Home >> Editorial >> Columns

Columns

  • काश्मीरला पुन्हा एकदा त्यांच्याच ज्ञान-विज्ञान प्रतिभेचे ऊर्जाकेंद्र बनवण्यासाठी काय करता येईल याची जास्त चर्चा व चिंतन का होत नाही? राजकीय प्रश्नांमागे अनेकदा सांस्कृतिक, सामाजिक, मनोवैज्ञानिक आणि आर्थिक प्रश्न कार्यरत असतात. जर ते सोडवण्यासाठीच आमची काही योजना नसेल तर सर्जिकल स्ट्राइक काय, तेथे लष्करी अंमल काय आणि काश्मीरसाठी वाढीव आर्थिक मदत काय...वाळूत पाणी ओतण्यासारखे आहे. सातव्या शतकापासून ते जवळपास बाराव्या शतकापर्यंत संपूर्ण भारताचेच नव्हे, तर तिबेटचेही धार्मिक, वैचारिक,...
    November 5, 06:27 AM
  • महाराष्ट्रातल्या महाविद्यालयांमधील विद्यार्थ्यांच्या निवडणुकांमधला अडसर दूर झाला असून, त्यासंदर्भातील अध्यादेश सरकारने नुकताच काढला. सप्टेंबर अखेरपर्यंत विद्यार्थी प्रतिनिधी निवडणुका पूर्ण कराव्यात, असे अध्यादेशात म्हटले आहे. त्यामुळे चालू शैक्षणिक वर्षांत नाही, पण पुढील शैक्षणिक वर्षांच्या पहिल्या सत्रात निवडणुकांचा मार्ग मोकळा झाला आहे. महाविद्यालय व विद्यापीठ स्तरावरील निवडणूक या पूर्वी खूप वाजत-गाजत व्हायच्या. १९८० च्या दशकात त्यामध्ये बरेच गैरप्रकार सुरू झाले....
    November 1, 06:36 AM
  • गेल्या लोकसभा निवडणुकीतील ५४३ विजयी उमेदवारांपैकी ५४२ विजयी उमेदवारांच्या संपत्तीविषयक शपथपत्रांची छाननी असोसिएशन फॉर डेमोक्रॅटिक रिफॉर्म्स व नॅशनल इलेक्शन वॉचने केली. या दोन्ही संस्थांनी काढलेला निष्कर्ष असा होता की गुन्हेगारी पार्श्वभूमी असलेल्या उमेदवाराची निवडून येण्याची शक्यता १३ टक्के होती, तर गुन्हेगारी पार्श्वभूमी नसलेल्या उमेदवारांची निवडून येण्याची शक्यता अवघी ५ टक्के होती. आमदार-खासदारांच्या विरोधात दाखल झालेल्या फौजदारी दाव्यांचा निपटारा वर्षभराच्या आत झाला...
    November 1, 06:25 AM
  • रुळलेल्या वाटा नाकारणे साऱ्यांना जमत नाही. बहुतेकांच्या सर्जनाचे मार्ग प्रस्थापित राजमार्गावरून सुरू होतात आणि त्या वाटेवरचे ते सारे जण अनेक प्रवाशांपैकी एक बनून राहतात. अर्थात, या नकारासाठी त्यांना इतरही अनेक नकार सोसावे लागतात. पण त्यांची पर्वा न करता या व्यक्ती स्वत:ला पटलेल्या मार्गाने कलाप्रवास सुरू करतात. प्रसंगी मानहानी, नकारघंटा स्वीकारतात. पण शेवटी हिरा हा हिराच असतो. त्याचे तेज, झळाळी साऱ्या नकारांवर मात करत आपल्या प्रकाशाने साऱ्यांना दिपवतो. संगीतकार, गायक पं. यशवंत देव...
    October 31, 06:42 AM
  • १९४७ सालातील पहिले ६ महिने भारतीय इतिहासात संस्मरणीय ठरले. साम्राज्यवादी शासनाच्या साेबतच भारताचे विभाजनदेखील अंतिम टप्प्यात पाेहाेचले हाेते. वस्तुत: त्या वेळी देशाचे एक किंवा त्यापेक्षाही अधिक वेळा विभाजन हाेईल की, असे काही हाेणार नाही याविषयीचे चित्र धूसरच हाेते. यासंदर्भात काेणतीही स्पष्टता दिसत नव्हती. महागाई गगनाला गवसणी घालत हाेती, खाद्यान्नाच्या टंचाईची तीव्रता वाढत हाेती. परंतु एकंदर अशा अस्वस्थ वातावरणातही एका बाबीचे सार्वत्रिक दर्शन घडत हाेते - ती म्हणजे भारताच्या...
    October 31, 06:35 AM
  • इतिहासापासून धडा घ्यायचा असतो, भूतकाळातील घटनांचा वापर तात्कालिक राजकारणात बदला घेण्याकरिता करायचा नसतो, असं सर्वसाधारणत: मानलं जातं.पण राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ, त्याची राजकीय आघाडी असलेला सध्याचा सत्ताधारी भाजप आणि त्या पक्षाचे सर्वेसर्वा मोदी हे तत्त्व कधीच पाळत आलेले नाहीत. त्यातही इतिहासातील घटनांचा संदर्भ घेऊन विद्यमान राजकारणातील विरोधकांवर कोरडे ओढण्यात मोदी यांचा हातखंडा आहे. पहिल्यांदा पंतप्रधान नरेंद्र मोदी बोलले. नंतर राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार अजित डोवाल यांचं...
    October 30, 06:32 AM
  • राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अध्यक्ष शरद पवार यांनी चार दिवसांपूर्वी औरंगाबादचा दौरा केला. कारण दिवंगत नेते मनमोहनसिंग ओबेराॅय यांच्या कुटुंबीयांचे सांत्वन करण्याचे होते. ३१ वर्षांपूर्वी याच औरंगाबाद शहरात त्यांनी काँग्रेस पक्षात पुन्हा प्रवेश घेतला होता. त्यामुळे इथल्या भागाशी त्यांचे एक वेगळे नाते आहे. ते स्वत: तसे मानतात की नाही, हा भाग वेगळा. पण या भागातील जनतेला त्यांच्याविषयी वेगळी आपुलकी वाटते. अर्थात, त्या आपुलकीचा आणि निवडणुकीत मतदान करण्याचा अर्थाअर्थी काही संबंध नसतो, हे...
    October 29, 07:42 AM
  • भारतीय नागरिकांना मिळणाऱ्या सेवा विकसित देशांच्या तुलनेत दर्जेदार नाहीत, ही वस्तुस्थितीच आहे.पण त्या वापरणाऱ्यांची प्रचंड संख्या लक्षात घेता त्यात होणाऱ्या सुधारणांचे महत्त्व कमी मानता येणार नाही. देशातील प्रवासी सेवांत अलीकडे होत असलेल्या सकारात्मक बदलांचे हे चित्र. आपल्या देशातील प्रवासाच्या सेवासुविधांविषयी आपण बोलू लागलो की त्या कशा दर्जेदार नाहीत, यावर बहुतेकांचे एकमत होते. विकसित जगाच्या तुलनेत त्या तेवढ्या दर्जेदार नाहीत, हे खरेच आहे. पण आपल्या देशातील प्रवास...
    October 29, 07:37 AM
  • अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यावर गदा आणण्याचा उद्योग जगभरात चालतो. इंडोनेशिया, पाकिस्तान आणि इतरही देशांमध्ये अशा लोकांना अद्दल घडवण्यासाठी ईशनिंदा कायद्याचा सहारा घेतला जातो. हव्या त्या मार्गाने तिथे माध्यमांची गळचेपी केली जाते. हे फक्त कर्मठ राष्ट्रांत चालते असे नव्हे, स्वतःला महासत्ता म्हणवून घेणाऱ्या रशिया, अमेरिकेसारख्या देशातही हेच चालते, पण त्याचे स्वरूप भिन्न असते. द वॉशिंग्टन पोस्टसाठी काम करणाऱ्या आणि सौदी सत्ताधीशांवर कडवट टीका करणाऱ्या पत्रकार जमाल खाशोगींची हत्या सौदी...
    October 27, 06:45 AM
  • न्याय देण्याचा अधिकार केवळ न्यायालयांना असून तो प्रसारमाध्यमांना नक्कीच नाही. त्यामुळे ज्या महिलांनी लैंगिक छळ झाल्याबद्दल आरोप करून न्यायालयातही खटले दाखल केले तेवढ्याच फिर्यादींच्या सत्यासत्यतेची तपासणी न्यायालय करून दोषींना शिक्षा देऊ शकते. मात्र, ज्यांनी केवळ आरोप करून फिर्याद दाखल केली नसेल तर अशांच्या विरोधात मानहानीचा खटला दाखल होण्याची शक्यता जास्त असणार आहे, हे एम. जे. अकबरांच्या उदाहरणावरून तर स्पष्ट दिसत आहे. परराष्ट्र राज्यमंत्री एम. जे. अकबर हे नव्वदच्या दशकात...
    October 26, 08:52 AM
  • काही दिवसांपूर्वी श्रीलंकेचे राष्ट्रपती सिरीसेना यांनी भारतीय गुप्तहेर संघटना त्यांच्या खुनाचा कट रचत असल्याचे खळबळजनक वक्तव्य केले. त्यानंतर अनेक प्रसारमाध्यमांनी त्या वक्तव्याला धरून ठेवले. तोपर्यंत बरे असलेल्या भारत-श्रीलंका संबंधांना अचानक उतरती कळा लागेल असे अनेकांना वाटले. भारत दक्षिण आशिया क्षेत्रात आपला प्रभाव आणि आपल्याविषयी अनुकूल मत जपण्यासाठी प्रयत्नशील असताना या घडामोडीमुळे अनिश्चिततेचे व संशयाचे वातावरण निर्माण नसते झाले तरच नवल. नरेंद्र मोदींनी २०१५ मध्ये...
    October 25, 09:14 AM
  • सध्याच्या सत्ताधारी पक्षाचा विश्वास असत्याच्या शक्तीवर जास्त आहे. गोबेल्सचा फॉर्म्युलाच आहे. सत्य पादत्राणे घालून तयार होईपर्यंत असत्य अर्ध्या जगाची भ्रमंती करून येते. मी या तंत्राचा बळी ठरलो आहे. मी एक वक्तव्य करतो. नंतर माझे शब्द जाणूनबुजून फिरवले जातात. प्रवक्ते आणि पक्षातील नेत्यांचे जत्थे त्यावर संतप्त प्रतिक्रिया देतात. यात मंत्र्यांचाही समावेश असतो. माध्यमे ही खोट्याची मालिका वारंवार दाखवत राहतात. काही दिवसांपूर्वी पुन्हा हेच घडले. मी हिंदूच्या लिटलिव्ह फेस्टिव्हलमध्ये...
    October 24, 08:56 AM
  • पेट्रोल पंपावरच्या जाहिरातीतील पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या फोटोला काळा रंग फासल्यानंतर सत्यजित तांबे-पाटील हे आणखी चर्चेत आले आहेत. या कृतीतून युवक काँग्रेसची यापुढची कार्यपद्धती आक्रमक असेल, असा सूचक इशाराच सत्यजित यांनी सत्ताधाऱ्यांना देण्याचा प्रयत्न केला. महाराष्ट्र युवक काँग्रेसच्या नुकत्याच संघटनात्मक निवडणुका झाल्या. त्या निवडणुकीत सत्यजित सर्वाधिक मतांनी विजयी झाले. राज्य युवक काँग्रेसचे ते अध्यक्ष झाले आहेत. उपाध्यक्षपदी रिसोडचे आमदार अमित झनक, नागपूरचे कुणाल...
    October 23, 09:19 AM
  • सालाबादप्रमाणे मराठवाड्याकडून नाशिकच्या थंडगार पाण्याला राजकीय उष्णता देऊन हे पाणी तापवण्यास सुरुवात झाली आहे. यंदा हा प्रश्न स्थानिक नेतेमंडळीकरवी अंमळ लवकरच उपस्थित झाला. त्यास राज्यस्तरावर नेण्याचा प्रयत्न तसेच त्यानिमित्ताने राज्यकर्त्यांसह लोकांची सहानुभूती पदरात पाडून घेण्याची धडपड दुर्लक्षिता येत नाही. तेथील नेतेमंडळींचा हा जो प्रयत्न आहे तसेच स्थानिक जनतेकडून त्यांना ज्या रीतीने विनाशर्त प्रतिसाद मिळत आहे त्याकडेही नाशिककरांना कानाडोळा करून चालणार नाही. याचे...
    October 23, 09:14 AM
  • व्यापारयुद्ध ही चीनची आज मुख्य समस्या बनली असली व त्याचा परिणाम अर्थव्यवस्थेवर जीडीपी किमान अर्ध्या टक्क्याने घसरण्यावर झाला असला तरी चीनसमोरील अन्य आर्थिक समस्या या अधिक विक्राळ आहेत. मुख्य समस्या आहे ती कर्जांची. चीनचा जीडीपी व कर्ज यातील तफावत वाढत वाढत आता जीडीपीच्या ३०० % अधिक कर्ज अशी अवस्था झाली आहे. थोडक्यात, चिनी अर्थव्यवस्था कर्जाच्या ओझ्याखाली चिरडली जात आहे. चीनची अर्थव्यवस्था जगात दुसऱ्या क्रमांकावर असलेली एक बलाढ्य अर्थशक्ती आहे. गेल्या काही दशकांत चीनने जी अभूतपूर्व...
    October 22, 09:50 AM
  • सरकारने काही निवडक ठिकाणे निवडली अाणि न्यायपालिकेसह साऱ्या संस्थांना उद्दिष्टपूर्ती हाेईपर्यंत अापले संपूर्ण समर्थन देण्यासाठी प्रेरित केले तर काहीही अशक्य असे नाही. विकासाचे हे माॅडेल देशाच्या अन्य भागातही लागू करण्यास अधिक उपयुक्त ठरू शकते. चिनी साहित्य अाता कित्येकांच्या घरात पाेहाेचले अाहे. कित्येक भारतीयांच्या नित्याच्या पूजेतदेखील चिनी बनावटीच्या वस्तू अाढळतात. चीनमध्ये बनवलेल्या अनेक प्रकारच्या उत्पादनांचा वापर घराेघरी हाेत असताे. हा चीनच्या अार्थिक चमत्काराचा...
    October 20, 10:49 AM
  • मिझोराम, छत्तीसगड, मध्य प्रदेश, राजस्थान आणि तेलंगणा राज्य विधानसभेच्या निवडणूक निकालाचे परिणाम २०१९ साली होणाऱ्या लोकसभा निवडणुकीवर अनुकूल अथवा प्रतिकूल फार मर्यादित अर्थाने होतील. म्हणून या निवडणुकांचा विचार राज्यांच्या निवडणुका एवढाच विषय डोळ्यासमोर ठेऊन केला पाहिजे. मिझोराम, छत्तीसगड, मध्य प्रदेश, राजस्थान आणि तेलंगणा राज्य विधानसभेच्या निवडणुका १२ नोव्हेंबर ते ७ डिसेंबर या कालावधीत होणार आहेत. मध्य प्रदेश, मिझोराम आणि राजस्थानमध्ये एकाच टप्प्यात मतदान होईल. छत्तीसगडमध्ये...
    October 19, 10:41 AM
  • बसपा वगळता कोणत्याही राजकीय पक्षाकडे दलित नेतृत्वाचा चेहरा नाही. प्रभावी चेहऱ्याअभावी हे पक्ष दलितांना कसे आकर्षित करू शकतील? अनेक पक्षांतील असा दलित नेतृत्व किंवा तरुण दलित नेत्याचा अभाव हे लोकशाहीसाठी अशुभ संकेत नाहीत का? दलितांची मते तर हवी आहेत, पण त्यांचे जनतेतील नेतृत्व विकसित होऊ द्यायचे नाही, हे कसले राजकारण? २०१९ च्या लोकसभा निवडणुका जसजशा जवळ येत आहेत, तसे दलित मतांवर कुणाची मजबूत पकड आहे किंवा कोणत्या राजकीय पक्ष किंवा नेत्याची पकड आहे, यासारख्या मुद्द्यावरील चर्चा वेग...
    October 11, 09:30 AM
  • महाराष्ट्रातल्या जिल्हा परिषदांकडे जे अधिकार होते किंवा ग्रामविकासाच्या विविध योजना राबवण्याची जी काही ताकद होती त्याची छाटणी करण्याचे काम केंद्र व राज्य सरकारकडून वेळोवेळी होत आहे. दिवंगत पंतप्रधान नरसिंह राव यांच्या काळात २५ वर्षांपूर्वी त्याची सुरुवात झाली. त्याचाच कित्ता गिरवत राज्य सरकारनेही त्या दिशेने पावले उचलली. त्यामुळे जिल्हा परिषदा कमकुवत होत गेल्या. याला कोणत्याही विशिष्ट एका पक्षाच्या सरकारचे धोरण कारणीभूत नव्हते. काँग्रेस-राष्ट्रवादी किंवा भाजप, शिवसेना या...
    October 11, 09:30 AM
  • इन्फ्रास्ट्रक्चर लीजिंग अँड फायनान्स सर्व्हिसेस (आयएलएफएस) ही पायाभूत क्षेत्रात गुंतवणूक करणारी कंपनी दिवाळखोरीच्या उंबरठ्यावर पोहोचली आहे. तब्बल ९१ हजार कोटी रुपयांचे कर्ज डोक्यावर असलेली ही कंपनी आणि तिच्या उपकंपन्या बँकांचे मुद्दल तर सोडाच, पण व्याजही भरण्याच्या स्थितीत नाहीत. कर्जरोख्यांची व वचनचिठ्ठ्यांवरील देय रकमेची अदायगीही ही कंपनी करू शकत नाही. या कंपनीचे मानांकन ट्रिपल ए वरून ट्रिपल डी एवढ्या तळाला आले आहे. म्हणजे ही कंपनी गुंतवणुकीस अयोग्य आहे असे जाहीर केले आहे....
    October 8, 09:20 AM
 
जाहिरात

RECOMMENDED