आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा

दिव्य मराठी एक्सप्लेनरमांसाहारी बॅक्टेरियाने गुप्तांग आणि पाय खाल्ला:नितंबाच्या जखमेतून शरीरात शिरले; डॉक्टरही निदान करू शकले नाही

लेखक: अनुराग आनंदएका महिन्यापूर्वी
  • कॉपी लिंक

16 ऑक्टोबरची गोष्ट आहे. 44 वर्षांच्या मृमोय राय कोलकाताच्या जवळ धावत्या रेल्वेतून पडल्या. त्यांना शरीरावर इतर ठिकाणी जास्त खरचटले नाही, पण तिथे पडलेला लोखंडी रॉड त्यांच्या नितंबात घुसला. त्यांना जवळच्या रुग्णालयात नेण्यात आले, तिथे डॉक्टरांनी रॉड काढून जखमेवर मलमपट्टी केली. दोन दिवसांनंतर मृमोय राय यांची प्रकृती खालावू लागली. जखम वाढली आणि तापही वाढला.

7 दिवसांनंतर घाबरलेल्या डॉक्टरांनी त्यांना कोलकाता येथील आरजीकेएमसीएच हॉस्पिटलमध्ये पाठवले. तिथे 5 दिवसांनी 28 ऑक्टोबर रोजी मृमोय राय यांचे निधन झाले. त्यांच्या जखमेत मांस खाणारे जिवाणू (मांसाहारी बॅक्टेरिया) शिरल्याचे आढळून आले. ते झपाट्याने पसरले आणि त्यांच्या पायाचे तसेच गुप्तांगाचे मांस त्यांनी खाल्ले. शिवाय फुफ्फुसाचीही त्यांनी चाळणी केली.

हे मानवांना आजारी पाडणारे सामान्य जीवाणू नव्हते, ज्यावर प्रतिजैविकांनी (अँटीबायोटिक्स) उपचार केले जातात. ते इतके दुर्मिळ आहेत की 50 कोटी लोकसंख्या असलेल्या अमेरिकेसारख्या विकसित देशातही दरवर्षी 400 ते 500 लोक त्याचे बळी ठरतात.

दिव्य मराठी एक्सप्लेनरमध्ये जाणून घेऊया की हे मांसाहारी बॅक्टेरिया काय आहेत आणि ते कसे लोकांना आपली शिकार बनवतात...

प्रश्न- 1: हे 'मांसाहारी बॅक्टेरिया' म्हणजे काय?

उत्तर: वैज्ञानिक भाषेत मांस खाणाऱ्या बॅक्टेरियाला 'नॅक्रोटायझिंग फॅसिसायटिस' म्हणतात. ते जखमेतून किंवा तुटलेल्या त्वचेद्वारे शरीरात प्रवेश करतात. या जीवाणूंचे अन्न मानवी पेशी आणि ऊती आहेत.

ऊती पेशींनी बनलेल्या असतात आणि वेगवेगळे अवयव समान उतींनी बनलेले असतात. शरीरात प्रवेश केल्यानंतर, हे बॅक्टेरिया त्यांची संख्या खूप वेगाने वाढवतात आणि अवयव खाण्यास सुरवात करतात.

प्रश्न- 2: हा बॅक्टेरिया किती धोकादायक आहे?

उत्तरः हा बॅक्टेरिया इतका धोकादायक आहे की त्याची लागण झाल्यानंतर एका आठवड्याच्या आत व्यक्तीचा मृत्यू होऊ शकतो. हा बॅक्टेरिया वेगाने त्यांच्या पायांचे आणि प्रायव्हेट पार्टचे मांस खात होता असे डॉक्टरांनी सांगितले.

  • हा बॅक्टेरिया शरीरात प्रवेश करताच प्रथम 'ब्लड सेल' किंवा रक्तपेशींवर हल्ला करतो. यामुळे शरीरात एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी रक्तप्रवाह थांबतो. त्यामुळे शरीराच्या अनेक भागात रक्ताची कमतरता जाणवू लागते.
  • शरीराच्या कोणत्याही भागात बॅक्टेरिया शिरताच, त्याला फुफ्फुसात पोहोचण्यास जास्त वेळ लागत नाही. मग श्वास घेण्यास त्रास होतो. अशा परिस्थितीत, संक्रमित व्यक्तीचा एका आठवड्यात मृत्यू होऊ शकतो.
  • अमेरिकेतील सेंटर फॉर डिसीज कन्ट्रोल अँड प्रिव्हेन्शन (CDC) या संस्थेला आपल्या संशोधनात असे आढळून आले आहे की, 'मांस खाणाऱ्या बॅक्टेरिया'ने संक्रमित झालेल्या प्रत्येक 3 रुग्णांपैकी 1 रुग्ण एकाच वेळी दुसऱ्या संसर्गाला बळी पडतो.
  • या दुसऱ्या संसर्गाचे नाव 'स्ट्रेप्टोकोकल टॉक्सिक' आहे. हा देखील एक जीवाणू संसर्ग आहे. त्यामुळे रक्तदाब झपाट्याने कमी होतो आणि व्यक्तीचा मृत्यू होऊ शकतो.

प्रश्न- 3: या बॅक्टेरियाचा संसर्ग शरीरात कसा पसरतो?

उत्तर: एखाद्या व्यक्तीच्या शरीरात मांस खाणाऱ्या बॅक्टेरियाचे संक्रमण पसरण्याविषयी 3 तर्क आहेत...

पहिला तर्क: RGKMCH हॉस्पिटल कोलकाता येथील शस्त्रक्रिया विभागाचे प्राध्यापक हिमांशू रॉय म्हणाले, 'लोखंडी रॉड नितंबात घुसल्यानंतरच हा जीवाणू शरीरात शिरला असण्याची शक्यता आहे.' हिमांशू म्हणतात की एकदा शरीरात शिरल्यानंतर हे जीवाणू नाजूक ऊतींपर्यंत पोहोचतात आणि त्यांनाही संक्रमित करतात. यानंतर, संसर्ग वेगाने पसरतो.

दुसरा तर्क: काही संशोधकांचे असे मानणे आहे की हे जीवाणू शरीराच्या बाह्य भागांवर जसे की नाक, घसा आणि त्वचेवर आधीपासूनच अस्तित्वात असतात. जोपर्यंत ते शरीरात जात नाहीत तोपर्यंत ते नुकसान करत नाहीत. ते कापलेल्या त्वचेद्वारे शरीरात प्रवेश करतात. त्यानंतर हा संसर्ग हृदय, फुफ्फुस किंवा स्नायूंमध्ये वेगाने पसरतो.

तिसरा तर्क: डॉक्टर जेफ इसबिस्टर यांनी 2004 मध्ये या जीवाणूवर संशोधन केले. ते म्हणतात की हा संसर्ग कोळी किंवा कोणत्याही कीटकाच्या चाव्याद्वारे नव्हे, तर जखमा, खाज इत्यादींमध्ये होणाऱ्या जीवाणू संसर्गाद्वारे पसरतो.

प्रश्न- 4: डॉक्टर हे बॅक्टेरियल इन्फेक्शन कसे ओळखतात?

उत्तर: एखाद्या व्यक्तीला मांस खाणाऱ्या बॅक्टेरियाचे संक्रमण झाले आहे की नाही हे डॉक्टर तीन प्रकारे जाणून घेतात...

  • बायोप्सी: तपासणीसाठी शरीराच्या ऊतींचा नमुना घेतला जातो.
  • रक्तदाब मोजून: या संसर्गाचा रक्तप्रवाहावर किती परिणाम होतो हे जाणून घेण्यासाठी डॉक्टर वेळोवेळी रक्तदाब तपासून शोधून काढतात. कारण त्यामुळे फुफ्फुसांनाही झपाट्याने संसर्ग होतो.
  • CT स्कॅन, MRI आणि अल्ट्रासाऊंड: शरीरातील संसर्ग शोधण्यासाठी ही पद्धत अवलंबली जाते.

या तीन चाचण्यांच्या अहवालांच्या आधारे डॉक्टर एखाद्या व्यक्तीला मांस खाणाऱ्या बॅक्टेरियाचा संसर्ग झाला आहे की नाही हे शोधून काढतात.

प्रश्न 5: या संसर्गावर उपचार करणे शक्य आहे का?

उत्तर : मांस खाणाऱ्या जीवाणूंचा संसर्ग झाल्याचे योग्य वेळी निदान झाले नाही तर हा आजार जीवघेणा ठरू शकतो. मांस खाणाऱ्या जीवाणूंचा संसर्ग टाळण्यासाठी कोणतीही लस नाही.

  • आजाराचे निदान होताच, सर्वप्रथम जखम स्वच्छ करणे आणि त्यातून बाहेर पडणारे रक्त थांबवले जाते.
  • अँटीबायोटिक्स आणि शस्त्रक्रियेद्वारे, डॉक्टर शरीरात पसरणारा संसर्ग थांबवण्याचा प्रयत्न करतात.
  • संसर्ग अधिक पसरत असल्यास, डॉक्टर ऑपरेशनद्वारे शरीराचा तो भाग काढून टाकतात.

प्रश्न- 6: या संसर्गाचा सर्वाधिक धोका कोणाला आहे?

उत्तरः डिजिटल लायब्ररी 'इंटरनेट डॉट ओआरजी' च्या संशोधनानुसार, 'मांस खाणाऱ्या जीवाणूने' संक्रमित लोकांपैकी 70% लोक रक्तदाब, एड्स, कर्करोग आणि साखरेचे रुग्ण असतात.

मद्यपान किंवा धूम्रपान करणारे लोकही या संसर्गाचे बळी ठरतात. तसेच, युरिन इन्फेक्शन आणि स्टोनच्या रुग्णांमध्येही हा संसर्ग झपाट्याने पसरतो. हा जीवाणू प्रायव्हेट पार्ट, फुफ्फुस आणि पचनसंस्थेला सर्वाधिक नुकसान पोहोचवतो.

प्रश्न-7: या संसर्गापासून कसा बचाव केला जाऊ शकतो?

उत्तर: मांस खाणाऱ्या बॅक्टेरियाचा संसर्ग रोखण्याचा कोणताही निश्चित मार्ग नाही. तथापि, आपण स्वच्छतेद्वारे आपला धोका कमी करू शकता.

जर तुम्हाला आधीच जखम झाली असेल तर त्याची चांगली काळजी घ्या. आपल्या पट्ट्या नियमितपणे बदला. स्वच्छतेकडे अधिकाधिक लक्ष दिले पाहिजे.

प्रश्न-8: बॅक्टेरिया नेहमी हानिकारक असतात का?

उत्तर: बॅक्टेरिया, हा शब्द ऐकल्यावर लोकांच्या मनात पहिली गोष्ट येते ती म्हणजे ते मानवाला हानी पोहोचवणारे सूक्ष्म जीव आहेत. संक्रमण, आजार आणि मृत्यूचे कारण म्हणून बॅक्टेरिया ओळखले जातात. परंतु सत्य हे आहे की जवळजवळ 99% जीवाणू आपल्याला हानी पोहोचवत नाहीत.

केवळ एक टक्का असे आहेत की जे आजारांना कारणीभूत ठरतात. आपण काहीही केले तरी आपण त्यांच्यापासून सुटका मिळवू शकत नाही. ते हवा, पाणी, माती इत्यादी सर्व ठिकाणी असतात. ते इतके लहान आहेत की आपले डोळे त्यांना पाहू शकत नाहीत.

आता बॅक्टेरियाची गोष्ट आलीच आहे तर त्यांच्याशी संबंधित काही रंजक आणि खास तथ्ये वाचा...

प्रश्न- 9: शरीरात गूड बॅक्टेरिया नसल्यास काय होईल?

उत्तर : शरीरात गूड बॅक्टेरिया नसल्यामुळेही मोठी हानी होते. त्याच्या कमतरतेची 4 लक्षणे देखील जाणून घ्या.

1. पचन समस्या: गूड बॅक्टेरियाच्या कमतरतेमुळे तुमच्या आतड्याच्या मायक्रोबायोमवर परिणाम होतो. यामुळे आतड्यांसंबंधी सिंड्रोम, बद्धकोष्ठता, अतिसार आणि सूज येणे यासारख्या पचन समस्या वाढतात.

2. झोपेची समस्या: जेव्हा चांगल्या बॅक्टेरियाच्या कमतरतेमुळे अन्न नीट पचत नाही, तेव्हा ते तुमच्या मेंदूचे सिग्नल्स शांत होऊ देत नाही. यामुळे तुम्हाला झोप लागणार नाही आणि इतर समस्या वाढू लागतील.

3. त्वचेवर पुरळ आणि अॅलर्जी: जर चांगल्या बॅक्टेरियाची कमतरता असेल तर तुमची रोगप्रतिकारक शक्ती देखील कमकुवत होऊ लागते. तुम्ही अॅलर्जी किंवा इन्फेक्शनला बळी पडता.

4. थकवा किंवा आळस: शरीर अन्न नीट पचवू शकत नाही किंवा आपल्या उर्जेचा योग्य वापर करू शकत नाही. यामुळे थकवा जाणवतो.

बातम्या आणखी आहेत...