आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा

महाभारतात पितृपक्षाचा उल्लेख:भीष्म पितामह यांनी युधिष्ठिराला श्राद्धाबद्दल सांगितले होते

25 दिवसांपूर्वी
  • कॉपी लिंक

पितरांसाठी तर्पण, पिंडदान, श्राद्ध करण्याचा महापर्व पितृपक्ष सुरु झाला आहे. पितृपक्ष 25 सप्टेंबरपर्यंत राहील. भाद्रपद महिन्यातील कृष्ण पक्षात पितरांसाठी शुभ कर्म करण्याची परंपरा फार पूर्वीपासून चालत आलेली आहे. श्राद्धाचा उल्लेख महाभारतातही आहे. भीष्म पितामह यांनी युधिष्ठिराला याविषयी नियम आणि महत्त्वाच्या गोष्टी सांगितल्या होत्या.

उज्जैनचे ज्योतिषाचार्य पं. मनीष शर्मा यांच्या मते, महाभारताच्या अनुशासन पर्वात भीष्म पितामह आणि युधिष्ठिर यांच्यातील संवाद आहेत. या संभाषणात भीष्माने युधिष्ठिराला श्राद्ध कर्माविषयी सांगितले आहे.

श्राद्ध पक्षाची परंपरा महर्षी निमीशी जोडलेली आहे
महाभारतातील अनुशासन पर्वाच्या 91व्या अध्यायात महर्षी निमीची कथा आहे. ब्रह्मदेवापासून अत्रि मुनींचा जन्म झाला. भगवान दत्तात्रयांचा जन्म अत्रि मुनींच्या पोटी झाला. ऋषी निमी यांचा जन्म दत्तात्रयांच्या पोटी झाला.

निमी ऋषींना श्रीमान नावाचा एक मुलगा होता. त्यांच्या मुलाचा मृत्यू खूप कमी वयात झाला. मुलाच्या वियोगाने निमी ऋषींना दुःख झाले. एकदा निमी ऋषींनी अमावस्या तिथीला पुत्राचे श्राद्ध केले. त्यांनी ब्राह्मणांना भोजन दिले. दक्षिणा दिली. पिंडदान केले होते. तेव्हापासून श्राद्ध करण्याची परंपरा सुरू झाली.

महाभारतात ब्रह्मा, पुलस्त्य, वसिष्ठ, पुलह, अंगिरा, क्रतु आणि महर्षि कश्यप हे सात मुख्य पितर देवता सांगण्यात आले आहेत.

श्राद्ध कर्म केल्याने आपल्याला मृत व्यक्तीचे दुःख सहन करण्याची शक्ती मिळते. दुःख कमी होते. आपण ज्या व्यक्तीवर प्रेम करतो त्याच्यासाठी आपण काही चांगले काम केले आहे अशी भावना मनात निर्माण होते.

पितरांचे अन्न अग्नीत का अर्पण केले जाते?
पितरांचे धूप-ध्यान करताना जळत्या निखाऱ्यांवरच अन्न अर्पण केले जाते. या संदर्भात महाभारतात सांगण्यात आले आहे की, जेव्हा श्राद्ध विधी सुरू झाले तेव्हा पितरांना अन्न न पचण्याची समस्या सुरु झाली. अन्न पचत नसल्याने पितरांना त्रास होत होता. मग ते सर्व ब्रह्मदेवाकडे गेले. ब्रह्मदेवांनी पूर्वजांचे म्हणणे ऐकले आणि त्यांना अग्निदेवाकडे पाठवले.

अग्निदेवांनी पितरांना सांगितले की, आतापासून मी तुमच्यासोबत श्राद्धाचे भोजन करीन. तुम्ही माझ्याबरोबर भोजन केल्यास तुमच्या सर्व समस्या संपतील. तेव्हापासून धूप-ध्यानाच्या वेळी निखाऱ्यात अन्न अर्पण केले जाते.

एखाद्या व्यक्तीच्या मृत्यूची तारीख माहित नसल्यास काय करावे?
जर एखाद्या व्यक्तीच्या मृत्यूची तारीख माहित नसेल तर सर्वपित्री मोक्ष अमावस्या (25 सप्टेंबर) रोजी सर्व पितरांच्या नावाने धूप-ध्यान, पिंडदान इत्यादी शुभ कर्मे करता येतात. पितरांसाठी पात्रात कच्चे दूध, कुश, पाणी, फुले घ्या. पितरांचे ध्यान करताना उजव्या हाताच्या अंगठ्याने जल अर्पण करावे.

बातम्या आणखी आहेत...