Home >> Magazine >> Rasik

Rasik

  • सत्तेच्या राजकारणात मुख्यमंत्रिपदाच्या सिंहासनाला अनन्यसाधारण महत्त्व असते. राज्याच्या राजकारणातले सर्वाेच्च पद असलेल्या या मुख्यमंत्रिपदाचा आजवरचा इतिहास नाना लटपटी-खटपटी, शह-काटशह, दगाबाजी, विश्वासघात आणि अतर्क्य घटना-प्रसंगांनी भरलेला आहे. त्याचीच ही झलक...आणीबाणीनंतर झालेल्या लोकसभा निवडणुकीत देशभर काँग्रेसचे पानिपत झाले होते. महाराष्ट्रातील ४८पैकी २८ जागा काँग्रेसला गमवाव्या लागल्यामुळे महाराष्ट्रात लगेचच विधानसभा निवडणुका घेऊन हे राज्यही ताब्यात घ्यावे, असे विचारमंथन...
    July 17, 01:27 AM
  • विधिमंडळाच्या सुवर्णमहोत्सवी वर्षाच्या (१९८७-८८) वेळची परिस्थिती, आजच्या तुलनेत कितीतरी स्थिर, आश्वस्त आणि आशावादी होती. राजीव गांधींनी उत्साहाने आणलेले कॉम्प्युटर पर्व लोकांचे कुतूहल वाढवीत होते. देश एकविसाव्या शतकात नेण्याची त्यांची आकांक्षा तरुणांना स्फूर्तिदायक वाटत होती. राजीव गांधी तेव्हा फक्त ४४ वर्षांचे होते आणि अवघा देश तरुणाईने सळसळत होता. राजीव गांधींच्या पाकिस्तान आणि चीन भेटीनंतर तर भारतीय उपखंडातील वातावरण शांततेच्या मार्गावर असेल, असे वाटू लागले होते. पण त्या...
    July 17, 01:19 AM
  • महाराष्ट्र विधिमंडळाला १९ जुलै २०११ रोजी ७५ वर्षे पूर्ण होत आहेत. यानिमित्त अमृतमहोत्सवी वाटचालीतील विचारप्रवर्तक भाषणांचे संकलन असलेल्या नोंदी या ग्रंथाचे प्रकाशन करण्यात येत आहे. या ग्रंथाला दैनिक दिव्य मराठीचे मुख्य संपादक कुमार केतकर यांची प्रस्तावना आहे. या प्रस्तावनेचा हा संपादित अंश...इतिहास आणि राजकारण एकमेकांमध्ये अशा रीतीने गुंफलेले असते की, त्यांना एकमेकांपासून विभक्त करणे अशक्यच. महाराष्ट्र विधिमंडळाचा ७५ वर्षांचा इतिहास अर्थातच त्या त्या वेळच्या राजकारणाने ओतप्रोत...
    July 17, 01:19 AM
  • भायखळा मार्केट ही एक अजब जागा होती. तिथे अडीच किलोपेक्षा कमी भाजी विकली जात नसे. अनेक छोटे भाजी विक्रेतेदेखील तिथे माल घ्यायला यायचे.मुंबईत, म्हणजे चेंबूरला आम्ही राहत होतो त्या वेळी एका मोठ्या बाजारात अनेकदा जात होतो. पहाटे अगदी लवकर उठून साडेपाच वाजेपर्यंत भायखळा भाजी मार्केटमध्ये मी माझ्या वडिलांबरोबर जात असे. त्या वेळी आमची मॉरिस किंवा हिंदुस्तान गाडी होती. माझे वडील डिकी भरून भाजी घ्यायचे, घरी आल्यावर फ्रिज भाजीनेच भरून जायचा.भायखळा मार्केट ही एक अजब जागा होती. तिथे अडीच किलोपेक्षा...
    July 17, 01:09 AM
  • फुलपाखरं ही निसर्गाची रंगतदार कलाकारी. तिचं कवतिक सा-यांनाच. फुलपाखरू हे कीटक प्रजातीत मोडतं. इतर कीटकांविषयी फुलपाखराएवढा जिव्हाळा दाखवला जातो का? याचं उत्तर नकारार्थी ठरलेलं. तसं नसतं तर कीटकनाशक या रसायनाची निर्मितीच झाली नसती. हातामध्ये फवारा घेऊन टीवीच्या जाहिरातीतल्या गृहिणीने हे घर माझं अन् माझ्या लाडक्या कुटुंबाचं आहे आणि कुणाचं नाही, असे कीटकनाशकाचे गोडवे गायले नसते. (हे घर केवळ माझं नाही, हे घर उंदरांचं आहे, पालींचं आहे आणि झुरळांचंही आहे हा संतभाव केव्हाच इतिहास जमा...
    July 17, 01:09 AM
  • पुस्तकांच्या छपाईच्या आधीही जगात ग्रंथालयं होती. त्यातील दोन महत्त्वाची ग्रंथालयं म्हणजे अलेक्झांड्रियाचं ग्रंथालय आणि नालंदा ग्रंथालय. नालंदा ग्रंथालयात अक्षरश: लाखो पुस्तकं म्हणजेच संहिता होत्या. आजच्यासारखी छापलेली पुस्तकं नसली तरी हातानं लिहिलेली किंवा विविध प्रकारची भूर्ज (पानांवर लिहिलेली) पत्रावर लिहिलेली पुस्तकं त्यात होती. तीन मुख्य इमारतींमध्ये हे ग्रंथालय होतं. त्यांची नावे रत्ननिधी, रत्नसागर आणि रत्नरंजक अशी होती. नालंदा विद्यापीठात तत्त्वज्ञान, विविध दर्शने,...
    July 17, 01:03 AM
  • कालिदासाला मेघदूत हे काव्य ज्या काळात सुचले असेल तो काळ तेव्हाच्या आषाढी एकादशीचा होता. तत्कालीन सारे वारकरी पंढरपूरला निघून गेल्यावरचा होता. इथेच या महाकवीला तीव्रपणे आपल्या त्या कृशकटी, कमलनेत्री, आरक्तवर्णी पत्नीची तीव्र आठवण झाली असावी आणि त्याला जे विरहकाव्य सुचले ते त्याने लिहिले असावे. आमचे सेवानिवृत्त झालेले स्नेही जीवनराव नुकतेच आम्हाला भेटून गेले. ते मूळचे विदर्भाचे असून त्यांचा सेवाकाल पोलिस खात्यात निरीक्षक म्हणून चांगलाच गाजला होता. आपल्या नोकरीतील शेवटची पदस्थापना...
    July 17, 12:59 AM
  • मातृभाषा या शब्दाविषयी जगभरात बहुतांश लोक संभ्रमातच आहेत. आई जी भाषा बोलते ती मातृभाषा समजली जाते, परंतु हा दृष्टिकोन योग्य नाही. आपण राहतो, वाढतो त्या सभोवतालचा मातृभाव पाहता तेथील भाषाच मातृभाषा म्हणायला हवी.विषय फार अवघड नाही. फक्त मातृ शब्दामुळे मातृभाषा शब्दाची नेमकी अर्थछटा समजण्यास नेहमीच अडचण झाली आहे. मातृभाषा हा शब्द प्राचीन नाही; पण व्याख्या करताना लोक तो प्राचीन असल्याचा समज करून घेतात. हिंदीतील मातृभाषा हा शब्द इंग्रजीतील मदरटंग चे शब्दश: भाषांतर आहे. इंग्रजी राजवटीतील...
    July 17, 12:58 AM
  • सगळीकडून प्रतिकूल परिस्थिती निर्माण होत असल्याचे दिसू लागल्यावर त्यावर मात करण्यासाठी आत्महत्या करण्याचे अंतिम शस्त्र उपसण्याची शिकवणी मम्पीला कुठून मिळाली असेल? तिने जे काही केले ते एक हजार टक्के चुकीचे होते असे मानले तरी कुटुंबासाठी असा सर्वोच्च त्याग करण्याची प्रेरणा अवघ्या बारा वर्षांच्या मुलीमध्ये आली तरी कुठून? पश्चिम बंगालमधील एका बारा वर्षांच्या मुलीने आपल्या वडिलांना डोळे आणि भावाला किडनी देता यावी यासाठी आत्महत्या केल्याची बातमी वाचून मनाला आलेला सुन्नपणा जाता जात...
    July 17, 12:55 AM
  • देवपूजा हा आपल्याकडे घरोघरीचा सविस्तर विधी असतो. शहरांमध्ये आता फूलपुडीवाला फुले-तुळशीची पाने-हार असे सामान दररोज देतो व त्याचा वापर दुस-या दिवशी अंघोळीनंतर देवपूजा करताना होतो. गावाकडे तसे नसते. परसात जाऊन ताजी फुले आणायची, तुळशीची, गरज असेल तर बेलाची पाने आणायची, परडीत गोळा करायची, ती सर्व स्वच्छ लावून देवपूजेसाठी तयार ठेवायची.गावाकडे तयारीचा आणखी एक महत्त्वाचा भाग असतो, तो म्हणजे सहाणेवर चंदन उगाळून ठेवण्याचा. त्याचा गंध देवांच्या परिसरात अथवा देवघरात पसरला गेला पाहिजे. ही मूळ भावना....
    July 17, 12:53 AM
  • अनेक वर्षांपूर्वी प्लानिंग द इंडियन सिटी हे महेश नीलकंठ बुच या एका मोठ्या सनदी अधिकायाने लिहिलेले पुस्तक माझ्या वाचनात आले होते. बुच हे गुजराती गृहस्थ दिल्ली विकास प्राधिकरणाचे उपाध्यक्ष होते आणि मध्य प्रदेशचे नावाजलेले आयएएस ओंफिसरही होते. कालांतराने ते एक प्रख्यात शहर नियोजक म्हणूनही नावारूपाला आले. आज अत्यंत हिरवी राजधानी म्हणून ज्या भोपाळची देशभरात ओळख आहे त्या शहराचे वैज्ञानिक नियोजन बुच यांनीच केले होते.बुच यांनी १९८७मध्ये जेव्हा हे पुस्तक लिहिले त्या काळात वाढती शहरे,...
    July 17, 12:49 AM
  • गेल्या दोन वर्षांतील ही विधाने ऐकल्यानंतर त्यातील खरी मेख सुज्ञ प्रेक्षकांच्या सहज लक्षात येईल. प्रदर्शनापूर्वी चित्रपटाला प्रसिद्धीच्या झोतात ठेवण्यासाठी सवंग वावड्या उठवण्याचा बॉलीवूडमध्ये ट्रेंड आहे. मराठीत किमान अजून तरी बजेटभोवतीच प्रसिद्धीचे तंत्र फिरत आहे. काही लाखांत तयार होणारा मराठी चित्रपट आता कोटीच्या कोटी उड्डाणे घेत आहे. त्यामुळे आपलाच सिनेमा बिग बजेट आहे, असे सांगण्याची अहमहमिका सुरू आहे. प्रसिद्ध चित्रकर्मींनी बजेटबाबत परस्परविरोधी विधाने केली; मात्र तिकीट...
    July 17, 12:46 AM
  • चला मुसद्दी : ऑफिस ऑफिस या चित्रपटाद्वारे पंकज कपूर प्रेक्षकांच्या भेटीला परत येत आहे. ऑफिस ऑफिस या मालिकेच्या यशासोबतच पंकज कपूरने साकारलेला मुसद्दीलाल घरोघरी पोहोचला. सरकारी कचेरीतील वातावरण आणि तेथे घडणा-या घटना यावरचे मार्मिक भाष्य, अशा वेगळ्या धाटणीच्या विषयामुळे चित्रपटाद्वारे एक पाऊल पुढे टाकले आहे.पंकज कपूर, संजय मिश्रा, देवेन भोजानी, मनोज पहवा, हेमंत पांडे आणि आसावरी जोशी ही ऑफिस ऑफिसचीच दमदार टीम चित्रपटातही दिसेल. तसेच गौरव कपूर, फरिदा जलाल आणि मकरंद देशपांडे यांच्या...
    July 17, 12:40 AM
  • दिग्दर्शकाच्या भूमिकेतूनवामन केंद्रे यांनी या नाटकाकडे पूर्णपणे हिडिंबेच्या दृष्टिकोनातून पाहिले. मातृसत्ताक परंपरेची प्रतिनिधी म्हणून हिडिंबेने भीमाबाबत घेतलेला पवित्रा आजच्या स्वतंत्र विचार करणा-या स्त्रियांना तितकाच लागू होतो. भीमाशी ताटातूट झाल्यावर जवळजवळ १७-१८ वर्षे त्याच्यापासून प्राप्त झालेल्या पुत्रावर संस्कार करणारी हिडिंबा त्यांना महत्त्वाची वाटली. आपल्या समाजात एकदा का आपण कोणाला राक्षस अथवा राक्षसी अशी उपाधी दिली की आपण त्याची दुसरी बाजू पाहण्याचा प्रयत्नही...
    July 17, 12:39 AM
  • माय नेम इज बॉण्ड.....जेम्स बॉण्ड... या डायलॉगने एका रात्रीत प्रसिद्धीच्या शिखरावर पोहोचलेला जेम्स बॉण्ड अर्थात डॅनियल क्रेग पुन्हा एकदा रुपेरी पडद्यावर येतोय. भारतात प्रचंड लोकप्रिय झालेल्या क्वान्टम ऑफ सोलेस या चित्रपटाच्या यशानंतर तब्बल तीन वर्षांनी काउबॉय अॅण्ड एलियन्स या चित्रपटाद्वारे जेम्स बॉण्ड प्रेक्षकांच्या भेटीला येतोय.या चित्रपटात सुपरनॅचरल पॉवर असलेला डॅशिंग निळ्या डोळ्यांचा डॅनियल दुस-या जगातील क्रीचर्सबरोबर लढताना दिसेल. यासोबतच वेगवेगळ्या गॅजेट्सचा आधार न घेता...
    July 17, 12:35 AM
  • माई म्हणजे माझी आई. लहानपणी आम्ही आजोळच्या गावीच राहत होतो. तिची सगळी भावंडं तिला माई म्हणत. त्यामुळे आम्हीही तिला माईच म्हणत असू. माई दिसायला गोरीपान, कृश शरीरयष्टी, काळेभोर डोळे, लांबसडक गुडघ्यापर्यंत असलेले घनदाट केस, त्याचा नीटनेटका अंबाडा किंवा कधीकधी सैलसर वेणीचा शेपटा. अतिशय टापटिपीने नेसलेली साधीशीच साडी. देहबोलीतून जाणवणारा आत्मविश्वास व चेहयावर नेहमीच निर्मळ हास्य, असं तिचं लोभस व्यक्तिमत्त्व होतं. तिने आम्हाला खूप शिस्तीत वागवलं. कधीही मारलं नाही किंवा रागावली नाही; परंतु...
    July 17, 12:34 AM
  • आईने एका सकाळी मला लवकर उठवले, माझ्या हातात एक जॅकेट दिले. तिकडे थंडी असेल, म्हणाली. टॅक्सीत बसून ती, मी, एक काकू आणि एक परिचित असे आम्ही फिलिपिन्समधल्या निनॉय अकिनो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर पोहोचलो. तिथे आईने माझी एका माणसाची ओळख करून दिली. तो काका आहे, म्हणाली. त्याने माझा हात धरला आणि आम्ही दोघे विमानात बसलो. तो माझा पहिला विमानप्रवास. वर्ष होते 1993 आणि माझे वय होते 13 वर्षे.माझे आयुष्य सुखी आणि समृद्ध व्हावे म्हणून आईने मला दूर अमेरिकेला माझ्या आजी-आजोबांकडे धाडले होते. माझी आजी आणि आजोबा सान...
    July 17, 12:29 AM
  • एम टीव्हीवर दर शुक्रवारी प्रसारित होणारा कोक स्टुडिओ हा कार्यक्रम म्हणजे संगीत रसिकांसाठी एक पर्वणीच ठरलाय. एम टीव्हीने वर्षानुवर्षे संगीताची उपासना करणा-या गानयोग्यांना देशाच्या कानाकोप-यातून सन्मानाने मुंबईत पाचारण केले आणि भारतीय संगीताची ओळख आजच्या पिढीला व्हावी या हेतूने कोक स्टुडिओ या कार्यक्रमाची आखणी करण्यात आली. एक नावाजलेला गायक, एक उदयोन्मुख कलाकार आणि एक प्रसिद्ध लोककलावंत यांच्यातली जुगलबंदी दाखवण्याची एक ढोबळ संकल्पना ठरली आणि सुरू झाली संगीताची एक अनोखी मैफल...या...
    July 17, 12:29 AM
  • गेल्या आठवड्याच्या ब्लोइंग इन द विंड सदरामध्ये आनंदाचा शोध घेण्याच्या आंतरराष्ट्रीय प्रयत्नांविषयी चर्चा केली होती. जागतिकीकरण आणि रिफॉर्म्सचे फायदे-तोटे, नागरिकांचे सुख-दु:ख ह्यासंबंधी जगात पुन्हा नव्याने विचार सुरू झाले आहेत. कारण पाश्चात्त्यांच्या कल्पनेपलीकडे असलेल्या क्षेत्रांतून जागतिकीकरणाला, पूर्णपणे वेगळ्या स्तरावरून आणि कारणांवरून विरोध निर्माण होऊ लागला आहे. पाश्चात्त्यांच्या स्वप्नातही अशा प्रकारे जागतिकीकरणाचे विपरीत परिणाम समोर येतील, असे त्यांना वाटले नसेल....
    July 17, 12:23 AM
  • काही वर्षांपूर्वीची गोष्ट. माझ्या एका मित्राला हिंदी चित्रपट तयार करायचा होता. जॅकी श्रॉफ चित्रपटात नायकाची भूमिका करणार होता. रामगोपाल वर्माकडे त्या वेळेस अनेक होतकरू दिग्दर्शनाचे धडे गिरवीत होते. त्यांच्यापैकी एक जण खूपच हुशार होता आणि तो स्वतंत्ररीत्या चित्रपट दिग्दर्शित करू इच्छित होता. त्याला वन लाइन स्टोरी ऐकवली. कथानकात बारमधील एक साधे मारामारीचे दृश्य होते. चर्चा करताना त्याने सांगितले, बारमध्ये विचारात मग्न असलेल्या दारू प्यालेल्या नायकाचे एकाशी भांडण होते तेव्हा तो...
    July 17, 12:22 AM
 
जाहिरात

RECOMMENDED