जाहिरात
जाहिरात
Home >> Editorial >> Columns

Columns

  • गेल्या १६ ऑगस्ट ते २७ ऑगस्टपर्यंत चाललेले अण्णा हजारे यांचे उपोषण कोणतेही ठोस कृती पर्व सुरू होण्याआधीच अखेर थांबले. दिल्लीश्वरांशी उपाशीपोटी दोन हात करून थकलेले अण्णा राळेगणसिद्धी येथे परतले. एकाच वेळी गांधीजी, विनोबा आणि जयप्रकाश अशा भूमिका बजावणारे अण्णा आता काही दिवसांतच अण्णा महाराज होतील. ही नवी भूमिका ते घेतील किंवा न घेतील, इतरेजन त्यांना ती निभावून नेण्यास भाग पाडतील. दरम्यान, तिरंगे ध्वज, टोप्या आणी मेणबत्त्या धरणारे मी अण्णा देखील यशस्वी माघार घेत आपापल्या घरी परतले....
    September 5, 12:24 AM
  • शिक्षणाचे अंतिम उद्दिष्ट असा स्वतंत्र, सर्जनशील माणूस घडवणे हे आहे, जो इतिहासातल्या चुका आणि नैसर्गिक प्रतिकूलता यांच्याशी लढू शकेल, असे ज्यांनी आग्रहाने प्रतिपादन केले, त्या तत्त्वज्ञ, विचारवंत आणि हाडाचे शिक्षक असणा-या डॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन यांच्या जन्मदिनी, ५ सप्टेंबर रोजी भारतात शिक्षकदिन साजरा केला जातो. त्या पार्श्वभूमीवर आजच्या शिक्षणव्यवस्थेमधले शिक्षकांचे स्थान, त्यांच्या समस्या समजावून घेतल्या पाहिजेत. शिक्षणाच्या माध्यमातून सन २०२० पर्यंत भारताला जागतिक महासत्ता...
    September 5, 12:21 AM
  • क्रीडामंत्री अजय माकन सध्या गाजताहेत. राष्ट्रीय क्रीडा विधेयकाच्या (नॅशनल स्पोर्ट्स बिल) आधारे त्यांनी देशातील क्रीडा संघटनांना शिस्त आणण्याचा प्रयत्न करतोय, असा आव तर आणला होता. प्रत्यक्षात माकन यांचे लक्ष्य देशातील क्रीडा संघटनांपेक्षा भारतीय नियामक मंडळ (बीसीसीआय) हेच होते, हेही स्पष्ट झाले. देशातील नव्हे, तर जगातील एक प्रबळ क्रीडा संघटना म्हणून बीसीसीआयकडे पाहिले जाते. अशा संघटनेच्या गळ्यात घंटा बांधताना माकन यांनी अधिक अभ्यास करण्याची गरज होती. राष्ट्रीय क्रीडा विधेयक...
    September 3, 12:09 AM
  • पाकिस्तानात गेलो असताना मी लाहोरमधील फिरोजसन्स या सर्वात मोठ्या पुस्तकांच्या दुकानाला भेट दिली. उर्दू आणि इंग्रजी पुस्तकांनी त्या दुकानातली भलीथोरली दालने खचाखच भरली होती. तिथे मी उस्ताद दामन यांचा कवितासंग्रह विकत घेतला. पंजाबीत लिहिलेल्या कवितांचा उर्दू अनुवाद त्यात होता. इंग्लंड आणि अमेरिकेत प्रकाशित झालेली बरीच पुस्तकेही या दुकानात होती. पण भारतात प्रकाशित झालेले कुठलेही पुस्तक त्यात नव्हते. या गोष्टीचे मला आश्चर्य वाटले. कारण इंग्लिशमध्ये लिहिणाया अनेक पाकिस्तानी लेखकांची...
    September 3, 12:00 AM
  • भारताने १९९१ सालापासून ग्लोबलायझेशनच्या मार्गाने वाटचाल केल्याने त्याची आर्थिक क्षेत्रात झपाट्याने भरभराट होऊ लागली. त्याचबरोबर गुंतवणूकदारांना शेअर बाजारामधील न भूतो न भविष्यति अशी तेजी आणि मंदी अनुभवायला मिळाली. आपल्या देशाच्या लोकसंख्येच्या फक्त ०.८ टक्के जनता शेअर बाजारात गुंतवणूक करते. याचे प्रमुख कारण म्हणजे या बाजाराबाबतचे अज्ञान. कोणत्याही बाजारातील भावांचा प्रवास एकाच दिशेने कधीही नसतो. त्यात कायम वध-घट चालूच असते. त्यावर मात करण्यासाठी तज्ज्ञांनी वेगवेगळे उपाय (थिअरी)...
    September 2, 03:17 AM
  • बँक राष्ट्रीयीकरणाच्या ४२ वर्षांनंतर आता पुन्हा एकदा औद्योगिक घराण्यांच्या मालकीच्या बँका देशात येऊ घातल्या आहेत. अर्थमंत्री प्रणव मुखर्जी यांनी अर्थसंकल्पात देशात खासगी उद्योगसमूहांना बँकिंग उद्योगात प्रवेश देण्याची घोषणा केली होती. त्यानुसार पूर्ण विचारविनिमय करून रिझर्व्ह बँकेने याबाबतची मार्गदर्शक तत्त्वे नुकतीच जाहीर केली. देशातील ६४ ट्रिलियन उलाढालीच्या बँकिंग उद्योगात अनेक उद्योगसमूह, बिगर बँकिंग वित्तीय कंपन्या, अनेक शेअर दलाली कंपन्या उतरण्यास उत्सुक होत्या. परंतु...
    September 2, 03:15 AM
  • घरोघरी गणपतीची स्थापना करण्याची प्रथा अगदी पेशवेकाळापासून चालत आली आहे. स्वातंत्र्यप्राप्तीच्या काळात भारतीय समाज संघटित करण्याकरिता तसेच ब्रिटिशविरोधी मतप्रचारासाठी एक व्यासपीठ उपलब्ध करण्याकरिता लोकमान्य टिळकांनी पुण्यात सार्वजनिक गणेशोत्सवाची मुहूर्तमेढ रोवली व ब्रिटिशांच्या विरोधात जनतेमध्ये एकजूट घडवली. त्यानंतर आजपावेतो वैयक्तिक किंवा सामाजिक पातळीवर दरवर्षी गणेशोत्सव हा धूमधडाक्यात साजरा होत असतो. परंतु हा आनंदोत्सव साजरा करताना आपण पर्यावरणाचे नुकसान तर करीत...
    September 1, 02:27 AM
  • गेल्या वर्षी सप्टेंबरमध्ये महिनाभर, विशेषत: अयोध्या प्रकरणातील अलाहाबाद न्यायालयातील खटल्याचा निकाल दृष्टिपथात आल्यानंतर ६ डिसेंबर १९९२ ची दृश्ये अनेक वाहिन्यांवर वारंवार दाखवली जात होती. देशात कुठेही घडलेल्या जातीय तणावावर, दंगलीवर वारंवार लिहिले जाते असा अनुभव आहे. १९८४च्या दिल्ली दंगलीपासून ते गेल्या वर्षा-दोन वर्षांत घडलेल्या मिरज दंगलीपर्यंतच्या बातम्यांबद्दल वारंवार लिहिले जाते. दुसरीकडे स्थानिक पातळीवर काही प्रख्यात किंवा सेलिबे्रटी नसलेल्या सामान्य माणसांनी परस्पर...
    September 1, 02:23 AM
  • गांधी टोपी यापुढे अण्णा हजारे टोपी म्हणून गाजत राहील. पूर्वी ही टोपी घालणा-यांना आदराने वागवले जात असे. आता अण्णा टोपीकडे संघटित नोकरशाही भयग्रस्त होऊन आणि इतर नागरी समाज चकित होऊन पाहू लागला आहे. कारण अण्णा हजारे यांनीच रामलीलावरून उपोषण सोडताना तसा संदेश दिला आहे. अण्णांना जनता जनार्दनाने खरोखरच डोक्यावर घेतल्याचे दिसून येते. त्या मानाने संसदेत मात्र अशी टोपी घालणारे जवळजवळ कोणीच नव्हते. आपले डोके किती पारदर्शक आहे ते दाखवण्यासाठी टोपी वा अन्य प्रकारची शिररक्षके वापरायची प्रथा...
    August 31, 03:24 AM
  • पर्यटन! प्रत्येक व्यक्तीमध्ये दडलेल्या भटक्याला आवाहन करणारा शब्द. कधी मनात विचार येतो, पर्यटन हा व्यवसाय म्हणून कसा आहे? पर्यटन व्यवसाय हा सेवा क्षेत्रात अंतर्भूत आहे. १९९१ मध्ये भारतात आर्थिक उदारीकरणाची प्रक्रिया सुरू झाली आणि परमिट/लायसन्स राज संपुष्टात आले. नव्या आर्थिक धोरणांच्या लवचीकतेचा फायदा उचलत अनेक नवे उद्योग उभारी धरू लागले. सेवा क्षेत्रात मोडणा-या पर्यटन उद्योगानेदेखील या काळात चांगले मूळ धरले. त्या काळात शेती उद्योग किंवा मॅन्युफॅक्चरिंग इंडस्ट्रीजपेक्षा सेवा...
    August 31, 03:20 AM
  • श्रद्धा आणि अंधश्रद्धा यामधील रेषा धूसर असते असं नेहमी म्हटलं जातं. पण ती धूसर रेषाच थोडी स्पष्ट करण्याचा प्रयत्न महाराष्ट्र सरकारच्या अंधश्रद्धाविरोधी विधेयकाने केला तर त्याला इतका विरोध झाला की गेली पाच-सात वर्षे ते कागदावरच पडून आहे. त्यामध्ये एखाद्या माणसाचे अनिष्ट आणि अघोरी प्रथांच्या माध्यमातून किंवा त्याच्या जाहिरात, प्रचारातून शारीरिक, मानसिक अथवा आर्थिक शोषण, नुकसान होत असेल तर त्यासाठी शिक्षेची तरतूद करण्यात आली आहे. पण ते विधेयक काय आहे हे समजूनच न घेता त्याला धर्मविरोधी,...
    August 30, 12:28 AM
  • समर ऑफ सिक्स्टिनाइन हे माझे आवडते गाणे आहे. मानवी वर्तनाचे मूळ मेंदूऐवजी हृदय असण्याच्या दिवसांची आठवण करून देणारे हे गाणे आहे. ज्या वेळी मी दिल्लीत आले, तेव्हा शहराच्या कानाकोप-यात सर्वत्र लोकपाल विधेयक आणि अण्णा हजारेंच्या आंदोलनासंदर्भात चर्चा सुरू होती. अर्थात, टीव्हीवर चर्चेला बोलावल्याशिवाय लोकपालाचा भलाथोरला मसुदा वाचण्याची तसदी आपल्यापैकी अनेकांनी घेतलेली नाही. हमरीतुमरीवर येऊन आक्रस्ताळेपणाने भांडणे करणा-यांमध्ये आणि न्यूज चॅनल्सवरील पॅनेलिस्टांमध्ये काहीही फरक भासत...
    August 30, 12:24 AM
  • सार्वजनिक जीवनातील कोणत्याही व्यक्तीचे चारित्र्य आणि व्यवहार पारदर्शक असले पाहिजेत. राजकीय नेत्यांची, विशेषत: सत्ताधा-यांची प्रतिमा स्वच्छ असली पाहिजे, असा आग्रह धरताना प्रशासनातील आणि खासगी क्षेत्रातील अथवा उद्योगातील जे सत्ताधारी असतात, अशा प्रभावशाली उच्चपदस्थांचाही आपण विसर पडू देता कामा नये. एकीकडे लोकपाल आणि लोकायुक्त विधेयकांवरील चर्चा सुरू असताना भ्रष्टाचार रोखण्यासाठी संबंधितांच्या कारभारात पारदर्शकता आणण्यावर आणि प्रसंगी त्यांना माघारी बोलावण्याच्या अधिकारावरही...
    August 29, 03:48 AM
  • अण्णांच्या टीमने तयार केलेले जनलोकपाल विधेयक शासनाने स्वीकारावे यासाठी अण्णांनी दिल्लीत सुरू केलेल्या उपोषणाने, त्यांच्या उठावाच्या स्वरूपाबाबत तसेच समाजातल्या विविध घटकांच्या मानवी हक्कांसाठी कार्यरत असणा-या संस्थांनी या चळवळीशी कशा प्रकारचा संबंध ठेवायचा, या संदर्भात अनेक वाद निर्माण झाले आहेत. जनलोकपाल विधेयकाच्या प्रश्नावर अण्णा हजारेंनी एप्रिल २०११मध्ये अशा प्रकारचे पहिले उपोषण केले होते. याच काळात परदेशी बँकांमध्ये असणारा बेकायदा पैसा भारतात परत आणण्यासाठी रामदेव...
    August 29, 03:46 AM
  • भारतातील सध्याच्या व्यवस्थेत काही मूलभूत बदल केल्याशिवाय सध्याच्या नकारात्मक परिस्थितीत मोठा फरक पडण्याचे काही कारण नाही, ही गोष्ट प्रत्येक विचारी भारतीय माणसाला मान्य करावी लागते. कारण लोकसंख्येत जगात दुसरा, आकारमानात सातवा, जात, धर्म, पंथ,भाषा असे प्रचंड वैविध्य असलेला हा देश म्हणजे एक हत्ती आहे. त्याला चालवायचे तरी आणि वळवायचे असले तरी बरीच तयारी करावी लागते, हे आपण वर्षानुवर्षे पाहत आहोत. त्यामुळेच आता देशात मोठा बदल होणार, असे कोणी म्हटले तरी त्यावर विश्वास ठेवावा, अशी आज स्थिती...
    August 28, 12:25 AM
  • अण्णा हजारे यांनी जनलोकपाल विधेयकासाठी हाती घेतलेले आंदोलन देशभर पसरले आणि घरोघरी त्याची चर्चा सुरू झाली. शाळकरी विद्यार्थ्यांपासून ज्येष्ठ नागरिकांपर्यंत सर्वांनीच आपापल्या परीने या चर्चेत सहभाग नोंदविण्यास सुरुवात केली. देशातील प्रत्येक घटक या चर्चेच्या वादळात घुसळून निघाला. फरक पडला नाही तो फक्त सरकारी कवचाखाली असलेल्या घटकाला. अधिकारी आणि कर्मचा-यांनी या आंदोलनापासून सोयीस्करपणे सुरक्षित अंतर राखले. त्याने आपली प्रतिक्रिया अजूनही नोंदविलेली नाही. तो दुरूनच आंदोलक आणि...
    August 28, 12:22 AM
  • प्राचीन भारताच्या तसेच मध्ययुगीन कालखंडातील इतिहासाची पाने तेजाळली तर शूर योद्धांच्या शौर्यगाथांनी विविध राजवंशांची संस्कृती पचवून भारतीय परंपरा व संस्कृती समृद्ध बनत गेली. भारताच्या या समृद्ध इतिहासातील कर्तृत्ववान व प्रजाहितदक्ष ठरलेल्या अहिल्यादेवीचं किंबहुना होळ ते इंदूर माळव्यातील राजप्रवास म्हणजे होळकरांचं भारताच्या १८ व्या शतकातील इतिहासाचं एक अलंकृत पान. होळकरांचे पूर्वज वाफगावचे. त्यांचे खरे नाव वीरकर. त्यातील काही होळगावी आले. होळ गावावरून पुढे होळकर बनले. खंडोजी...
    August 27, 11:24 PM
  • मला भावलेला प्रतिभावंत विद्वान म्हणजे नभाचे भाई कहानसिंग. त्यांचे साहित्यिक कार्य माझ्यासाठी खरोखरच प्रेरणेचा विषय आहे. लौकिकार्थाने त्यांनी कधीही शिक्षण घेतले नाही; पण संस्कृत, इंग्रजी आणि पर्शियन या भाषांचे जुजबी ज्ञान त्यांनी प्राप्त केले होते. गुरुबानी इंग्रजीत भाषांतरित करण्याच्या कामात मेकॉलिफला मदत करण्यासाठी ते इंग्लंडला गेले. आपल्या लंडन येथील वास्तव्यात त्यांनी प्रिव्ही कौन्सिलमध्ये कुठल्या तरी एका खटल्यात नभाचे महाराज हिरा सिंग यांच्या बाजूने साक्ष दिली होती. भारतात...
    August 27, 12:34 AM
  • चार आठवड्यांत भारतीय क्रिकेटमध्ये कमालीचा बदल झाला. विश्वचषक जिंकल्यानंतर टेलिव्हिजनला चिकटून राहिलेला प्रेक्षकवर्ग आता क्रिकेट मॅच सुरू असताना टी. व्ही. सेट बंद तरी करायला लागला किंवा चॅनल बदलायला शिकला. इंग्लंडविरुद्ध मालिकेतील दारुण पराभव कुणीही अपेक्षित केला नव्हता. भारतीय क्रिकेटरसिकांनी तर नाहीच नाही. खेळणा-या खेळाडूंनीही तशी अपेक्षा केली नव्हती. भारतीय क्रिकेट बोर्डही भाबडी आशा बाळगून होते की, नेहमीप्रमाणे भारतीय संघ कधी ना कधी बाजी उलटवून दाखवील; पण सर्वांचा सार्वजनिक...
    August 27, 12:32 AM
  • मोहेंजोदारो, इंका, माया, ऑझटेक (किंवा आस्तेक) आणि अशा कितीतरी संस्कृती मानवी इतिहासाला कोडी घालून गेल्या आहेत. संस्कृती हे वर्णन मिरवण्याइतके समृद्ध असे हे समाज नामशेष का झाले, हा अस्वस्थ करणारा प्रश्न. जॉरेड डायमंड यानं आपल्या कोलॉप्स या पुस्तकात त्याचं उत्तर देण्याचा प्रयत्न केला आहे. संस्कृतीच्या नामशेष होण्याला कारणीभूत झालेल्या/होणा-या घटकांचा त्याने पाचसूत्री आराखडाच मांडला आहे. पर्यावरणाचा हास (वृक्षतोड केल्यामुळे, जंगलं नष्ट झाल्यामुळे पावसाचं प्रमाण कमी होणं आणि पर्यायानं...
    August 26, 12:42 AM
 
जाहिरात

RECOMMENDED

    जाहिरात
      जाहिरात