Home >> Magazine >> Rasik

Rasik

  • कोकबोरोक ही त्रिपुरा राज्याची अधिकृत भाषा. पण दुर्दैवाने, इथल्या अभिजनवर्गाची भाषा मात्र बंगालीच राहिलेली आहे. अशाही अवस्थेत, अवघ्या शे वर्षाची लिखित परंपरा असलेली कोकबोरोक मात्र साहित्यिक मूल्यांच्या अंगाने सर्वश्रेष्ठ ठरतेय. या भाषेतील साहित्यिकांची आणि त्यांच्या साहित्याची भारतीय पातळीवर दखलही घेतली जातेय. याच परंपरेतील लक्षवेधी कवी आणि अनुवादक म्हणून चंद्रकांता मुरासिंग यांचे योगदान अनन्यसाधारण राहिले आहे... चंद्रकांता मुरासिंग हे वृत्ती-प्रवृत्तीने कवी. सध्या...
    October 28, 12:06 AM
  • सार्वजनिक बेफिकिरी हे भारतीय समाजाचे व्यवच्छेदक लक्षण असल्याचे अमृतसरच्या घटनेमुळे पुन्हा एकदा अधोरेखित झाले. रावण दहनाचा कार्यक्रम रेल्वे रुळांवर उभे राहून पाहत असताना वेगात आलेल्या रेल्वेगाडीखाली जवळपास ६० लोक चिरडले गेले. एकच आकांत माजला. राज्य शासन - केंद्र शासन, स्थानिक नेते यांच्यावर टीकेची झोड उठली. रेल्वे खात्याच्या असंवेदनशीलतेवर कोरडे ओढले गेले. ही दुर्घटना दुर्दैवी खरीच. पण या घटनेत ज्यांना दूषणे दिली गेली, त्या रेल्वेचालकांना अशा प्रसंगी कोणत्या अवस्थेतून जावे लागते?...
    October 28, 12:00 AM
  • सौदी पत्रकार जमाल खाशोगी खूनप्रकरणामुळे सौदी अरेबियाचे राजघराणे वादाच्या भोवऱ्यात सापडले आहे. सुधारणावादी सौदी राजपुत्राच्या इशाऱ्यावरूनच तुर्कीच्या भूमीत खाशोगी यांची खांडोळी करण्यात आल्याचा जाणकारांचा दाट वहीम आहे. खाशोगी जिवंत आहेत, असे भासवण्यासाठी त्यांची डमी शहरभर फिरवण्यात आल्याचेही समोर आले आहे. ही संधी साधून ट्रम्प, एर्दोगान यांसारखे हुकुमशाही मनोवृत्तीचे राष्ट्राध्यक्ष सौदी अरेबियाला खिंडीत गाठण्याच्या प्रयत्नात आहेत. जेम्स बाँडचा सिनेमा फिका पडावा, असा थरार...
    October 28, 12:00 AM
  • २०१६ मध्ये सोलापूर, पुणे, नगर जिल्ह्यातल्या ऊस शेतीवर दूरगामी परिणाम करणारा निर्णय जलसंपत्ती नियमन प्राधिकरणानं दिला. उजनी धरणातून उसासाठी पाणी सोडण्याची मागणी पंढरपूरचे आमदार भारत भालके यांनी केली होती. त्यावर निकाल देताना, उजनी धरण हे फक्त अन्नधान्य पिकांच्या सिंचनासाठी आहे. उजनीतून उसाला पाणी देण्याचं कोणतंही नियोजन नाही. आहे तो दीड लाख हेक्टर ऊसच बेकादेशीर आहे, असं म्हणून थेंबभर पाणी सोडू नका, असा आदेश प्राधिकरणानं दिला. भीमा नदीवरच्या उजनी प्रकल्पाला १९६४ मध्ये मान्यता मिळाली....
    October 21, 08:20 AM
  • गभरातल्या सगळ्या पुरुषप्रधान धर्मशास्त्रांनी स्त्रीदेहाला रक्षणयोग्य मानलं आहे, स्त्रीदेहावर होणारं आक्रमण निषिद्ध मानलं आहे. मनुस्मृतीसारखं या मातीतलं धर्मशास्त्र असो किंवा हम्मुराबीचा कायदा असो, सगळ्यांनीच स्त्रीदेहाला तिच्या पतीखेरीज होणारा स्पर्श वर्ज्य मानत त्याला कठोर शिक्षा सांगितल्या आहेत. न स्त्री स्वातंत्र्यम् अर्हति, असे सांगताना सगळ्याच धर्मशास्त्रांनी पुरुषसत्तेची पायाभरणी करत समाजातल्या इतर पुरुषांपासून स्त्रीचं रक्षण करण्याचा अधिकार तिच्या पित्याला-पतीला...
    October 21, 12:06 AM
  • विवर्य भा. रा. तांबे यांच्या एका कवितेत सहज तुझी हालचाल मंत्रे जणू मोहिनी अशी एक पंक्ती आहे. या अशा हालचाली प्रत्ययकारी करण्याचे मोहमयी काम शिल्पकारांनी केले आहे. चित्रकारांनीही अर्थातच ते केले आहे. येथे हे लक्षात घेतले पाहिजे की चित्रकारापेक्षा शिल्पींचे असे काम अवघड असते. चित्रात चुका सुधारणे सुलभ असते. शिल्पात तसे नसते. चेहरा हसरा दाखवायचा असताना, तो रडवेला दाखविला गेला तर तो तसाच राहणार? असंख्य स्त्रीशिल्पे भारतभर पसरलेली आहेत, ती लेणीत आहेत, मंदिरातील स्तंभावर, बाह्यभिंतीवर आहेत,...
    October 21, 12:02 AM
  • औद्योगिक क्रांतीनंतर मूठभर युरोपियन देश व्यापाराच्या निमित्ताने जगभरात पसरले. प्रथम अमेरिका, नंतर लॅटिन अमेरिका केप ऑफ गुड होपला वळसा देऊन संपूर्ण आफ्रिका त्यांनी गिळंकृत केली. भारत, चीन, ब्रह्मदेश, जावा, सुमात्रा, बालीसह दक्षिण गोलार्धातील सर्व बेटं, अफाट आॅस्ट्रेलियासुद्धा त्यांनी काबीज केला. आफ्रिकेतील मूळ रहिवाशांना त्यांनी गुलाम केलं अन् अमेरिकेत त्यांची ऊस, कापूस आणि तंबाखूच्या मळ्यात त्यांची लागण केली. मूळ निवासी रेड इंडियन्सना जवळपास नामशेष केलं. एदवार्दो गॅलिऑनो या...
    October 21, 12:00 AM
  • दिवस खूप वाईट होते साहेब, भाकर खायला मिळायची नाही, ढोराचं मटण खावं लागायचं, गावात कुणाचं ढोर मेलं तर बाप ओढून नेहून पांदीला टाकायचा, कातडं काढून घ्यायचा आणि इळ्यानं मटण कापून घरी आणायचा, ते खराब असायचं की चांगलं याचा काही फरक पडायचा नाही, त्याने पोटातली आग विझते एवढंच माहीत होतं. आम्ही तीन-चार भावंडं मिटक्या मारत खायचो, पुन्हा कुणाचं तरी ढोर मरेल, याची वाट पाहायचो काळजाला भोक पडणारे हे शब्द आहेत, दामुअण्णांचे...! आयुष्याची पंचेचाळिशी ओलांडलेले दामुआण्णा आपल्या टुमदार घरासमोर बसून, कातर...
    October 21, 12:00 AM
  • म्हटल तर हा एक सहज संवाद आहे, म्हटला तर मनाच्या तळाला डुचमळून काढणारा डोहतरंग. मनोरुग्णः(अस्वस्थता दर्शवणारी दोन्ही पायांची सतत हालचाल) शांती नाही... ...विश्वशांती...प्रदूषण... मनोविकार तज्ज्ञः म्हणजे काय? मनोरूग्णः ...प्रदूषण...केऑस्... तुम्ही शांत आहात का? मनोविकार तज्ज्ञः पूर्णपणे शांत आहे,असं नाही म्हणता येणार, पण लक्षात आल्यावर मी शांत आणि रिलॅक्स्ड राहण्याचा प्रयत्न करतो. मनोरुग्णः कारण काय आहे केऑ...केऑसचं? मनोविकार तज्ज्ञः काय? मनोरूग्णः...अविश्वास देवराईवर...(काहीतरी आकृत्या बोटाने...
    October 21, 12:00 AM
  • कर्जाच्या विळख्यात अडकलेले अनिल अंबानी यांची रिलायन्स एनर्जी ही कंपनी अखेर अदानींच्या छावणीत दाखल झाली. ग्राहक विजेची बिलं भरायला रांगेत उभे राहिले, रिलायन्सच्या जागी अदानी हे नाव त्यांना दिसले! दुसरीकडे केवळ कागदोपत्री अस्तित्वात असलेल्या त्यांच्या कंपनीला सरकारी आशीर्वादाने राफेल विमानांच्या उत्पादनाचे मिळालेले कॉन्ट्रॅक्ट हा राजकीय वर्तुळात सर्वाधिक वादग्रस्त (अगदी बोफोर्सपेक्षाही) प्रश्न बनला. धीरूभाईंच्या मृत्यूनंतर ज्यांच्याकडे त्यांचा खरा वारस म्हणून पाहिले गेले...
    October 21, 12:00 AM
  • मराठी लघुकथेत अरविंद गोखले आदी कथाकारांनी मनोविश्लेषणात्मक लघुकथांचे स्कूल समृद्ध केले होते. पुढे ही परंपरा म्लान झालेली दिसते. प्रा. मिलिंद जोशी यांच्या कथा या परंपरेला आश्वस्त करू पाहतात... तमाच्या तळाशी आणि पानगळ या दोन कथासंग्रहांनंतरचा प्रा. मिलिंद जोशी यांचा खेळ हा तिसरा कथासंग्रह प्रामुख्याने नात्यांच्या चक्रव्यूहात अडकलेल्या माणसांच्या कथा वाचकांसमोर ठेवतो. एकूण आठ लघुकथांचा या संग्रहात समावेश आहे. खेळ या शीर्षककथेचा विस्तार तीन भागांत वाचकाला भेटतो. स्वप्रेरणेने...
    October 14, 09:08 AM
  • महाभारत हे मानवी स्वभावाच्या अगणित छटा दृश्यमान करणारे महानाट्य. याच महानाट्याचा उत्तरार्ध आणि त्या काळात घडणारं मानवी हतबलतेचं, एकाकीपणाचं दर्शन रत्नाकर मतकरींचे आरण्यक हे नाटक घडवते. सत्तरच्या दशकात गाजलेले हे नाटक पुन्हा एकदा येत्या दसऱ्याला रंगमंचावर येत आहे. त्नाकर मतकरींचे आरण्यक हे १९७४ मधील नाटक. त्या वेळी ते पाहिले आणि कायमस्वरूपी आठवणीत राहिले. एव्हाना सारे महाभारत घडून गेलेले आहे, संहार संपलेला आणि उरलेल्यांची आयुष्ये अडखळत चालू राहिलेली आहेत. कारण त्या प्रचंड संहारात...
    October 14, 09:03 AM
  • आज या मीटू लाटेत सत्ता-संपत्तीच्या विशिष्ट स्थितीत नसलेल्या स्त्रिया-मुलींना प्रचलित आणि प्रसिद्धी मिळत असलेली उदाहरणं पाहून आपल्यावर अन्याय करणाऱ्याचं नाव जाहीर केलं तर त्याच्या परिणामाची त्यांना कल्पना आहे का? अशी केस कोर्टात उभी राहिल्यावर कोर्ट रोकडे पुरावे मागणार आहे त्याचं त्या काय करणार आहेत?... जगातले ९५ टक्के पुरूष हे स्त्रियांकडे उपभोगण्याच्या नजरेनेच पाहतात, असा बेधडक दावा चित्रपट निर्मात्या-दिग्दर्शक कांचन अधिकारी यांनी परवा आमच्या माझा विशेषच्या चर्चेत बोलताना...
    October 14, 08:56 AM
  • कास्टिंग काऊच केवळ सिनेसृष्टीतच आहे, असा आपला भ्रम आहे. खरं तर त्याचं अस्तित्व सगळ्याच क्षेत्रात ऑक्टोपसच्या हातांसारखं विक्राळ पसरलेलं आहे. मराठी साहित्यविश्वाचाही याला मुळीच अपवाद नाही. विचारा अनेक कवयित्री, लेखिकांना. अनेकानेक अनुभव आहेत एकेकींचे. दाहक. तिरस्करणीय... नुश्री दत्ताने माध्यमविश्वात हलकल्लोळ माजवला आहे. तिच्या निमित्ताने अनेक जणी आजवर दडपून ठेवलेल्या, त्यांच्या दुखऱ्या कहाण्या वदत्या झाल्या आहेत. बॉलिवूडमधील आपल्या मराठमोळ्या नानापासून अनेक रथी महारथी,...
    October 14, 08:51 AM
  • अभिव्यक्तीचा संकोच असलेल्या काळातच चांगले साहित्य लिहिले जाण्याची शक्यता अधिक असते. वेगवेगळे फॉर्म मोडूनतोडून लेखक आपल्या अमर्याद ताकदीने व्यक्त होण्याचा प्रयत्न करत असतो. तामिळ लेखक पेरुमल मुरुगन ताकदीने व्यक्त होतातच. पण एक जिवंत दंतकथाही बनून राहतात... पेरुमल मुरुगन यांच्या पुनाची या बहुचर्चित कादंबरीची प्रस्तावना फार महत्त्वाची आहे. ते सांगतात, की मला माणसांविषयी लिहायला भीती वाटते. आणि देवांविषयी लिहायला तर त्याहूनही अधिक. म्हणूनच मी आता फक्त प्राण्यांविषयी लिहिणार आहे. पण...
    October 14, 08:46 AM
  • समाजातील एकाकी आणि शापित माणसाच्या कारुण्याच्या कथा सुदाम राठोड यांच्या कवितेचा आधार आहे. या विसंगतीमधून मार्ग काढण्याचे केवळ दोनच पर्याय एक-परमेश्वरशरणता आणि दोन - आत्महत्या. कवीला हे दोन्ही मार्ग मंजूर नाहीत. त्याने काढलेला तिसरा मार्ग म्हणजे द्रोह!... प्रस्थापित व्यवस्थेच्या विरोधातला विद्रोह. त्याचेच प्रतिबिंब प्रस्तुत काव्यसंग्रहात उमटते... कोणताही वाङ्मयीन जाणिवेचा आद्य उद्गार हा सर्वप्रथम कवितेच्या रूपाने आविष्कृत होत असतो. कविता हा वाङ्मयप्रकार सर्वश्रेष्ठ मानला जातो,...
    October 14, 08:42 AM
  • बहुसंख्याकवादी, आत्ममग्न व्यवस्था सत्तेच्या लोभाने बेधुंद झाली की माणूस काय, पाळीव जनावर काय आणि वन्यप्राणी काय... या सगळ्यांमध्ये कसलाच फरक करेनाशी होते. माणूस असेल तर त्याचा धर्म पाहून आधी त्याला दहशतवादी ठरवले जाते, मग त्याचा एन्काउंटर केला जातो. हाच प्रघात आता वाघ, बिबट्यांसारख्या वन्यप्राण्यांबाबतीतही पाळला जाताना दिसतो आहे. जणू हा वाघ किंवा बिबट्या आपल्या धर्मावर, आपल्या अस्तित्वावरच हल्ला करणार, असा कांगावा करून शूट अॅट साइटचे आदेश वनखात्याकडून सुटले आहेत. हे आदेश माणसांच्या...
    October 14, 08:15 AM
  • दुपारी येशीत उभं ऱ्हावून सूर्याला दाखवून पायताण, मगच वेदिकेनं ते गाव सोडलं, इथंपावतूर मी आलो व्हतो. आत्मबचावासाठी सुरू झालेला वेदिकेचा एकटीचा भणंग प्रवास सुरुवातीस विरहातून सुरू झालेला असला, तरी सोबतीला जितेजागते मन असताना पूर्णतः एकटीचा होवूच कसा शकतो? चालताना माथ्यावरून फिरणारे बगळे, पायाखालचे दगड गोटे काटे, रात्रीला डोक्यावरचं दिलासा देणारे अनाम चांदणं, तहानेसकटची लागलेली भूक, झाडाखालची लहानपणाच्या सागरगोट्याची आठवण देणारी सावली, आणि सगळ्यासोबत कातडीवर सदाशिवाच्या बोटांचे...
    October 7, 10:17 AM
  • काही दिवसांपूर्वी मुंबईत भारतम रिअवेकनिंग नावाच्या विद्यार्थ्यांच्या एका ग्रुपने एक विज्ञान परिषद आयोजित केली होती. संशोधन क्षेत्रात काम करणारी आम्ही काही मंडळी या परिषदेला आवर्जून हजर होतो. हैदराबादची एक सव्वीस-सत्तावीस वर्षांची काव्या नावाची मुलगी आणि रामराव नावाचे एक वयस्कर गृहस्थ या परिषदेला प्रमुख वक्ते होते. या मुलीचा असा दावा होता की, ती गेली पाच-सहा वर्षे विमानशास्त्रावर संशोधन करते आहे आणि तिने पुराण काळातील विमानविद्येबाबत भरपूर काही तरी शोधून काढले आहे. पुराण काळात...
    October 7, 10:15 AM
  • गोखल्यांचे आयुष्याच्या रंगढंगांचे अवलोकन इतके सूक्ष्म होते, की त्यांचे लक्ष केवळ मध्यमवर्गीय जीवन आणि आकांक्षा यांच्यामध्ये गुंतून राहणे शक्य नव्हते. फाइव्ह स्टारमधल्या व्हीनसच्या अभिजात शिल्पाआडून चाललेला वासनांचा बाजार, आलिशान फ्लॅट्समधून आलेला समृद्धीचा पूर, जगातल्या पुराण्या धंद्याची कमाई चघळणाऱ्या कोठेवाल्या, वेडाच्या वाटेवर निघालेल्या पारशिणी अशा परिघाबाहेरच्या जगाचा वेध घेत ते जीवनाचा व्यापक अर्थ शोधू पाहात होते. त्यातून वेश्याव्यवसाय करणाऱ्या स्त्रियांच्या...
    October 7, 09:35 AM
 
जाहिरात

RECOMMENDED