Home >> Editorial >> Columns

Columns

  • मृण्मयी रानडे - ज्येष्ठ पत्रकारचालू वर्षात पहिल्या पाच महिन्यांतच १९ पत्रकार कामाच्या दरम्यान मरण पावले अथवा मारले गेले आहेत. १९९२ पासूनचा हाच आकडा ८६४ इतका आहे. दक्षिण आशिया हा प्रांत पत्रकारांसाठी सर्वाधिक धोकादायक असल्याचे सिद्ध झाले आहे.जगभरात अनेक देशांमध्ये सध्या विविध पातळ्यांवर संघर्ष सुरू असून त्यातील बरेच रक्तरंजित आहेत. या संघर्षाची बाहेरच्या विश्वाला माहिती व्हावी, म्हणून शेकडो पत्रकार दिवसरात्र या भागांत राहून तिकडची बित्तंबातमी काढण्याच्या प्रयत्नात असतात. म्हणजे...
    June 9, 11:25 PM
  • सुलक्षणा महाजन, शहररचना तज्ज्ञऔरंगाबादसारख्या विकासाच्या महत्त्वाच्या पैलूंचा आढावा लेखिकेने याआधीच घेतला असून या लेखात औरंगाबादमध्ये नावीन्यपूर्ण व्यवस्थापन, नागरी वाहतूक आणि नगरनियोजनाला कशी मोठी संधी आहे याचा विचार करण्यात आला आहे.असीम गुप्ता या आयआयटीमधून शिक्षण घेतलेल्या प्रशासकीय सेवेतील एका तरुण अधिका-याने २००६ मध्ये औरंगाबाद महापालिकेच्या कारभारात नवीन तंत्रज्ञानाची मदत घेऊन काही महत्त्वाच्या सुधारणा केल्या. त्यांची विशेष दखल राज्य शासनाने किंवा नागरिकांनीही...
    June 8, 11:40 PM
  • धनंजय लांबे - निवासी संपादक दिव्य मराठीलोकपाल बिल, विदेशातील काळा पैसा आणि भ्रष्टाचाराच्या मुद्द्यावरून देशभरातील वातावरण सध्या तापले आहे. आधी लोकपाल विधेयकाच्या मसुद्यासाठी अण्णा हजारे दिल्लीत उपोषणाला बसले. उपोषणानंतर त्यांनी देशभरात जनजागरण सुरू केले आणि त्यांचे दौरे सुरू असतानाच बाबा रामदेव यांनी काळ्या पैशाविरुद्ध आंदोलनाची तुतारी फुंकली. उभयतांनी दोन्ही आंदोलनांमध्ये एकमेकांना पाठिंबा दिला. वास्तविक, उभय नेत्यांचा स्वभाव, धाटणी आणि विचार करण्याची पद्धत भिन्न आहे.अण्णा...
    June 7, 11:20 PM
  • १९८६ मधील नवे राष्ट्रीय औषध धोरण जनसामान्यांचे हित साधण्याऐवजी उत्पादकांच्या बाजूचे झाले. या सर्व प्रक्रियेमध्ये सामान्य नागरिक, रुग्ण पुन्हा एकदा पूर्णपणे बाहेर फेकला गेला. काम्पोज या औषधाची किंमत सहा वर्षांत २४३ टक्क्यांनी वाढली.मेजर्स फॉर रॅशनलायझेशन, क्वालिटी कंट्रोल अॅड ग्रोथ आॅफ ड्रग्ज अॅण्ड फॉर्मास्युटिकल इंडस्ट्री इन इंडिया या शीर्षकाचे नवीन राष्ट्रीय औषध धोरण १९८६ मध्ये भारत सरकारने जाहीर केले. वस्तुत: हे राष्ट्रीय धोरण औषध कंपन्यांची प्रगती हा केंद्रबिंदू मानून जाहीर...
    June 7, 10:51 PM
  • वेताळाने राजा विक्रमादित्याला विचारले, ह्यराजा, जे सरकार काल बाबा रामदेव यांच्यासाठी पायघड्या घालण्यासाठी सरसावले होते ते सरकार दुसर्याच दिवशी बाबा रामदेवांचे आंदोलन चिरडण्यासाठी का तत्पर झाले? जर बाबा खोटे असतील, तर सरकारच्या तंबूत एवढी घबराट का?ह्ण21 व्या शतकातील हा राजा विक्रमादित्य आणि वेताळ कोणत्याही झाडाखाली उभे नव्हते, तर ते एका मोठय़ा टीव्हीच्या स्क्रीनखाली उभे होते. गेल्या 24 तासांत दिल्लीतील रामलीला मैदानातील घडलेले महाभारत देशभरातील विविध वृत्तवाहिन्यांवरून...
    June 7, 09:03 AM
  • अरे मानसा मानसा कधी व्हशील मानूस.. बहिणाबाईंनी आपल्या कवितेतून कधीकाळी विचारलेल्या या मूलभूत प्रश्नाचे उत्तर अद्यापही नकारात्मकच आहे, याचा प्रत्यय नुकताच स्त्री भ्रूणहत्येसंदर्भात लॅन्सेट या वैद्यकीय नियतकालिकात प्रसिद्ध झालेल्या अहवालाने दिला आहे. बुरसटलेल्या भारतीय मानसिकतेची चिरफाड करणार्या या अहवालानुसार गेल्या 30 वर्षांत भारतामध्ये उच्च मध्यमवर्गीय आणि र्शीमंतांमध्ये स्त्री भ्रूणहत्येचे प्रमाण वाढलेले आहे. या काळात देशात तब्बल 42 लाख ते सव्वा कोटी...
    June 7, 08:58 AM
  • दत्ता बाळसराफमहाराष्ट्राच्या बाबतीत बोलायचे झाले तर आपण जवळपास 7500 कोटी रुपयांचे मोल या रस्त्यांवरील अपघातांमुळे मोजत असतो. राज्यातील 12,000 मृत्यूंपैकी जवळपास 60 टक्के मृत्यू् हे 19 ते 44 या वयोगटांतील व्यक्तींचे असतात.गेल्या वर्षी मुंबई-नाशिक महामार्गावरील अपघातात मराठी प्रकाशन व्य्वसायातील नव्या दृष्टीचा एक उमदा तरुण निषाद देशमुख आपण गमावला आणि आपण खडबडून जागे झाल्यासारखे त्याच्याबद्दल बोलत राहिलो, लिहीत राहिलो. नाशिकचे युवा खासदार समीर भुजबळ यांनी महामार्ग पोलिस, सार्वजनिक बांधकाम...
    June 6, 04:22 AM
  • गेल्या काही वर्षांत आर्थिक वाढीचा सर्वात चांगला वेग असलेल्या काही मोजक्याच देशांमध्ये भारताचा समावेश आहे. सत्तेवर आल्यानंतर देशाला प्रगतिपथावर नेण्याचे वचन यूपीए सरकारने जनतेला दिले होते. या वचनाला जागूनच आमचे प्रयत्न अहोरात्र सुरू आहेत. स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर देशापुढे गरिबी, रोगराई, अज्ञान यांचा विळखा पडला होता. पण अनेक वर्षांच्या प्रयत्नाने आणि जागतिकीकरणात देशाला सामील करण्यामुळे देशातील परिस्थिती आमूलाग्र बदलत गेली. हा बदल होत असताना शेतकर्यांचे प्रश्न सोडवणे, प्रादेशिक...
    June 6, 04:20 AM
  • राज्याची सांस्कृतिक, शैक्षणिक राजधानी असलेल्या पुणे शहरासमोरचे सर्वात महत्त्वाचे प्रश्न कोणते, असा प्रश्न जर कोणी केला तर इतर सर्व कळीचे प्रश्न बाजूला ठेवून पुणे शहराभोवतीचे टोलनाके हाच महत्त्वाचा प्रश्न सांगण्याचा मोह अनेकांना होईल. गेल्या आठवड्यात बंगळुरू हमरस्त्यावरील खेड शिवापूर टोलनाक्यावर जे काही घडले, ते तरी हेच सांगते. एका हमरस्त्यावरच्या टोलनाक्याचा प्रश्न सोडविण्यासाठी तेथे जे जे काही घडले ते आमच्या देशाची प्रशासकीय, राजकीय, आर्थिक आणि सामाजिक परिस्थिती किती खालावली...
    June 5, 03:53 AM
  • आंतरराष्ट्रीय पातळीवर नावाजल्या गेलेल्या नोबेल, मॅगसेसे, राइट लाइवलीहूड बुकर, ऑस्कर, पुलिट्झर, अशा विविध पुरस्कारविजेत्या भारतीयाच्या नावांमध्ये आपल्या बुिद्धवादी वारशाचा, प्रागतिक विचारसरणीचा, साहित्यिक कर्तृत्वाचा, वैज्ञानिक परंपरेचा आणि सामाजिक कार्याच्या परंपरेचा अभिमान बाळगणार्या मराठी भाषिकांपैकी एकाचेही नाव नाही.सामाजिक क्षेत्रात मराठी नेतृत्वाने काहीशी बाजी मारलेली असली तरी या यादीतले शेवटचे मराठी नाव 1996 सालचे पांडुरंगशास्त्रींचे आहे. त्यानंतर परत मराठी नाव नाही....
    June 5, 03:51 AM
  • आंधळं दळतंय आणि कुत्रं पीठ खातंय! अशी अवस्था सध्या औरंगाबादच्या विभागीय क्रीडा संकुलाची झाली आहे. 1993 मध्ये मंजूर करण्यात आलेल्या या प्रकल्पाचे बांधकाम अर्धवट अवस्थेत आहे. येथे अद्ययावत क्रीडा सुविधा नाहीत, धावपटूंसाठी सिंथेटिक ट्रॅक नाही. आहे ते एक भलेमोठे पॅव्हेलियन. विभागीय क्रीडा संकुलामध्ये विविध खेळांच्या सोई-सुविधा असताना, क्रीडा प्रेक्षागृह, क्रीडा संकुल असूनही राष्ट्रीय शालेय स्पर्धादेखील छावणीतील मैदानावर घ्याव्या लागतात, असा हा अजब प्रकार आहे.1993 मध्ये औरंगाबादचे क्रीडा...
    June 4, 04:34 AM
  • पक्ष्यांना पिंजर्यता बंदिस्त करून ठेवणे म्हणजे त्यांच्या आकाशात उडण्यावर बंदी घालणे. हे सरळ सरळ पक्ष्यांच्या जन्मसिद्ध अधिकारावर आक्रमण असून ते न्यायतत्त्वाला धरून नसल्याचा निर्णय गुजरात हायकोर्टाने दिला. या निर्णयाचे मी स्वागत करतो. कारण या निर्णयामुळे बंदिस्त असलेल्या हजारो पक्ष्यांना उडण्यास मोकळे आकाश मिळाले आहे. ते स्वातंत्र्याची नवी अनुभूती घेत आहेत. पक्ष्यांना पिंजर्यता बंदिस्त करण्यासंदर्भात माझी स्वत:ची एक भूमिका आहे. मला वाटते की, ज्या पक्ष्यांना एखाद्या घरात रोज...
    June 4, 04:32 AM
  • रोमन साम्राज्यात प्राचीन ग्रीसचे राज्य समाविष्ट झाले तो काळ आहे ख्रिस्तपूर्व ६व्या शतकाचा. त्याला हेनेलिस्टिक पिरियड असेही म्हणतात. याच कालावधीपासून ग्रीक तत्त्वज्ञांचा मोठ्या प्रमाणावर दबदबा निर्माण झाला. राजकीय तत्त्वज्ञान, नैतिक मूल्ये, भौतिकशास्त्र, जीवशास्त्र, तत्त्वज्ञान, सौंदर्यशास्त्र अशा अनेक विषयांमध्ये ग्रीक विचारवंतांनी मूलगामी चिंतन व विचारमंथन केले. ग्रीस देशातील विद्वानांची परंपरा, तसेच तेथील सम्राट अलेक्झांडर यांचा भारतीयांना चांगलाच परिचय आहे. एकेकाळी...
    June 3, 04:40 AM
  • आरक्षणाचा प्रवास एकतृतीयांशापासून निम्म्यापर्यंत झाला असला, तरी निवडून आलेल्या महिलांपुढचे मूळ प्रश्न कायमच आहेत. निवडून आलेल्या प्रतिनिधींना घटनात्मक अधिकार आहेत; मात्र त्यासंबंधीची जाणीव त्यांना नाही. संसदेत राष्ट्रपतींनी ४ जून २९ रोजी महिलांसाठी स्थानिक स्वराज्य संस्थांमध्ये ५ टक्के आरक्षणाचा इरादा जाहीर केला आणि ७३ व्या - ७४ व्या घटना दुरुस्तीने मिळालेल्या एकतृतीयांश आरक्षणाने पुढचा टप्पा गाठला. जिल्हा परिषद, पंचायत समिती आणि ग्रामपंचायत अशा तीन पातळ्यांवर मिळून ११ लाख...
    June 3, 04:36 AM
  • अब्दुल कादर मुकादमसंपूर्ण भारतीय मुस्लिम समाज हा एकसंध आहे हा दुसरा गैरसमज! काश्मीर ते कन्याकुमारी व गुजरात ते बंगालपर्यंत विखुरलेल्या मुस्लिम समाजाचा इस्लाम हाच धर्म असला तरी प्रादेशिक सामाजिक, सांस्कृतिक बाबतीत त्यांच्यात बरीच भिन्नता आहे. नुसता महाराष्ट्रापुरता विचार केला तरी कोकण, पश्चिम महाराष्ट्र, विदर्भ आणि मराठवाडा येथील मुस्लिम समाज, सामाजिक चालीरीती, भाषा, इतकेच काय पण धार्मिक कर्मकांडे पाळण्याच्या पद्धती या बाबतीत एकमेकांपासून बराच भिन्न आहे. मराठवाड्याशी इस्लामचा...
    June 2, 04:00 AM
  • अमेरिकेने ओसामा बिन लादेनला संपविण्यासाठी पाकिस्तानमध्ये लष्करी कारवाई केली. तशाच स्वरूपाची कारवाई भारताने पाकिस्तानात दाऊद इब्राहिम किंवा भारताला हव्या असणार्या इतर दहशतवाद्यांना संपविण्यासाठी करावी अशा स्वरूपाच्या मागणीने गेल्या काही दिवसांमध्ये जोर पकडला आहे. मात्र देशांतर्गत आणि परराष्ट्र व्यवहारातील समस्या हाताळण्यासाठी आवश्यक व्यापक राष्ट्रीय सुरक्षा धोरणाच्या अभावामुळे अशा कारवाई संदर्भात आंतरराष्ट्रीय पातळीवरचे संरक्षणविषयक तज्ज्ञ, लष्करी अधिकारी, राजकीय पक्ष,...
    June 2, 03:56 AM
  • कोणताही देशाच्या प्रगतीबाबत विचार करताना तेथील जनतेचे राहणीमान कितपत सुधारले आहे हा मुद्दाही महत्त्वाचा ठरतो. अर्थात गरीब आणिश्रीमंत तसेच मध्यमवर्गीय हे वर्ग जवळपास प्रत्येक देशात दिसून येतात. पण यातील गरिब आणि श्रीमंतामधील अंतर वाढत आहे का कमी होत आहे या प्रश्नाचा विचार प्राधान्याने करावा लागतो. या संदर्भात भारताचा विचार करायचा तर गरिब आणि श्रीमंतांमधील दरी वाढत चालल्याचे दिसते. गरीब अधिक गरिब होत आहेत तर श्रीमंत अधिक श्रीमंत होत आहेत. कोट्यवधींची संपत्ती काही ठराविक वर्गाकडेच...
    June 1, 08:50 PM
  • चलन फुगवट्याच्या भस्मासुराचा सामना करण्याचे एक प्रभावी अस्त्र म्हणून सोन्याची ख्याती आहे. इंग्लंडमध्ये १५९६ ते १९९७ पर्यंतच्या ४ वर्षांच्या काळातील सोन्याच्या भावामधील चढउताराचा अभ्यास केल्यावर असे निष्पन्न झाले, की १ औंस सोन्याच्या भावात १५९६ साली ज्या आवश्यक वस्तू उपलब्ध होत्या, तितक्याच १९९७ मध्येही खरेदी करता येत होत्या. सर्वसाधारणपणे शेअर बाजारात तेजी असली की सोन्याचा भाव घटतो आणि त्या बाजारात मंदी आली की सोन्याचा भाव वधारतो. त्यामुळे गुंतवणुकीच्या दृष्टीने सोन्याचा विचार...
    June 1, 08:38 PM
  • ताज्या प्राथमिक जनगणना अहवालानुसार महाराष्ट्राच्या लोकसंख्येत (११ कोटी) दोन कोटींहून अधिक भर पडली असली तरीही, मुंबई आणि उपनगरांची लोकसंख्या एक कोटी १९ लाखांवरून एक कोटी २४ लाख अशी नोंदली गेली आहे. म्हणजेच २१ च्या तुलनेत मुंबईच्या लोकसंख्येत पाच लाखांची (वर्षाला २ हजार या दराने चार टक्के) वाढ झाली आहे. यात असेही निरीक्षण मांडण्यात आले आहे की, गेल्या दशकात मुंबईतल्या लोकसंख्येत ५.७५ टक्के, तर उपनगरात ८.१ टक्के दराने वाढ झाली.दोन वर्षांपूर्वी 'फायनान्शियल टाइम्सऍ'ला दिलेल्या एका मुलाखतीत...
    May 31, 05:10 PM
  • पाकिस्तानचे अध्यक्ष आसीफ अली झरदारी यांच्या विरोधात पंतप्रधान युसूफ रझा गिलानी आणि या दोघांच्याही विरोधात लष्करप्रमुख अश्फाक परवेझ कयानी असा त्रिकोण पाकिस्तानात सध्या अस्तित्वात आहे. लोकशाही सरकार आणखी किती दिवस तग धरू शकेल, असाही प्रश्र या पाश्र्वभूमीवर अनेकांच्या मनात आहे.पाकिस्तानमध्ये जे सरकार आहे ते आजवरचे सर्वात कमकुवत आणि भ्रष्टाचारात आघाडीवर आहे. अध्यक्ष झरदारी यांना त्यांच्यावर भ्रष्टाचाराच्या आरोपांसंदर्भात न्यायालयात उभे राहण्यापासून कायद्याने सूट देण्यात आली...
    May 31, 04:44 PM
 
जाहिरात

RECOMMENDED