Home >> Magazine >> Madhurima

Madhurima

  • स्वत:च्या गुणदोषांबद्दल जाणीव असणारी, स्वत:च्या मर्यादांचं भान असणारी, स्पष्ट बोलणारी माणसं आग्रही व्यक्तिमत्त्व या प्रकारात येतात. मात्र, या स्वभाववैशिष्ट्याच्या पुरेशा माहितीअभावी त्यांना सरसकट आक्रमक समजलं जातं, जे पूर्णत: चुकीचं आहे. आग्रही व्यक्तिमत्त्वाची माणसं स्वत:च्या मतांवर ठाम असतात आणि असं ठाम असणं नेहमीच आत्मसन्मानानं जगण्याची वाट दाखवतं. आग्रही व्यक्तिमत्त्व असणारी माणसं स्वत:चं योग्य मूल्यमापन करू शकतात. ही समज त्यांना येते कुठून तर निरीक्षणातून. स्वत:शी,...
    October 30, 12:34 AM
  • शबरीमला मंदिरात महिलांना प्रवेश द्यावा, असा निकाल सर्वोच्च न्यायालयाने दिल्यानंतर केरळात अशांतता निर्माण झाली. भक्तगणांनी हा निकाल धुडकावून लावला. न्यायालयाच्या या निकालाचा एक महत्त्वाचा मुद्दा होता, खंडपीठातल्या एक न्यायाधीश इंदू मल्होत्रा यांचा असहमतीचा आवाज. त्या निमित्ताने एक वेगळा विचार देणारा हा लेख. शबरीमला प्रकरणात सर्वोच्च न्यायालयाने दिलेला निर्णय अपेक्षितच होता. न्यायव्यवस्था घटनेच्या संरचनेअंतर्गतच काम करत असते आणि घटनेत समाविष्ट असलेल्या कायद्यांचेच अर्थ...
    October 30, 12:25 AM
  • भारतीय स्त्रीजीवनाचा इतिहास, विज्ञानाने सुसह्य केलेला स्त्रीचा वर्तमान आणि आशादायी भविष्यकाळ यांच्याकडे नीट निरखून पाहिलं तर आपले बरेचसे प्रश्न सुटू शकतात आणि सुखं वाट्याला येऊ शकतात. त्रिकालातील स्त्रीजीवनाचा वेध घेणाऱ्या सदरातला हा लेख. स्त्रि यांच्या प्रश्नांमध्ये आर्थिक प्रश्न हा अनेकार्थांनी इतर प्रश्नांहून मोठा बनलेला दिसतो. ती अबला, ती परावलंबी, ती दुबळ्या घटकांमधली एक असं मानलं गेल्याने आपल्याकडे प्रत्येक काळात स्त्रियांसाठी कौटुंबिक, सामाजिक व राजकीय पातळ्यांवर...
    October 30, 12:17 AM
  • बालकांच्या आयुष्याला ज्ञानासोबतच शिस्त, प्रामाणिकपणा, आज्ञाधारकपणा, वक्तशीरपणा, जबाबदारी यांसारख्या गुणांची शिकवण देण्याचे कार्य शाळांमधून होते. शाळा ग्रामीण भागातील असो की शहरातील. फरक असतो तो फक्त उपलब्ध साहित्याचा व सोयीसुविधांचा. ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांमध्येही वेगवेगळे गुण ठासून भरलेले असतात. गरज असते ती या गुणांना जास्तीत जास्त संधी देण्याची. आजपर्यंत अशा संधी मुलांना उपलब्ध करून देण्यामध्ये अनेक अडचणी येत होत्या. या अडचणींवर मात करत आहे आपल्या विद्यार्थ्यांना...
    October 30, 12:00 AM
  • माझा जन्म मुंबईत झाला. आधीच्या दोन पिढ्या कामानिमित्त जगभर गाव सोडून हिंडून शेवटी मुंबईत स्थायिक झाल्यामुळे आज कुणी विचारलं तर खरं म्हणजे मला गाव नाहीच. काॅस्मोपाॅलिटन शहरात वाढल्यामुळे प्रादेशिक खाद्यसंस्कृतीबद्दल अनेक ठरावीक साच्याचे विचार कायम कानावर पडतात. अगदी शाळेतसुद्धा मोहरीचं तेल आणि खोबऱ्याचं तेल या विषयांवर वादावादी होई. पुढे काॅलेज व नंतर आॅफिसात गेलं तरी हे ठरावीक साचे आजूबाजूला वावरत होतेच. मराठी जेवण म्हणजे वडापाव, मिसळपाव असं समीकरण कुणी केलं की, मी आपल्या...
    October 23, 07:53 AM
  • पुन्हा एकदा स्त्रिया आणि मंदिर प्रवेशाचा मुद्दा ऐरणीवर आलाय - शबरीमला यात्रेच्या निमित्ताने. (शबरी मलय असं मूळ नाव, शबरीचा पर्वत. ती शबरी अस्पर्शच होती असा विचार केला तर आश्चर्य नको वाटायला या सगळ्या वादाचं खरं म्हणजे!) प्रकरण सर्वोच्च न्यायालयात गेलं आहे, पण न्यायालयाचा आदेश मानायचा नाही असं देवस्थानाने तर ठरवलं आहेच, पण केरळातील मोठा वर्गही स्त्रियांनी मंदिरात येऊ नये, यावर हटून बसला आहे. भले राज्य सरकारला न्यायालयाचा निर्णय मान्य असला तरी. प्रसंगी, हिंसाचारावरही उतरायला भक्तगण तयार...
    October 23, 07:45 AM
  • प्रत्येक व्यक्तीमध्ये काही खास गुण दडलेले असतात, काहीजण स्वतःला ओळखण्यासाठी वाट मोकळी करून देत नाहीत. याउलट काही जण जे जे काही शक्य असेल त्यात स्वतःला पारखून घेतात आणि रोज स्वतःला नव्याने शोधण्याचा प्रयत्न करतात. रेगे चित्रपटातून मराठी चित्रपटक्षेत्रात पदार्पण करणारा आरोह वेलणकर याच प्रकारचा. पुण्यातल्या एका मध्यमवर्गीय मराठी कुटुंबात आरोहचं बालपण गेलं. लहानपणापासूनच वेगवेगळ्या माध्यमांतल्या प्रयोगांमध्ये आरोहचा सहभाग असायचा. मग ते पथनाट्य असो किंवा शिक्षकांच्या नकला करणं,...
    October 23, 07:42 AM
  • ही शाळा कोणत्या मोठ्या शहरात नाही, तर सोलापूर जिल्ह्यातील टेंभुर्णी तालुक्यातल्या एका गावात भरते. शाळेत काम करणाऱ्या सुप्रिया शिवगुंडे यांनी स्काइप लेसन वा शिक्षणासाठी आकर्षक अशा साहित्याची निर्मिती करून नावीन्यपूर्ण उपक्रम राबवले आहेत. या उपक्रमाविषयी त्या सांगतात, सुरुवातीला माळशिरस तालुक्यातील कुरबावी येथील जिल्हा परिषदेच्या शाळेमध्ये मी शिक्षका म्हणून रुजू झाले. त्या ठिकाणी जाणवले की, तेथील शाळेमध्ये उत्साहपूर्ण असे वातावरण नव्हते. मुले शाळेत येत नव्हती. पालकही मुलांना...
    October 23, 07:35 AM
  • कोणे एके काळी निव्वळ श्रीमंतांची मक्तेदारी असलेला विमान प्रवास हा आता नित्याचा झाला. त्यामुळे कोणे एके काळी निव्वळ गुळगुळीत कागदाच्या मासिकातच छापला जाईल असा हा लेख आज न्यूजप्रिंटवर छापला जातो आहे. बदलत्या भारताची ही एक हलकीशी खूण. गर्भावस्थेत विमान प्रवासाने काही त्रास होतो का? सारे काही यथास्थित आणि साधे सरळ असेल तर विमानप्रवासासारखा सुरक्षित प्रवास नाही. यात होणारे हवेच्या दाबातील आणि आर्द्रतेचे बदल काहीही दुष्परिणाम घडवत नाहीत. विमान प्रवासाने गर्भपात, कमी दिवसांची प्रसूती,...
    October 23, 07:32 AM
  • मुलं जेव्हा शाळेत सरळ व्याजाची गणितं शिकतात तेव्हाच त्यांना चक्रवाढ व्याजाची कल्पनाही समजावून सांगितली जाते. मात्र ही गणितं करणं कठीण असल्यामुळे दोन ते तीन वर्षांच्या चक्रवाढीपलीकडे काही शिकवलं जात नाही. या लेखात चक्रवाढीची संकल्पना कुठे उपयुक्त ठरते आणि ती कशी महत्त्वाची आहे हे आपण समजावून घेऊ. आणि चांगली गोष्ट अशी की, त्यासाठी आपल्याला किचकट गणितं करण्याची गरज नाही. चक्रवाढ म्हणजे थोडक्यात वाढीवर होणारी वाढ. आपलं नेहमीचं ओळखीचं व्याजाचं उदाहरण द्यायचं तर १०% सरळ व्याजाने १००...
    October 23, 07:29 AM
  • अनेकदा स्त्रिया सोशल मीडियावर त्यांचा वावर नेमका कसा असावा याविषयी साशंक असतात. सोशल मीडियावर जास्तीत जास्त चांगला वावर कसा करता येईल म्हणून त्यांचे प्रयत्न सुरू असतात. वैयक्तिक आयुष्याविषयी किती पोस्ट करायच्या, किती लेखन करायचं याबद्दल त्यांच्या मनात प्रश्न असतात. त्या नोकरी करत असतील, व्यवसाय करत असतील तर त्याविषयी फक्त लिहायचं किंवा वैयक्तिक आयुष्याविषयी वेगळ्या अकाउंटवर लिहायचं, याबद्दल त्यांच्या मनात गोंधळ असतो. समाजामध्ये स्त्रीने कसे व्यक्त व्हावे याविषयी खूप मतमतांतरं...
    October 23, 07:23 AM
  • हिंदी सिनेमात शब्दाला आणि सुराला अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. आपल्या भावना, मग त्या आनंदाच्या, दु:खाच्या, विरहाच्या, संतापाच्या, कोणत्याही रसाच्या असोत, व्यक्त करण्यासाठी त्या पात्राला शब्दाचा आधार घ्यावा लागतो. संगीतकार, गीतकार, गायक या गरजेवरच आपले साम्राज्य उभारतात. आपल्या भावना गीतातून त्या पात्रानेच पोहोचवल्या पाहिजे, मग त्याची व्यक्तिरेखा गायकाची असो वा नसो, या आग्रहामुळे मुका माणूससुद्धा स्वप्नात गाऊ शकतो असा विपर्यासही कधी कधी केला जातो. काही गाणी मात्र अशी आहेत की ती...
    October 23, 07:19 AM
  • सुनीता गानू डोंबिवलीच्या सांस्कृतिक वातावरणात वाढल्या. त्यांचे आईवडील शिक्षक होते. आनंद यांना पार्ल्याची समृद्ध सांस्कृतिक पार्श्वभूमी लाभली. त्यांचे शालेय शिक्षण पार्ले टिळक विद्यालयात झाले. आनंदला नेहमीच काही तरी वेगळे करायला आवडायचे. त्याच्या आईच्या भाषेत आक्रित. आक्रिताला पदर दोन असतात - नादिष्टपणा आणि ध्यास. आनंदचा नादिष्टपणा ध्यासात रूपांतरित झाला, त्याची गोष्ट म्हणजे गर्जे मराठी! गर्जे मराठी या पुस्तकात शिक्षण व ज्ञानाच्या माध्यमातून यशोप्राप्ती करणाऱ्या व्यक्तींची...
    October 23, 07:15 AM
  • हरिणीचा इतिहास जोपर्यंत हरिणी लिहिणार नाही, तोपर्यंत शिकाऱ्याचीच शौर्यगाथा लिहिली जाईल, वाचली जाईल आणि प्रमाण मानली जाईल. असे या पितृ-सत्ताक समाजात सांगत आणि बोलत असताना कालच एका घायाळ हरिणीचा इतिहास समोर आला. निमित्त होते या वर्षीचे नोबेल पुरस्कार. २५ वर्षीय नादिया मुराद, यंदाची शांततेसाठीच्या नोबेल पुरस्काराची विजेती, स्वतः बलात्काराची शिकार असून ती तिच्यावर व अन्य महिलांवर झालेल्या अत्याचार आणि शोषणाविरोधात लढते आहे. स्वतः सलग तीन महिने गुलामासारखे लैंगिक शोषण सहन करून...
    October 16, 01:01 PM
  • दोनेक महिन्यांपूर्वी स्वराज युनिव्हर्सिटी, उदयपूरला झालेल्या एका भन्नाट कार्यशाळेचा मार्गदर्शक म्हणून तौतिकनं काम केलं. संक्रमण : पर्यटक ते प्रवासी (transition from tourist to traveller) अशी ही कार्यशाळा होती. मी त्याला पहिल्यांदा पाहिलं ते इथंच. त्यापूर्वी मी त्याचं नावही कधी ऐकलं नव्हतं. एखाद्या संन्याशासारखा चेहरा, सदैव हसतमुख पण अगदीच शांत. त्या तीन दिवसांत त्याने घेतलेल्या सत्रांपलीकडे त्याला बोलताना मी क्वचितच पाहिलं. पण त्याच्यापर्यंत पोहोचू पाहणाऱ्या प्रत्येकाचं मात्र त्याने अगदी मन लावून ऐकून...
    October 16, 12:56 PM
  • काजूचे चॉकलेटी लाडू साहित्य - काजू १०० ग्रॅम, कंडेेन्स्ड मिल्क १०० ग्रॅम, साखर ५० ग्रॅम, डार्क चाॅकलेट, दूध अर्धा कप कृती - काजूची पूड करावी, ती तेल तूप न घालता नाॅनस्टिक पॅनमध्ये परतून घ्यावी, म्हणजे कच्चेपणा निघून जातो. एका मोठ्या पातेल्यात दूध आणि साखर घालून उकळून घ्यावी. नंतर त्यात कंडेन्स्ड मिल्क आणि काजू पूड घालावी. मिश्रण सतत हलवत राहावे. घट्ट झाल्यावर ते गार करावे व लहान लहान लाडू वळून घ्यावे. डार्क चाॅकलेट विरघळून घ्यावे व त्यात लाडू बुडवून काढून फ्रिजमध्ये सेट होण्यासाठी ठेवावे....
    October 16, 12:56 PM
  • मराठी माणसाचा जिव्हाळ्याचा एक विषय म्हणजे मराठी गाणी. घराघरामध्ये रेडिओवर लागणाऱ्या आपली आवड किंवा यासारख्या कार्यक्रमांतून मोबाइल, पेनड्राइव्ह, मेमरी कार्डच्या जमान्यातही अनेक घरांमध्ये जुनी गाणी टिकून आहेत. त्यातही काही ठरावीक गाणी तर राज्य करतात. सुरेल-कर्णमधुर गाण्यांनी मुग्ध व्हायला होतं. गाण्याचा कार्यक्रम संपला तरी शब्द मागे रेंगाळत राहतात. गाण्याची अनेक अंगे आहेत. त्यातही संगीत आणि शब्दरचना गाण्याचा गाभा ठरतो. शब्द भावनांची तार छेडतात, हृदयात रुतून बसलेल्या एखाद्या...
    October 16, 12:46 PM
  • कामाच्या ठिकाणी लैंगिक छळ, अत्याचार, हिंसाचाराचे अनेक अनुभव बायका आणि काही पुरुषही लिहू लागले आहेत, अनेक वर्षं मनाच्या खोल कपारीत दडवून ठेवलेल्या वेदनांना शब्दरूप देऊ लागले आहेत. कोणी त्यांचा छळ केला ते अनेकांनी लिहिलेलं नाही, कारण त्यांना फक्त मन मोकळं करायचं आहे. घटना घडून काही कालावधी गेल्यानंतर त्या व्यक्तीला शिक्षा होऊन काय उपयोग, असाही विचार असतो. अशी अनेक मनोगतं सध्या सोशल मीडियावर येत आहेत. त्यानंतर काही लोकांनी म्हटलं की, अशाने बायकांना नोकऱ्याच मिळणार नाहीत. अशीच चर्चा...
    October 16, 12:42 PM
  • नक्षलग्रस्त म्हणून ओळख असलेल्या गडचिरोली जिल्ह्यातल्या भामरागड तालुक्यात जिल्हा परिषदेची अशी एक शिक्षिका आहे जी तिथल्या माडिया गोंडांच्या हीनदीन गरीब मुलांना जीव तोडून शिकवते. तिचं शिकवणं इतकं पराकोटीचं आहे की, मुलांचं शैक्षणिक नुकसान होऊ नये म्हणून या शिक्षिकेने बाळंत व्हायच्या फक्त तीन दिवस आधी सुट्टी घेतली आणि विशेष म्हणजे पुन्हा एकाच महिन्यात कामावर रुजूसुद्धा झाली. उज्ज्वला बोगामी असं या हरहुन्नरी आदर्श शिक्षिकेच नाव आहे. नक्षलवाद्यांच्या भीतीपोटी या भागात कुठलेच...
    October 16, 12:37 PM
  • कृ.ब. तळवलकर ट्रस्टच्या सेवाव्रती पुरस्काराच्या निमित्ताने आम्ही विश्वस्तांनी जागृती शाळेला भेट दिली. माझी अाणि सकिनाची भेट तिथेच झाली. ही वसतिगृहयुक्त शाळा पहिली ते दहावीच्या मुलांसाठी आहे. त्या जुनाट जागेतील शाळेत सत्तर-ऐंशी मुली पहिली ते दहावीचे शिक्षण घेतात. सकिना उत्साहाने शाळा दाखवत होती. साधारण पहिलीतील एक लहान मुलगी माझ्या पायाला बिलगली आणि माझ्याशी बोलू लागली. मला माहीत नाही की, सकिनाला ते कसे कळले! तिने ते ताडले. ती म्हणाली, कुलकर्णी, काळजी करू नका, ती तुमची ओळख करून घेत आहे....
    October 9, 10:00 AM
 
जाहिरात

RECOMMENDED