आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा
  • Marathi News
  • International
  • Heat Kills Hundreds Of Workers In Qatar; Many Of Them Worked On World Cup Stadiums And Other Constructions

सुधारणा:कतारमध्ये उष्णतेने शेकडो कामगारांचा मृत्यू; यातील अनेकांनी विश्वचषकातील स्टेडियम आणि इतर बांधकामांमध्ये काम केले

काठमांडूएका महिन्यापूर्वी
  • कॉपी लिंक

खाडी देशात कतारला २०२२च्या विश्वचषक फुटबॉल स्पर्धेच्या यजमानपदाचा अधिकार मिळाल्यानंतर नेपाळच्या सुरेंद्र तमांगने तेथे जाण्याचा विचार केला. दोहामधील स्टेडियम आणि इतर पायाभूत सुविधा प्रकल्पांसाठी कतार नेपाळी मजुरांची भरती करत असल्याचे त्यांनी ऐकले होते. २०१५ मध्ये त्याला रिक्रुटमेंट एजन्सीमार्फत नोकरी मिळाली. वर्ल्डकपपर्यंत काम करेन, असे त्याचे स्वप्न होते. अंतिम सामना पाहून आपल्या देशात परतणार आहे; परंतु ऑक्टोबर २०२१ मध्ये, त्याला गूढ आणि गंभीर आजाराने नेपाळला पाठवण्यात आले. काठमांडू येथील रुग्णालयातील डॉक्टरांनी सांगितले की, कडक उन्हात बराच वेळ काम केल्यामुळे त्याच्या दोन्ही मूत्रपिंडांनी प्रतिसाद दिला आहे. तमांग व्यतिरिक्त मोठ्या प्रमाणात कामगार उष्णतेचे बळी ठरले आहेत. शेकडो लोकांचा मृत्यू झाला आहे.

कतारने आउटडोअर एअर कंडिशनिंग, स्टेडियम आणि इतर बांधकामांवर १६ लाख कोटी रुपये खर्च केले आहेत जे मागे घेता येण्याजोग्या छप्परांसह भविष्यातील तंत्रज्ञान दृश्ये देतात. तथापि, या खेळांमध्ये आशिया, युरोप आणि उत्तर अमेरिकेतील उष्णतेचे पूर्वीचे चित्र देखील दिसून येते. यंदाचा विश्वचषक या प्रदेशातील उष्णतेपासून खेळाडू आणि प्रेक्षकांचे संरक्षण करण्यासाठी नेहमीपेक्षा पाच महिने उशिरा २० नोव्हेंबरपासून सुरू होत आहे. विश्वचषकाच्या तयारीला दहा वर्षांहून अधिक काळ लोटला आहे.

कतारच्या २० दशलक्ष परदेशी कामगारांपैकी दोन तृतीयांशहून अधिक भारत, नेपाळ आणि बांगलादेशमधील आहेत. यातील हजारो कामगारांना गेल्या दहा वर्षांत उष्णतेमुळे आणि कामाच्या कठीण परिस्थितीमुळे जीव गमवावा लागला आहे. तथापि, सध्याच्या कतारमधील कामगारांना अतिउष्णतेच्या प्रभावापासून संरक्षण मिळू शकते. दहा वर्षांपूर्वी अशी परिस्थिती नव्हती. विश्वचषकाच्या निमित्ताने कामगारांच्या सेवा, शर्तींशी संबंधित कायदे, नियमांमध्ये आमूलाग्र बदल करण्यात आले आहेत. यामुळे कतारला हवामान बदलाच्या पार्श्वभूमीवर उष्णता संरक्षणाची अधिक चांगली समज निर्माण करण्यात जगात अग्रगण्य बनवले आहे.

२०१५ मध्ये, सुरेंद्र तमांग यांना दोहा येथील एका आलिशान निवासी आणि मनोरंजन संकुलात पहिली नोकरी मिळाली. कतारमध्ये मे ते सप्टेंबर पर्यंत गरम असते. उष्णतेसह आर्द्रतेचे मिश्रण घातक ठरते. २०१८ मध्ये, कतारमध्ये सकाळी ११.३० ते दुपारी ३ पर्यंत बाहेरच्या कामावर बंदी घालण्यात आली होती. तमांग व इतर कामगार पहाटे चार वाजता कामाला लागायचे; परंतु पहाटेच्या वेळेस, आर्द्रता ७०% पेक्षा जास्त होती. तमांगची प्रकृती दिवसेंदिवस ढासळू लागली. ३१ वर्षीय तमांगची प्रकृती खालावल्याने त्याला नेपाळला परत पाठवण्यात आले. जून २०२२ मध्ये, दक्षिण नेपाळमधील नागरेन गावातील २२ वर्षीय इंद्रजित मंडल यांनी एका रिक्रुटिंग एजंटला $१,२०० इतके पैसे देऊन नोकरी मिळवली. इंद्रजित सांगतात, कतारहून परतलेले अनेक लोक किडनी आणि हृदयाच्या आजारांनी ग्रस्त असल्याचे आढळून आले आहे. तरीही मी त्याकडे दुर्लक्ष केले. कतारमधील स्थलांतरित कामगारांच्या मृत्यूचे प्रमुख कारण हृदयरोग आहे.

कतारमध्ये २०२० मध्ये ३७५० बांधकाम प्रकल्प पूर्ण झाले. दोहामध्ये सर्वत्र नवीन इमारती दिसतात. २००८ मध्ये कतार नॅशनल व्हिजन २०३० लाँच झाल्यापासून, गॅस समृद्ध देशाला व्यवसाय आणि वाहतुकीचे प्रमुख केंद्र बनवण्याची मोहीम सुरूच आहे. खासगी बांधकाम प्रकल्पांमध्ये सर्वाधिक शोषण होते. विश्वचषकाशी संबंधित काही बांधकाम स्थळांवर कायदा, नियमानुसार काम केले जाते. बाकी साइटवर तसे नाही. एका नेपाळी आरोग्य, सुरक्षा पर्यवेक्षकाने सांगितले की, परिस्थिती सुधारत आहे; तरीही जीव वाचवण्यासाठी पुरेसे नाही.

उष्णतेमुळे किडनीचे आजार अधिक कार्डिओलॉजीमध्ये प्रकाशित २०१९ च्या अभ्यासात २००९ ते २०१७ दरम्यान कतारमध्ये १,३०० नेपाळी मजुरांच्या मृत्यूचे विश्लेषण केले गेले. हृदयविकाराच्या झटक्याने मृत्यू होण्याचे प्रमाण हिवाळ्यात २२ % आणि उन्हाळ्यात ५८ % होते. अभ्यासाच्या लेखकांनी निष्कर्ष काढला की कामाच्या ठिकाणी उष्णतेमुळे २०० मृत्यू झाले. काठमांडूमध्ये नॅशनल किडनी सेंटर चालवणारे डॉ. ऋषी कुमार काफले म्हणतात, त्यांच्या येथे येणाऱ्या रुग्णांपैकी १०% तरुण आहेत, जे आखाती देशांतून परतले आहेत. ते म्हणतात, पाण्याची कमतरता, चुकीचा आहार, ताणतणाव आणि वेदनाशामक औषधांचा अतिरेक यामुळे किडनीवर परिणाम होतो. पण, मुख्य कारण खूप उष्णता आहे.

६५०० हून अधिक कामगार मरण पावले २०११ मध्ये, कतारने विश्वचषक स्टेडियमचे बांधकाम सुरू केल्यानंतर तीन वर्षांनी आंतरराष्ट्रीय ट्रेड युनियन कॉन्फेडरेशनने चेतावनी दिली की, कतारच्या शोषणकारी कामगार धोरणांमुळे पहिला सामना सुरू होण्यापूर्वी सुमारे ४,००० परदेशी कामगार मारले जातील. अ‍ॅम्नेस्टी इंटरनॅशनल, ह्युमन राइट्स वॉचने कतारमध्ये कामाचे मोठे तास, आरोग्य आणि सुरक्षेच्या नियमांकडे दुर्लक्ष, वेतन न देणे यासारख्या मुद्द्यांकडे लक्ष वेधले होते. गार्डियन वृत्तपत्राने केलेल्या चौकशीत, विश्वचषक आयोजित केल्यानंतर ६५०० हून अधिक कामगारांचा मृत्यू झाला होता.

बातम्या आणखी आहेत...