आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

Install App

जागतिक सायकल दिन :223 वर्षांची झाली सायकल; रिसर्च सांगतं की, नियमित सायकल चालवल्याने रोग प्रतिकारशक्ती वाढते, 1 तासात 71 ग्रॅम वजन कमी होते 

सिद्धार्थ सराठेएका महिन्यापूर्वी
  • कॉपी लिंक
  • 1817 मध्ये, जर्मन ड्यूक शासकाच्या सेवेत गुंतलेले सरकारी अधिकारी कार्ल वॉन डॅरेस यांनी जगातील पहिली दुचाकी सायकल बनवली होती.
  • जागतिक आरोग्य संघटनेपासून ते सर्व रिसर्च सांगतात की, दररोज 30 ते 30 मिनिटे सायकल चालविणे शरीराला फिट ठेवते.

आज 3 जून. जागतिक सायकल दिवस. कोरोनाच्या या संकटात जेव्हा सर्व चाके जवळजवळ थांबली, तेव्हा लोकांना पुन्हा सायकल चालवणे आवडायला लागले आहे. अमेरिकेसारख्या देशात, गेल्या दोन महिन्यांत त्याची विक्री दुपटीने वाढली आहे. तर भारतातील शेकडो कामगार सायकलवरुनच आपल्या गावाकडे परतत आहेत.

बिहारची मुलगी ज्योतीने सायकलवरुन वडिलांसोबत एक हजार किलोमीटरचा प्रवास केला, तर अनेक कुटुंब सायकलवरुनच घरी परतत आहेत.

  • इतिहासाच्या पानांमधील सोयीयुक्त सायकल

ही झाली आजची बाब... परंतु सायकलचा प्रवास 223 वर्षे जुना आहे. सायकल बनविण्यामागचा पहिला विचार साधन आणि सुविधा हा होता आणि आज तो आरोग्याशी जुळला आहे. 1817 मध्ये पहिल्यांदा जर्मन ड्यूक शासकाच्या सेवेत गुंतलेले सरकारी अधिकारी  कार्ल वॉन डॅरेस यांनी जगातील पहिली दुचाकी सायकल बनवली होती. त्यालाच सायकल म्हटले गेले आणि त्यावेळी त्याचे नाव ठेवले गेले - ड्रॅसिनी. याचा अर्थ असा हलकं वाहन जे आपणास मोटारविना एका ठिकाणाहून दुसर्‍या ठिकाणी नेऊ शकेल.

काहीशी अशी होती पहिली सायकल. यामध्ये साखळी किंवा पेडल नव्हते. चालकाला पायांच्या मदतीने चाके हलवावी लागायची.
  • आता फिट ठेवण्यासाठीचे महत्त्वाचे साधन

सायकलचे स्वरूप बदलले गेले, परंतु तरीही त्याला पर्याय नाही. जागतिक आरोग्य संघटनेपासून ते सर्व रिसर्चमध्ये सांगितले गेेले की, दररोज 30-40 मिनिटे सायकल चालवण्यामुळे शरीर फिट होऊ शकते आणि शरीर व मन या दोघांच्याही त्रासांपासून मुक्तता होऊ शकते.

  • सायकलिंगमुळे कोर्टिसोलची पातळी वाढते

चांगली गोष्ट म्हणजे सायकल चालवण्यामुळे आनंद देणारे हार्मोन म्हणजे कोर्टिसोलची पातळी देखील वाढते, ज्यामुळे शरीराला चांगले वाटते. हे शरीरातील चरबी वितळवण्यात मदत करते आणि याच्या मदतीने आपण एका महिन्यात दोन किलो वजन कमी करू शकता.

आजच्या दिवसाविषयी सांगायचे म्हणजे, संयुक्त राष्ट्रांच्या महासभेने 12 एप्रिल 2018 रोजी एक ठराव मंजूर केला होता. त्यानुसार सर्व सदस्य देश दरवर्षी 3 जून हा दिवस जागतिक सायकल दिन म्हणून साजरा करतील असा निर्णय घेण्यात आला.

2019 वर्ल्ड सायकल डे इव्हेंटमध्ये फॅशन मॉडेल भावना मोंगा सहभागी झाली होती. यावर्षी लॉकडाउन आणि सोशल डिस्टन्सिंगमुळे असे कार्यक्रम होऊ शकत नाहीये.

कोरोना अनलॉकडाउन सुरू झाले आहे, यापुढेही सायकल चालवण्यामुळे काय फायदे होऊ शकतात हे सांगत आहेत फिटनेस एक्सपर्ट नेहा शाह - 

1. सांधेदुखी होणार नाही

नियमित सायकलिंगचा सर्वात मोठा फायदा म्हणजे गुडघ्यांच्या वेदना बर्‍याच प्रमाणात कमी होतात. तथापि, हे लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे की सायकल चालविताना आपले सांधे 90 अंशांवर फिरायला हवेत. 

2. एंजाइटी  - उदासीनता कमी करणे

सायकलिंगचा केवळ शारीरिक फायदा होत नाही. उलट, मानसिकदृष्ट्याही सायकल चालवण्याचे बरेच फायदे आहेत. आपण नैराश्याने किंवा अस्वस्थतेने ग्रस्त असल्यास सायकल चालविणे सुरू करा.

3. हृदयविकाराचा धोका कमी होतो

नियमित सायकल चालविण्यामुळे हृदयविकाराचा झटका, अॅबनॉर्मल हार्ट रिदम्स, हार्ट फेल्युअर या रोगांचा धोका देखील कमी होतो.

जगभरात लाखो सायकल क्लब सुरू आहेत कारण सायकलिंगमुळे मैत्रीही बळकट होते.

4. सायकलिंग रोग प्रतिकारशक्ती वाढवते का?

2018 मध्ये एजिंग सेल या जर्नलमध्ये प्रकाशित झालेल्या संशोधन अहवालात असे दिसून आले आहे की, सायकल चालवणा-यांमध्ये इतरांपेक्षा प्रतिकारशक्ती जास्त असते. जेव्हा आपण सकाळी मोकळ्या हवेत सायकल चालवता तेव्हा शरीराला थंडीचा सामना करावा लागतो. थोड्या वेळाने, शरीर गरम होते आणि नंतर तीव्र उष्णता देखील सहन करते. सर्दी आणि उष्णता सहन करण्याची ही प्रक्रिया शरीराच्या टी-सेल्सला सामर्थ्य देते आणि आपण प्रत्येक ऋतूसमवेत येणा-या आजारांसाठी अधिक सामर्थ्यवान बनतो.

5. सायकलिंग इतर वर्कआउट्सपेक्षा चांगले का आहे?

सायकलिंगची उपयुक्तता सिद्ध करताना बर्मिंघम युनिव्हर्सिटीच्या एजिंग इन्स्टिट्यूटचे प्रा. जेनेट लॉर्ड म्हणतात की, सायकलिंग शरीरातील चरबी आणि कोलेस्टेरॉलची पातळी राखते आणि आपल्याला तरुण वाटते.

पोहणे, जिम, धावणे यासारखे वर्कआऊट करण्याचे अनेक माध्यम आहेत. तथापि, सायकल चालविणे सर्वोत्कृष्ट आहे कारण ते आपल्या दिनचर्यामध्ये सहज बसते. उदाहरणार्थ, जिम, स्विमिंग पूल, स्पोर्टससाठी आपल्याला स्वतंत्रपणे वेळ काढावा लागतो. सायकलिंग आपण ऑफिस, बाजार, शाळा, महाविद्यालयात जाताना करू शकता.

6. सायकलिंग दरम्यान मास्क आवश्यक आहे का?

आपण इनडोअर सायकल चालवत असल्यास मास्कची आवश्यकता नाही. परंतु, गर्दी असलेल्या अशा मोकळ्या जागेवर सायकल चालवत असल्यास मास्क घालणे  आवश्यक आहे.

7.  किती वेळ सायकल चालवायला पाहिजे?

हे तुमच्या रुटीनवर अवलंबून असते. आपण इतर कोणतीही फिजिकल अॅक्टिव्हिटी करत नसल्यास आठवड्यातून किमान 5 दिवस (दररोज 40 मिनिटे) सायकल चालविणे आवश्यक आहे. त्याच वेळी, आपण जिम किंवा इतर काही वर्कआऊट करत असल्यास 15 मिनिटे सायकलिंग देखील पुरेसे आहे.

8. सायकलिंगचे कॅलरी कनेक्शन?

सायकलिंगचा सर्वात मोठा फायदा कॅलरी बर्न करणे आणि वेट लॉससाठी मानला जातो. एका वर्षासाठी आठवड्यातून 6 दिवस सायकल चालवून आपण सुमारे 2 लाख कॅलरी बर्न करू शकता असे संशोधन आकडेवारीवरून दिसून आले आहे. एवढ्या कॅलरी  सुमारे 26 किलो वजन कमी करण्याइतके असते.

यानुसार दिवसा आणि वजनानुसार ते पाहता, 80 किलो वजनाची व्यक्ती दररोज एक तास सायकल चालवून 650 कॅलरी कमी करू शकते, म्हणजे, दररोज एक तास सायकल चालवून आपण 71 ग्रॅम वजन कमी करू शकता.

नेदरलँड्समधील 15 वर्षांवरील आठ लोकांपैकी सात जणांकडे स्वतःची सायकल आहे.

जगाने नेदरलँड्सकडून शिकावे सायकल चालवणे

  • नेदरलँड्समध्ये सायकल चालवणे ही अभिमानाची गोष्ट समजली जाते आणि हा तेथील संस्कृतीचा एक भाग आहे. डच राजधानी एम्सटर्डमला जगाची सायकल राजधानी म्हटले जाते. जवळजवळ प्रत्येक नागरिकाची स्वतःची सायकल आहे आणि ती संपूर्ण देशात ही चालवण्यासाठी स्वतंत्र ट्रॅक आणि पार्किंगची व्यवस्था आहे.
  • इन्स्टिट्यूट ऑफ ट्रान्सपोर्ट पॉलिसी अ‍ॅनालिसिसच्या अहवालानुसार सुमारे 40% लोक सुट्टीच्या दिवसांत सायकलच वापरतात. नेदरलँड्समध्ये, एकूण सहलींच्या 30% सहली या सायकलने केल्या जातात. तर इतर देशांमध्ये हे प्रमाण फक्त 1 ते 5% आहे.
  • नेदरलँड्सच्या 11 मोठ्या नोकरी देणा-या संस्था सायकल चालविण्याच्या सवयीला चालना देण्यासाठी सायकलसाठी वित्त पुरवतात. जगातील सर्वात मोठी सायकल पार्किंग दोन वर्षांपूर्वी उट्रेच शहरात तयार झाली होती. या तीन मजली पार्किंगमध्ये 12500 सायकली पार्क करण्यासाठी जागा आहे.
0