आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

Install App

अमेरिका:अमेरिकेत घरबसल्या कमाईचे आमीष दाखवणाऱ्या कंपन्यांचे जाळे, 99% लोकांचे झाले नुकसान

एबी वेसोलिस, एलियाना डॉक्टरमैन3 महिन्यांपूर्वी
  • कॉपी लिंक
एका कंपनीच्या विक्रेत्यांची गर्दी. (फाइल फोटो)
  • महामारीमुळे व्यापारातील मंदीचा घेतला फायदा, सोशल मीडियाच्या पोस्टमधून बेरोजगारांना आकर्षित केले

कोरोना विषाणू महामारीमध्ये अमेरिकेत मल्टिलेव्हल मार्केटिंग कंपन्यांचा (एमएलएम) व्यवसाय चमकत आहे. ते नवीन गुंतवणूकदारांना अवाढव्य पैसे कमवण्याचे आमिष दाखवतात. घरी बसून श्रीमंत बनवण्याचे आश्वासन दिले आहे. तथापि, खरोखर असे नाही. ग्राहक जागृती संस्थेच्या संशोधनानुसार, या कंपन्यांच्या कामात भाग घेणाऱ्या ९९% लोकांना त्रास सहन करावा लागला आहे. आजकाल विषाणूपासून बचावासाठी दावा करणाऱ्या कंपन्यांच्या माध्यमातून तेल आणि पूरक विक्री केली जात आहे.

श्रीमंत करण्याचे वचन दिले. तथापि, खरोखर असे नाही. ग्राहक जागृती संस्थेच्या संशोधनानुसार या कंपन्यांच्या कामात भाग घेणाऱ्या ९९% लोकांना त्रास सहन करावा लागला आहे. आजकाल व्हायरसपासून बचावासाठी दावा करणाऱ्या कंपन्यांच्या माध्यमातून तेल आणि पूरक विक्री केली जात आहे.

यूएस ट्रेड एजन्सीच्या फेडरल ट्रेड कमिशनने (एफटीसी) १६ एमएलएमला इशारा पत्रे पाठविली आहेत. त्यांच्या उत्पादनातून कोरोना विषाणूचा बचाव होऊ शकतो आणि गुंतवणुकीतून कमाई होत असल्याचा दावा करू नका, असे म्हटले आहे. या कंपन्या बऱ्याच दिवसांपासून कार्यरत आहेत. त्यांचा व्यवसाय मंडईंमध्ये अधिक चालतो. एफटीसीने २.६३ लाख कोटींच्या उद्योगाविरुद्ध काही पावले उचलली आहेत. गेल्या ४१ वर्षांत एफटीसीने ३० एमएलएम विरुद्ध न्यायालयात खटले दाखल केले आहेत. २८ प्रकरणांमध्ये या पिरॅमिड कंपन्या असल्याच्या एजन्सीच्या युक्तिवादाला कोर्टाने मान्य केले. खटल्याचा तोडगा काढण्यासाठी सेटलमेंटचा भाग म्हणून किंवा व्यवसाय बदलल्यामुळे कंपन्यांनी भारी दंड भरला. एमएलएम बेकायदेशीर नाहीत; परंतु त्यामध्ये गुंतवणूक करणे धोकादायक आहे.

यूएस ट्रेड एजन्सीच्या फेडरल ट्रेड कमिशनने (एफटीसी) १६ एमएलएमला इशारा पत्रे पाठविली आहेत. त्यांच्या उत्पादनातून कोरोना विषाणूचा बचाव होऊ शकतो आणि गुंतवणुकीतून कमाई होत असल्याचा दावा करू नका, असे म्हटले आहे. या कंपन्या बऱ्याच दिवसांपासून कार्यरत आहेत. त्यांचा व्यवसाय मंडईंमध्ये अधिक चालतो. एफटीसीने २.६३ लाख कोटींच्या उद्योगाविरुद्ध काही पावले उचलली आहेत. गेल्या ४१ वर्षांत एफटीसीने ३० एमएलएम विरुद्ध न्यायालयात खटले दाखल केले आहेत. २८ प्रकरणांमध्ये या पिरॅमिड कंपन्या असल्याच्या एजन्सीच्या युक्तिवादाला कोर्टाने मान्य केले. खटल्याचा तोडगा काढण्यासाठी सेटलमेंटचा भाग म्हणून किंवा व्यवसाय बदलल्यामुळे कंपन्यांनी भारी दंड भरला. एमएलएम बेकायदेशीर नाहीत; परंतु त्यामध्ये गुंतवणूक करणे धोकादायक आहे.

जुन्या काळाच्या एमएलएम कंपन्यांचा व्यवसाय घरोघरी चालला. आता कंपन्यांचे वितरक जगभरातील लाखो लोकांना फेसबुक, इंस्टाग्राम आणि इतर सोशल नेटवर्क्सवर भरती करू शकतात. आजकाल कोट्यवधी लोक बेरोजगार आहेत. कंपन्यांचे प्रतिनिधित्व करणारे व्यापार गट - जूनमध्ये झालेल्या डायरेक्ट सेलिंग असोसिएशन (डीएसए) च्या सर्वेक्षणानुसार, ५१ कंपन्यातील ५१ % कंपन्यांचे म्हणणे आहे की त्यांच्या व्यवसायात साथीच्या आजाराचा चांगला परिणाम झाला आहे. एमएलएम वितरकांपैकी ७४% महिला आणि २० % हिस्पॅनिक वंशाचे लोक आहेत. समीक्षक म्हणतात, उद्योग दुर्बल घटकांना पद्धतशीरपणे लक्ष्य करतो.

बरेच एमएलएम विक्रेत्यांसाठी हानिकारक आहेत. कंपनीच्या उत्पन्नाच्या कागदपत्रांनुसार, यंग लिव्हिंगच्या यूएस-आधारित वितरकांपैकी ८९% यांनी २०१८ मध्ये सरासरी ४ डॉलर (सुमारे ३०० रुपये) कमाई केली. स्किन केअर कंपनी रोडान +फील्ड्सच्या ६७.१% विक्रेत्यांची २०१९मध्ये वार्षिक कमाई २२७ डॉलर (१७००० रु.) होती. २०१८ मध्ये कलर स्ट्रीट कंपनीच्या अर्ध्याहून अधिक विक्रेत्यांना सरासरी ८०० रुपये मासिक नफा झाला.

अलिकडच्या वर्षांत कंपन्यांविरूद्ध तक्रारी वाढल्या आहेत. एम्वे कंपनीविरूद्ध तक्रारी २०१४ ते २०१८ दरम्यान १५ वरून ३६ पर्यंत वाढल्या आहेत. कंपनीचे सह-संस्थापक अमेरिकेचे शिक्षणमंत्री बेट्सी देव्होस यांचे सासरे आहेत.

मार्केटिंग कंपन्या अशाप्रकारे काम करतात

> एमएलएम कंपन्या लोकांना त्यांची उत्पादने आणि सेवा विक्रीसाठी ठेवत नाहीत. ती वितरक बनवते. > कंपन्यांनी सोशल मीडिया पोस्टवर काम करण्याचे वचन दिले आहे; परंतु पैसे मिळवण्याची कोणतीही शाश्वती नाही. > जे गुंतवणूकदार पैसे गुंतवतात, वितरक इतरांची नेमणूक करतात आणि त्यांच्या विक्रीच्या आधारे कमिशन, बोनस मिळवतात. ते यासाठी त्यांचे नातेवाईक आणि मित्र तयार करतात. > मोठ्या संख्येने नियोजित वितरक गुंतवणूक करतात; परंतु उत्पादन विकत नाहीत. लोक कर्जबाजारी झाल्याची अनेक प्रकरणे समोर आली आहेत.

> फिटनेस सेवा देणाऱ्या कंपन्या प्रशिक्षक बनवतात.

सर्वाधिकार सुरक्षित 

टाइम मॅग्जीनमधून अनुवादित आणि Time Inc.च्या परवानगीनेे प्रकाशित. पूर्वपरवानगीशिवाय कोणत्याही भाषेत पूर्ण वा आंशिक रूपात प्रकाशित करणे प्रतिबंधित आहे. टाइम मॅग्जीन आणि टाइम मॅग्जीन लोगो Time Inc. चा रजिस्टर्ड ट्रेडमार्क आहे. याचा उपयोग परवानगीने केला आहे.