आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा

कामाची गोष्टभाडेकरूने चुकीचे काम केले तर:घरमालक जबाबदार असेल का?, घरमालकाला देखील तुरुंगात जावे लागेल का?

अलिशा सिन्हा2 महिन्यांपूर्वी
  • कॉपी लिंक

अनेक वेळा भाडेकरू भाड्याच्या घरात असे काही काम करतात, जे कायदेशीरदृष्ट्या चुकीचे असते. याला घरमालक जबाबदार आहे का?

असेच एक प्रकरण काही दिवसांपूर्वी दिल्लीतून समोर आले होते. एका भाडेकरूवर मुलांना बालमजुरी करायला लावल्याचा आरोप होता. त्यामुळे घरमालकाची मालमत्ता सील करण्यात आली. आता या प्रकरणावर सुनावणी करताना दिल्ली उच्च न्यायालयाने मालमत्ता सीलमुक्त करण्याचे आदेश दिले आहेत.

भाडेकरूच्या चुकीसाठी घरमालकाला शिक्षा होऊ शकत नाही, असे न्यायालयाने म्हटले आहे. न्यायमूर्ती प्रतिभा एम सिंह यांच्या पीठाने सांगितले की, केवळ मालमत्तेचा मालक असल्याने तो त्यांच्या उत्पन्नाचा स्रोत आहे.

मात्र, घरमालकाने भाडेकरूशी संगनमत केल्याचा आरोप नाही. भाडेकरूने त्यांना वेळेवर पैसे देखील देत नव्हता. त्यामुळे महिलेला तिची मालमत्ता वापरण्याची मुभा द्यावी, असे न्यायालयाचे मत आहे.

आज आपण कामाची गोष्टमध्ये या विषयी बोलूयात, भाडेकरूने भाड्याच्या घरात चुकीची कामे केल्यास काय होईल आणि कोण जबाबदार असू शकते.

आमचे तज्ञ वकील ललित व्ही, पटियाला हाऊस कोर्ट, दिल्ली आणि वकील शशी किरण, सर्वोच्च न्यायालय हे आहेत.

प्रश्न- भाडेकरूने भाड्याच्या घरात बेकायदेशीर काम केल्यास काय होईल?

उत्तर- सर्वांसाठी एकच नियम आहे, त्यावर कायदेशीर कारवाई केली जाईल आणि पोलिस तपासानंतर भाडेकरूला गुन्ह्याच्या आधारे शिक्षा होईल.

प्रश्न- भाडेकरूच्या कोणत्याही बेकायदेशीर कृत्यास घरमालकही जबाबदार असेल का?

उत्तर- तसे नाही.

प्रश्‍न- घरमालकाने भाडेकरूला घर भाड्याने दिले असून त्यात भाडेकरूने बेकायदेशीर काम केले आहे, मग पोलिसात तक्रार आल्यास घरमालकावरही कारवाई होणार का?

अ‍ॅड. ललित- नाही, तसं काही नाही. घरमालकाचा भाडेकरूशी संगनमत नसेल, तर तो पोलिस तपासात सहकार्य करेल.

संगनमत असेल तर कॉर्पोरेटिझेशन करण्याऐवजी पोलिसांची दिशाभूल होऊ शकते. ज्याचा माहिती पोलिसांना एक ना एक दिवस कळते.

जर घरमालक निर्दोष असेल तर पोलिस त्याचा जबाब नोंदवतील आणि त्याला अधिकृत साक्षीदार बनवतील. त्यावर कोणतीही कायदेशीर कारवाई केली जाणार नाही.

प्रश्न- भाडेकरूने घरात कोणतेही काम केले, जे कायद्याने चुकीचे आहे आणि घरमालकाला कळले, तर घरमालक काय करू शकतो?

उत्तर- यासाठी खाली लिहिलेले ग्राफिक वाचा आणि इतरांनाही शेअर करा-

प्रश्न- पोलिसांत तक्रार करता येते, पण नोटीस देऊनही भाडेकरू घर रिकामे करत नसेल तर घरमालक काय करणार?

अ‍ॅड. ललित-

  • पोलिसात तक्रार करावी.
  • 100 क्रमांक डायल करून तो पोलिसात तक्रार करू शकतो.
  • पुरावा कायदा म्हणजेच पीटी कायद्याच्या कलम-106 अंतर्गत, दिवाणी न्यायाधीशांकडे अदखल याचिका दाखल केली जाऊ शकते.

प्रश्न- भाडेकरूकडून घर रिकामे करून घेण्याबाबत भारताचा कायदा काय सांगतो?

उत्तर- मॉडेल टेनन्सी अ‍ॅक्ट, 2021 कलम 21 आणि 22 मध्ये घरमालक भाडेकरूला त्याच्या घरातून कधी बाहेर काढू शकतो, हे नमूद करतो. त्यासाठी घरमालकाला मालमत्ता बेदखल करून ताब्यात घेण्यासाठी रेंट कोर्टात अर्ज दाखल करावा लागतो.

मॉडेल टेनन्सी अ‍ॅक्ट, 2021 ची अंमलबजावणी गेल्या वर्षी जूनमध्ये करण्यात आली. तुम्हाला त्याबद्दल काही महत्त्वाच्या गोष्टी देखील माहित असाव्यात...

  • घरमालक आणि भाडेकरू यांच्यात लिखित भाडे करार असणे आवश्यक आहे.
  • या करारात भाडेकरू किती दिवस राहणार, किती भाडे मिळणार, ठेवीची रक्कम काय, या सर्व गोष्टी कळणार आहेत. कराराचे नूतनीकरण केल्यास किती टक्के रक्कम वाढणार हेही नमूद केले जाईल.
  • त्यासोबत घर किंवा फ्लॅटमध्ये राहण्याच्या सर्व अटी लिहिल्या पाहिजेत.
  • मॉडेल टेनन्सी अ‍ॅक्टच्या कलम-5 नुसार, भाडे करार ठराविक कालावधीसाठीच कायदेशीर असेल.
  • कराराची तारीख संपल्यानंतर, जर घरमालक पुन्हा तोच भाडेकरू ठेवू इच्छित असेल, तर त्याला दुसरा म्हणजे नवीन करार करावा लागेल.
  • जर कराराची तारीख संपली आणि कराराचे नूतनीकरण झाले नाही तर भाडेकरूला घर रिकामे करावे लागेल.
  • जर भाडेकरू घर रिकामे करू शकत नसेल, म्हणजे कोणत्याही कारणास्तव घर रिकामे करू शकला नसेल, तर त्याला वाढीव भाडे घरमालकाला द्यावे लागेल.

प्रश्न- भाडेकरू भाड्याच्या घरात कोणतेही बेकायदेशीर काम करत आहे की नाही हे घरमालकाला कसे कळेल, म्हणजे त्यासाठी त्याने काय करावे?

उत्तर- भाड्याने घर देताना या गोष्टी लक्षात ठेवा-

11 महिन्यांचा भाडे करार

  • 11 महिन्यांसाठी भाडे करार करणे आवश्यक आहे.
  • ते (notarize) नोटरी करणे म्हणजेच रजिस्ट्रारकडे जाऊन नोंदणी करून घेणे आवश्यक आहे.
  • भाडेकरूने 11 महिन्यांनंतर घर किंवा दुकान रिकामे करण्यास नकार दिल्यास, तुम्ही हा भाडे करार न्यायालयात दाखवू शकता.
  • घरमालकाला 11 महिन्यांनंतरही जुना भाडेकरू ठेवायचा असेल, तर त्याला दरवर्षी भाडे कराराचे नूतनीकरण करावे लागेल.

भाडेकरूची पोलिस पडताळणी

  • मालमत्ता भाड्याने देण्यापूर्वी पोलिस पडताळणी आवश्यक आहे.
  • घरमालकाने वैयक्तिकरित्या हे काम करून घ्यावे.
  • पोलिसांकडे भाडेकरू पडताळणी फॉर्म आहे.
  • हे भरण्यासाठी भाडेकरूचा फोटो, आधार कार्डची प्रत या सर्व गोष्टी जमा कराव्या लागणार आहेत.
  • भाडेकरूचे काही गुन्हेगारी रेकॉर्ड असल्यास ते पोलिस पडताळणीद्वारे कळेल.

मागील घरमालकाकडे चौकशी

  • जेव्हाही तुम्ही तुमचे घर किंवा दुकान एखाद्या भाडेकरूला देता, तेव्हा शक्य असल्यास भाडेकरूचे रेकॉर्ड आधीच्या मालकाकडे तपासा.
  • यावरून तो वेळेवर भाडे भरतो की नाही तसेच त्याचे वर्तन दिसून येईल.
  • भाड्याने घर दिल्यानंतर घरमालकाने खालील गोष्टींची काळजी घ्यावी-
  • महिन्यातून एकदा तुम्ही तुमच्या भाड्याच्या घरात किंवा दुकानात जाऊन तिथली स्थिती पाहावी.
  • भाडेकरूला काही अडचण आहे की नाही, तो घर सोडत तर नाही ना, अशा सामान्य विषयांवर वेळोवेळी चर्चा व्हायला हवी.
  • तुम्ही तुमच्या आजूबाजूच्या लोकांकडून तुमच्या भाड्याच्या घरात किंवा दुकानात घडणाऱ्या हालचाली जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे.

अखेरीस पण महत्त्वाचे

घरमालकाला खालील 5 कायदेशीर अधिकार आहेत

अ‍ॅड. शशी किरण यांच्या मते…

  • घरमालकाला भाडेकरूकडून नियमित भाडे वसूल करण्याचा अधिकार आहे.
  • भाडेकरूने घर अस्वच्छ ठेवल्यास किंवा त्याचे नुकसान केल्यास तो त्याला टोकू शकतो.
  • भाडेकरूला घर रिकामे करण्यापूर्वी 1 महिन्याची नोटीस द्यावी लागते.
  • भाडेकरूने न विचारता घरात कोणतेही बांधकाम केले तर मालक त्याला थांबवू शकतो.
  • भाडेकरूने दुसऱ्या व्यक्तीला न सांगता घरात ठेवले तर तो त्याला रोखू शकतो.

केवळ घरमालकालाच कायदेशीर अधिकार आहेत असे नाही. भाडेकरूलाही हा अधिकार आहे…

  • Model Tenancy Act अंतर्गत, भाडेकरूने सलग दोन महिने भाडे भरले नाही किंवा मालमत्तेचा गैरवापर केला नाही तर भाडेकरारातील निर्धारित कालमर्यादेपूर्वी त्याला बेदखल करता येत नाही.
  • निवासी इमारतीसाठी सुरक्षा कमाल 2 महिन्यांचे भाडे असू शकते. अनिवासी निवासासाठी कमाल 6 महिन्यांचे भाडे.
  • भाडेकरूला भाडे भरण्यासाठी दरमहा पावती मिळण्याचा अधिकार आहे. जर घरमालकाने भाडेकरूला मुदतीपूर्वी बेदखल केले. तर त्याला न्यायालयात पुरावा म्हणून पावती दाखवता येईल.
  • भाडेकरूला कोणत्याही किंमतीत वीज आणि पाणी मिळण्याचा अधिकार आहे. कायद्यानुसार वीज आणि पाणी या कोणत्याही व्यक्तीच्या मूलभूत गरजा आहेत.
  • घर रिकामे करण्याचे नेमके कारण जाणून घेण्याचा त्याला अधिकार आहे.
  • जर घरमालकाने भाडे करारामध्ये नमूद केलेल्या अटींव्यतिरिक्त कोणतीही अट घातली किंवा अचानक भाडे वाढवले. त्यामुळे तो न्यायालयात याचिका दाखल करू शकतो.
  • भाडेकरू घरात नसल्यास, घरमालक त्याच्या घराचे कुलूप तोडू शकत नाही. तसेच सामान बाहेर फेकू शकत नाही. असे केल्यास कायदेशीर कारवाई होऊ शकते.
  • घरमालक माहिती दिल्याशिवाय भाडेकरूच्या घरी येऊ शकत नाही.
  • त्याची कोणतीही सामग्री तपासू शकत नाही.
  • भाडेकरू आणि कुटुंबातील सदस्यांवर सतत लक्ष ठेवता येत नाही.

कामाची गोष्टमध्ये आणखी काही अशीच माहिती वाचा:

सिगारेट ओढत नाही, तरीही होऊ शकतो फुफ्फुसाचा कॅन्सर:धुराचा परिणाम इतका गंभीर की, कधीच आई-वडील होत नाही

सिगारेट ओढणाऱ्यांपैकी बहुतेकांना फुफ्फुसाचा कर्करोग होतो. हे आपण सर्वजण ऐकत आलो आहोत. संशोधनाने हे चुकीचे असल्याचे सिद्ध केले आहे. परदेशातही यावर अनेक संशोधने झाली आहेत. गुरुग्राम येथील मेदांता हॉस्पिटल देखील फुफ्फुसाच्या कर्करोगावर गेल्या 10 वर्षांपासून संशोधन करत होते. मार्च 2012 ते नोव्हेंबर 2022 दरम्यान, मेदांता हॉस्पिटलचे डॉ. अरविंद कुमार आणि त्यांच्या टीमने हॉस्पिटलमध्ये आलेल्या रुग्णांच्या डाटाचे विश्लेषण करून काही धक्कादायक खुलासे केले. पूर्ण बातमी वाचा..

दोन दिवसांनी हाडे गोठवणारी थंडी:स्वेटरशिवाय लग्नसोहळ्याला जाताय?, अशी करा तयारी... ज्यामुळे राहाल उबदार

थंडीच्या वातावरणात शरीर आजारांना बळी पडते. यामागे आरोग्याकडे दुर्लक्ष, नीट न खाणे अशी अनेक कारणे असू शकतात. आजकाल उत्तरेकडील डोंगरावर बर्फवृष्टी होत आहे. त्याचा परिणाम देशभरात दिसून येत आहे.

थंड हवामानाचा तुमच्या आरोग्यावर इतका परिणाम होतो की तुम्हाला त्याची जाणीवही होत नाही. अशा परिस्थितीत आज कामाची गोष्टमध्ये थंडीपासून बचावाबद्दल बोलूया. आणि येत्या काही दिवसांत थंडीची स्थिती काय असेल याची देखील माहीत पाहूयात?

आजच्या कामाची गोष्टमध्ये आपल्याला ही सर्व माहिती दिली आहे, जनरल फिजिशियन डॉ. बालकृष्ण श्रीवास्तव, डॉ. डी.पी. दुबे, मध्य प्रदेशच्या हवामान विभागाचे माजी संचालक आणि मेदांता हॉस्पिटलच्या वैद्यकीय पथकाने. वाचा पूर्ण बातमी...

बातम्या आणखी आहेत...