Home >> Magazine >> Rasik

Rasik

  • तब्बल ६९ पदकं पटकावून भारतीय क्रीडापटूंनी आजवरच्या आशियाई क्रीडा स्पर्धेत सर्वोच्च कामगिरी नोंदवली. लगोलग सरकारच्या वतीने बक्षिसांचा वर्षाव झाला. ऑलिम्पिकमध्ये यापेक्षा मोठं यश मिळवा, अशा शुभेच्छा पंतप्रधानांनी दिल्या. तर स्पोर्ट्स सुपरपॉवर बनण्याचं स्वप्न गृहमंत्री राजनाथसिंगांनी दाखवलं. पूर्वीच्या तुलनेत आजचं यश मोठंच, पण या यशाचे खरे शिल्पकार कोण? झारीतले शुक्राचार्य कोण? त्याचाच हा लेखाजोखा... एशियाड किंवा ऑलिम्पिक सुवर्णपदकामधलं सहा ग्रॅम सोनं सव्वाशे कोटी...
    September 9, 07:01 AM
  • वस्त्रहरणहे रंगभूमीला पडलेलं खुमासदार स्वप्न आहे. हा तांबड्या मातीतला अस्सल लोककलाकेंद्री फार्स आहे. आजवर पाच हजाराहून अधिक प्रयोग झालेल्या या नाटकाने खऱ्या अर्थाने मराठी रंगभूमीला पांढरपेशा संस्कृती-सभ्यतेच्या अनावश्यक दडपणातून मुक्त केलं आहे. असं हे महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक-सामाजिक चलनवलनावर प्रभाव टाकणारं सदाबहार नाटक पुन्हा एकदा नव्या संचात रंगभूमीवर अवतरलंय. त्या निमित्ताने वस्त्रहरणमुळे आलेल्या झपाटलेपणाचा काळ जागवणारा हा फर्मास लेख... रात्रौचे जास्त नाही, साडे आठच...
    September 2, 07:38 AM
  • मीडिया-सोशल मीडियाच्या कल्लोळापलीकडे अनेक घटकांचा जीवन-मरणाचा लढा सुरू आहे. याच्याशी निगडित प्रश्नांवरून लक्ष विचलित करण्यासाठी समाज गटांत फूट पाडून सत्ता बळकट करण्याचा फॉर्म्युला विद्यमान सत्ताधारी भीडभाड न बाळगता राबवताहेत. अशा प्रसंगी सत्ताधाऱ्यांना परिस्थितीवर ताबा मिळवण्याची संधी न देता उजव्यांना असो वा डाव्यांना समान न्यायाने प्रश्न विचारलेच पाहिजेत... आज हे पुन्हा एकदा सिद्ध झालं की तू कुंपणावरचा आहेस. तुला एक तर विषय माहीत नाही किंवा तू संधिसाधू तरी आहेस, लज्जास्पद!...
    September 2, 07:33 AM
  • ३१ ऑगस्टचा स्वातंत्र्य दिन हा सोहळ्याचा दिवस नाही. आजही तो वेदना, संताप मुखर करण्याचा आणि संघर्षाचा ऐलान करण्याचा दिवस आहे. ३१ ऑगस्ट १९५२ रोजी ब्रिटिशनिर्मित १८७१च्या गुन्हेगार जमातीच्या कायद्याने भटक्या जमातींवर मारलेल्या गुन्हेगार या शिक्क्यातून अनेक जाती-जमाती औपचारिकरीत्या मुक्त झाल्या हे तर खरंच. तरी गेल्या पासष्ट वर्षांत त्या शिक्क्यांचे ठसे नि अवशेष नष्ट होण्याच्या दिशेने झालेला प्रवास अतोनात संथ गतीने सुरू आहे. त्यांच्या मुक्तीचा दिवस पुढच्या शंभर वर्षांनी तरी उजाडेल का,...
    September 2, 07:31 AM
  • भारतीय साहित्यात फाळणीला केंद्रीभूत ठेवून अतिशय सकस साहित्य लिहिले गेले आहे. त्यामध्ये मंटो ते खुशवंतसिंग नि गुलजार ते शिव कुमार यांच्या अ रिव्हर विथ थ्री बँक या साहित्यकृतीची प्रामुख्याने दखल घेतली जाते. आणि त्यातच बिंदू भट्ट यांच्या आखेपातर अर्थात अक्षयपात्र या कादंबरीचीही प्रामुख्याने नोंद घ्यावी लागेल... पंधराव्या शतकातील आद्यकवी नरसी मेहता यांचा एकूणच गुजराती साहित्य- समाजमनावर विशेष प्रभाव राहिलेला आहे. त्या काळामध्ये वैष्णव जणांची व्याख्या सांगताना या संतकवीने लिहिले...
    September 2, 07:19 AM
  • विद्यार्थी हा जसा निव्वळ परीक्षार्थी असता कामा नये, तसा शिक्षकही निव्वळ अर्थार्जनाचे साधन म्हणून या क्षेत्राकडे पाहणारा असता कामा नये. पण जेव्हा, या एकंदर ज्ञानव्यवहारात शिक्षकाला अतोनात महत्त्व दिले जाते, तेव्हा विद्यार्थीच काय, तर ज्ञानदेखील दुय्यम ठरायला लागते. भक्तसंप्रदाय निर्माण केला जातो. भाबडेपणावर पोसलेली व्यवस्था निर्माण होते. सबंध ज्ञानव्यवहारच धोक्यात येतो... गुरुपौर्णिमा-शिक्षकदिन जवळ आला, की शाळा-महाविद्यालयांतल्या विद्यार्थ्यांची लगबग सुरू होते. सोहळे करायचे....
    September 2, 07:16 AM
  • आपली आपल्याला वाट सापडेपर्यंतचा प्रवास खूप खडतर असतो. स्वभावातले बंड उसळ्या मारत असते. बेफिकिरी, बेपर्वाई टोक गाठून असते. आसपासच्या सगळ्यांनीच खोल दरीत आपला शेवट गृहीत धरलेला असतो. पण केवळ प्रकाशवाट दाखवणाराच नव्हे, तर जगणं शिकवणारा शिक्षक ढाल होऊन आयुष्यात येतो आणि मातीमोल आयुष्याचं सोनं होऊन जातं... अत्यंत व्रात्य मुलगा म्हणून मी गल्लीत, गावात, शाळेत, नातेवाइकांत कुख्यात होतो. चंचल मनोवृत्तीचा हा मुलगा हळूहळू वाया जात आहे या निष्कर्षाप्रत तमाम लोक आले होते. एक वाया गेलेला मुलगा अशी...
    September 2, 07:05 AM
  • सालाबादप्रमाणे यंदाही शिक्षक दिन उत्साहात साजरा होईल. गुणवंत शिक्षकांना पुरस्कार दिले जातील, प्रयोगशील शिक्षकांचेे सन्मान केले जातील. शिक्षकांच्या योगदानावर भाषणं होतील, शिक्षकांच्या प्रश्नांवर चर्चा होतील. हे सारं महत्त्वाचंच, परंतु देशाची राजकीय राजधानी दिल्ली आणि आर्थिक राजधानी मुंबई या दोन्ही पंचतारांकित शहरांपासून हजार-बाराशे किलोमीटर अंतरावरच्या एका दुर्गम नक्षलग्रस्त तालुक्यात अंगणवाडीतील मुलांना पूर्वप्राथमिक शिक्षणाचे धडे देणाऱ्या एका असामान्य अंगणवाडी सेविकेची...
    September 2, 07:03 AM
  • माजी ग्यांगस्टर, आजी समाजसेवक-लोकप्रतिनिधी, दगडी चाळीचे पालनकर्ता, तुरुंगनिवासी अरुणभाई गवळी उर्फ ड्याडी यांनी गांधी विचार परीक्षेत पैला नंबर घेतला. या चमत्कारापुढे दुनिया झुकली, दगडी चाळ नतमस्तक झाली. गांधी विचारांचा ड्याडींवर भलता प्रभाव पडला. त्यांचे धडाक्यात सत्याचे प्रयोग सुरु झाले. त्याचाच हा खुसखुशीत तर्जुमा... ड्याडीची गाडी बुंग बुंग करत दगडी चाळीच्या गेटावर थांबली आणि कार्यकर्त्या (आता ड्याडीचे सर्वे भायलोक कार्यकर्त्यात कन्व्हर्ट झालेत.) लोकांत झुंबड उडाली. आशा वैनी...
    August 26, 07:24 AM
  • मुक्तीचा ध्यास घेणारी ही कविता आहे. ही मुक्ती जशी व्यक्तिसापेक्ष आहे, तेवढीच समष्टीचींही आहे. त्यात अभिनिवेशी प्रेम नाही, तशीच दांभिकताही नाही. म्हणून हा कवी आणि त्याच्या कविता प्रतिभासंपन्न कुळांशी नातं सांगणाऱ्या आहेत... अहर्तपद, बोधीसत्व, निर्वाण बौद्ध धर्मातील या तीन अवस्था महत्वाच्या. अहर्तपद हे संघटनात्मक कार्यातील सर्वात शेवटची अवस्था. यात धम्माचे संपूर्ण सार अवगत असणे महत्वाचे. शिवाय स्वत:चे आचरण काटेकोर नितीनियमाने परिपूर्ण असावे. तसेच इतर साधूंनी ते अंगीकारावेत म्हणून...
    August 26, 07:21 AM
  • उजेड ही मुक्तीची अवस्था असते. आत्मज्ञानाची, आत्मशोधाची स्थिती असते. उजेडाच्या प्रकाशात अहंगंडात रूपांतरित झालेला न्यूनगंड वितळवून टाकण्याची शक्ती असते. त्यागाच्या आवरणाखाली लपलेले प्रेम सूर्यफुलासारखे उमलण्याची असते... स्पर्श हा सिनेमा उजेडाच्या या अद्भूत मिलनाची गोष्ट सांगतो. नवजीवन अंधविद्यालयाचा प्रमुख असलेल्या अनिरुद्धचं घर. स्वत: दृष्टिहीन, पण विलक्षण स्वाभिमानी. घरात अनिरुद्ध आणि त्याच्यात विनंतीवरून शाळेत येऊ लागलेली, कविता. कविताच्या पतीचं तीन वर्षांपूर्वी अपघातात...
    August 26, 07:18 AM
  • ज्यांचे नित्य स्मरण व्हावे, अशा पंचकन्यांपैकी एक म्हणजे सीतामाई! रामायणाने तिचे सारे आयुष्य आपल्यासमोर आणले आहे. साहाजिकच तिचे व्यक्तिचित्रण शिल्पातून उमटणे स्वाभाविकच आहे. किंबहुना, असेही म्हणता येईल की, तिने सर्वच ललित कलाक्षेत्रांतील कलाकारांना आपल्या व्यक्तित्वाने आणि व्यक्तिमत्त्वाने भुरळ पाडली आहे; म्हणूनच चित्रात ती आहे, नृत्यात ती आहे, नाट्यात ती आहे आणि शिल्पसृष्टीतही ती आहे. तिच्या मुक्या भावनांना तर कलाकारांनी शिल्परूप दिले आहे... शेतात सापडलेली अयोनिजा सीता पुढे...
    August 26, 12:37 AM
  • डॉ. नरेंद्र दाभोलकरांची हत्या झाली म्हणजे नेमकं काय झालं, आपण नेमकं काय गमावलं, हे या राज्यातील बुद्धिजीवी मध्यमवर्गाला अजूनही नीटसं समजलेलं आहे, असं वाटत नाही. दाभोलकरांच्या पाठोपाठ पानसरे, कलबुर्गी, गौरी लंकेश यांच्या झालेल्या हत्या आणि त्याविरोधात विविध परिवर्तनवादी मंडळींची गेली पाच वर्षं सुरू असलेली एकाकी आंदोलनं आणि त्यापासून अलिप्त असलेला बहुसंख्य समाज पाहता या हत्यांचा नेमका अर्थ इथल्या सुशिक्षितांपर्यंत पोहोचलेला नाही असंच म्हणावं लागतं.. लीबाई पटले माहीत आहे का?...
    August 26, 12:34 AM
  • पूरग्रस्त केरळला तातडीने वैद्यकीय मदत मिळावी, या उद्देशाने शंभर डाॅक्टरांची पथके तीन स्तरांत विभागली गेली. त्यातल्या पतनमतिथाच्या पथकाबराेबर जाण्याची मला संधी मिळाली. वल्लभ, अरंदमुळा, चेंगानूर तालुका, पेरूमला, अलेप्पी, कुटनाड हा सगळा सखल भाग अाहे. या सगळ्या भागांत दाेन लाखांपेक्षा जास्त लाेकांची गर्दी विविध शेल्टर कॅम्पमध्ये बघायला मिळाली. प्रत्येक शेल्टर कॅम्पमध्ये दहा ते पंधरा हजार नागरिक हाेते. अाैषधे येत अाहेत, जेवण मिळेल, कपडे मिळत अाहेत. हे सर्व अाणखी पाच ते सहा दिवस सुरू राहील....
    August 26, 12:31 AM
  • देवभूमी असा सार्थ लौकिक असलेल्या निसर्गसंपन्न केरळात पुराने हाहाकार माजवला. जवळपास अडीचशे नागरिक मृत झाले. हजारो-लाखोंवर बेघर होण्याची वेळ ओढवली. पूर ओसरला तशी राजकीय पक्ष-संघटनांनी मानवी शोकांतिकेचे भांडवल करत एकमेकांवर आरोप-प्रत्यारोपांची चिखलफेक सुरू केली. कट्टर धर्माभिमानी हिंदू महंताने गोमांस खाणाऱ्यांमुळे हा प्रकोप घडून आल्याची शापवाणी उच्चारली. शाबरीमाला इथल्या अय्यप्पा देवाचा हा कोप असल्याचा शोध एका भाजप नेत्याने लावला. आपत्ती हीच इष्टापत्ती मानून प्रतिमासंवर्धन आणि...
    August 26, 12:30 AM
  • अटलबिहारी वाजपेयी हे विसंवादी वातावरणातही सुखेनैव राजकारणाचा संसार करणारे सांब शंकर होते...अटलबिहारी वाजपेयींच्या वक्तृत्वाला प्रतिभा आणि बुद्धीची भरजरी झालर होती....अटलबिहारी वाजपेयींच्या राजकारणशैलीत विनम्रता आणि ऋजुता होती...अशा या आगळ्या नेत्याच्या जागवलेल्या आठवणी... अगदी खरं सांगू का? अटलबिहारी वाजपेयींबद्दल बोलायला श्यामाप्रसाद मुखर्जी किंवा दीनदयाळ उपाध्यायच हवेत. तुम्हा-आम्हा सामान्यांनी त्यांच्या काय आठवणी सांगाव्यात? माझ्या आणि अटलजींच्या पुष्कळ गाठीभेटी झाल्या....
    August 19, 07:36 AM
  • ठोकशाही हा शब्द पु.लं.चा. शिवसेनेच्या तत्कालीन सरकारच्या व बाळासाहेबांच्या कारभाराबद्दल केलेली ती टिप्पणी होती. किराण्याच्या भाषेत ठोक म्हणजे घाऊक असाही अर्थ होतो. आज लोकांचं रूपांतर अशा ठोक गटात, समाजात, धर्मात करण्याचा प्रयत्न होतोय. एकमेकांच्या साथीनं घुसळण झालेल्या समाजापेक्षा आपापल्या अस्मिता-मागण्यांसाठी एकवटलेला हा ठोक समाज डील करण्यासाठी राज्यकर्त्यांना जास्त सोयीचा ठरतोय... हा लेख वाचत असतानाच आपला स्वातंत्र्य दिन पार पडलेला आहे. प्रधान सेवक नरेंद्र मोदी यांनी मै क्या...
    August 19, 07:25 AM
  • देशात लोकशाही आहे, देश कायद्याने चाललाय. असं म्हणता म्हणता सक्तीने सकारात्मक चित्राला मंजुरी मिळवण्याच्या कार्यक्रमाला भलताच वेग आला आहे. ही सक्ती अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य आहे म्हणण्याची आहे, तशीच वाऱ्याच्या वेगाने विकास झाला हे सांगण्याचीही आहे... चारच दिवसांपूर्वी आपण स्वातंत्र्यदिन साजरा केला. माणसाच्या आयुष्यात सत्तरी ही वार्धक्यावस्था असते. या वयात शरीराचं दौर्बल्य वाढत असतं. पण राष्ट्राच्या जीवनात येणारी सत्तरी ही संस्थात्मक तसंच चरित्रात्मक जीवनाच्या सुदृढतेच्या,...
    August 19, 07:19 AM
  • अस्वस्थ आसाममधल्या बोडो समूहाचा इतिहास हा संघर्षाचाच राहिलेला आहे. हा संघर्ष अस्मितेचा आहे, भूमीवर टिकून राहण्याच्या अस्तित्वासाठीचा आहे. त्यातून आकारास आलेल्या उद्ध्वस्त जगण्याला अनिलकुमार बोरो यांनी अवकाश मिळवून दिलाय... ही अवकाशमुक्तीच आशेचे किरण पेरणारी आहे... अवघ्या काही शतकांची लिखित परंपरा असतानाही आज बोडो साहित्याची नोंद जागतिक पातळीवर घेतली जात आहे. आजूबाजूचा हिंसक परिवेश, सांस्कृतिक वर्चस्वासाठीचे निरंतर लढे नि अनेकांना मिळणारी दुय्यमत्वाची वागणूक हे सारेच या भागातील...
    August 19, 07:15 AM
  • या पायवाटेवर संघर्षाविना आपण निसर्गात सामावून जातो. इथे निसर्गाशी एकरूप होणे हे निरागस होणे असते. जगातले व्याप-ताप काही काळापुरते विलग होतात. आपण स्वत:चा शोध घेऊ लागतो. अापल्या असण्या-नसण्याचा, नात्याचा, देव-धर्म-समाज आदींचा नव्याने अर्थ लावू पाहतो. थोडक्यात, ही यात्रा आपल्याला आत्मशोधाच्या मार्गावर घेऊन जाते. तुकारामांनी म्हटल्याप्रमाणे आपलाच आपल्याशी वाद-संवाद घडून येतो. आसपासच्या जगाचे आपले भान विस्तारते...अशा या कैलास मानसरोवर यात्रेवर दी कैलास नावाचे देखणे छायाचित्रांचे पुस्तक...
    August 19, 07:11 AM
 
जाहिरात

RECOMMENDED