आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा
  • Marathi News
  • Dvm originals
  • Twin Sisters Marriage Case Explained; Hindu Muslim Marriage Act, Live In Relationship Law | Mumbai News

कामाची गोष्टमंडप एक, नवरा एक, पण पत्नी दोन:मुलावर गुन्हा दाखल, दोन्ही बहिणींवर का नाही?

अलिशा सिन्हा2 महिन्यांपूर्वी
  • कॉपी लिंक

जुळ्या मुलांची प्रेरणादायी कहाणी तुम्ही ऐकलीच असेल, पण मुंबईतील या दोन जुळ्या बहिणींनी असे काम केले, ज्यामुळे एका मुलाला तुरुंगात जावे लागले.

वास्तविक रिंकी-पिंकी नावाच्या दोन जुळ्या बहिणींनी महाराष्ट्रातील सोलापूर येथे एका विवाह सोहळ्यात अतुल नावाच्या मुलाशी लग्न केले. सोशल मीडियावर त्यांचा व्हिडिओ व्हायरल झाला, यूजर्सनी विचारले की, हे लग्न कायदेशीर कसे असू शकते? मग काय, पोलिसांनी नवरदेवावर भारतीय दंड संहितेच्या कलम 494 म्हणजेच आयपीसी अंतर्गत गुन्हा दाखल करून तपास सुरू केला. या प्रकरणी मालेवाडी येथील राहुल फुले यांनी पोलिसांत फिर्याद दिली होती.

आज कामाची गोष्टमध्ये आपण दोन लग्नांबद्दल माहिती घेणार आहोत.

आजचे आमचे तज्ञ आहेत, दिल्ली येथील वकील प्रशांत घई, क्राईम आणि घटस्फोट तज्ज्ञ आणि दिल्ली उच्च न्यायालयातील वकील जावेद अहमद.

सर्वप्रथम, सध्याच्या प्रकरणाशी संबंधित काही प्रश्नांची उत्तरे जाणून घेऊया-

प्रश्‍न- आत्तापर्यंत संपूर्ण प्रकरण पाहता केवळ मुलाविरुद्धच गुन्हा दाखल झाला आहे, दोन्ही मुलींवर नाही, असे का?

अ‍ॅड. प्रशांत घई – दोन्ही बहिणींचे म्हणजे मुलींचे हे पहिले लग्न होते, पण मुलाचे नाही. त्यामुळे दोन्ही मुलींवर नव्हे तर केवळ मुलावरच गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे.

प्रश्‍न- तसे नाही, मुलाचेही तर पहिलेच लग्न होते, सविस्तर सांगा का?

अ‍ॅड. प्रशांत घई- हे असे समजून घ्या- जेव्हा पहिल्या बहिणीने म्हणजेच रिंकीने अतुलला हार घातला, तेव्हा ते त्याचे पहिले लग्न होते. त्याचप्रमाणे जेव्हा दुसऱ्या बहिणीने म्हणजेच पिंकीने त्या मुलाला हार घातला तेव्हा ते तिचे पहिले लग्न होते, परंतु जेव्हा त्या मुलाने रिंकीला हार घातला तेव्हा ते त्याचे पहिले लग्न होते. पण जेव्हा त्याने पिंकीला पुष्पहार घातला, तेव्हा अतुलने आधी रिंकीशी हिंदू धर्मानुसार लग्न केले होते. अशाप्रकारे अतुलने पिंकीसोबत दुसरे लग्न केल्याने दोन्ही मुलींवर नव्हे तर मुलाविरुद्ध गुन्हा दाखल करण्यात आला.

आता जाणून घेऊया विविध धर्मांबाबत भारतात दोन विवाहांबाबत काय कायदा आहे यासंबंधीच्या प्रश्नांची उत्तरे-

प्रश्न- हिंदू मुलगा किंवा मुलगी एकाच वेळी दोन विवाह करू शकत नाहीत का?

अ‍ॅड. प्रशांत घई - अजिबात नाही. हिंदू विवाह कायदा 1955 अन्वये घटस्फोटाशिवाय दुसरा विवाह करता येत नाही. भारतीय दंड संहिता म्हणजेच आयपीसीच्या कलम-494 अंतर्गत, एक पत्नी असताना दुसरे लग्न केल्यास फौजदारी गुन्हा दाखल केला जातो.

जर पती किंवा पत्नी हयात असताना पती किंवा पत्नीपैकी कोणीही दुसरे लग्न केले तर त्या लग्नाला कायदेशीर मान्यता दिली जात नाही. याशिवाय पुन्हा लग्न करणाऱ्या पती किंवा पत्नीला 7 वर्षांपर्यंत तुरुंगवास आणि दंड होऊ शकतो.

लक्षात ठेवा- भारतात सर्व धर्मांच्या विवाहासाठी वेगवेगळे नियम आणि कायदे आहेत. उदाहरणार्थ, हिंदू, शीख, जैन आणि बौद्ध धर्मातील लोक हिंदू विवाह कायद्यानुसार विवाह करतात. मुस्लिम हे मुस्लिम पर्सनल लॉ द्वारे तर ख्रिश्चन समाजातील नागरिक ख्रिश्चन मॅरेज अ‍ॅक्ट द्वारे लग्न करतात.

सदरील प्रकरण हिंदू मुला-मुलींचे होते, त्यामुळे हिंदू विवाह कायद्यात कोणत्या गोष्टी परिभाषित केल्या आहेत ते समजून घ्या. यासाठी खाली दिलेले ग्राफिक वाचा आणि इतरांनाही शेअर करा-

प्रश्‍न- मुस्लिम धर्मात दोन विवाहांबाबत काय नियम आहेत?

अ‍ॅड. जावेद अहमद - मुस्लिमांमध्ये दोन विवाह करण्याचा नियम आहे. पण त्यात काही अटी आहेत. मुस्लिम पर्सनल लॉनुसार दोन बहिणींचे एकत्र लग्न करता येत नाही. जर पत्नी घटस्फोटित असेल किंवा मृत असेल तर पती तिच्या बहिणीशी लग्न करू शकतो.

काही नाती अशी असतात ज्यात लग्न अजिबात होऊ शकत नाही. जसे एखादा मुलगा...

  • वडिलांची आई म्हणजे आजीसोबत
  • वडिलांची बहिण म्हणजे आत्यासोबत
  • आईची आई म्हणजेच आजीसोबत
  • आईची बहीण म्हणजे मावशी सोबत

जर कोणाशी दुधाचे नाते असेल (मुलगा आणि मुलगी एकाच आईचे दूध प्यालेले असेल) तर अशा नात्यात लग्न करता येत नाही.

प्रश्न- मुस्लीम धर्मात दोन विवाह म्हणजेच निकाह एकाच वेळी कसे होऊ शकतात?

अ‍ॅड. जावेद अहमद- मुस्लिम वैयक्तिक कायद्यानुसार विधवा, घटस्फोटित किंवा निराधार मुलीला आधार देण्यासाठी एकाच वेळी दोन विवाह करता येतात.

प्रश्न- मुस्लीम व्यक्ती आपल्या संपूर्ण आयुष्यात किती विवाह म्हणजेच निकाह करू शकतो?

अ‍ॅड. जावेद अहमद- मुस्लीम पर्सनल लॉनुसार एखादी व्यक्ती संपूर्ण आयुष्यात 4 लग्न करू शकते.

प्रश्न- मुस्लिम धर्मात दुसऱ्या, तिसऱ्या किंवा चौथ्या लग्नासाठी पत्नीची परवानगी घ्यावी लागते, असे अनेकांचे मत आहे, हे बरोबर आहे का?

अ‍ॅड. जावेद अहमद- वास्तविक, हे त्या व्यक्तीच्या केसवर अवलंबून आहे. वास्तविक, भारतात मुस्लिमांसाठी चार प्रकारचे कायदे आहेत.

  • हनफी
  • हम्बल
  • सैफई
  • अहले हदिस

जे हम्बलला मानतात, त्यांना दुसऱ्या, तिसऱ्या किंवा चौथ्या लग्नासाठी पत्नीची परवानगी घ्यावी लागते, परंतु जे हनफीचे पालन करतात त्यांना पत्नीची परवानगी घ्यावी लागत नाही.

प्रश्न- बरं, ख्रिश्चन आणि पारसी धर्मातही दोन लग्नांना परवानगी आहे का?

अ‍ॅड. प्रशांत घई- दोन्ही धर्मात एकाच वेळी दोन विवाह करता येत नाहीत.

प्रश्न- मग सदरील प्रकरणात अतुल रिंकी-पिंकीसोबत लिव्ह-इनमध्ये राहिला असता तरी काही अडचण आली नसती का?

अ‍ॅड. प्रशांत घई - अजिबात नाही. जर अतुलने फक्त एका बहिणीशी लग्न केले असते आणि पत्नीच्या परवानगीने दुसऱ्या बहिणीसोबत लिव्ह-इनमध्ये राहत असता, तर त्याच्याविरुद्ध एफआयआर नोंदवला गेला नसता.

प्रश्न- लिव्ह-इन-रिलेशनशिपचा अर्थ काय?

अ‍ॅड. प्रशांत घई- लिव्ह-इन-रिलेशनशिपमध्ये, दोन प्रौढ व्यक्ती परस्पर संमतीने एकत्र राहतात. त्यांचे नाते पती-पत्नीसारखे असते, परंतु ते एकमेकांशी विवाहाच्या बंधनात बांधलेले नसतात.

प्रश्न- भारतात लिव्ह-इन-रिलेशनशिपबाबत कायदा आहे की नाही?

अ‍ॅड. प्रशांत घई - अगदी. सर्वोच्च न्यायालयाने एका खटल्यात निकाल देताना म्हटले होते की, प्रौढ झाल्यानंतर कोणतीही व्यक्ती कोणा सोबत राहण्यास किंवा कोणाशीही लग्न करण्यास स्वतंत्र असते. न्यायालयाच्या या निर्णयानंतर लिव्ह-इन-रिलेशनशिपला भारतात कायदेशीर मान्यता मिळाली.

प्रश्न- एखाद्यासोबत 15 दिवस किंवा 1 महिना राहणे, तरीही ते लिव्ह-इन-रिलेशनशिप मानले जाईल का, त्याची कायद्यात व्याख्या काय आहे?

अ‍ॅड. प्रशांत घई - लिव्ह-इन-रिलेशनशिपची व्याख्या घरगुती हिंसाचार कायदा 2005 च्या कलम 2(f) अंतर्गत केली आहे. त्याबद्दल तपशील जाणून घेण्यासाठी खाली दिलेले मुद्दे वाचा-

घरगुती हिंसाचार कायद्यानुसार लिव्ह-इन-रिलेशनशिपची व्याख्या समजून घ्या-

  • जोडप्यांना पती-पत्नी सारखे घरात एकत्र राहावे लागेल, यासाठी वेळेची मर्यादा नाही.
  • काही दिवस एकत्र राहिले, नंतर वेगळे झाले, मग पुन्हा एकत्र राहिले, अशी नाती लिव्ह-इनच्या श्रेणीत येणार नाहीत.
  • जोडप्यांना पती-पत्नी सारख्याच घरातील एकच वस्तू वापराव्या लागतील.
  • लिव्ह-इनमध्ये मूल जन्माला आले तर त्याचे योग्य पालनपोषण करावे लागते.
  • लिव्ह-इनमध्ये राहण्यासाठी, दोन्ही भागीदार प्रौढ असणे आवश्यक आहे.

अखेरीस पण महत्त्वाचे

दोन्ही बहिणींनी एकाच मुलाशी लग्न का केले?

वास्तविक, दोन्ही बहिणी, आयटी प्रोफेशनल आहेत, त्यांना लग्नानंतर वेगळे राहायचे नसल्याने त्यांनी हा निर्णय घेतला. पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार, त्यांच्या जुळ्या मुलींच्या या मागणीला त्यांच्या कुटुंबीयांनी विरोध केला नाही आणि त्यांचे लग्न लावून दिले.

पाहा जुळ्या बहिणींच्या लग्नाचा व्हायरल व्हिडिओ-

कामाची गोष्ट या मालिकेतील इतरही बातम्या वाचा..

हिवाळ्यात रोज सुका मेवा खात आहात:भिजवलेले खाणे आवश्यक आहे का? मुलांनी- ज्येष्ठ नागरिकांनी तुपाचे लाडू खावे का?

हिवाळा आला की बहुतेक लोक आपल्या रोजच्या आहारात सुक्या मेव्यांचा समावेश करतात. सुक्या मेव्याची खीर, लाडू प्रत्येक घरात बनवले जातात आणि तेही शुद्ध तूप घालून. ज्यांना हे सर्व आवडत नाही ते सकाळी उठल्याबरोबर मूठभर सुका मेवा खातात. जे खात नाहीत, त्यांनाही काहीतरी वेगळं खाण्याचा सल्ला दिला जातो. एकंदरीत, आपल्या सर्वांना हे माहित आहे की, हिवाळ्यात सुका मेवा खाणे आवश्यक आहे. पण तुम्ही कधी विचार केला आहे का की ड्रायफ्रुट्स खाण्याची योग्य पद्धत काय आहे. यकृत आणि मूत्रपिंडाचे आजार असलेल्यांनी काजू-बदाम खावे की नाही? आज आपण कामाची गोष्टमध्ये या सर्वांची माहिती जाणून घेणार आहोत. पूर्ण बातमी वाचा...

बातम्या आणखी आहेत...