आपल्या शहरातील ताज्या बातम्या आणि ई-पेपर मिळवा मोफत

डाउनलोड करा

गाजर गवताने देशातील 35 दशलक्ष हेक्टर जमिनीवर केले आक्रमण:कृषी विद्यापीठात तण नियंत्रण सप्ताह

अकोला3 महिन्यांपूर्वी
  • कॉपी लिंक

गाजर गवताने भारतातील सुमारे 35 दशलक्ष हेक्टर जमिनीवर आक्रमण केले आहे. गाजरगवत हे एक विषारी, त्रासदायक, एलर्जीक आणि आक्रमक तण आहे जे मानवी जीव आणि जीवितहानीसाठी धोकादायक आहे. त्यामुळे गाजर गवताचे निर्मूलन करण्यासाठी पुढाकार घ्यावा असे आवाहन डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठातर्फे करण्यात येत आहे. विद्यापीठातर्फे नुकताच गाजर गवत निर्मूलन सप्ताह साजरा करण्यात आला.

डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठ, अकोला, अंतर्गत अखिल भारतीय समन्वयीत तण व्यवस्थापन संशोधन प्रकल्पाद्वारे गाजरगवत निर्मुलन सप्ताह राबविण्यात आला. कुलगुरू डॉ. विलास भाले यांच्या मार्गदर्शनाने मागील 12 वर्षापासून विद्यापीठात हा सप्ताह साजरा होत आहे.

गाजर गवत प्रसिद्ध

गाजरगवात तण ही सरळ वाढणारी आणि वार्षिक वनस्पती आहे आहे. ही वनस्पती गाजराच्या रोपासारखे दिसत असल्यामुळे हे गाजर गवत म्हणून प्रसिद्ध आहे. गाजर गवताचे मूळ मेक्सिको, अमेरिका, त्रिनिदाद आणि आर्जेनटिना येथील मानले जाते. सध्या, गाजर गवताने भारतातील सुमारे 35 दशलक्ष हेक्टर जमिनीवर आक्रमण केले आहे. हे रस्त्याच्या कडेला आणि रेल्वे मार्गावर, रिकाम्या जमिनी, पडीक जमिनी, औद्योगिक क्षेत्रे, ओपन ड्रेनेज सिस्टीम आणि सिंचन कालव्यांच्या बाजूला शेती पिके, फळबागा आणि वनक्षेत्रांवर मोठ्या प्रमाणात पसरली आहे.

ऑगस्ट महिन्यातच का ?

ऑगस्ट महिन्यात गाजरगवत फुले धरण्याच्या अवस्थेत असल्याने या कालावधीत हा सप्ताह राबविण्यात येतो. सप्ताह दरम्यान गाजरगवत एकात्मिक व्यवस्थापना विषयी मार्गदर्शन करण्यात आले. हे तण प्रामुख्याने बियांद्वारे पसरते. एकाच झाडापासून, सुमारे 5000 ते 25000 बियाणे तयार करू शकते. बिया आकाराने खूप लहान आणि वजनाने हलक्या असतात.

त्वचारोग व दम्याचे कारण

भारत आणि ऑस्ट्रेलियातब गाजरगवत हे तण त्वचारोग, दमा, अनुनासिक-त्वचारोग आणि अनुनासिक-ब्रोन्कियल प्रकारचे रोगांचे सर्वात मोठे स्त्रोत मानले जाते. दुष्परिणामांव्यतिरिक्त यामुळे इतर अनेक समस्या उद्भवतात जसे सामान्य मार्ग अडथळा आणि उद्याने व निवासी वसाहतींचे सौंदर्याचे मूल्य कमी करते, असे तज्ज्ञ सांगतात.

लोकसहभागातून व्यवस्थापन

गाजरगवत हे प्रामुख्याने बिगर-पीक क्षेत्रातील तण आहे, म्हणून जैविक पद्धतीने हे तण नियंत्रणात ठेवण्याचा सर्वात किफायतशीर आणि सोपा मार्ग आहे. परंतु जैवव्यवस्थापन पद्धतीतून गाजर गवताचे संपूर्ण नियंत्रण होऊ शकत नसल्याने एकात्मिक पद्धतीचा अवलंब आवश्यक आहे. त्यामध्ये लोकसहभागातून गाजरगवताचे व्यवस्थापन करणे फायदेशीर ठरते.

कंपोस्ट बनवून वापर

दरवर्षी डॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठातील विविध संशोधन केंद्रे व सर्व संस्था या सप्ताहात गाजर गवत निर्मूलनासाठी पुढाकार घेतात. उपटून काढलेल्या गाजर गवतापासून कंपोस्ट बनवून वापरता येऊ शकते.

बातम्या आणखी आहेत...