आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा
  • Marathi News
  • Jeevan mantra
  • Dharm
  • Mahashivratri On 1 March, Kalpeshwar Mahadev Temple Of Uttarakhand Only This One Temple Out Of Panch Kedar Remains Open | Marathi News

महाशिवरात्री 1 मार्चला:उत्तराखंडचे कल्पेश्वर महादेव मंदिर, पंचकेदार पैकी हेच एक मंदिर वर्षभर उघडे राहते

6 महिन्यांपूर्वी
  • कॉपी लिंक

महाशिवरात्री हा शिव उपासनेचा महापर्व 1 मार्च रोजी आहे. या दिवशी पौराणिक महत्त्व असलेल्या शिवमंदिरांमध्ये दर्शन आणि पूजा करण्यासाठी भाविकांची गर्दी होते. उत्तराखंडच्या पंचकेदाराचे महत्त्व खूप जास्त आहे. पंचकेदारमध्ये केदारनाथ, तुंगनाथ, रुद्रनाथ, मध्यमहेश्वर आणि कल्पेश्वर महादेव मंदिरांचा समावेश आहे.

सध्या पंचकेदारापैकी चार मंदिरे हिवाळ्याच्या काळात बंद आहेत. कल्पेश्वर महादेव हे एकच मंदिर वर्षभर भाविकांसाठी खुले असते. या मंदिरात महाशिवरात्रीला भाविक दर्शनासाठी येतात. हे मंदिर जोशीमठ येथे स्थित आहे. त्याची उंची समुद्रसपाटीपासून सुमारे 2150 मीटर आहे.

या मंदिरात महादेवाच्या जटाची पूजा केली जाते. पंचकेदार तीर्थक्षेत्रात कल्पेश्वर मंदिर पाचव्या क्रमांकावर आहे. भाविक वर्षभरात कधीही या मंदिराला भेट देऊ शकतात. हे दगडी मंदिर असून येथे जाण्यासाठी गुहेतून जावे लागते.

कल्पेश्वर महादेव मंदिराच्या खास गोष्टी
मान्यतेनुसार या ठिकाणी भगवान शंकराचे केस प्रकट झाले होते. त्यामुळे मंदिरात शिवाच्या जटाची पूजा केली जाते. महादेवाला जत्थेदार किंवा जटेश्वर असेही म्हणतात. हे मंदिर पांडवांनी बांधले होते. मंदिराची रचना उत्तर भारतीय शैलीतील आहे. जवळून हिरण्यवती ही छोटी नदी वाहते. ही नदी हेलकन येथे अलकनंदा नदीला मिळते आणि संगमाला त्रिवेणी म्हणतात.

येथे प्रचलित असलेल्या पौराणिक कथांनुसार, महाभारताच्या युद्धानंतर पांडवांना त्यांच्या पापांपासून मुक्ती हवी होती, तेव्हा ते महादेवाची तपश्चर्या करण्यासाठी येथे आले होते. पांडवांच्या तपश्चर्येने प्रसन्न होऊन शिव प्रकट झाले. या परिसरात शिव बैलाच्या रूपात गायब झाला होते. नंतर काठमांडूमध्ये त्याच्या शरीराचा वरचा भाग दिसला. ते ठिकाण आता पशुपतीनाथ मंदिर म्हणून प्रसिद्ध आहे. उत्तराखंडमधील तुंगनाथ येथे शिवाच्या भुजांची, रुद्रनाथ येथे मुख, मध्यमहेश्वर येथे नाभी, कल्पेश्वर येथे केस आणि केदारनाथ येथे बैलाच्या कुबडाची पूजा केली जाते. उत्तराखंडच्या या पाच ठिकाणांना पंचकेदार म्हणतात.

बातम्या आणखी आहेत...