आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा

क्वॉडमुळे ड्रॅगन त्रस्त का?:चारही देशांशी सीमा वाद, भारत-जपान आणि ऑस्ट्रेलियावर दबाव निर्माण करण्याचा प्रयत्न

एका महिन्यापूर्वी
  • कॉपी लिंक

मंगळवारी जपानची राजधानी टोकियो येथे क्वाड देशांच्या राष्ट्रप्रमुखांची बैठक झाली. भारताशिवाय अमेरिका, जपान आणि ऑस्ट्रेलियाचा या संघात समावेश आहे. या बैठकीत कोरोना महामारी, रशिया-युक्रेन युद्ध याशिवाय इंडो-पॅसिफिक क्षेत्रात चीनचे वर्चस्व संपवण्यावरही चर्चा झाली. सर्वात जास्त फोकस तर चीनची दादागिरी संपवण्यावरच राहिला.

क्वाडमुळे चीन खूप त्रस्त राहतो. या गटात समाविष्ट असलेल्या सर्व देशांचे चीनशी कोणत्या ना कोणत्या मुद्द्यावरून शत्रुत्व आहे. जेव्हा क्वाड बनवण्यात आले, तेव्हाच चीनने म्हटले होते की, थेट चीनला लक्ष्य करण्यासाठी क्वाड बनवण्यात आले आहे. अमेरिकेने यावर म्हटले होते की क्वाडच्या निशाण्यावर कोणताही देश नाही.

क्वॉडची स्थापना कशी झाली?
2007 मध्ये जपानने क्वाड बनवण्यासाठी पुढाकार घेतला. चीन आणि रशियाने त्याला विरोध केला. ही कल्पना 10 वर्षे रखडली. ते 2017 मध्ये पुन्हा सक्रिय झाली. सागरी मार्गांना कोमत्याही प्रभावातून किंवा चीनच्या दबावापासून मुक्त करणे हा या गटाचा उद्देश आहे. इंडो-पॅसिफिकचे सर्व व्यापारी मार्ग ताब्यात घेतल्यानंतर चीनला तेथून निघणाऱ्या जहाजांकडून शुल्क वसूल करायचे आहे.

चीनचे क्वाड देशांशी काय वैर आहे आणि चीन या गटाला सतत विरोध का करत आहे? चला समजून घेऊया…

भारत-चीन
लडाखवरून भारत आणि चीनमध्ये वाद सुरूच आहे. मे 2020 मध्ये लडाखला चर्चेसाठी गेलेल्या आमच्या लष्करी तुकडीवर चिनी सैनिकांनी धोक्याने हल्ला केला. यामध्ये भारताच्या कमांडिंग ऑफिसरसह 20 जवान शहीद झाले. गलवान व्हॅलीमध्ये 3 तास चकमक चालली. या चकमकीत 40 हून अधिक चिनी सैनिकही मारले गेल्याचे अमेरिकन मीडियाच्या वृत्तात म्हटले आहे.

तसे, भारत-चीनमध्ये केवळ लडाखमध्येच नाही तर अरुणाचल प्रदेशातही सीमेवरून वाद सुरू आहे. चीन भारताच्या हजारो किलोमीटर क्षेत्रावर दावा करतो, तेव्हापासून भारत आणि चीनमध्ये संघर्ष सुरू आहे. या दोन देशांच्या सीमेवर वेळोवेळी संघर्षाच्या बातम्या येत असतात.

ऑस्ट्रेलिया आणि चीन
चीन आणि ऑस्ट्रेलियामध्ये अनेक मुद्द्यांवरून वाद निर्माण झाला आहे. हे 3 मोठे वाद आहेत, ज्यामुळे दोन्ही देशांमध्ये संघर्षाची परिस्थिती कायम आहे:-

अमेरिकेपासून ऑस्ट्रेलिया आणि जपानपासून ते आफ्रिकेतील सागरी भागापर्यंत अनेक देश ड्रॅगनच्या कारवायांमुळे हैराण झाले आहेत. दरम्यान, चीन आपल्या देशाची हेरगिरी करत असून ऑस्ट्रेलियाच्या पश्चिम किनारपट्टीवर लक्ष ठेवत असल्याचा दावा ऑस्ट्रेलियाने केला आहे.

नोव्हेंबरमध्येही या दोन देशांमधील तणाव वाढला होता. त्यानंतर ऑस्ट्रेलियाने युनायटेड स्टेट्स आणि युनायटेड किंग्डम यांच्याशी अणुऊर्जेवर चालणाऱ्या पाणबुड्या घेण्याचा करार जाहीर केला.

चीनने अलीकडेच सोलोमन बेटांसोबत सुरक्षा करार केला आहे. या बेटावर चीनने संपूर्ण नियोजनाखाली लष्करी तळ बांधला आहे. या कराराला ऑस्ट्रेलियाचा विरोध आहे.

जपान-चीन
चीन आणि जपानचे वैर फार जुने आहे. दुसर्‍या महायुद्धात ते अधिक वाढले. सध्या दोन्ही देशांमध्ये तणावाचे वातावरण आहे. तणाव एका बेटाचा आहे. हे सेनकाकू बेट आहे, जे जपानच्या दक्षिणेला प्रशांत महासागरात आहे. जपानने त्याचे नाव सेनकाकू ठेवले आहे आणि चीनचे दियायू नाव दिले आहे. सध्या हे बेट जपानकडे आहे, मात्र चीन त्यावर आपला हक्क सांगत आहे.

अमेरिका आणि चीन
तैवानच्या सीमेवर चीन सातत्याने घुसखोरीचा प्रयत्न करत आहे. त्यामुळे अमेरिका आणि चीनमध्ये तणावाचे वातावरण आहे. अमेरिकेचे अध्यक्ष जो बायडेन यांनी नुकत्याच झालेल्या बैठकीत तैवानवर चीनने हल्ला केल्यास अमेरिका लष्करी कारवाई करेल, असे सांगितले. चीन तैवान सीमेवर घुसखोरी करून धोका पत्करत असल्याचे त्यांनी म्हटले होते. यावर चीनने प्रत्युत्तर देत म्हटले - आम्ही आमच्या राष्ट्रीय हितांचे रक्षण करण्यास तयार आहोत.

तसे पाहता चीन आणि अमेरिकेमध्ये व्यापार, तंत्रज्ञान चोरी आणि दक्षिण चीन समुद्र यासह सर्व मुद्द्यांवर वाद आहे. डोनाल्ड ट्रम्प चीनला अमेरिकेचा सर्वात मोठा शत्रू म्हणायचे. आता आशिया खंडात भारताला सोबत घेऊन चीनचा मुकाबला करण्यासाठी बायडेन यांनी अनेक मोठी पावले उचलली आहेत.

बातम्या आणखी आहेत...