हणतात. त्यामुळे अनेक महिलांनी आत्महत्या केल्या आहेत. अनेक महिलांचा घटस्फोट झाला आहे.

ब्लॅकबोर्ड मालिकेत, मी या महिलांना भेटण्यासाठी जयपूरपासून 355 किमी अंतरावर असलेल्या पाली जिल्ह्यातील सरदारपुरा धानी येथे पोहोचले…

संध्याकाळची वेळ एक कच्चे घर ज्याच्या समोर छत आहे. रुपी देवी, 27, तिच्या चार वर्षांच्या मुलासोबत बसली आहे. तिची आई चुलीवर स्वयंपाक करत आहे. रुपीला तीन भाऊ आणि दोन बहिणी आहेत. बहिणींमध्ये ती सर्वात मोठी आहे. मोठ्या भावाचे लग्न व्हावे म्हणून आटा-साटा रितीने लग्न केले. तेव्हा ती 17 वर्षांची होती. आता त्यांचा घटस्फोट झाला आहे.

रुपी म्हणते, 'माझं 10 वर्षांपूर्वी लग्न झालं. तेव्हा मला माहित नव्हते की, माझ्या भावाचे लग्न लावण्यासाठी माझे लग्न केले जात आहे. जेव्हा मी माझ्या सासरच्या घरी पोहोचले तेव्हा मला दोन दिवसांनी कळले की, माझ्या नंदेचे माझ्या भावाशी लग्न होणार आहे. अशा प्रकारे ननंद माझी वहिनी झाली.

2-3 महिने सर्व ठीक होते. यानंतर शिवीगाळ आणि मारहाण सुरू झाली.

दिवसभर घरकाम करत होते. पक्के घर होते, त्यात मी झाडू मारायची, फरशी पुसायची, पण मला तेथे बसण्याची परवानगी नव्हती. घराच्या एका भिंतीवर छप्पर होते, त्याला आडोसा राहून राहत होते. दरम्यान एक मुलगाही झाला.

माझा त्रास मला माहेरी सांगायचा होता, पण भीती वाटायची की, यामुळे आपल्या भावाचा संसार तुटायला नको. अशातच चार वर्षे गेली. मी पुन्हा आई होणार होते. एके दिवशी अचानक माझ्या पतीने मला मारहाण करून घराबाहेर हाकलून दिले. मी खूप विनंती केली, पण त्यांनी ऐकले नाही.

दुसऱ्या दिवशी सकाळी भाऊ आला आणि मला घरी घेऊन गेला. येथे दुसरा मुलगा झाला. काही दिवसांनी मी सासरच्या घरी परतले, पण सासूने मला घरात येऊ दिले नाही. वैतागून मी पंचायत बोलावली. यामुळे मला सासरच्या घरी राहता आले, पण स्वत:चा खर्च स्वत: उचलत असे. इथे माझ्याशी कोणीच बोलत नाही, की मुलांना कोणी जवळही घेत नाही. कसे तरी ते तीन महिने चालले, त्यानंतर मला मारहाण करून पुन्हा हाकलून देण्यात आले.

रुपी देवी आणि तिची आई. छायाचित्रात रुपी देवी बसलेली आहे. रुपीचे 10 वर्षांपूर्वी लग्न झाले होते.
रुपी देवी आणि तिची आई. छायाचित्रात रुपी देवी बसलेली आहे. रुपीचे 10 वर्षांपूर्वी लग्न झाले होते.

मी विचारले वहिनी कुठे आहे?

उत्तर मिळाले - भाऊ-वहिनींचे आयुष्य चांगले चालले होते. वहिनी गरोदर होती. आनंदाने माहेरी गेली पण परत आलीच नाही. भाऊ अनेक वेळा गेला. पाच वेळा पंचायत झाली. पंचायतीसाठी लाखो रुपयेही खर्च झाले, पण उपयोग झाला नाही. वहिनी आणि माझ्या नवऱ्याने नंबर ब्लॉक केला आहे.

मी त्यांचे हात जोडले, त्यांच्या पाया पडले, त्यांनी फक्त मला बोलवावे. सासरच्या घरी राहायला फक्त छप्पर द्या. कष्ट करून खाईन. समाजाचे टोमणे आणि भावाचे घर फोडल्याच्या आरोपातून मी वाचेन.

निळा घाघरा आणि गुलाबी ओढणी घातलेली रुपी देवीची आई चोखी देवी सांगते की, 'आटा-साटा प्रथेमुळे तिच्या दोन मुलांचे आयुष्य उद्ध्वस्त झाले. सून घराबाहेर पडली तेव्हा ती गरोदर होती. आठवा महिना चालू होता. नातवंडे येणार याचा खूप आनंद झाला. नातू झाल्याचीही बातमी आली, पण आजपर्यंत आम्ही त्याचे तोंड पाहिलेले नाही.

रुपीच्या नवऱ्याशीही बोलले. लग्नानंतर काही महिने चांगले चालले, असे त्यांनी सांगितले. रुपी माझ्या आई-वडिलांशी बोलली नाही. तिने त्यांचा आदर केला नाही. जेव्हा मी समजावण्याचा प्रयत्न केला तेव्हा मलाच दोष दिला. जेव्हा ती माहेरी गेली तेव्हा तिने माझ्या बहिणीला त्रास दिला. तिचेही आयुष्य उद्ध्वस्त केले.

यानंतर मी पाली येथील वॉर्ड क्रमांक-25 मध्ये राहणाऱ्या सुमन आणि त्यांची वहिनी शोभा यांना भेटले. शोभा सांगते, 'आईने मामाचे लग्न करण्याविषयी चर्चा केली होती. 6 वर्षांपूर्वी आईचे निधन झाले. मावशी आणि आजी आमच्यावर दबाव टाकू लागल्या. काही दिवसानंतर मामाच्या लग्नाच्या बदल्यात माझेही जबरदस्तीने लग्न लावले.

शोभा (गुलाबी ओढणी घेतलेली) आणि तिची वहिनी सुमन. सुमनचा घटस्फोट झाला आहे.
शोभा (गुलाबी ओढणी घेतलेली) आणि तिची वहिनी सुमन. सुमनचा घटस्फोट झाला आहे.

माझे माझ्या पतीसोबत चांगले संबंध होते. पण मामा आणि ननंद यांच्यात भांडण होत होते. ननंद गरोदर होती आणि मीही. त्यांचा घटस्फोट झाला तेव्हा मलाही घटस्फोट घ्यावा लागला. माझ्या मामाने बळजबरीने पैसे घेऊन दुसरीकडे माझे लग्न लावून दिले, त्यानंतर मी पळून जाऊन माझ्या पतीसोबत कोर्टात लग्न केले. आता माहेरच्या घराशी नातं तुटलं, माझ्याशी कुणी बोलत नाही.

शोभाची ननंद सुमन सांगते, 'नवरा दारू पिऊन भांडण करायचा. मुलगी झाली तेव्हा ते म्हणू लागले की हे माझे मूल नाही. आता तुम्हीच सांगा मॅडम अशा माणसासोबत कसं जगायचं?

पालीच्या आशापुरा नगरात राहणारे पंडित पुरुषोत्तम आटा-साटाचा उल्लेख येताच रडू लागतात. ते म्हणतात की, 'जे काही कमावलं ते आजारपण आणि हुंडा यासाठी खर्च केलं. जवळच्या गावात मुलाच्या लग्नासाठी मुलीचं नातं जोडले. सून इथे फक्त 5 दिवस राहिली. यानंतर हुंडा आणि बलात्काराचा आरोप करण्यात आला.

मुलगी मनीषा दोन वर्षे सासरी राहिली. ती गरोदर राहिल्यानंतर तिच्या पतीने तिला मारहाण केली, तिचे बोट कापले आणि नंतर तिला घराबाहेर हाकलून दिले. मुलीची प्रसूती येथेच झाली. आता सून पुन्हा पुन्हा पैसे मागते. घटस्फोट हवा असेल तर मला 5 लाख रुपये आणि मुलगा द्या, असे तो म्हणतो. नाहीतर ती अशीच घरोघरी फिरत राहील.

तडजोडीच्या नावाखाली पंच पैसे खातात

सरदारपुरा गावचे माजी सरपंच मदनसिंह जागरवाल सांगतात की, मुलींना आटा-साटात सहभागी व्हायचे नाही. घरातील लोक लहान वयात लग्न करतात. थोडे मोठे झाल्यावर त्यांना सासरच्या घरी पाठवले जाते. नंतर जेव्हा त्यांचे शोषण होते तेव्हा त्या उघडपणे विरोध करू शकत नाहीत.

जेव्हा संबंध बिघडतात तेव्हा कुटुंब आणि पंच एकत्र येतात, परंतु काही प्रकरणांमध्ये त्यावर उपाय सापडतो. पंचांनी लावलेला दंड ते स्वतःच खातात. यामुळे कोणत्याही कुटुंबाचे भले होत नाही. अशा असंख्य प्रकरणांमध्ये पंचायतीच्या लोकांनी पैशांचा अपहार केला आहे.

भावाचे नाते बिघडल्यावर बहिणीला पतीसोबतचे नाते तोडण्यास भाग पाडले जाते.

पाली महिला ठाण्यात आटा-साटा प्रकरणांमध्ये समुपदेशन करणाऱ्या हिमांशी सांगतात की, ‘अनेकदा मुलीला या प्रकरणात बळी द्यावा लागतो. काही कारणाने भाऊ-बहिणीचे नाते बिघडले तर कुटुंबीय आपल्या मुलीवर दबाव आणू लागतात. त्याला ते त्यांचा अहंकार समजतात. त्यामुळे मुलगीही नाते तोडते.

एवढेच नाही तर भाऊ आणि बहीण दोघांचा घटस्फोट झाला तर बहीण स्वतःच्या मुलांना सोडून फक्त भावाच्या मुलांनाच सोबत ठेवते.

बहुतेक प्रकरणे पोलिस किंवा कोर्टापर्यंत कधीच पोहोचत नाहीत.

वकील ऋषिराज सिंह शेखावत, जयपूर हायकोर्टात प्रॅक्टिस करत आहेत,ते म्हणतात की, “आटा-साटाची बहुतेक प्रकरणे कमी शिक्षित कुटुंबातील आहेत. ते एकमेकांशी भांडतात. नाती तुटतात. यानंतर पंचायत होते. जिथे पैसे घेऊन प्रकरण मिटवले जाते. अशी प्रकरणे पोलिस स्टेशन किंवा कोर्टात कधीच पोहोचत नाहीत. त्यामुळे पीडित पक्षाला न्याय मिळत नाही.

मी वेगवेगळ्या पोलिस ठाण्यात पोलिसांशी संबंधित लोकांशी बोलले. पोलिस ठाण्यात आटा-साटाच्या किती केसेस येतात हे जाणून घ्यायचे होते?

पाली जिल्ह्याचे एसपी गगनदीप सिंगला यांनी सांगितले की, कायदेशीररित्या बालविवाह हा गुन्हा आहे, आटा-साटा नाही. या प्रकरणी गुन्हा दाखल झाला तरी त्यात आटा-साटाचा उल्लेख नसतो. त्यात कौटुंबिक हिंसाचार आणि हुंडाबळीचा गुन्हा दाखल होतो. त्यानुसार पोलिस कारवाई करतात. त्यामुळे दरवर्षी आटा-साटाच्या किती घटना घडतात, याचा अंदाज बांधणे कठीण आहे. तसेच याबाबतची कोणतीही समिती नाही, जी त्याची योग्य आकडेवारी देऊ शकेल.

70% पेक्षा जास्त घरांमध्ये आटा-साटा प्रथेनुसार लग्न

मी भेट दिलेल्या दोन गावांमध्ये 70% पेक्षा जास्त घरांमध्ये आटा-साटा प्रथेनुसार लग्ने झाली आहेत. पाली व्यतिरिक्त, राजस्थानातील उदयपूर, नागौर, बारमेर, सीकर, चित्तोडगड, राजसमंद, भिलवाडा, जालोर, प्रतापगड आणि झालावाड या जिल्ह्यांमध्ये मुलींना सासरी आणण्यासाठी जबरदस्तीने लग्न केले जाते.

बहुतांश घटनांमध्ये मुली अल्पवयीन असतात. लहान वयातच तिचे लग्न तिच्या वयाच्या दुप्पट मुलाशी होते. एवढेच नाही तर सुशिक्षित लोकही आपल्या मुलाचे लग्न लावून देण्यासाठी आणि आपली आवडती सून मिळवण्यासाठी आटा-साटा प्रथेनुसार आपल्या मुलींचे लग्न लावून देतात. राजस्थानमधील मुला-मुलींमधील लैंगिक तफावत हेही याचे एक प्रमुख कारण आहे.

राजस्थान सरकारने आटा-साटा बंद करण्यासाठी कायदा करण्याबाबत आधीच सांगितले आहे. वर्षभरापूर्वी महिला आणि बालविकास मंत्री ममता भूपेश यांनी सरकार याबाबत गंभीर असल्याचे सांगितले होते. सातत्याने संशोधन सुरू आहे. जिथे जिथे ही कुप्रथा सुरू आहे, तिथे विशेष पथकांच्या माध्यमातून ती थांबवण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.

ब्लॅकबोर्ड मालिकेत आणखी कथा वाचा...

दुसरी बायको फक्त पाणी भरण्यासाठी:ना मुलांना जन्म देऊ शकत, ना पतीच्या मालमत्तेवर हक्क; अनेक पुरुषांनी 3 लग्ने केली

नापीक जमीन. पाचटापासून बनलेले झोपडीसारखे घर. डोक्यावर आणि कंबरेवर पाण्याचे भांडे घेऊन महिला ये-जा करतात. हे दृश्य दुरून एखाद्या सुंदर पेटिंगसारखे दिसते, पण जवळ आल्यावर त्याचे वास्तवही तितकेच भयानक आहे.

काय तर म्हणे या स्त्रिया विवाहित आहेत. पती आणि संपूर्ण कुटुंब आहे, परंतु ती आई होऊ शकत नाही किंवा तिच्या पतीच्या मालमत्तेवर तिचा कोणताही अधिकार नाही. या महिला पत्नी आहेत, पण फक्त पाणी भरण्यासाठी. पाणी भरताना अनेक महिला जखमी होतात, आजारी पडतात, पण त्यांच्या स्थितीत कोणताही फरक पडत नाही.

ब्लॅकबोर्ड मालिकेत या महिलांना भेटण्यासाठी मी महाराष्ट्रातील ठाणे जिल्ह्यातील डेंगनमळ गावात पोहोचले... पूर्ण बातमी वाचा...

डॉक्टर म्हणाले - नवऱ्यासोबत झोपताना दुखत नाही का?:भूल न देताच ऑपरेशन केले, पती म्हणायचा- मुलगा झाला नसबंदी करून घे

मला ऑपरेशन टेबलवर झोपवण्यात आले. पोटावर कोल्ड जेल सारखे काहीतरी लावून मग कट केला लावला. मी वेदनेने ओरडले, जीव घायकुतीला आला. वरून डॉक्टर माझ्यावरच रागावले. म्हणाले, 'शस्त्रक्रिया करायला त्रास होतो आणि नवऱ्यासोबत झोपताना त्रास होत नाही?' त्याने चार-पाच जणांना बोलावले. सर्वांनी माझे हात पाय धरले, तोंड दाबले आणि पुन्हा कापले. एक महिना उलटला, पण वेदना कमी झाल्या नाहीत. टाक्यांमध्ये पू भरलाय. नीट चालता येत नाही. घरच्यांना वाटते मी नाटकं करतेय.'

असे बोलताना प्रतिमाचे डोळे पाणावले. प्रतिमा ही बिहारच्या खगरिया जिल्ह्यातील अलौली ब्लॉकची रहिवासी आहे. ती त्या 23 महिलांपैकी एक आहे ज्यांचा आरोप आहे की त्यांना भूल न देताच नसबंदी करण्यात आली. पूर्ण बातमी वाचा..

बाहुलीला पीठ लावले, लाल रंग टाकला आणि ओरडले:18 वर्षापासून मूल झाले नाही, बाहुली तर बाहुली; त्यानंतर कोणी वांझ तर म्हणणार नाही

‘तू वांझ आहेस. भल्या पहाटे 'मनहूस' चेहरा दिसला. आज खायलाही मिळेल की नाही, माहीत नाही.’ 18 वर्षानंतर जेव्हा मी गरोदर राहिले तेव्हा मला वाटले की, हे दुर्दैवी दिवस आता संपतील. आता असे टोमणे ऐकावे लागणार नाहीत, पण 2 महिन्यांनी गर्भ खराब झाला. आता लोकांना काय सांगणार… मी कोणालाच काही सांगितले नाही. मी आई होणार आहे, असे 6 महिन्यांपर्यंत सर्वांना वाटत होते. एक दिवस पोटात दुखू लागले. डॉक्टरांकडे गेले, घरी आल्यावर बेडवर विचार करत पडले होते. तेवढ्यात एक जुनी बाहुली दिसली. रात्री बाहुलीला पिठाने माखले, लहान मुलासारखी बनवली. खोलीत आणि बेडवर रक्ताचा लाल रंग पसरवला. मग जोरजोरात ओरडू लागले. त्यानंतर काय झाले, हे सर्व जगाला माहिती आहे. टीव्ही, वर्तमानपत्रात सगळीकडे माझी बदनामी झाली.'

एवढं बोलून निशाला रडू कोसळले. ती तिचा चेहरा लपवू लागली.

गेल्या महिन्यात उत्तर प्रदेशातील इटावामध्ये एका महिलेने प्लास्टिकच्या बाहुलीला जन्म दिल्याची बातमी आली होती. लोकांनीही उत्सुकतेने बातम्या वाचल्या. गावकऱ्यांनी तिला वेडे ठरवले. रुग्णालयातील कर्मचाऱ्यांनी याला फसवणुकीची युक्ती म्हटले, मात्र महिलेची बाजू कोणीही ऐकून घेतली नाही. ती स्त्री म्हणजे निशा. वाचा पूर्ण बातमी

बातम्या आणखी आहेत...