आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा

लता दीदींच्या गाण्यांचे किस्से:'तस्वीर तेरी दिल में...' च्या रेकॉर्डिंग दरम्यान झाला होता मोहम्मद रफींसोबत वाद, 4 वर्षे होता अबोला

3 महिन्यांपूर्वी
  • कॉपी लिंक

आपल्या मधुर आवाजाने लता मंगेशकर यांनी हजाराहून अधिक चित्रपटांमध्ये गाणी गायली आहेत. गेली 8 दशके गायनाला वाहून घेतलेल्या लताजींनी वयाच्या अवघ्या 13 व्या वर्षी गायनाला सुरुवात केली. त्यांच्या कारकिर्दीतील बहुतांश गाणी सदाबहार आहेत. आज जाणून घेऊया त्यांची काही निवडक गाणी आणि त्यांच्याशी संबंधित काही न ऐकलेले किस्से -

तस्वीर तेरे दिल में...

1961 च्या माया चित्रपटातील तेरी दिल में या गाण्याच्या दरम्यान स्टुडिओमध्ये, लता आणि रफी साहब यांच्यात गायकांच्या रॉयल्टीवरून वाद झाला आणि दोघांनी एकत्र काम न करण्याचा निर्णय घेतला. लता मंगेशकर यांनी इंडस्ट्रीतील सर्व गायकांचा आवाज उठवला आणि त्यांच्यासाठी रॉयल्टीची मागणी केली. सर्व गायकांनी बैठक घेतली पण रफी साहेब हे लता आणि रॉयल्टी मागणाऱ्या सर्व गायकांच्या विचाराच्या विरोधात होते. रफी साहेबांनी लतादीदींना सांगितले की मी यापुढे त्यांच्यासोबत गाणे गाणार नाही. इंडस्ट्रीत नवोदित लतादीदींनी प्रतिक्रिया देताना म्हटले, तुम्ही काय माझ्यासोबत गाणं गाणार नाही, मी स्वतः तुमच्यासोबत गाणं कधीच गाणार नाही. या दोघांनी जवळपास 4 वर्षे एकत्र गाणे किंवा एकही स्टेज शेअर केला नाही.

दिल पुकारे आ रे आ...

लता मंगेशकर आणि मोहम्मद रफी यांनी 1967 मध्ये प्रदर्शित झालेल्या ज्वेल थीफ चित्रपटातील दिल पुकारे आ रे आ रे या गाण्याला त्यांचा मधुर आवाज दिला. मोहम्मद रफी आणि लताजी यांच्यातील चार वर्षांचा वाद मिटवण्याचे श्रेय या गाण्याला देणे चुकीचे ठरणार नाही. 1967 मध्ये संगीतकार जयकिशन यांच्या सांगण्यावरून रफी साहेबांनी लतादीदींना पत्र लिहून माफी मागितली होती. 1967 मध्ये आरडी बर्मन यांनी आयोजित केलेल्या एका समारंभात दोघांनी त्याच वर्षी रिलीज झालेल्या ज्वेल थीफ चित्रपटातील हे गाणे गायले आणि भांडण संपवले.

ये कौन आया रे करके सोलह सिंगार….

लता मंगेशकर यांनी 'जिद्दी' चित्रपटात पहिल्यांदा किशोर कुमार यांच्या सोबत ये कौन आया रे हे गाणे गायले. या गाण्याच्या रेकॉर्डिंगदरम्यानच लता आणि किशोर यांची पहिली भेट झाली होती. करिअरच्या सुरुवातीला लता दी लोकल ट्रेन पकडून स्टुडिओत जायच्या. एके दिवशी महालक्ष्मी स्टेशनवर कुर्ता पायजमा घातलेला आणि काठी घेऊन एक माणूस त्यांच्या डब्यात चढला. ती व्यक्ती लताजींना ओळखीची वाटत होती, पण त्यांचे विचार स्पष्ट नव्हते. लोकलमधून उतरून त्यांनी जेव्हा टांगा घेतला, तेव्हा तो माणूसही टांग्याच्या मागे येू लागला.

लता जी घाबरल्या आणि वेगाने स्टुडिओत पोहोचल्या, येथेही ही व्यक्त मागे येत होती. स्टूडियोमध्ये पोहोचून त्यांनी संगीतकार खेमचंद्र यांच्याकडे जाऊन म्हटले, ही व्यक्ती कोण आहे, माझ्या मागे येत आहे. खेमचंद्र यांनी मागे वळून पाहिलं आणि हसायला लागले आणि म्हणाला, हा अशोक कुमारचा भाऊ किशोर कुमार आहे. पार्श्वगायक म्हणून किशोर दा यांचा हा पहिला चित्रपट होता, ज्यात त्यांनी देव आनंद यांना आवाज दिला होता. अशा प्रकारे संगीतविश्वातील दोन मोठे तारे पहिल्यांदाच भेटले.

प्यार किया तो डरना…

1960 चा चित्रपट मुगल-ए-आजममध्ये लताजींनी अनारकली बनलेल्या मधुबाला यांना आवाज दिला होता. म्यूझिक डायरेक्टर नौशाद यांनी 150 गाणे रिजेक्ट केल्यानंतर प्यार किया तो डरना क्या गाणे सिलेक्ट केले होते. या गाण्यात जो स्वर नौशाद साहेबांना हवा होता, तो स्टूडियामध्ये नव्हता. अशा वेळी त्यांनी लता जींना बाथरुममध्ये हे गाणे रेकॉर्ड करायला लावले होते. त्यावेळी 10-15 लाखांमध्ये पूर्ण चित्रपट बनत होता, मात्र या गाण्यासाठी पूर्ण 10 लाख रुपये खर्च आला होता. मधुबाला यांना लताजींचा आवाज एवढा आवडत होता की, त्यांनी चित्रपटांमध्ये काम करण्याची अट ठेवली होती की, त्यांना लता जींचच आवाज देतील.

आएगा, आने वाला...

हे गाणे लताजींच्या कारकिर्दीतील सुरुवातीच्या हिट गाण्यांपैकी एक आहे. त्या काळात रेकॉर्डिंग स्टुडिओ नव्हता, त्यामुळे गायक कोणत्याही रिकाम्या जागेत गाणी रेकॉर्ड करत असत. 1948-49 च्या सुमारास लता बॉम्बे टॉकीजमध्ये महल चित्रपटातील आने वाला आएगा हे गाणे रेकॉर्ड करत होत्या. तिथे अभिनेत्री नर्गिस आणि जद्दनबाई त्यांच्या लाहोर चित्रपटाचे शूटिंग करत होते.

गाणे लक्षपूर्वक ऐकून जद्दनबाईंनी त्यांना हाक मारली आणि म्हणाल्या, ये बेटा, तुझे नाव काय आहे. जी लता, त्यांनी उत्तर दिले. जद्दनबाई पुढे कौतुक करत म्हणाल्या, माशाअल्ला, न बोलता काय बोललात. ज्योतीशिवाय दिवे कसे जळतात? ऐकल्याशिवाय आनंद वाटतो. प्रत्येकाकडे असे वक्तृत्व नसते, तुम्ही एक दिवस खूप नाव कमवला. खरंच जद्दनबाईंचे म्हणणे खरे ठरले.

ऐ मेरे वतन के लोगों……

लता मंगेशकर यांनी 27 जानेवारी 1963 रोजी भारत-चीन युद्धातील हुतात्म्यांच्या स्मरणार्थ पहिल्यांदा ए मेरे वतन के लोगों हे गाणे गायले होते. दिल्लीतील नॅशनल स्टेडियममध्ये तत्कालीन पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू देखील उपस्थित होते, ज्यांच्या डोळ्यात हे गाणे ऐकून अश्रू होते. सी रामचंद्र यांनी संगीतबद्ध केलेले हे गाणे कवी प्रदीप यांनी लिहिले आहे. जेव्हा लताजींनी लाल किल्ल्यावर गाणे गायले तेव्हा पं. नेहरूंनी चित्रपट निर्माते मेहबूब यांना सांगितले की त्यांना गायकाला भेटायचे आहे. गर्दीत शोधत मेहबूब लतादीदींपर्यंत पोहोचले आणि दीदींना पं.नेहरूंकडे घेऊन गेले. लताजींना पाहून पं.नेहरू हात जोडून खुर्चीवरून उभे राहिले आणि त्यांनी लताजींचे खूप कौतुक केले.

सत्यम शिवम सुंदरम…

1978 मध्ये आलेल्या सत्यम शिवम सुंदरम या चित्रपटाचा टायटल ट्रॅक लताजींनी गायला होता. दिग्दर्शक राज कपूर यांच्याशी झालेल्या वादानंतर लताजींनी गाणे गाण्यास नकार दिला. राज साहेबांनी लताजींना खूप समजावलं, पण त्या तयार झाल्या नाहीत. त्यानंतर राज कपूर यांनी चित्रपटाचे गीतकार पं. नरेंद्र शर्मा यांच्याशी चर्चा केली, ज्यांना लताजी पापा म्हणत असत. पं नरेंद्र शर्मा यांच्या सांगण्यावरून लताजींनी म्हटले की, मी स्टुडिओत येते. त्या स्टुडिओत गेल्या. संगीतकाराने त्यांना सत्यम शिवम सुंदरम... हे गाणे दोन वेळा सांगितले. या गाण्यात आलाप असूनही, एका टेकमध्ये 6-7 मिनिटांचे गाणे रेकॉर्ड करून लताजी परत आल्या. हा किस्सा लता मंगेशकर यांच्या बहीण मीना मंगेशकर-खडीकर यांच्या 'दीदी और मैं' या पुस्तकात आहे. राज कपूर यांची मुलगी रितू नंदा हिने त्यांच्या पुस्तकात खुलासा केला होता की राज कपूर यांनी हा चित्रपट लताजींपासून प्रेरित होऊन लिहिला होता आणि त्यांना या चित्रपटात लताजींना कास्ट करायचे होते.

मोहे भूल गए सांवरिया

बैजू बावरा चित्रपटातील मोहे भूल गए सावरिया हे गाणे लता मंगेशकर यांनी गायले होते. या गाण्याचे रेकॉर्डिंग सुरू होताच काही ओळींनंतर लताजींचा आवाज येणे बंद झाले. रेकॉर्डिंग स्टुडिओ तंत्रज्ञांनी त्यांची यंत्रे तपासण्यास सुरुवात केली, परंतु त्यांच्यामध्ये काहीही चूक नव्हती. जेव्हा प्रसिद्ध संगीतकार नौशाद साहब स्टुडिओमध्ये पोहोचले तेव्हा त्यांनी लताजींच्या डोळ्यात अश्रू असल्याचे पाहिले. या गाण्याचे बोल ऐकून लताजी भावूक झाल्या होत्या. कित्येक मिनिटे नॉर्मल होण्याचा प्रयत्न केल्यानंतर लताजींना हे गाणे रेकॉर्ड करता आले.

लागी नाही छूटे…

सलील चौधरी यांनी संगीतबद्ध केलेले, हे गाणे 1957 च्या मुसाफिर चित्रपटातील होते, लता मंगेशकर आणि दिलीप कुमार यांनी आवाज दिला होता. लतादीदींना कल्पनाही नव्हती की त्या त्यांच्यासोबत गाणे म्हणतील. दिलीप साहेबांनी खूप सराव केला पण रेकॉर्डिंग स्टुडिओत माईक हातात घेताच ते घाबरले. भीतीचे कारण म्हणजे लताजींसारख्या महान गायिकेसोबत गाणे. दिलीप कुमार नीट गाऊ शकत नसल्यामुळे सलील चौधरीने त्यांना ब्रँडी प्यायला लावली आणि त्यांचे रेकॉर्डिंग करून घेतले. या रेकॉर्डिंगनंतर लताजी आणि दिलीप साहब यांच्या नात्यात काही कटुता आल्याचे सांगितले जाते. लतादीदी त्यांना भाऊ मानून राखी बांधत असत, पण तेव्हापासून जवळपास 13 वर्षे दोघांमधील संभाषण केवळ कामापुरते राहिले. या फरकाचे कारण दिलीप साहेबांची टिप्पणी होती, ज्यात ते म्हणाले होते, मराठीची उर्दू ही वरण-भातासारखी आहे. याचा लताजींना खूप राग आला होता.

सुनो कहो, कुछ हुआ क्या…..

1974 मध्ये आलेल्या आपकी कसम या चित्रपटातील सुनो कहो, कुछ हुआ क्या हे गाणे लता मंगेशकर आणि किशोर कुमार यांनी गायले होते. किशोर कुमार यांना नेहमी विनोद करण्याची सवय होती, पण या सवयीमुळे लतादीदींनी त्यांच्यासोबत रेकॉर्डिंग करण्यास नकार दिला. लताजी म्हणाल्या की ते विनोद सांगतात आणि हसून हसून आवाज थकतो. पण, एक वेळ अशी आली की दोघांना एकत्र गाणं भाग होतं.

लताजी येताच किशोर दा यांना त्यांना थांबवून किच्चा सांगायचा प्रयत्न केला. लताजी म्हणाल्या, आधी गाऊ द्या, मग उत्तर मिळाले की हा किस्सा गाण्याशी संबंधित आहे. अशी कल्पना करा की तुम्ही एका घराच्या कमोडवर बसला आहात आणि मी दुसऱ्या कमोडवर आणि आपण हे गाणे गात आहोत. साहजिकच हा जोक ऐकून सगळेच बराच वेळ हसत होते.

बातम्या आणखी आहेत...