आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा

पाकिस्तानमध्ये औषधांचा तुटवडा:तिजोरी रिकामी झाल्याने भारतातून आयातही थांबली, जीवरक्षक औषधेही उपलब्ध नाहीत

एका महिन्यापूर्वी
  • कॉपी लिंक

पाकिस्तानमध्ये जीवरक्षक औषधांचा प्रचंड तुटवडा निर्माण झाला आहे. मधुमेही रुग्णांना इन्सुलिन मिळणेही कठीण झाले आहे. वास्तविक, सरकारच्या तिजोरीत फक्त 6.7 अब्ज डॉलर्स आहेत आणि ते देखील खर्च करू शकत नाहीत. कारण, इतर देशांनी हे पैसे हमी ठेवींच्या रूपात कमावले आहेत. यामुळेच भारतासह इतर देशांतून कच्चा माल किंवा तयार औषध खरेदी केले जात नाही.

देशात उपलब्ध असलेल्या औषधांचा एक प्रकारे काळाबाजार केला जात आहे. 40 रुपयांची टॅबलेट पट्टी आता दुप्पट दराने विकली जात आहे. फार्मा क्षेत्राचे म्हणणे आहे की, जर औषधांची आयात लवकर सुरू झाली नाही तर परिस्थिती खूप धोकादायक असू शकते.

काळाबाजारामुळे परिस्थिती बिघडली
'डेली एक्सप्रेस'च्या वृत्तानुसार, औषध कंपन्यांनी औषधांच्या किमती वाढवल्या आहेत. याचे कारण पाकिस्तानात फार कमी औषधे बनतात. त्यांचा कच्चा मालही भारत, चीन आणि अमेरिकेतून येतो. सरकारची तिजोरी रिकामी आहे. त्यामुळे क्रेडिट लाइन (आयातीसाठी निधी) देखील उपलब्ध नाही. त्यामुळे औषधांचा तुटवडा झपाट्याने वाढत आहे.

अहवालानुसार औषधांच्या तुटवड्याचे सर्वात मोठे कारण काळाबाजार आहे. अधिक नफ्यासाठी अनेक कंपन्या औषधांचा साठा करत आहेत. त्यामुळे अत्यावश्यक औषधेही सर्वसामान्यांपर्यंत पोहोचत नाहीत.

पाकिस्तानातील बहुतांश औषधे भारत आणि चीनमधून आयात केली जातात. डॉलरच्या तुटवड्यामुळे आता आयात जवळपास थांबली आहे.
पाकिस्तानातील बहुतांश औषधे भारत आणि चीनमधून आयात केली जातात. डॉलरच्या तुटवड्यामुळे आता आयात जवळपास थांबली आहे.

परदेशी कंपन्यांनी देश सोडला
या अहवालात एक महत्त्वाची बाब समोर आली आहे. यानुसार अनेक विदेशी औषध कंपन्या एकतर पाकिस्तान सोडत आहेत किंवा निघण्याच्या तयारीत आहेत. ड्रग प्राइस अँड क्वालिटी मॉनिटरिंग एजन्सी (DRAP) ला बनावट किंवा निकृष्ट दर्जाच्या औषधांची विक्री ताबडतोब थांबवावी आणि चांगल्या दर्जाच्या औषधांच्या किमतींवर नियंत्रण ठेवण्याचा सल्ला दिला जात आहे.

अहवालानुसार, डॉलरच्या तुटवड्यामुळे भारत, चीन, अमेरिका आणि युरोपमधून कच्चा माल आणि तयार औषधे आयात केली जात नाहीत. उर्दू वृत्तपत्र 'नवा-ए-वक्त'नुसार- फार्मा क्षेत्राशी संबंधित लोकांचे मत आहे की जर आयात लवकर सुरू झाली नाही तर सध्याच्या औषधांच्या किमती अनेक पटींनी वाढू शकतात.

सरकारला इशारा
राष्ट्रीय आरोग्य सेवेने अर्थ मंत्रालय आणि औषध अधिकाऱ्यांना स्पष्टपणे सांगितले आहे की, त्यांच्याकडे कच्चा माल खरेदी करण्यासाठी आवश्यक डॉलर्स नाहीत. त्यामुळे आरोग्य मंत्रालयाने याबाबत कठोर पावले उचलावीत. तसे न झाल्यास जनतेसाठी मोठा धोका निर्माण होईल.

समस्या अशी आहे की, पाकिस्तानचा फार्मा उद्योग 95% आयातीवर अवलंबून आहे. पाकिस्तानात तयार होणाऱ्या औषधांचा कच्चा मालही आयात केला जातो. साहजिकच आयात लवकर सुरू झाली नाही, तर मोठे मानवतावादी संकट निर्माण होईल.

दिवाळखोरीचा धोका
दोन महिन्यांपूर्वीपर्यंत पाकिस्तानचे अर्थमंत्री असलेले मिफ्ताह इस्माईल यांनी पाकिस्तानला आता कधीही डिफॉल्टर घोषित केले जाऊ शकते, असे म्हटले. एका टीव्ही कार्यक्रमादरम्यान ते म्हणाले की, आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी म्हणजेच IMF आम्हाला नवीन कर्जाचा हप्ता द्यायला तयार नाही. इम्रान खानच्या काळात अर्थव्यवस्थेत सुरू झालेल्या विध्वंसातून सावरू शकलो नाही.

शाहबाज शरीफ सरकारचे पहिले अर्थमंत्री इस्माईल हे सत्यवादी नेते मानले जातात. त्यामुळेच त्यांच्या जागी इशाक दार यांना अर्थमंत्री करण्यात आले. ते वेगवेगळे दावे करत आहेत. चीन आणि सौदी अरेबिया मिळून पाकिस्तानला दिवाळखोरीपासून वाचवतील, अशी आशा दार यांना आहे.

अडचणीत असलेले मित्र
पाकिस्तानकडे सध्या केवळ 6.7 अब्ज डॉलरची फॉरेन रिझर्व आहे. यामुळे केवळ तीन आठवडे आयात करता येणार आहे. जुन्या कर्जाचे हप्तेही भरता येत नाहीत. चीन आणि सौदी अरेबिया लवकरच पाकिस्तानला 13 अब्ज डॉलर्सचे नवीन कर्ज देणार असल्याचे अर्थमंत्री इशाक दार यांनी नोव्हेंबरमध्ये सांगितले होते. तो आजतागायत मिळाले नाही आणि दोन्ही देश गप्प आहेत.

तर दुसरीकडे आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी म्हणजेच IMF नेही कर्जाचा तिसरा हप्ता थांबवला आहे. अशा स्थितीत जानेवारी ते मार्च या पहिल्या तिमाहीत विदेशी कर्ज आणि आयात परतफेड करण्यासाठी निधी कोठून येणार यावर मोठे प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.

चीनने साथ सोडली
पाकिस्तानच्या 'एक्स्प्रेस ट्रिब्यून' वृत्तपत्रातील वृत्तानुसार- अर्थमंत्री सौदी अरेबिया आणि चीनकडून 13 अब्ज डॉलर्सचे नवीन कर्ज मिळवण्याचा दावा करत असतील. परंतु वास्तव काही वेगळेच आहे. नोव्हेंबरच्या सुरुवातीला दोन्ही देशांसोबत बोलणी झाली आणि आतापर्यंत एकही पैसा मिळालेला नाही.

रिपोर्टनुसार चीन एक पाऊल पुढे गेला आहे. त्याने पाकिस्तानकडून 1.3 अब्ज डॉलर्सचा हप्ता मागितला. चीनच्या या कृतीवर पाकिस्तान सरकारने अद्याप काहीही सांगितलेले नाही. दार आता दावा करत आहेत की, सौदी अरेबियाशी चर्चा सुरू आहे आणि तेथून लवकरच $3 अब्ज मिळतील अशी अपेक्षा आहे. दुसरीकडे सौदी अरेबियाने या प्रकरणी मौन बाळगले आहे.

सरकार फॉरेन रिझर्व खर्च करू शकत नाही

  • पाकिस्तानकडे सध्या फक्त $6.7 अब्ज परकीय चलन साठा आहे. यापैकी 2.5 अब्ज डॉलर सौदी अरेबियाकडून,1.5 अब्ज डॉलर यूएई आणि 2 अब्ज डॉलर चीनचे आहेत. हे निधी सुरक्षा ठेवी आहेत. याचा अर्थ शाहबाज शरीफ सरकार ते खर्च करू शकत नाही. दुसरे म्हणजे, सौदी आणि UAE हे पैसे 36 तासांच्या नोटीसवर काढू शकतात. 2019 मध्येही पाकिस्तानचा परकीय चलन साठा तसाच होता.
  • IMF ने गेल्या महिन्यात $1.7 अब्ज कर्जाचा तिसरा भाग जारी करण्यास नकार दिला होता. ते पाकिस्तानला अटींनुसार महसूल वाढवून खर्च कमी करण्यास सांगत आहेत.
  • 8 डिसेंबर रोजी पाकिस्तानने सौदीला पत्र लिहून लवकरात लवकर 3 अब्ज डॉलरचे कर्ज देण्याची विनंती केली होती. पाकिस्तानला जानेवारीतच 8.8 अरब अब्ज डॉलरचे हप्ते भरावे लागले आहेत. स्पष्टपणे एकीकडे 6.7 अब्ज डॉलरचा राखीव निधी रिकामा करू शकत नाही. दुसरीकडे, इतर देश किंवा संस्थांकडून मदत मिळत नाही.
  • दार नोव्हेंबरमध्ये म्हणाले होते की, आम्हाला चीन आणि सौदी अरेबियाकडून 13 अब्ज डॉलरचे आर्थिक पॅकेज मिळणार आहे. यापैकी $5.7 अब्ज नवीन कर्जे आहेत. चीनकडून 8.8 अब्ज आणि सौदीकडून 4.2 अब्ज रुपये मिळणार आहेत.
बातम्या आणखी आहेत...