आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा
  • Marathi News
  • Dvm originals
  • Story Of Maruti Suzuki Company, Directly Related To Gandhi Family, Has Made 2.5 Crore Cars So Far, Will Bring Its First EV In 2025

मारुती सुझुकी- भारताची पहिली कार:गांधी कुटुंबाशी थेट नाते, 2.5 कोटी कार बनवल्या, 2025 मध्ये आणणार पहिली EV

लेखक: आतिश कुमार21 दिवसांपूर्वी
  • कॉपी लिंक

मारुती सुझुकी… भारतातील सर्वात मोठी कार निर्माता कंपनी. ज्यांची मारुती-800 कार देशातील सर्वाधिक विकल्या जाणाऱ्या कारपैकी एक आहे. त्याची कहाणी सांगण्यापूर्वी, आम्ही तुम्हाला सांगतो की, या कंपनीचा गांधी परिवाराशी थेट संबंध आहे. कथा सुरू होते 1950 पासून... जेव्हा भारत सरकारला People's Car म्हणजेच सर्वसामान्यांची कार बनवण्याची गरज भासू लागली. 1960 मध्ये दोन समित्यांनी सर्वसामान्यांसाठी कार असण्यावर भर दिला. जवळपास एक दशकानंतर सरकारला एकूण 18 कंपन्यांकडून अर्ज प्राप्त झाले. यामध्ये टाटाच्या टेल्कोचा समावेश होता, जी आता टाटा मोटर्स झाली आहे. तत्कालीन पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांचे पुत्र संजय गांधी हे मारुती उद्योग लिमिटेड कंपनीचे एमडी होते, त्यांच्या कंपनीनेही परवान्यासाठी अर्ज केला होता. सरकारला मारुतीचे अॅप्लिकेशन सर्वात जास्त आवडले. सर्वसामान्यांसाठी कार बनवण्यासाठी सरकारने गुडगावमध्ये 297 एकर जमीन संजय यांची कंपनी मारुतीला 12,000 रुपये प्रति एकर दराने दिली. सर्वसामान्यांच्या बजेटमध्ये अशा छोट्या गाड्या बनवण्याची योजना होती. आज तीच मारुती 2.5 कोटी कार बनवणारी भारतातील पहिली कंपनी बनली आहे. कंपनी दर महिन्याला 14.75 लाख वाहनांची सर्व्हिस करते. त्याचबरोबर देशभरात त्यांचे साडेतीन हजार शोरूम आहेत. यात आणखी दोन श्रेणींचा समावेश आहे, Arena आणि Nexa.

आज मेगा एम्पायरमध्ये मारुतीची कहाणी…

संजय गांधी यांची कंपनी मारुती सुरुवातीला फक्त 21 कार बनवू शकली.

जेव्हा लोकांच्या कार म्हणजेच सामान्य लोकांच्या कारबद्दल बोलले जात होते, तेव्हा त्याची सुरुवातीची किंमत 8,000 रुपये ठेवण्याची चर्चा होती. मे 1975 मध्ये जेव्हा या कारच्या लॉन्चिंगची चर्चा तीव्र झाली होती. तेव्हा यासोबतच त्याची एक्स-शोरूम किंमत 16,500 रुपये ठेवण्यात आली आहे. ही किंमत पूर्वीपेक्षा 2 पटीने जास्त होती. या सर्व चर्चेदरम्यान मे 1975 मध्ये मारुतीचे एमडी संजय गांधी यांनी दावा केला की, ते दर महिन्याला 12 ते 20 कार बनवतील. येत्या चार वर्षांत ही क्षमता दररोज 200 कारपर्यंत वाढवण्याचा आमचा प्रयत्न असेल. मात्र, 31 मार्च 1976 पर्यंत ही कंपनी फक्त 21 मारुती कार बनवू शकली.

न्यायालयाच्या आदेशानंतर बंद केली होती मारुती

जून 1975…. देशात आणीबाणी घोषित करण्यात आली. त्यानंतर 1977 मध्ये देशात सार्वत्रिक निवडणुका झाल्या आणि काँग्रेसचा पराभव झाला. त्यानंतर मारुतीमधील अनियमिततेचे प्रकरण न्यायालयात पोहोचले. न्यायमूर्ती एसी गुप्ता आयोगाने 'मारुती स्कँडल'ची चौकशी करून 1978 मध्ये अहवाल सादर केला. त्यानंतर न्यायालयाने मारुती बंद करण्याचे आदेश दिले. अशा प्रकारे मारुतीच्या प्रवासाला पहिला मोठा ब्रेक लागला.

इंदिरा गांधींचे सरकार परत आले आणि मारुतीही

1980 मध्ये झालेल्या सार्वत्रिक निवडणुका जिंकून इंदिरा गांधी सत्तेवर परतल्या. 1980 मध्ये इंदिराजी परतल्या नसत्या तर मारुती भूतकाळातील गोष्ट बनली असती असे अनेकांचे मत आहे. इंदिरा सत्तेवर परतल्या, पण त्यानंतरच जून 1980 मध्ये संजय गांधी यांचे निधन झाले. या सगळ्यात इंदिराजींनी संजयचे स्वप्न हरवू दिले नाही आणि बरोबर एक वर्षानंतर (1981 मध्ये) आज आपण ओळखत असलेल्या मारुतीची स्थापना झाली. आणि त्याच वर्षी इंदिराजींच्या सरकारने मारुती विकत घेतली. कंपनी यशस्वी करण्यासाठी इंदिरा सरकारनेच मारुतीची जपानी कंपनी सुझुकीसोबत भागीदारी केली. दोन्ही कंपन्यांनी मिळून छोट्या कारवर काम सुरू केले आणि अशा प्रकारे 1983 मध्ये जन्माला आली भारतातील पहिली स्वारी मारुती 800.

मारुती; सुझुकीपूर्वी फोक्सवॅगनसोबत भागीदारी करणार होती

आज सुझुकीशिवाय मारुतीची कल्पना करणे विचित्र वाटते. पण सत्य हे आहे की सुझुकी नव्हे तर फोक्सवॅगनची भारतातील मारुतीची भागीदार म्हणून निवड करण्यात आली होती. फोक्सवॅगन गोल्फ ही छोटी कार भारतात लॉन्च होणार होती. पण भारताच्या हिशेबाने ती थोडी जास्त महाग होती. नंतर, मारुतीच्या अधिकाऱ्यांनी जपानला जाऊन अनेक कार कंपन्यांशी संवाद साधला आणि सुझुकीला भागीदार म्हणून निवडण्यात आले. जपानी कंपनीसोबत परवाना आणि करार.

'सामान्यांच्या गाडी'चा मुद्दा, मग हिटलरची आठवण येणारच!

त्यावेळी केवळ भारत सरकार हेच सरकार नव्हते जे सर्वसामान्यांच्या गाडीचा विचार करत होते. याआधीही अनेक देशांच्या सरकारांनी सर्वसामान्यांसाठी कार बनवण्यात रस घेतला होता. जर्मन हुकूमशहा अॅडॉल्फ हिटलरच्या उल्लेखाशिवाय सर्वसामान्यांच्या कारची कथा अपूर्ण मानली जाईल. फोक्सवॅगन सुरू करण्यात हिटलरची महत्त्वाची भूमिका होती. जर्मनीतील फोक्सवॅगन म्हणजे: द पीपल्स कार…. या कंपनीची बीटल ही जगातील पहिली छोटी कार मानली जाते.

सुझुकीला मारुतीची मालकी कशी मिळाली?

मारुती; सुझुकीचे दुसरे नाव नाहीये. मारुतीच्या गाड्या फक्त भारतातच विकल्या जातात. सरकारी कंपनी म्हणून सुरू झालेली मारुती आज खासगी कंपनी आहे. सुझुकीसोबत भागीदारी करताना सरकारने भारतातील कार मारुती नावाने विकल्या जातील अशी अट घातली. मारुती 800 आणि ओम्नी लाँच झाल्यानंतर मारुती हे नाव सर्वांच्या जिभेवर होते. देशात एवढा मोठा ब्रँड म्हणून मारुतीचा उदय झाला की देशातील अनेक भागातील लोक कारसाठी मारुती हा शब्द वापरू लागले. भारत सरकारने मारुती कंपनीचे खासगीकरण करण्याचा निर्णय घेतला. यानंतर सुझुकीने हळूहळू स्टेक वाढवला आणि 2003 पासून ते मालक बनले. आज मारुती सुझुकीमध्ये सुझुकीची 56.37% भागीदारी आहे.

बातम्या आणखी आहेत...