आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा
  • Marathi News
  • Dvm originals
  • Europe Sanctions On Russia Vs India Russia Oil Deal | India Economic Opportunity | Narendra Modi Vladimir Putin

दिव्य मराठी इंडेप्थ:युरोपची रशियावर बंदी, पण भारताच्या माध्यमातून स्वस्तात करतोय तेलाची खरेदी; भारताचीही होतेय मोठी कमाई

लेखक: आदित्य द्विवेदी5 दिवसांपूर्वी
  • कॉपी लिंक

24 फेब्रुवारी 2022 रोजी रशियन टँकर्सनी युक्रेन पायदळी तुडवायला सुरुवात केली तेव्हा संपूर्ण युरोपमध्ये भीती पसरली होती. रशियन हल्ल्याच्या विरोधात युरोपीय संघ उभा राहिला. असे असतानाही या देशांनी रशियाकडून तेल आणि वायू आयात करणे सुरूच ठेवले. आता ही परिस्थिती बदलणार आहे.

युरोपियन युनियन आपल्या सर्व 27 देशांमध्ये रशियन तेलाच्या आयातीवर बंदी घालणार आहे, ज्यामुळे रशियन अर्थव्यवस्थेचे कंबरडे मोडले जाऊ शकते. युरोपच्या या निर्णयामुळे भारतासाठी मोठी आर्थिक संधी निर्माण झाली आहे. वास्तविक, युरोपीय देश रशियाकडून तेल खरेदी करण्यास मनाई तर करत आहेत, परंतु तेच तेल भारतामार्फत खरेदी करण्यास इच्छुक आहेत.

दिव्य मराठी इंडेप्थमध्ये भारताच्या या आर्थिक संधीचा प्रत्येक पैलू सोप्या भाषेत जाणून घ्या...

रशिया हा कच्च्या तेलाचा तिसरा सर्वात मोठा उत्पादक देश आहे

अमेरिका आणि सौदी अरेबियानंतर रशिया हा जगातील तिसरा सर्वात मोठा कच्च्या तेलाचा उत्पादक देश आहे. येथून दररोज सुमारे 5 दशलक्ष बॅरल कच्च्या तेलाची निर्यात होते. निर्यातीत युरोपचा वाटा 50% पेक्षा जास्त आहे.

आता प्रश्न असा पडतो की, जर युरोपीय संघाने रशियाकडून तेल खरेदीवर बंदी घातली तर या देशांच्या गरजा कशा पूर्ण होणार? भारतासाठी ही एक मोठी संधी ठरत आहे...

भारतासाठी मोठी आर्थिक संधी

भारताने डिसेंबर आणि जानेवारीमध्ये रशियाकडून नगण्य कच्च्या तेलाची खरेदी केली. फेब्रुवारीमध्ये युद्ध सुरू झाल्यानंतर भारताची खरेदी वाढू लागली. भारताने मार्च 2022 मध्ये रशियाकडून दररोज 3 लाख बॅरल आणि एप्रिलमध्ये 7 लाख बॅरल प्रतिदिन कच्च्या तेलाची खरेदी केली. 2021 मध्ये ही सरासरी केवळ 33 हजार बॅरल प्रतिदिन होती. रशियन हल्ल्यापूर्वी, भारत त्याच्या एकूण आयातीपैकी 1% रशियाकडून खरेदी करत असे, जे आता वाढून 17% झाले आहे.

भारत प्रथम रशियाकडून स्वस्त दरात कच्चे तेल आयात करून आपल्या देशांतर्गत गरजा भागवत आहे. याशिवाय हे कच्चे तेल भारतीय रिफायनर्सकडे जाते, जिथे ते डिझेल, पेट्रोल आणि जेट इंधन सारखी उत्पादने बनवते. भारत ही उत्पादने नफ्यासह परदेशात निर्यात करत आहे. भारताने मार्च 2022 मध्ये युरोपला प्रतिदिन 2.19 लाख बॅरल डिझेल आणि इतर शुद्ध उत्पादनांची विक्रमी निर्यात केली आहे.

युरोपीय देशांकडेही आशिया पॅसिफिक रिफायनर्सकडून तेल खरेदी करण्याचा पर्याय आहे, परंतु कमी अंतरामुळे भारताला त्याचा फायदा होत आहे. एका अंदाजानुसार, भारतातील जामनगरहून नेदरलँडमधील रॉटरडॅमला पोहोचण्यासाठी जहाजाला 22 दिवस लागतील. उल्सान, दक्षिण कोरिया ते रॉटरडॅम हा ३८ दिवसांचा प्रवास आहे.

भारतीय कंपन्यांना 6 महिन्यांचा करार करण्याची इच्छा

रॉयटर्सच्या म्हणण्यानुसार, भारतातील सर्वोच्च तेल शुद्धीकरण कंपन्यांना रशियासोबत 6 महिन्यांचा करार करायचा आहे, ज्यामध्ये दर महिन्याला लाखो बॅरल तेल आयात केले जाईल. रशियन रिफायनरी कंपनी रोझनेफ्ट भारतातील सर्वोच्च रिफायनरी कंपन्यांशी वाटाघाटी करत आहे.

वृत्तानुसार, इंडियन ऑइलला दर महिन्याला 6 दशलक्ष बॅरल, भारत पेट्रोलियमला ​​4 दशलक्ष बॅरल आणि हिंदुस्थान पेट्रोलियमला ​​दरमहा 3 दशलक्ष बॅरल तेल आयात करायचे आहे. जूनपासून पुरवठा सुरू होण्याची कंपन्यांना अपेक्षा आहे.

तथापि, अशा कोणत्याही करारावर कंपन्यांकडून कोणतेही अधिकृत वक्तव्य आलेले नाही. भारताच्या अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन म्हणतात की जर तेल स्वस्त दरात उपलब्ध असेल तर आम्ही ते का खरेदी करू नये?

भारताच्या रशियाकडून तेल खरेदीमागे फक्त नफा हेच कारण नाही

आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या किंमती प्रति बॅरल 100 डॉलरच्या पुढे गेल्या आहेत, तर रशिया भारताला 30 डॉलरची सूट देत आहे. रशियाकडून तेल खरेदी करण्यामागे हा नफा हे एक मोठे कारण आहे, परंतु हे एकमेव नाही. भारत आणि रशियाच्या व्यवसायाची मुळे स्वातंत्र्याच्या काळाशी जोडलेली आहेत.

जेव्हा भारताचा कोणताही क्रेडिट इतिहास नव्हता आणि चलन कमकुवत होते. त्यावेळी भारताला वस्तू विकून रुपयात पेमेंट स्वीकारणाऱ्या मोजक्या देशांपैकी रशिया एक होता. संरक्षण क्षेत्रातही रशिया हा भारताचा सर्वात मोठा भागीदार आहे. संयुक्त राष्ट्रातही रशिया भारताला राजकीय पाठिंबा देत आला आहे.

भारताला रशियन तेल खरेदी करण्यापासून रोखण्यासाठी अमेरिकेने आतापर्यंत कोणतेही कठोर निर्बंध लादलेले नाहीत. भारतावर असे निर्बंध लादले गेल्यास अमेरिकेत तेलाच्या किमती आणखी वाढू शकतात, असे मानले जात आहे. युरोपीय देश अजूनही रशियाकडून तेल आयात करत आहेत, त्यामुळे तेही भारताला तसे करू नये, असे सांगू शकत नाहीत.

बातम्या आणखी आहेत...