Home >> Editorial >> Agralekh

Agralekh

  • मराठी भाषेत इंग्रजी, हिंदी, उर्दू, फारसी अशा अनेक भाषांमधील शब्दांची भेसळ झाली आहे आणि शुद्ध (म्हणजे कोणती?) मराठी आता उरलेली नाही, अशी रड आणि ओरड नेहमी ऐकू येते. मला टाइम नसतो, लेट झालाय, मी बिझी आहे, कॉल कर, हे व असे अनेक इंग्रजी शब्द आपण नेहमी वापरतो आणि सामान्य माणसाला त्यात काही वावगेही वाटत नाही. किंबहुना डोंट फेकोफाय, व्हॉट नखराज शी डज, यू आर एकदम मॅड अशी कोणत्याही भाषेच्या व्याकरणात/शब्दकोशात न बसणारी वाक्येही विशेषत: शहरी भागांमध्ये सर्रास ऐकू येतात. याला नाके मुरडतात ते शुद्ध भाषावादी...
    October 26, 12:26 AM
  • जगातील सोन्याने मढवलेला देश असे वर्णन करायचे झाल्यास भारताचे नाव अग्रक्रमाने घेतले जाईल. सोन्याने मढवले जाणे या शब्दप्रयोगामध्ये आपल्या देशाच्या मानसिकतेचेही प्रतिबिंब पडलेले आहे. सणवार, लग्नसराई यांच्या निमित्ताने सोन्याचांदीची होणारी खरेदी एक वेळ समजू शकतो, पण या देशात वर्षातले 365 दिवस सोन्याची सातत्याने खरेदी सुरू असते. सोने खरेदी करून ठेवले तर ते भविष्यात अडचणीच्या वेळी कामाला येईल असे सांगितले जाते. त्यात काही प्रमाणात तथ्य असले तरी सोनेखरेदीचा भारतीयांचा सोस पाहता ती हौस...
    October 24, 11:35 PM
  • निराशा ही जशी दारिद्र्याचे चटके सहन करणा-याला घेरू शकते तसेच ती लौकिकार्थाने सुखासीन आयुष्य जगणा-यालाही छळू शकते. अपयशाने खचून गेलेल्या माणसाला जशी ती खोल गर्तेत ढकलू शकते तशीच ती यशोशिखर गाठणा-यालाही प्रसंगी जगण्याचा तळ दाखवू शकते. अशा वेळी वैचारिक प्रगल्भता, दुर्दम्य आशावाद आणि भविष्यवेधी दृष्टी नसेल तर काही कारणास्तव मनात दाटून राहिलेली निराशा प्रत्यक्ष कृतीत प्रतिबिंबित होण्यास वेळ लागत नाही. राजकीय आणि सामाजिक पातळीवर नेमका असाच काहीसा नकारात्मकता वाढीस लावणारा माहोल गेले...
    October 24, 01:22 AM
  • लिबियाचे सर्वेसर्वा मुअम्मर गद्दाफी यांना अखेर गुरुवारी लिबियाच्या बंडखोरांनी पकडून ठार मारले. गद्दाफींचा असा मृत्यू अनपेक्षित होता. कारण अनेक आफ्रिकन आणि काही युरोपियन देशांमध्येही त्यांना राजाश्रय दिला जाण्याची शक्यता होती. त्यांच्या गुप्त पलायनाच्या बातम्या येतच होत्या, पण त्यांची पुष्टी होत नव्हती. दोनच दिवसांपूर्वी लिबियन बंडखोरांनी गद्दाफींचे जन्मगाव सिर्तेवर चोहोबाजूंनी कब्जा करण्यास सुरुवात केली तेव्हाच ही लढाई निर्णायक असेल असे दिसू लागले होते. गद्दाफींच्या अशा...
    October 22, 12:47 AM
  • तीन वर्षांपूर्वी मंदीच्या फे-यातून बाहेर पडल्यावर आता पुन्हा एकदा आपल्यावर मंदीचे ढग जमा होण्याची शक्यता केंद्रीय अर्थमंत्री प्रणव मुखर्जी यांनी व्यक्त केली आहे. अर्थात गेल्या वेळेप्रमाणे आताही आपल्याला मंदीचा चटका जागतिक पातळीवरील घडामोडींमुळेच बसण्याची शक्यता जास्त आहे. कारण आपली अर्थव्यवस्था सध्या उत्तम स्थितीत आहेच आणि तसे पाहता नजीकच्या काळातही तिला धोका नाही. अमेरिकेतील मंदीची स्थिती, तेथील वाढत चाललेली बेकारी तसेच युरोपातील काही देश दिवाळखोरीच्या उंबरठ्यावर येऊन...
    October 21, 01:50 AM
  • हा अग्रलेख समजा लाखो वर्षांनी कुणाच्या हाती लागल्यास हे पान इतिहासाच्या जंत्रीत अमूल्य समजले जाईल किंवा त्या काळात परग्रहावरील एखाद्या जीवसृष्टीने पृथ्वीवर कब्जा केला असेल आणि कदाचित त्या परजीवी सृष्टीच्या दृष्टीने तर तो एक ऐतिहासिक दस्तऐवज असेल. आम्ही असे सांगण्याचे कारण असे, की अमेरिकेतील ख्रिश्चन धर्माचे एक भविष्यवेत्ते हॅरॉल्ड कॅम्पिंग यांनी उद्या, म्हणजे 21 आॅक्टोबर 2011 रोजी सृष्टीच्या अंताचा दिवस आहे, असे पुन्हा ठामपणे सांगितले आहे. पृथ्वीचा नाश होईल ही भविष्यवाणी कॅम्पिंग...
    October 20, 05:37 AM
  • गुजरातमधील ज्येष्ठ पोलिस अधिकारी संजीव भट यांना अहमदाबाद येथील न्यायालयाने जामीन दिला या बाबीला राजकीय महत्त्व प्राप्त झाले, कारण आता प्रत्येक गोष्ट राजकीय रूप धारण करू लागली आहे. गुजरातमधील अशा घटनांना विशेष महत्त्व मिळण्याचे कारण तेथील मुख्यमंत्री नरेंद्र मोदी यांचे व्यक्तिमत्त्व, त्यांची महत्त्वाकांक्षा आणि एकाधिकारशाही कार्यशैली. गुजरातमधील 2002च्या हिंसाचारानंतर त्या राज्यातील प्रत्येक गोष्ट त्या रक्तरंजित सावलीत असल्याचे भासते. ते स्वाभाविक आहे. कारण तेव्हा मोदी नुकतेच...
    October 19, 03:06 AM
  • राजकारणाच्या उलथापालथींमध्ये अनेक वेळा, तुलनेने कमी महत्त्वाच्या वाटणा-या घटनांना विशेष महत्त्व प्राप्त होते. खडकवासला आणि हिस्सार या दोन मतदारसंघांत झालेल्या पोटनिवडणुकांना असे महत्त्व प्राप्त झाले याचे कारण देशातील राजकीय परिस्थिती. गेल्या वर्षी साधारणपणे याच सुमाराला भ्रष्टाचाराची एकापाठोपाठ एक प्रकरणे बाहेर येऊ लागली. कॉमनवेल्थ गेम आयोजित करण्याच्या व्यवहारात झालेला गैरव्यवहार आणि आदर्श इमारतीच्या बांधकामासंबंधी झालेला अव्यापारेषु व्यापार, टेलिकॉम घोटाळ्यापासून ते...
    October 17, 10:57 PM
  • अण्णांनी मौनव्रत धारण केले आहे. साध्या-सोप्या भाषेत ते गप्प बसणार आहेत! म्हणजेच बडबड करणार नाहीत. परंतु अलीकडेच त्यांनी स्वत:चा ब्लॉग व मेल सर्व्हिस सुरू केली आहे. मौनात असलेली व्यक्ती ब्लॉगवर जाऊ शकते. शिवाय त्यांच्या वतीने जे ब्लॉग करतात ते अण्णांच्या नावावर काहीही ब्लॉग लिहू शकतील. जर अण्णांना कुणी सांगितले की, त्यांच्या नावावर असा एखादा ब्लॉग फिरतो आहे, तर अण्णांना त्या टीम ब्लॉगवर अॅक्शन घ्यावी लागेल. ती कारवाईसुद्धा त्यांना गप्प राहूनच करावी लागेल. अण्णांचे मौन सुरू...
    October 17, 02:58 AM
  • अराजक, अनागोंदी आणि असंतोष या तीनही शब्दांचे अर्थ वेगवेगळे असले तरी या तिघांचा एकत्रित परिणाम हा विध्वंसकच असतो. सध्या आपला देश अनागोंदी आणि असंतोष यांच्या गर्तेत दिवसेंदिवस बुडत असल्याचे स्पष्ट दिसत असताना तिला अराजकाची साथ मिळणार नाही असे म्हणणे म्हणजे आत्मवंचना ठरेल. या स्तंभात आम्ही वेळोवेळी देश अराजकाच्या वाटेवर जात असल्याचे सांगत आहोत. लोकांच्या इच्छा-आकांक्षा, त्यांच्या अस्मिता कितीही टोकाच्या असल्या तरी त्यांच्या प्रश्नांची तड लावण्याचे काम जेवढे सरकारचे आहे, तेवढेच...
    October 15, 01:22 AM
  • प्रशांत भूषण हे अलीकडे जरी अण्णांच्या आंदोलनामुळे प्रकाशझोतात आलेले असले तरी त्यांची आणि त्यांच्या वडिलांची ख्याती एक नामवंत वकील आणि घटनातज्ज्ञ म्हणून आहे. प्रशांत यांचे वडील शांती भूषण हे 1977 मध्ये जनता पक्षात होते आणि जनता सरकारमध्ये कायदामंत्री होते. दोघेही पितापुत्र कट्टर काँग्रेसविरोधी राजकारणाच्या परंपरेतले. स्वत:ला अभिमानाने उदारमतवादी मानणारे आणि त्यामुळे राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या सापळ्यात कधीही न आलेले! अण्णांच्या फळीत जे अनेक वारकरी सामील झाले होते त्यात भूषण...
    October 14, 01:25 AM
  • केंद्र सरकारने 1999 मध्ये राष्ट्रीय टेलिकॉम धोरण जाहीर केल्यावर देशातील टेलिकॉम क्रांतीला सुरुवात झाली होती. त्यापूर्वी राजीव गांधी पंतप्रधानपदी असताना त्यांनी सॅम पित्रोडा यांच्या सहकार्याने टेलिकॉम धोरण आखून गावोगावी फोन पोहोचवून या क्रांतीची बीजे रोवली होती. आता मोबाइल प्रत्येकाच्या खिशात दिसू लागल्यावर त्याच्या पुढचे पाऊल टाकत केंद्र सरकारने नवे राष्ट्रीय टेलिकॉम धोरण आखून ब्रॉडबँड क्रांतीची नांदी सुरू केली आहे. आपल्याकडे आर्थिक उदारीकरणाचे वारे सुरू झाल्यावर यावर स्वार...
    October 12, 10:39 PM
  • कित्येक वर्षांनी भाजपला जयप्रकाश नारायण यांचे स्मरण झाले. लालकृष्ण अडवाणी यांची रथयात्रा जेपींच्या बिहारमधील जन्मस्थानापासून सुरू झाली आहे. जेपींचे (समाजवादी-समता जनता) अनुयायी नितीशकुमार यांनी हिरवा झेंडा दाखवला आणि मीडियाच्या झगमगाटात रथयात्रेने प्रस्थान ठेवले. प्रस्थान ठेवण्यापूर्वी भाजपच्या ज्येष्ठ नेत्यांनी जेपींच्या छायाचित्रासमोर उभे राहून मनातल्या मनात नवस केला. देव (आणि जेपी) नवसाला पावले, तर 2014 मध्ये भाजपला अडीचशे आणि एनडीएला साडेतीनशे जागा लोकसभेत जिंकता येतील....
    October 12, 01:53 AM
  • भारताचे गझलकिंग जगजितसिंग यांच्या निधनाने गझल गायकीचे एक झळाळते सुवर्णयुग आता अस्ताला गेले आहे. विविध परंपरा, भाषा यांतून नानाविध साहित्यप्रकार जन्माला आले. भारतात रुजलेली गझल ही अशाच सांस्कृतिक संमिश्रतेचा उत्कृष्ट आविष्कार आहे. गझल रचणायांनी व ती गाणायांनी हे दालन इतके समृद्ध केले आहे की रसिकांचा अवघा जन्म कृतार्थ व्हावा. जगजितसिंग हे रूढार्थाने देशातील काही पहिले गझलगायक नव्हेत, मात्र त्यांनी आपल्या आगळ्या वैशिष्ट्याने गझलगायकीला एक सुंदर वळण तर दिलेच, पण ती सर्व वयोगटांतील...
    October 10, 10:07 PM
  • टेलिव्हिजन मीडियाच्या दांडगाईला लगाम घालण्यासाठी आखलेली मार्गदा्र्शक तत्त्वे अधिक कठोर करण्याच्या केंद्र सरकारच्या निर्णयाला केंद्रीय मंत्रिमंडळाच्या बैठकीत नुकतीच मान्यता मिळाल्यामुळे सापाच्या शेपटीवर काठी मारल्यावर तो चवताळून उठावा, त्याप्रमाणे मीडियातले सगळे दादा लोक बिथरून गेले आहेत. इलेक्ट्रॉनिक मीडियातील उथळपणा करणाया नॉनसीरियस प्लेअर्सना दूर ठेवण्याच्या उद्देशाने टेलिकॉम रेग्युलेटरी ऑथोरिटी ऑफ इंडियाशी सल्लामसलत करून सरकारच्या वतीने पॉलिसी गाइडलाइन्स फॉर...
    October 10, 01:04 AM
  • ज्ञानदानाच्या पवित्र कार्यात शिरलेल्या अर्थकारणामुळे राज्यात शिक्षणाची कशी धूळधाण उडाली आहे, याचा प्रत्यय शासनाच्या पटपडताळणी मोहिमेत आला. नांदेड जिल्ह्यातील पटपडताळणीत आढळून आलेल्या गैरप्रकारांचे निमित्त झाले आणि शासनाने राज्यभरातील शाळांची तपासणी करण्याचा निर्णय घेतला. त्यासाठी 3, 4 आणि 5 आॅक्टोबरचा मुहूर्त ठरला आणि महसूल विभागाची पथके तयार करून पटपडताळणी करण्यात आली. शाळेने दाखवलेले आणि प्रत्यक्ष हजर असलेले विद्यार्थी तपासण्यात आले. कित्येक वर्षांत अशी तपासणी झालेली नव्हती....
    October 7, 11:23 PM
  • अॅपल म्हणजे सफरचंद. माणसाची जन्मकथाही या सफरचंदाशी जोडली गेली आहे. ट्री ऑफ नॉलेज ऊर्फ ज्ञानवृक्षाला लागलेले फळ खायचे नाही, असा परमेश्वराचा सक्त आदेश होता. पण एका सर्पाच्या प्रभावाला वश होऊन ईव्हने त्या ज्ञानवृक्षाला लागलेले सफरचंद अॅडमला खायला दिले आणि तेव्हापासून स्खलनशील माणसाच्या संस्कृतीला (आणि -हासालाही?) सुरुवात झाली, असे बुक ऑफ जिनेसिसमध्ये मानले गेले आहे. त्या पौराणिक घटनेनंतर कित्येक हजार वर्षांनी आयझॅक न्यूटन त्याच्या बागेत बसलेला असताना एक सफरचंद खाली पडले. ते अॅपल खाली...
    October 6, 11:08 PM
  • नाही-नाही म्हणत अखेरीस अण्णा हजारे राजकारणात उतरले. राजकारणात उतरण्यासाठी स्वत:च निवडणुकीला उभे राहावे लागत नाही वा स्वत:चा पक्षही असावा लागत नाही. अण्णांनी आता थेट काँग्रेसविरोधात रणशिंग फुंकले आहे. काँग्रेसची सध्याची अवस्था ही मल्टिपल आॅर्गन फेल्युअर ऊर्फ सर्व अवयव विकलांग अशी झालेली असल्यामुळे अण्णांच्या आवाहनाला प्रतिसाद मिळणे अवघड नाही. त्यामुळे हरयाणामधील तिरंगी लढतीत काँग्रेसचा पराभव झाला तर तो अण्णांचा विजय मानला जाईल. लालकृष्ण अडवाणींची रथयात्रा 11 आॅक्टोबर रोजी सुरू होत...
    October 6, 01:01 AM
  • दारिद्र्याच्या कथित व्याख्येवरून गेले काही दिवस मीडियाने सरकारवर सोडलेला बाण हवेतच भरकटत गेला. ग्रामीण भागातील सामाजिक आणि आर्थिक स्तर जातनिहाय आर्थिक व सामाजिक जनगणना झाल्यानंतर लक्षात येतील आणि त्याआधारे दारिद्र्यरेषेची नवी मर्यादा निश्चित करण्यात येईल, असे केंद्र सरकारने सांगितल्यानंतर या विषयावर तूर्तास तरी पडदा पडला आहे. या विषयाच्या निमित्ताने मीडियाने दाखवलेली बौद्धिक दिवाळखोरी, अविवेकीपणा आणि असमंजसपणा ही खरोखरीच चिंताजनक बाब आहे. शिवाय मीडियाने हा मुद्दा अण्णा हजारे...
    October 4, 11:30 PM
  • दुस-या महायुद्धानंतर 1945 मध्ये सोविएत रशियाने पराजित जर्मनीच्या पूर्वेकडील भागाचा ताबा मिळवला आणि पश्चिमेकडील काही भागावर अमेरिका आणि इतर मित्रांनी ताबा मिळवल्यानंतर जर्मनीचे विभाजन झाले. दुस-या टप्प्यात विभाजित जर्मनी शीतयुद्धाचे एक प्रतीक म्हणून उभे राहिले. जून 1948 पासून 1949 पर्यंत बर्लिन नाकाबंदी आणि 1961 मध्ये बर्लिन भिंतीच्या निर्मितीने काही ऐतिहासिक प्रकरणांचा पाठपुरावा केला. 1980 च्या दशकात सोविएत रशियाची शक्ती क्षीण होण्याबरोबरच पूर्व जर्मनीवरील कम्युनिस्टांची पकड ढिली होत गेली...
    October 3, 11:08 PM
 
जाहिरात

RECOMMENDED