आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा

किडनी स्टोन:असे का...? उन्हाळ्यात किडनी स्टोन होण्याचा धोका 50 टक्क्यांनी वाढतो? जाणून घ्या याच्याशी संबंधित सर्व काही

औरंगाबाद16 दिवसांपूर्वी
  • कॉपी लिंक

देशातील ४० टक्के लोकसंख्येला किडनीशी संबंधित समस्या आहेत, तर १३ ते १५ टक्के लोकसंख्येला किडनी स्टोनच्या समस्येने ग्रासले आहे. उष्णता, आर्द्रता आणि पाण्याचा अभाव यामुळे उन्हाळ्यात ही समस्या अधिकच बिकट होते. हिवाळ्यात शरीरात स्टोन तयार होत असले तरी उन्हाळा येताच त्याची समस्या अधिक ठळकपणे समोर येते. उन्हाळ्यात किडनी स्टोनची समस्या ५० टक्क्यांनी वाढते. लघवीत जळजळ होणे, रक्त येणे आणि मळमळ किंवा उलट्या होणे ही लक्षणे आहेत. अनेकदा किडनी स्टोनची कोणतीही लक्षणे दिसत नाहीत.

दिवसातून ८ ते १० ग्लास पाणी पिण्याचे लक्ष्य ठेवा. पाण्याशिवाय सरबत, ज्यूस, नारळपाणी इत्यादींचे सेवन करत राहा. मांसाहारी असाल तर मटण पूर्णपणे बंद करा. चहा आणि कॉफी मर्यादित प्रमाणात घ्या.

किडनी स्टोन म्हणजे?
आपल्या मूत्रामध्ये खनिजे आणि क्षार असतात. लघवीतील खनिजे आणि क्षारांची पातळी वाढते तेव्हा हे स्फटिक एकत्र होऊन दगडांचे रूप घेतात. कधी कधी हा स्टोन मूत्रवाहिनीपर्यंत पोहोचतो. मूत्रवाहिनीमध्ये स्टोन जमा झाल्यास तो लघवीचा प्रवाह रोखतो, त्यामुळे तीव्र वेदना होतात.

स्टोन कसा होतो?
किडनी स्टोनचे मुख्य कारण म्हणजे कमी प्रमाणात घट्ट लघवी. उष्ण तापमानात घाम येणे, जास्त व्यायाम करणे किंवा पुरेशा द्रवपदार्थांचे सेवन न करणे यामुळे शरीरात द्रवपदार्थाची कमतरता जाणवते. लघवीमध्ये असलेले क्षार विरघळण्यासाठी पुरेसे द्रव नसणे हे घट्ट लघवीचे संकेत आहेत.

स्टोन कसे टाळायचे?
स्टोन टाळण्याचा योग्य मार्ग म्हणजे त्याची कारणे जाणून घेणे. त्याची कारणे स्टोनची तपासणी आणि शरीराबाहेर काढलेल्या लघवीच्या काही चाचण्यांद्वारे शोधता येतात. कारण माहीत असल्यास आहार, जीवनशैलीतील बदल आणि औषधांनी ते पुन्हा होण्यापासून रोखता येते.

तीव्र वेदना असल्यास
स्टोन मूत्रवाहिनीपर्यंत पोहोचताच ते मूत्र अवरोधित करतात. मग तीव्र वेदना होतात. वेदना अनेकदा कमरेभोवती पसरते. पीडिताला उलट्या किंवा लघवी करण्यास त्रास होतो. अशा वेळी पाण्याचे प्रमाण वाढवावे. जास्त वेदना होत असतील तर नॉर्मल पेन किलर घेऊ शकता. आराम मिळत नसेल तर डॉक्टरांशी संपर्क साधावा.

समज आणि वस्तुस्थिती
समज. दुधामुळे स्टोनचा धोका!

वस्तुस्थिती. दुधामुळे स्टोन होण्याचा धोका नाही. किडनी स्टोन मुख्यत्वे शरीरात कॅल्शियम साठल्यामुळे होतो. पण दुधासारख्या कॅल्शियमयुक्त पदार्थांच्या सेवनाने याचा धोका कमी होतो. कॅल्शियम ऑक्सलेटला आतड्यांमध्ये जास्त प्रमाणात शोषून घेण्यापासून रोखते.

समज. बिअरने स्टोन होत नाही?
वस्तुस्थिती. बिअर लघवीचे प्रमाण वाढवणारा पदार्थ आहे. खूप छोटे स्टोन शरीरातून बाहेर पडू शकतात, परंतु बिअरमुळे निर्जलीकरण वाढते. त्यामुळे लघवीतील आम्लाचे प्रमाण वाढते. स्टोन होण्यासाठी हे दोन्ही घटक कारणीभूत आहेत.

समज. शस्त्रक्रियेने स्टोन बरे होतात?
वस्तुस्थिती. सर्व स्टोनवर शस्त्रक्रिया आवश्यक नसते. त्याचे उपचार स्टोनच्या स्थानावर आणि टोनवर अवलंबून असतात. ७ ते ८ मिमीपर्यंतचे स्टोन शस्त्रक्रियेशिवाय बरे होऊ शकतात. साधारणपणे ६ मिमीपर्यंतचे स्टोन मूत्रमार्गातून बाहेर पडतात.

समज. स्टोन पूर्णपणे बरे होत नाहीत
वस्तुस्थिती. एकदा स्टोनवर उपचार केल्यावर पुढील ५ ते १० वर्षांत त्याची पुनरावृत्ती होण्याची ५०% शक्यता असते, हे खरे आहे, परंतु नियमित निरीक्षण आणि डॉक्टरांचा सल्ला घेतल्यास तो पूर्णपणे बरा होऊ शकतो.

डॉ. पंकज माहेश्वरी युराॅलॉजिस्ट, फोर्टिस हॉस्पिटल, मुंबई

बातम्या आणखी आहेत...