आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा

दिव्य मराठी एक्सप्लेनरभारत घेणार अणुबॉम्ब टाकणारे विमान:चीनच्या H-6K च्या प्रत्युत्तरात रशियन Tu-160; ज्याची अमेरिकेलाही धास्ती

अभिषेक पांडे2 महिन्यांपूर्वी
  • कॉपी लिंक

गेल्या वर्षी नोव्हेंबरमध्ये चीनने H-6K नावाचे स्ट्रॅटेजिक बॉम्बर भारतीय सीमेवर तैनात केले होते. त्यावेळी चीनच्या या शस्त्राचा सामना करण्यासाठी भारताकडे कोणताही तोड नव्हता. मात्र, आता ड्रॅगनला उत्तर देण्यासाठी भारत रशियाकडून जगातील सर्वात घातक स्ट्रॅटेजिक बॉम्बर खरेदी करणार असल्याची बातमी आहे.

सीमेवर चीनच्या सततच्या आक्रमक भूमिकेला सामोरे जाण्यासाठी भारत लवकरच रशियाकडून जगातील सर्वात प्राणघातक स्ट्रॅटेजिक बॉम्बरपैकी एक Tu-160 खरेदी करणार असल्याचे वृत्त आहे. Tu-160 ला व्हाईट स्वान म्हणजेच पांढरा हंस असेही म्हणतात.

रशियाकडून अलीकडेच S-400 हवाई संरक्षण प्रणाली घेतल्यानंतर जेट बॉम्बर हा भारतासाठी आणखी एक महत्त्वाचा करार ठरू शकतो. आतापर्यंत जगातील फक्त 3 देशांकडे - अमेरिका, रशिया आणि चीनकडे स्ट्रॅटेजिक बॉम्बर आहेत.

दिव्य मराठी एक्स्प्लेनरमध्ये जाणून घ्या काय आहे घातक स्ट्रॅटेजिक बॉम्बर Tu-160? हे चीनला प्रत्युत्तर का आहे? याचा भारताला कसा फायदा होईल?

अमेरिकेच्या प्रचंड विरोधाला न जुमानता भारताने रशियाकडून S-400 हवाई संरक्षण प्रणाली घेतल्यानंतर आपले पहिले स्ट्रॅटेजिक बॉम्बर जेट खरेदी करणार आहे.

स्ट्रॅटेजिक बॉम्बर हे असे जेट्स असतात ते डोळ्यांची पापणी लवण्याच्या आधी शत्रूच्या क्षेत्रात बॉम्ब किंवा क्षेपणास्त्र टाकून परत येतात. 'कधीही कुठेही' हल्ला करण्याची क्षमता हेच या स्ट्रॅटेजिक बॉम्बरचे वैशिष्ट्य आहे. असे बॉम्बर भारतात आल्यास बालाकोटसारखे हवाई हल्ले करणे सोपे जाईल.

मीडिया रिपोर्ट्सनुसार, दिल्लीत आयोजित चाणक्य फाउंडेशनच्या नुकत्याच झालेल्या कार्यक्रमात भारतीय हवाई दलाचे माजी प्रमुख अरुप साहा यांच्या भाषणातून ही माहिती समोर आली आहे. साहा यांनी आपल्या भाषणात रशियाकडून बॉम्बर खरेदी करण्याच्या भारताच्या योजनेचा संदर्भ दिला. मात्र, या कराराबाबत भारत किंवा रशियाने अद्याप कोणतेही अधिकृत वक्तव्य दिलेले नाही.

वृत्तानुसार, रशियाकडून किमान सहा Tu-160 बॉम्बर विमाने घेण्याच्या करारासाठी भारत वाटाघाटीच्या अंतिम टप्प्यात आहे.

भारताकडे अद्याप स्ट्रॅटेजिक बॉम्बर्स का नाहीत?

चीनसोबतच्या सीमेवर सुरू असलेला तणाव पाहता भारताने हा करार करण्याची शक्यता बळावली आहे. यापूर्वी 1970 च्या दशकात, सोव्हिएत संरक्षण मंत्री सर्गेई गोर्शाकोव्ह यांची Tu-22 बॅकफायर बॉम्बर पुरवण्याची ऑफर भारतीय हवाई दलाने नाकारली होती.

भारताकडे स्ट्रॅटेजिक बॉम्बर नसण्याचे एक मोठे कारण म्हणजे अनेकदा सीमा ओलांडून शत्रूच्या घरात घुसून या बॉम्बरचा वापर करावा लागतो, असे तज्ज्ञांचे मत आहे. पण भारताला तशी महत्त्वाकांक्षा नव्हती.

भारताकडे आधीच स्ट्रॅटेजिक बॉम्बर आणि लढाऊ विमाने आहेत जे आपल्याच सीमेत राहून शत्रूच्या स्थानांना लक्ष्य करण्यास सक्षम आहेत.

चीनने भारतीय सीमेजवळ H-6K बॉम्बर विमाने केली तैनात

वृत्तानुसार, चीनने गेल्या वर्षी नोव्हेंबरमध्ये भारताच्या सीमेजवळ H-6K बॉम्बर विमाने तैनात केली होती.

गेल्या वर्षी 11 नोव्हेंबर रोजी, चिनी हवाई दल, पीपल्स लिबरेशन आर्मी एअर फोर्स (पीएलएएएफ) च्या 72 व्या स्थापना दिनानिमित्त, चीनच्या राज्य माध्यमांनी एका टेकडीवरून उडणाऱ्या H-6K बॉम्बरचे फुटेज प्रसारित केले होते. हे बॉम्बर हिमालयाच्या दिशेने पाठवण्यात आल्याचा दावा चिनी मीडियाने केला होता.

चीनने 1970 च्या दशकात सोव्हिएत युनियनच्या मदतीने पहिल्यांदा बॉम्बर बनवले होते. त्याचे मूळ शिआन H-6 बॉम्बर हे सोव्हिएत युनियनच्या Tu-16 मध्यम-श्रेणी बॉम्बरची परवाना असलेली उत्पादित आवृत्ती होती. चीनने नंतर H-6 बॉम्बर अनेकदा अपग्रेड केले. यातील सर्वात अलीकडील H-6K बॉम्बर आहे, जे काही वर्षांपूर्वीच चिनी हवाई दलात सामील झाले आहे.

भारतीय सीमेजवळ बॉम्बर तैनात करण्याच्या चिनी हवाई दलाच्या चिथावणीखोर हालचालीनंतर भारतीय हवाई दलाला स्ट्रॅटेजिक बॉम्बरची गरज भासू लागली आहे.

बॉम्बरच्या माध्यमातून भारत केवळ चीनलाच नाही तर पाकिस्तानलाही कडक संदेश देऊ शकतो, असे तज्ज्ञांचे मत आहे. यामुळेच भारत आता रशियाकडून Tu-160 सारखे घातक बॉम्बर खरेदी करण्याच्या तयारीत आहे.

रशियन बॉम्बर Tu-160 काय आहे, ज्याला अमेरिकाही घाबरते

  • टुपोलेव्ह Tu-160 हे सुपरसॉनिक रशियन स्ट्रॅटेजिक बॉम्बर आहे. त्याला व्हाईट स्वान किंवा पांढरा हंस असेही म्हणतात. नाटो त्याला ब्लॅक जॅक म्हणते.
  • हे जगातील सर्वात मोठे आणि सर्वात वजनदार लढाऊ विमान आहे जे ध्वनीच्या दुप्पट वेगाने म्हणजेच Mach-2+ वेगाने धावते. सध्या, याच्याशी तुलना करता येण्यासारखे काही प्रमाणात अमेरिकेचे B-1 स्ट्रॅटेजिक बॉम्बर आहे, जे लोकप्रिय B-52 बॉम्बरचे अपग्रेड व्हर्जन आहे.
  • Tu-160 सुमारे 52 हजार फूट उंचीपर्यंत उड्डाण करू शकते, त्यामुळे रडारवर ट्रॅक करणे कठीण आहे.
  • Tu-160 बॉम्बर जेट क्रूझ आणि जमिनीवर हल्ला करणारी क्षेपणास्त्रे तसेच पारंपारिक आणि अण्वस्त्रे वाहून नेऊ शकते. या जेटमधून सुमारे 40 हजार किलो वजनाचे बॉम्बही नेले जाऊ शकतात.
  • 1970 च्या दशकात टुपोलेव्ह डिझाईन ब्युरोने त्याची रचना केली होती. त्याने 1981 मध्ये पहिले उड्डाण केले आणि 1987 मध्ये रशियन सैन्यात सामील झाले.
  • रशिया डिसेंबर 2014 पासून त्याच्या अपग्रेडेड आवृत्ती Tu-160M वर काम करत आहे आणि लवकरच हवाई दलात 50 नवीन Tu-160M समाविष्ट करण्याची योजना आखत आहे.
  • यात 4 क्रू आहेत, ज्यात पायलट, को-पायलट, बॉम्बार्डियर आणि डिफेन्सिव्ह सिस्टम ऑफिसर यांचा समावेश आहे.

रशियन बॉम्बर Tu-160 हे अमेरिकेच्या सर्वात शक्तिशाली बॉम्बर B-1 आणि चीनी बॉम्बर H-6K पेक्षा किती पुढे आहे हे 3 ग्राफिक्सच्या माध्यमातून समजून घेऊया:

अखेरीस बॉम्बर म्हणजे काय?

Tu-160 हे रशियामध्ये बनवलेले स्ट्रॅटेजिक बॉम्बर आहे. वास्तविक, बॉम्बर किंवा बॉम्बरचे दोन प्रकार आहेत - स्ट्रॅटेजिक आणि टॅक्टिकल बॉम्बर.

बॉम्बर्स किंवा बॉम्बवर्षक ही अशी लढाऊ विमाने आहेत जी, जमिन किंवा नौदलाच्या लक्ष्यांना भक्ष्य करण्यासाठी हवेतून पृष्ठभागावर बॉम्ब टाकण्यासाठी किंवा हवेतून हवेत क्रूझ क्षेपणास्त्रे सोडण्यासाठी वापरली जातात.

टॅक्टिकल बॉम्बर सामान्यतः युद्धादरम्यान त्यांच्या जमिनीवर शत्रूच्या स्थानांना किंवा लष्करी शस्त्रांना लक्ष्य करण्यासाठी वापरले जातात.

  • या बॉम्बरचा वापर युद्धादरम्यान त्याच्या भूदलाला त्याच्या सभोवतालच्या जवळच्या टार्गेटला लक्ष्य करण्यासाठी मदत करण्यासाठी केला जातो.
  • 1911-1912 च्या इटालियन-तुर्की युद्धादरम्यान प्रथमच टॅक्टिकल बॉम्बस्फोट किंवा हवेतून जमिनीवर बॉम्बफेक करण्यात आली.
  • यानंतर, पहिल्या महायुद्धादरम्यान, 1915 मध्ये न्यू चॅपेलच्या लढाईत, ब्रिटिश रॉयल फ्लाइंग कॉर्प्सने जर्मन रेल्वे दळणवळणांवर बॉम्बस्फोट करण्यासाठी टॅक्टिकल बॉम्बरचा वापर केला.
  • 1939 ते 1945 या दुसऱ्या महायुद्धात जर्मन, ब्रिटिश, अमेरिकन आणि जपानी सैन्यानेही टॅक्टिकल बॉम्बरचा वापर केला होता.

स्ट्रॅटेजिक बॉम्बर हे मध्यम किंवा लांब पल्ल्याची विमाने आहेत, ज्याचा उपयोग शहरे, कारखाने, लष्करी तळ, शत्रू देशाच्या लष्करी कारखान्यांना लक्ष्य करण्यासाठी रणनीती म्हणून केला जातो.

  • स्ट्रॅटेजिक बॉम्बर्स ही लढाऊ विमाने आहेत जी हजारो किलोमीटरचा प्रवास करून शत्रूच्या भूभगावर हल्ला करून परत येतात.
  • या बॉम्बर्सच्या माध्यमातून शत्रूच्या लक्ष्यांवर क्रूझ क्षेपणास्त्रे तसेच अण्वस्त्रांनी हल्ला केला जाऊ शकतो.
  • स्ट्रॅटेजिक बॉम्बरचा वापर सहसा शत्रूच्या भूभागावर हल्ला करण्यासाठी केला जातो. टॅक्टिकल आणि स्ट्रॅटेजिक बॉम्बरमधील हा सर्वात मोठा फरक आहे.
  • तुम्ही या वर्षी युक्रेनियन शहरांवर हवाई बॉम्ब टाकताना रशियन विमाने पाहिली असतील, ते स्ट्रॅटेजिक बॉम्बर आहेत.
  • स्ट्रॅटेजिक बॉम्बरची श्रेणी आणि क्षमता सामरिक टॅक्टिकल पेक्षा खूप जास्त आहे.
  • पहिल्या महायुद्धादरम्यान 6 ऑगस्ट 1914 रोजी जर्मनीने बेल्जियमच्या लीग शहरावर बॉम्बफेक करण्यासाठी स्ट्रॅटेजिक बॉम्बरचा वापर केला होता.
  • ऑगस्ट 1914 मध्ये रशियाने पोलंडच्या वॉर्सा शहरावर स्ट्रॅटेजिक बॉम्बरने बॉम्बफेक केली. जर्मनी आणि रशिया व्यतिरिक्त, ब्रिटन आणि फ्रान्सने देखील स्ट्रॅटेजिक बॉम्बरचा वापर केला.
  • 1939 ते 1945 या दुसऱ्या महायुद्धात जर्मनीने पोलंड, ब्रिटन आणि सोव्हिएत युनियनमधील शहरांवर हल्ले करण्यासाठी स्ट्रॅटेजिक बॉम्बरचा वापर केला. त्याचवेळी ब्रिटनने जर्मनीतील बर्लिनसारख्या शहरांनाही लक्ष्य केले.
  • हिरोशिमा आणि नागासाकी या जपानी शहरांवर 6 आणि 9 ऑगस्ट रोजी अमेरिकेने अणुबॉम्ब टाकण्यासाठी त्याचा सर्वात घातक वापर केला होता.
बातम्या आणखी आहेत...