आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा
  • Marathi News
  • Dvm originals
  • According To The Government's Statistics, The Risk Of Cancer And Alzheimer's Has Come To The Fore, Read How To Avoid It

कामाची गोष्टपिण्याचे पाणी ठरते विष:सरकारच्याच आकडेवारीवरुन आले समोर, अल्झायमर आणि कॅन्सरचा धोका, वाचा कसे टाळाल

अलिशा सिन्हा4 दिवसांपूर्वी
  • कॉपी लिंक

देशातील 80% पेक्षा जास्त लोकसंख्या प्रदूषित पाणी पीत आहे.

हो तुम्ही बरोबरच वाचले, देशातील 80% पेक्षा जास्त लोकसंख्या त्यांच्या घरातील भूजलातून पाणी घेते, ज्यामध्ये विषारी धातूंचे प्रमाण निर्धारित प्रमाणापेक्षा जास्त असल्याचे आढळून आले असल्याचे जलशक्ती मंत्रालयाच्या एका रिपोर्टमध्ये स्पष्ट झाले आहे. त्यामुळे या पाण्याचे विषात रूपांतर होते.

सरकारच्या रिपोर्टनुसार 209 जिल्ह्यांच्या भूजलात आर्सेनिक आणि 491 जिल्ह्यांमध्ये लोहाचे प्रमाण निर्धारित प्रमाणापेक्षा जास्त आहे. जे चिंताजनक आहे.

आर्सेनिक किंवा लोह जास्त प्रमाणात असल्याने पिण्याच्या पाण्याचे काय तोटे होतात. त्यांचे प्रमाण अधिक आहे हे कसे कळेल आणि ते टाळण्याचे उपाय काय आहेत... सर्व काही आजच्या कामाची गोष्टमध्ये समजून घ्या.

प्रश्न- आर्सेनिक आणि लोह म्हणजे काय, त्याचे प्रमाण पाण्यात वाढले तर ते विषारी का मानले जाते?

उत्तर-

आर्सेनिक - हा रासायनिक घटक आहे. हे नैसर्गिकरित्या वातावरणात असते. काही कृषी आणि औद्योगिक उपक्रमांमुळे आर्सेनिक जमिनीच्या पाण्यात विरघळते. मग ते पाण्याद्वारे आपल्या शरीरात पोहोचते.

लोह - आर्सेनिक प्रमाणेच लोह देखील एक घटक आहे. मानवी शरीराच्या पोषणामध्ये लोह हा एक आवश्यक घटक आहे. चांगल्या आरोग्यासाठी, तुम्ही ठरवलेल्या मानकांनुसार दररोज तुमच्या आहारात लोहाचा समावेश करावा.

प्रश्न- आर्सेनिक आणि लोह शरीराला कसे हानी पोहोचवू शकतात?

उत्तर- डॉ. व्ही.पी. पांडे यांच्या मते, आपल्या शरीराला आर्सेनिकची फारच कमी प्रमाणात आवश्यकता असते, जे सहजपणे (लघवीद्वारे) बाहेर टाकले जाते. जर त्याचे प्रमाण जास्त असेल तर शरीरावर अनेक नकारात्मक परिणाम होऊ शकतात.

तर आपल्या शरीरात रक्त तयार करण्यासाठी लोह एक आवश्यक घटक आहे. लोहाची कमतरता असल्यास रक्ताची कमतरता भासते, परंतु शरीरात विशिष्ट प्रमाणात लोह असणे आवश्यक आहे. खूप जास्त लोह शरीरात दीर्घकाळ गेले की ते विषासारखे काम करू लागते. यामुळे अनेक आजार होऊ शकतात.

आर्सेनिक आणि लोहाशिवाय इतरही काही गोष्टी जमिनीच्या पाण्यात जास्त आढळल्या आहेत. त्यावरही एक नजर टाका -

  • 11 राज्यांतील 29 जिल्ह्यांमध्ये भूगर्भातील पाण्यात कॅडमियमचे प्रमाण 0.003 मिलीग्राम प्रति लिटरपेक्षा जास्त आहे.
  • 16 राज्यांतील 62 जिल्ह्यांतील भूजलामध्ये 0.05 मिलीग्राम प्रति लीटर क्रोमियम प्रमाणापेक्षा जास्त आढळून आले आहे.
  • 18 राज्यांतील 152 जिल्ह्यांतील भूजलामध्ये 0.03 मिलीग्राम प्रति लिटरपेक्षा जास्त युरेनियम आढळून आले आहे.

या सर्व गोष्टींचे प्रमाण पाण्यात जास्त झाले तर कोणते रोग होऊ शकतात हे आकडेवारीनंतर कळते.

  • पाण्यात जास्त प्रमाणात कॅडमियममुळे मूत्रपिंड, यकृत, हाडे आणि रक्ताशी संबंधित आजार होऊ शकतात.
  • पाण्यात क्रोमियमची उच्च पातळी लहान आतड्यात हायपरप्लासिया, डिफ्यूज आणि ट्यूमरचा धोका वाढवू शकते.
  • पाण्यात जास्त प्रमाणात युरेनियम गेल्याने किडनीशी संबंधित आजार आणि कर्करोग होऊ शकतो.

(स्रोत- युनिव्हर्सिटी ऑफ कॅलिफोर्निया, वॉटर क्वालिटी असोसिएशन)

गावाची अवस्था शहरापेक्षा वाईट

देशातील निम्म्याहून अधिक लोकसंख्या खेड्यांमध्ये राहते. येथील पिण्याच्या पाण्याचा मुख्य स्त्रोत भूजल आहे. जसे की हातपंप, विहीर, नदी-तलाव किंवा बोअरवेल.

प्रश्न असा पडतो की शहर असो की खेडे, ज्या लोकांच्या घरात भूजल आहे किंवा विहिरी, हातपंप, नदी-तलाव किंवा बोअरवेलचे थेट पाणी आहे, त्यांच्या पाण्यात लोह आणि आर्सेनिकचे प्रमाण जास्त आहे की नाही हे कसे कळणार? यासाठी खालील ग्राफिक्स वाचा आणि इतरांनाही शेअर करा...

प्रश्न- पिण्याच्या पाण्यात लोह आणि आर्सेनिक किती असावे?

उत्तर- ICMR ने पिण्याच्या पाण्यात जास्तीत जास्त लोहाचे प्रमाण 1.0 PPB निश्चित केले आहे.

आर्सेनिकसाठी डायरेक्टेड स्टँडर्ड किंवा मॅक्झिमम कंटॅमिनेशन लेव्हल (MLC) 10 PPB (WHO नुसार) आहे, जे बहुतेक विकसित देशांद्वारे मानले जाते. भारत आणि बांगलादेशसह विकसनशील देशात पिण्याच्या पाण्यात आर्सेनिकचे प्रमाण 50 PPB मानले जाते.

प्रश्न- पाणी तपासणी अहवालात तुमच्या घरातील पाणी पिण्यायोग्य नसल्यास काय होईल?

उत्तर- जर तुमच्या घरातील पाण्यात कोणतेही खनिज जास्त असेल आणि त्यावर प्रक्रिया केली नाही तर ती विहीर, हातपंप किंवा बोअरवेल बंद केले जाते. मग घरातील इतर स्रोतातून पाणी घेण्याचा सल्ला दिला जातो. उदाहरणार्थ, महापालिकेच्या नळाचे कनेक्शन घ्या.

प्रश्न- कधी कधी वादळ किंवा पूर यासारखी आपत्कालीन परिस्थिती अचानक येते. अशा परिस्थितीत आपल्या नळाला पाणी येत नाही आणि विहीर, हातपंप किंवा बोअरवेलचे पाणी पिण्यासाठी योग्य नसते. अशा परिस्थितीत आजार टाळण्यासाठी पाणी कसे प्यावे.

उत्तर- CDC नुसार, जोपर्यंत तुमच्या घरात पिण्यायोग्य पाण्याचा पुरवठा होत नाही तोपर्यंत…

  • स्वयंपाक, वैयक्तिक स्वच्छता आणि पिण्याच्या हेतूंसाठी बाटलीबंद, उकळलेले पाणी वापरा.
  • पाणी उकळण्यासाठी आणि त्यावर प्रक्रिया करण्यासाठी तुमच्या क्षेत्राच्या राज्य, स्थानिक आणि आदिवासी आरोग्य विभागांच्या शिफारशींचे पालन करा.
  • ज्या पाण्यात जास्त इंधन, किरणोत्सर्गी पदार्थ, रसायन किंवा कोणतेही खनिज आहे ते पाणी उकळल्यानंतरही काही होणार नाही. त्यामुळे पाण्याचा दुसरा स्रोत मिळेपर्यंत बाटलीबंद किंवा इतर ठिकाणचे पाणी प्या.
  • तुमच्या घराच्या आत आणि बाहेर पाणी पुरवठ्याचे इतर स्रोत शोधा, जिथे तुम्हाला पिण्यायोग्य पाणी मिळेल.

रेडिएटर किंवा बॉयलरमधून कधीही पाणी गरम करू नका.

प्रश्न- आजकाल अनेक लोक शहरांमध्ये वॉटर प्युरिफायर लावतात. पिण्याच्या पाण्यात लोह आणि आर्सेनिकचे प्रमाण नियंत्रित करता येते का?

उत्तर- वॉटर प्युरिफायरचे अनेक प्रकार आहेत. तुम्ही ते खरेदी करण्यापूर्वी, कोणता वॉटर प्युरिफायर आर्सेनिक आणि लोहाचे प्रमाण नियंत्रणात ठेवू शकता, ते पाहाणे आवश्यक आहे.

अखेरीस पण महत्त्वाची केंद्राने राज्यसभेत सादर केलेल्या आकडेवारीवरही एक नजर टाका-

निवासी भागातही पिण्याच्या पाण्याचे स्रोत प्रदूषित झाले आहेत. सरकारी आकडेवारीनुसार, 671 भागात फ्लोराईड, 814 भागात आर्सेनिक, 1,4079 क्षेत्रांमध्ये लोह, 9,930 क्षेत्रांमध्ये क्षारता, 517 भागात नायट्रेट आणि 111 भागात जड धातूंचा प्रादुर्भाव आहे.

महत्त्वाची गोष्ट- निरोगी राहण्यासाठी व्यक्तीने दररोज किमान 2 लिटर पाणी प्यावे. एखादी व्यक्ती अन्नाशिवाय एक महिना जगू शकते, परंतु पाण्याशिवाय फक्त एक आठवडा जगू शकते. एक व्यक्ती त्याच्या संपूर्ण आयुष्यात सरासरी 75,000 लिटर पाणी पितो.

बातम्या आणखी आहेत...