Home >> Editorial >> Columns

Columns

  • हिमाच्या आईनं सांगितलेला एक किस्सा भलताच बोलका आहे. शाळेतून परत येत असताना तिनं एका सुमोवाल्याला हात दाखवून लिफ्ट मागितली. तो सुमोवालाही असा मग्रूर, की त्यानं बाकीच्या मुलांना लिफ्ट दिली, पण हिमाला घेतलं नाही. हिमा वैतागली, सुमोवाल्याला म्हणाली, तुला हरवून दाखवते बघ. शाळेपासून घर दोन मैल अंतरावर. ती वेगानं धावत सुटली आणि सुमोला हरवून तिच्या आधी घरी पोहोचली. आईनं तेव्हाच ठरवून टाकलं, हिमाला धावण्यात करिअर करायचं असेल तर अवश्य करू दे. पूर्वोत्तर भारतात गेल्या पंधरवड्यात क्रीडा...
    July 25, 07:10 AM
  • सध्या हवाई दलाला विमानांची कमतरता भासत आहे. लढाऊ विमानांच्या बाबतीत हवाई दलाकडे गरजेपेक्षा आणि मंजूर संख्येपेक्षा १० तुकड्या कमी आहेत. अन्य देशांकडून विमानांची खरेदी करण्याची प्रक्रिया दीर्घ आणि खर्चिक असल्यामुळे तेजसच्या सामिलीकरणाने विमानांची कमतरता काही प्रमाणात कमी करण्याचा प्रयत्न होत आहे. स्वदेशी बनावटीचे हलके लढाऊ विमान-तेजस १ जुलै २०१८ रोजी भारतीय हवाई दलात औपचारिकपणे सामील झाले आहे. तामिळनाडूतील सुलूर येथील हवाई तळावर पार पडलेल्या छोटेखानी कार्यक्रमात ४५ व्या तुकडीत...
    July 24, 08:42 AM
  • गावांच्या विकासकामांना कमी पडणारा निधी आणि लोकसहभाग या कळीच्या अडचणीवर मात कशी करता येईल, या प्रश्नाचे उत्तर देणारे मॉडेल निढळ गावात उभे राहिले आहे. गावातून बाहेर गेलेल्या नोकरदार आणि व्यावसायिकांचा गावकरी म्हणून सहभाग मिळवणे हे ते मॉडेल होय. ग्रामीण विकासाला चालना देण्याची क्षमता या मॉडेलमध्ये आहे. आपली शहरे बकाल होत आहेत आणि गावे भकास होत आहेत, असे वाढते शहरीकरण आणि ग्रामीण भागाविषयी म्हटले जाते आणि ते खरेच आहे. हे चित्र बदलावे यासाठी तुरळक का होईना पण प्रयत्न केले जात आहेत....
    July 23, 06:13 AM
  • महाराष्ट्राच्या सिंचन विभागाच्या २०११ -१२ च्या सर्वेक्षणातून २००० च्या दशकात झालेला विदर्भातील सिंचन क्षेत्रातील महाघोटाळा उघडकीस आला. आजही तो गाजतो आहे. या घोटाळ्याचे राजकीय भांडवल झाले. अखेर २०१४ मध्ये सिंचन प्रकरणांची चौकशी सुरू करण्यात येत असल्याचे जाहीर करण्यात आले. न्यायालयातही तसे शपथपत्र दिले गेले. पण पुढच्या दोन वर्षांत या चौकशीत कोणतीच प्रगती झाल्याचे दिसत नव्हते. न्यायालयाने या दिरंगाईबद्दल तेव्हापासूनच नाराजी व्यक्त केली. अखेर २०१७ मध्ये यासंदर्भातील गुन्हा दाखल...
    July 21, 09:26 AM
  • १२ जुलै रोजी अमेरिकेच्या अन्न आणि औषध प्रशासनाने (FDA) एक लोकबैठक बोलावली होती. विषय होता प्रयोगशाळेत कृत्रिमरीत्या वाढवल्या गेलेल्या टेस्ट-ट्यूब मांसाचा. या बैठकीत FDAने उपस्थितांना, संशोधकांना पृच्छा केली की, या मांसास काय संबोधायचे? क्लीन मीट (स्वच्छ मांस), कल्चर्ड मीट (प्रक्रियान्वित मांस), आर्टिफिशियल मीट (कृत्रिम मांस), इन व्हिट्रो मीट (बाह्यांगीकृत मांस), सेलकल्चर प्रॉडक्ट (कोशिकाप्रक्रियाधारित उत्पादन), कल्चर्ड टिश्यू (प्रक्रियाकृत ऊती-अमांस) अशी नावे या वेळी सुचवली गेली. द अॅटलांटिक...
    July 21, 07:45 AM
  • बँकांमध्ये कर्मचारी-अधिकाऱ्यांची संख्या एवढी अपुरी आहे की कामाच्या प्रत्येक टप्प्यावर या कर्मचारी-अधिकाऱ्यांकडून कामाच्या पद्धतीत, कार्यप्रणालीत अनेक तडजोडी केल्या जातात. त्यांचा घोटाळेबाज पुरेपूर गैरफायदा घेतात. बँकांतून होणाऱ्या घोटाळ्यात सर्वात मोठा वाटा आहे तो थकीत कर्जाचा. यातील ज्या खात्यात सीबीआय चौकशी सुरू आहे किंवा जी थकीत कर्जे हेतुत: थकीत जाहीर केली आहेत, त्यांचीच वर्गवारी घोटाळ्यात होते, पण वर्गवारी न झालेले घोटाळेच अधिक आहेत. साऱ्या जगातील बँकिंग अडचणीत येण्यास...
    July 20, 06:20 AM
  • अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी गेल्या काही महिन्यांत अमेरिकेच्या परराष्ट्र धोरणात बरेच बदल केले. त्यात उत्तर कोरियाचे राष्ट्रप्रमुख किम यांची भेट, चीनला लक्ष्य करून आपल्या आर्थिक धोरणांत बदल आणि रशियाचे व्लादिमीर पुतीन यांची हेलसिंकी येथे भेट घेऊन न्यू देतांतचे (New Dtente- सहजशत्रुत्व) सूतोवाच या गोष्टींचा समावेश करता येईल. या सर्वातून जागतिक राजकारणात नवी समीकरणे तयार होऊन जगातील इतर राष्ट्रांवरही त्याचा परिणाम होणार हे स्पष्ट आहे. या घडामोडीमागे राष्ट्रीय हितसंबंध हा घटक जसा...
    July 19, 01:14 PM
  • लोकसभेत काँग्रेस ट्रिपल तलाकच्या विधेयकाला मंजुरी देते, पण राज्यसभेत तेच विधेयक रोखते, हे विरोधाभासी नव्हे का? काँग्रेसला मुल्ला मौलवींचा पक्ष म्हणून स्वत:ला सिद्ध करायचे आहे, हे यामागील कारण आहे. या पक्षाकडे नव्या काळातील प्रगतिशील, नवे विचार आणि समानतेला प्रोत्साहित करणारे मुद्देच नाहीत. काँग्रेस आजही अजेंड्याच्या शोधात आहे. कर्नाटकमधील आघाडी सरकारचे मुख्यमंत्रिपद भूषवताना कशी कसरत करावी लागतेय, हे सांगताना कुमारस्वामी यांना एका कार्यक्रमात अश्रू अनावर झाले. या घटनेवरून...
    July 18, 07:51 AM
  • स्वाभिमानी शेतकरी संघटनेच्या नेतृत्वाखाली पुन्हा एकदा दूध दरवाढीच्या मागणीसाठी राज्यव्यापी आंदोलन पुकारले गेले आहे. संघटनेचे नेते खा. राजू शेट्टी यांचे प्रभावक्षेत्र असलेल्या पश्चिम महाराष्ट्रातील काही जिल्ह्यांमध्ये गेल्या काही महिन्यांपासून हा प्रश्न मांडला जात होता. सुरुवातीच्या काळात त्याचे स्वरूप मर्यादित असल्यागत चित्र होते, पण जसा काळ २०१९ च्या दिशेने सरकू लागला, तसा दुधाच्या दराचा प्रश्नही ऐरणीवर येऊ लागला. इतका की, त्याने आता राज्यव्यापी स्वरूप धारण केले. गेल्या...
    July 17, 08:29 AM
  • भिडेंच्या हिंसक विचारांना हिंसक कृतीने (चोपणे वगैरे) उत्तर देणं चूकच होईल, पण महाराष्ट्रात द्वेष आणि हिंसक वातावरण खदखदतंय, त्यातून एक दिवस स्फोट होईल याची ही लिटमस टेस्ट म्हणता येईल. असा स्फोट होऊ नये, कुणी कुणाला चोपू नये, तलवारी चालवू नयेत, अशीच सामान्य माणसांची इच्छा आहे, पण लक्षात कोण घेतो? कोरेगाव भीमा हल्ला प्रकरणात गंभीर आरोप असलेल्या संभाजी भिडे यांनी संत ज्ञानेश्वर आणि संत तुकाराम यांच्यापेक्षा मनू श्रेष्ठ होता, असं वादग्रस्त विधान पुण्यात केलं. हे विधान केवळ वादग्रस्तच नाही,...
    July 17, 08:24 AM
  • सरकारला वैदिक विज्ञान ते गोमूत्राची नि शेणाची महती सांगणारे धडे अभ्यासक्रमात आणायचे आहेत. वेद, उपनिषदे, तंत्रशास्त्रे ते गीता हे विषय तत्त्वज्ञान अथवा धर्मशाखेत अभ्यास करणाऱ्यांना उपयुक्त असले तरी ते सर्वच विद्यार्थ्यांवर लादत त्यांच्या आहे त्या बुद्धीला प्रगल्भ व विज्ञाननिष्ठ करण्याऐवजी तिच्यावर गतकालाचा गंज चढवण्याचे काम सरकार करताना आपल्याला दिसते. विचारवंत आणि अभ्यासकांना आर्थिक विकास, शिक्षण सुधार, बेरोजगारी, सामाजिक- बौद्धिक विकास यासारख्या भविष्यवेधी बाबींवर बुद्धी...
    July 16, 07:57 AM
  • भारताच्या उज्ज्वल परंपरेचे इतर देशवासीयांना मोठे आकर्षण आहे. त्यामुळेच आपल्या संस्कृती आणि परंपरेचा अभ्यास जगभर सुरू आहे. अनेक देशांनी आपली संस्कृती आणि संस्कार आत्मसात करत आपली जीवनशैली बदलायचा प्रयत्न केल्याचे पाहायला मिळते. आपल्या व्यवस्थेत कुटुंब संस्थेला मोठे महत्त्व आहेे. याच कुटुंब संस्थेने आपली संस्कृती परंपरा आणि वारसा पुढच्या पिढीपर्यंत पोहोचवण्यास मदत केली. बदलत्या समाजव्यवस्थेत धकाधकीच्या आणि हम दो हमारे दोच्या जमान्यात कुटुंब लहान होत चालले आहे. शिक्षित आणि...
    July 14, 08:17 AM
  • येत्या ऑक्टोबरपासून नवी सेमी-हायस्पीड रेल्वेगाडी नवी दिल्ली आणि भोपाळदरम्यान सध्याच्या शताब्दी एक्स्प्रेसच्या जागी नव्या नावाने (ट्रेन-18) सुरू होण्याची शक्यता आहे. सध्या हबीबगंज शताब्दी ७११ किलोमीटरचा प्रवास ८ तास २५ मिनिटांमध्ये पूर्ण करते. मात्र ईएमयू तंत्रावर आधारित ट्रेन-१८ला हे अंतर कापण्यासाठी साधारण साडेसहा तास लागतील. सेमी-हायस्पीड रेल्वेगाड्यांच्या युगात प्रवेश करण्याच्या उद्देशाने भारतीय रेल्वेने ५ एप्रिल २०१६ रोजी गतिमान एक्स्प्रेस ही सर्वात वेगवान रेल्वेगाडी...
    July 14, 08:12 AM
  • अर्थव्यवस्था... रोजगार उपलब्ध झाल्यास घरात राहणाऱ्या एकतृतीयांश महिला काम करू इच्छितात. सरकारच्या रोजगार योजना पुरुषांऐवजी महिलांनाच जास्त आकर्षित करतात. यांत्रिकीकरणामुळे शेतीसारख्या क्षेत्रातील रोजगार घटले आहेत. येथेच बहुतांश महिला काम करतात. तसेच जुनाट आणि किचकट अशा कामगार कायद्यांमुळे उत्पादन आणि निम्नस्तरीय सेवा क्षेत्र विस्तारू शकले नाही. भारताच्या तुलनेत इतर गरीब देशांमध्ये महिलांना उत्तम रोजगार मिळतो. बांगलादेशातील परंपराही भारतासारख्याच आहेत. पण वस्त्रोद्योग...
    July 13, 08:05 AM
  • अमर्त्य सेन अर्थशास्त्र हा विषय सोडून जेव्हा राजकारणावर घसरतात आणि शासनावर टीका करू लागतात, तेव्हा उलटा चाबूक आपल्यावरही बसणार आहे, यासाठी त्यांनी तयार राहणे आवश्यक आहे. अमर्त्य सेन हे जागतिक कीर्तीचे भारतीय अर्थशास्त्रज्ञ आहेत. अर्थशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक त्यांना प्राप्त झाले आहे. नोबेल पारितोषिकांच्या मानकऱ्यांत भारतीय फार कमी असतात, त्यामुळे एखाद्या भारतीयाला किंवा भारतीय वंशाच्या शास्त्रज्ञ किंवा विद्वानाला नोबेल पारितोषिक मिळाले की, तो आपल्या दृष्टीने मोठा हीरो होतो....
    July 13, 07:32 AM
  • जयमती तशी काल्पनिक होती, पण स्वातंत्र्यलढ्याच्या इतिहासातील अनेक घटनांशी त्यातले प्रसंग समांतर जाणारे होते. जयमतीची पूर्ण फिल्म आज उपलब्ध नाही, पण ७० च्या दशकात चित्रपट उद्योगावरचा लघुपटाचे भूपेन हजारिकांनी जे संशोधन केलं, तेव्हा त्यातली निम्मी फिल्मच त्यांच्याही हाती लागली होती. नागाव हा आसाम राज्यातला एक महत्त्वाचा जिल्हा. तो महत्त्वाचा अशासाठी कारण बहुचर्चित काझीरंगा नॅशनल पार्क याच जिल्ह्यात आहे. या जिल्ह्याची स्थापना ब्रिटिश काळातली, १८३३ सालची. दोन हजारांहून अधिक निरपराध...
    July 12, 08:35 AM
  • आजच्यापेक्षा बिकट अवस्था बँकांची १९९०-९२ या काळात होती. ओव्हरड्यूचे अवजड ओझे डोक्यावर आणि कामकाज मात्र केवळ पेपर प्रॉफीट दाखविण्यात धन्य. पण खासगीकरण, उदारीकरण, जागतिकीकरणाच्या बरोबरीने नरसिंहम कमिटीच्या शिफारशीनुसार एनपीए निकषांनी बँका प्रारंभी तोट्यात आल्या, पण नंतर सावरत सुदृढ झाल्या. आताही तसेच होईल. आपले बँकिंग सध्या वाईट संक्रमण काळातून जात आहे. जवळजवळ सर्व बाजूंनी बदनामीचे दगड फेकायला अनेकजण सरसावले आहेत. बँकांची परिस्थिती चिंता करण्याजोगी आहे, हे मान्य. पण सारे संपले, या...
    July 11, 08:16 AM
  • उदारमतवादाविषयी संशोधनात्मक काम करणाऱ्या देशभरातल्या व्यक्ती आणि प्रत्यक्षात जनआंदोलन उभारलेल्या, सरकारविरोधात एल्गार केलेले कुशल लोकसंघटक या उदारमतवादी राजकारणाचे पुनर्जागरण परिषदेनिमित्ताने एकत्र आले. त्याचा हा ताळेबंद... देवळाली येथे अलीकडेच उदारमतवादी राजकारणाचे पुनर्जागरण ही परिषद पार पडली. या परिषदेची सर्वात जमेची बाजू म्हणजे, यात इंडिया आणि भारत परस्परांना भेटले आणि एकमेकांच्या समस्या परस्परांहून फारशा वेगळ्या नाहीत, हे त्यांना समजून घेता आले. भारत आणि इंडिया यांना...
    July 10, 04:35 PM
  • लोकांना ठेचून मारण्यापासून ते मंत्रोच्चारानं पीक चांगलं येतं, याचं अप्रत्यक्ष समर्थन होण्यापर्यंतचे प्रकार २०१४ पूर्वी बघायला वा ऐकायला मिळत नसत. आज ते घडत आहेत. उघड घडत आहेत. वारंवार घडत आहेत. ...कारण भौतिक प्रगती करणारा, पण विषमता असणारा, हिंसा व विद्वेषानं भारलेलं नि:सत्त्व व निकृष्ट समाजमन असलेला, बहुसंख्याकांचं वर्चस्व असणारा समाज हेतुत: पद्धतशीरपणे निर्माण केला जात आहे. राणा अयुब या आहेत महिला पत्रकार आणि स्वाती चतुर्वेदी या आहेत काँग्रेसच्या प्रवक्त्या. या दोन्ही स्त्रियांना...
    July 10, 08:52 AM
  • गेल्या काही वर्षांतील धोरणात्मक बदलांनी देशाच्या अर्थव्यवस्थेत होत असलेले बदल चांगले की वाईट, याचा देशांतर्गत संभ्रम संपत नसताना परकीय गुंतवणूकदारांना हे बदल संधी का वाटतात? देशाचे मॅक्रो इकॉनॉमिक चांगले असताना त्याचे परिणाम दिसण्यास वेळ लागतो आहे, म्हणजे हे बदल वाईट आहेत, असे म्हणायचे का? की ते स्वीकारणे, यातच आपले आणि आपल्या देशाचे हित आहे ? नीती आयोगाचे उपाध्यक्ष राजीव कुमार यांनी गेल्या आठवड्यात देशातील सध्याच्या आर्थिक परिस्थितीवर भाष्य केले आहे. भारताची आर्थिक स्थिती फार...
    July 9, 08:38 AM
 
जाहिरात

RECOMMENDED