Home >> Magazine >> Rasik

Rasik

  • टीना सानी पाकिस्तानच्या अभिमानाचा विषय बनलेल्या आहेत. त्यांना अलीकडेच प्राइड ओंफ पाकिस्तान हा किताब देण्यात आला आहे. सध्या पाकिस्तानात गाजणा-या गायिकांमध्ये त्यांचा क्रम वरचा आहे. बेगम अख्तर, मलिका पुखराज, बेगम आबिदा परवीन, ताहिरा सैद, नय्यरा नूर, फरिदा खानुम, मुख्तार बेगम यांच्या रांगेत आपण आहोत की नाही, याविषयी मी स्वत:च साशंक आहे. मी माझी आहे आणि गाणे मला आवडते म्हणून मी गाते, असे स्वच्छ मत व्यक्त करणाया गायिका टीना सानी यांच्याबद्दल मी यापूर्वी बरेच ऐकलेले होते; पण त्यांना पाहण्याचा...
    July 17, 12:14 AM
  • राज्य नाट्यस्पर्धा म्हटली की महाराष्ट्र कलोपासक या संस्थेतर्फे ८५-८६ मध्ये पुण्यात झालेली एक चर्चा आठवते. तेव्हा आम्ही औरंगाबादच्या जिगीषा या आमच्या संस्थेतर्फे त्यात सहभागी झालो होतो. या राज्य नाट्यस्पर्धा बंद करून टाकल्या पाहिजेत, त्याशिवाय नवं काही सुचणार नाही, असे मुंबईतला एक तरुण रंगकर्मी पोटतिडकीनं म्हणाला, तेव्हा या स्पर्धा बंद झाल्या तर आमच्यासारख्यांना मुंबई-पुण्याबाहेर खांद्याला खांदा लावून आमचं नाटक सादर करण्याची दुसरी कोणती संधी मिळणार? असे आम्हीही तितक्याच...
    July 10, 12:46 PM
  • तसे पाहिले तर जगात जे सात अब्ज लोक आहेत, त्यापैकी दुर्दैवी अपंग स्त्री-पुरुष सोडले तर बाकी सर्व साधारणपणे, थोड्याफार फरकाने समान उंचीचे (चार ते साडेसहा फूट), वजनाचे (५० किलो ते १२० किलो), दोन डोळे, दोन कान, दोन हात, दोन पाय असलेले माणूस प्राणी आहेत. म्हणजे पृथ्वीवरील पक्षी, सामुद्री प्राणी, वन्य श्वापदे, सरपटणारे प्राणी यांच्यापेक्षा माणूस वेगळा आहे. स्त्रिया आणि पुरुष इतकाच मानला तर भेद. माणूस प्रथम कुठे जन्माला आला यात थोडाफार वाद असला, तरी बहुतेक तज्ज्ञ असे मानतात की, आफ्रिका खंडात, आजच्या...
    July 10, 12:37 PM
  • इन्फ्लुएंझा सगळ्यांना माहीत आहे. साथ आली की प्रत्येकाला एकदा तरी इन्फ्लुएंझा होतो. हा आपल्याला व्हावा अशी कोणाची इच्छा नसते; पण अँफ्लुएंझाचे तसे नाही. हा आपल्याला व्हावा असे बहुतेकांना वाटते. मग हा अँफ्लुएंझा आहे तरी काय? याची लक्षणे कोणती, तो कसा, कोणाला व केव्हा होतो? हा प्रकार जसा गंभीर तसा मजेशीरही आहे. या अँफ्लुएंझाची थोडी आणखी माहिती मिळवूया.जागतिकीकरणाची सुरुवात झाली. खुल्या अर्थव्यवस्थेचे वारे वाहू लागले. भारत, चीन अशा विकसनशील देशांची आर्थिक वाढ चढ चढू लागली. एकीकडे चकाचक माल तर...
    July 10, 12:23 PM
  • चित्रकार अकबर पदमसी हे आज वयाच्या ऐंशीच्या आसपास आहेत. पण या वयातही त्यांचे चित्र काढणे, वाचन आणि छायाचित्रण अव्याहत सुरू आहे. प्रभादेवीसारख्या गजबजलेल्या परिसरात ते राहतात आणि वाचन करण्यासाठी शांतपणे तीन दिवस ठाण्याबाहेरच्या एका घरात वास्तव्य करतात. त्यांची पत्नी भानू ही आर्ट क्रिटिक असल्याने दोघांचा चित्रकला आणि समीक्षा यांचा विपुल ग्रंथ संग्रह आहे. त्याचबरोबर तत्त्वज्ञान, संस्कृत ग्रंथ हेही पदमसी यांचे आवडते विषय आहेत. कोकीळ आणि कंपनीने काही वर्षांपूर्वी हुसेन, पदमसी,...
    July 10, 12:12 PM
  • हिंदुस्थान आपल्या अधिपत्याखाली आला म्हणून इंग्लंडची राणी व्हिक्टोरिया अत्यंत खुश होती. ती या सुमारास साठीच्या आसपास पोहोचली होती, त्यामुळे हिंदुस्थानला भेट देऊ शकत नव्हती; पण तिला या देशाबद्दल, त्यातील माणसांबद्दल प्रचंड उत्सुकता होती. ते आपले प्रजाजन आहेत, असा जिव्हाळा होता. अशातच तिच्याकडे तिच्या राज्याभिषेकाच्या सुवर्णमहोत्सवानिमित्त भेट म्हणून अब्दुल करीम हा 24 वर्षांचा तरणाबांड देखणा गडी खिदमतगार म्हणजे चाकर म्हणून पाठवण्यात आला. आग्य्राचा हा तरुण जेमतेम इंग्रजी बोलू शकणारा...
    July 10, 12:10 PM
  • पुस्तके कशी तयार होतात, याचे सुप्त कुतूहल अनेक वाचकांच्या मनात असते. त्याविषयीची एक खास चर्चा मुंबईतल्या संवाद संस्थेने २१ जूनच्या संध्याकाळी प्रभादेवीच्या रवींद्र नाट्य मंदिरात ठेवली होती. व्याख्याते होते प्रास प्रकाशनाचे चालक अशोक शहाणे. वय वर्षे ७५. ते अनुवादक, भाष्यकार, संतप्त साहित्यिकांचे मठाधिपती, आदी विशेषणांनी प्रसिद्ध आहेतच; पण त्यांनी मुद्रणालयांत काम केले आहे आणि त्यांच्या प्रास प्रकाशनाच्या पुस्तकांची निर्मिती अत्यंत लक्षवेधक असते. म्हणूनच त्यांचे बोलणे ऐकण्यासाठी...
    July 10, 12:00 PM
  • प्रसंग होता ग्रंथव्यवहार परिषदेच्या उद््घाटनाचा. पार्ल्याच्या लोकमान्य सेवा संघाच्या ग्रंथालयाने योजलेला. संस्थेचे ज्येष्ठ कार्यकर्ते पद्माकर नागपूरकर यांनी संस्थेतून निवृत्त होण्यापूर्वी काही कालप्रस्तुत कार्यक्रम आखले, त्यांपैकी हा एक. स्वाभाविकच उद््घाटनाला आणि नंतरच्या दिवसभरातील वेगवेगळ्या चर्चासत्रांना मातब्बर मंडळी हजर होती. उद््घाटक होते श्री. पु. भागवत आणि त्या वेळी मुख्य भाषण करण्यास उपस्थित होते, नॅशनल सेंटर फॉर सॉफ्टवेअर टेक्नॉलॉजीचे संचालक एस. पी. मुदूर. ते...
    July 10, 11:55 AM
  • पाकिस्तानातून परतल्यावर मला नेहमीचाच एक प्रश्न असतो, की तुम्ही तिथल्या एखाद्या मंदिराला भेट दिली का आणि त्याची तिथली अवस्था कशी आहे? मी लाहोरला शंकराच्या मंदिरात जाऊन आलो आहे. अनारकली बाजारातही एक हिंदू आणि एक जैन मंदिर आहे. १९९२ मध्ये जेव्हा अयोध्येत तथाकथित रामभक्तांनी बाबरी मशिदीवर हल्ला करून तिला जमीनदोस्त केले तेव्हा अनारकली बाजारातल्या या हिंदू मंदिरावर हल्ला झाला होता; पण हे मंदिर पंजाब सरकारने पुन्हा उभे करण्यासाठी मदत दिली. आज ते आपल्या जुन्या खुणा लपवून नव्याने उभे आहे....
    July 10, 11:12 AM
  • अमेरिकेच्या स्वातंत्र्याचा जाहीरनामा लिहिताना अमेरिकेचे फाउंडिंग ब्रदर्स (संस्थापक बंधू) आणि त्यांचे मित्र यांनी आपण नव्याने जन्माला घातलेल्या देशाचा कारभार हा परस्यूट ऑफ हॅपीनेस म्हणजे आनंदाच्या शोधासाठी चालेल, असे म्हटले होते. आता मात्र अमेरिकनांना पैशामुळे सुखापेक्षा त्रास जास्त होतो असे जाणवू लागले आहे. गेल्याच महिन्यात अमेरिकन इकॉनॉमिस्ट्स असोसिएशनची बैठक डेनवर या अमेरिकेतील शहरात झाली. इतर विषयांबरोबर घरांच्या किमतींचा विषयही चर्चिला गेला; पण आश्चर्य म्हणजे GNP (Gross National...
    July 10, 11:10 AM
  • या सिव्हिल डिस्ओबिडिअन्स या पुस्तकात नोकरशाहीने नेहरूंनाही कशी दाद दिली नाही आणि त्यांना पदोपदी कसे हरवले, हे वाचताना स्तब्ध व्हायला होते. मेहरौलीजवळची, काही मुसलमान पाकिस्तानात गेल्याने रिकामी झालेली ६,००० एकर जमीन उच्चपदस्थ नोकरशहांनी कशी लाटली होती, ती परत मिळवून निर्वासितांना थोडी थोडी देण्यासाठी जैन व त्यांच्या सहका-यांना नेहरूंना कशी गळ घालावी लागली होती, हेही त्यांनी परखडपणे लिहिले आहे. आपल्याला भारतात जमीनदारी प्रथा सुरू करायची नाही व सर्वांना समान न्याय मिळालाच पाहिजे, या...
    July 10, 11:07 AM
  • मी पाचवी - सहावीत असताना माझ्या आजोळच्या एका लग्नात अण्णांना प्रथम बघितल्याचे माझ्या लख्ख स्मरणात आहे. काळेसावळे, उंचेपुरे, मजबूत बांध्याचे, पांढरेशुभ्र खादीचे धोतर घातलेले आणि सदरा व गळ्यात मफलर अडकवलेले हे काका बहुतेक कुणीतरी मोठे प्रस्थ असावेत, अशी नोंद माझ्या मनाने घेतली होती. कारण लग्नघरातले सर्वच जण त्यांना आवर्जून भेटत असत. प्रथमदर्शनी हे गृहस्थ गंभीर वाटत; पण बोलायला लागले की हळूहळू आपली भीड चेपली जात असे. पुढे अनेक वेळा त्यांची भेट झाली; पण अण्णांचा पोशाख काही बदलला नाही. ते होते...
    July 10, 10:00 AM
  • ग्रामीण पार्श्वभूमीवरील नव्या कादंबयांतून महाराष्ट्रातील बदललेल्या खेड्यांचे दिसणारे भेसूर चित्र मागील स्तंभात पाहिले. नाव तिकडेच भरकटल्याने मराठी बोलीभाषा व प्रमाण भाषा या योजिलेल्या प्रतिपाद्य विषयाला स्पर्शिणे राहून गेले, हेही बरेच झाले. कारण तो विषय केवळ या विशिष्ट कादंबयांशी निगडित नसून सर्वच साहित्याशी, भाषेच्या आधुनिकीकरणाशी, स्वभाषेमधे आधुनिक उच्च कोटीचे ज्ञान-विज्ञान सामावून घेता येईल एवढे तिला सक्षम करण्याच्या योजनेशी आणि एकूणच मानवी संस्कृतीचे जे जागतिकीकरण सुरू...
    July 10, 09:53 AM
  • युरोपपासून अमेरिकेपर्यंत सरकारी दिवाळखोरीची लागण लागली आहे. युरोपात ग्रीसने सीमा गाठली, तर पोर्तुगाल केव्हाही दिवाळे जाहीर करू शकतो. नंतर स्पेनचा क्रम लागतो का ते पाहायचे. काही महिने अगोदर आयर्लंडला कर्जपुरवठा झाला म्हणून तो वाचला. इंग्लंडमध्ये मजूर पक्षाने तेरा वर्षांच्या कारकीर्दीत सरकारी खर्चात बेसुमार वाढ केली. त्याचे राज्य चालू असते तर आयर्लंड व ग्रीसच्या आधी इंग्लंडचा क्रम लागला असता. हुजूर व लिबरल डेमॉक्रॅटिक पक्षांच्या युतीच्या सरकारने सरकारी खर्चात मोठी कपात करण्याचे...
    July 10, 09:50 AM
  • फुलो-याइतकाच पालवीचा रंगबहारही देखणा असतो. पातरी (ट्युलिप)चंच घ्या. पेंच अरण्यात तिचं साजरं-गोजिरं रूपडं पाहायला मिळालं होतं. फांद्यांच्या उंच टोकाला लगडणारे नारिंगी, शेंदरी, किरमिजी रंगाचे गोलाकार पुष्पगुच्छ हा रंगबहारीचा खास नजारा होता, तथापि तिच्या हिरव्यागार पालवीच्या शीतलतेने डोळ्यांना जो आल्हाद दिला तो अपरिमित होता. पालवी ही हिरवीच, हे समीकरण; परंतु हिरवाईच्या छटा किती? एका वसंतात रानोमाळ फिरताना डॉ. जयवंतांनी (आमचे गुरू) आम्हाला त्या दाखवल्या. सावरीची फिकी हिरवी पालवी, तर...
    July 10, 09:38 AM
  • महिना निम्मा उलटला आणि पावसाची रिपरिप सलग चार-पाच दिवस चालूच राहिली तर मला एकदम कॉलेजच्या काळातली लोणावळा सहलच आठवते. मुसळधार पावसात चिंब भिजण्यासाठीचा एक दिवस जुलैत राखून ठेवलेला असे. आता एक्स्प्रेस वे झाल्यापासून घाटात भटकण्याची गंमत काहीशी कमी झालीय. अन्यथा जुन्या रस्त्यावर घाटात ट्रॅफिक जाम होणे हा नित्याचाच भाग असल्याने, सरळ गाडीतून उतरून पावसात घाटाचा चढ उतार अनुभवणे हा आनंददायी उत्सव असे. एरवी फक्त आगगाडीतून दिसणारी अमृतांजनची पाटी. जवळून कशी दिसते ते पाहण्यासाठी पावसात...
    July 10, 09:31 AM
  • सर, कदाचित तुम्ही या बाजाराविषयी ऐकलेले असू शकते. हे जगातल्या आश्चर्यांपैकी एक आहे. तंत्रज्ञान, वैद्यकशास्त्र, कामजीवन, तत्त्वज्ञान, शिक्षण आणि परराष्ट्र अशा विविध विषयांवरची मलीन, कुजलेली आणि काळवटलेली हजारो पुस्तके दिल्ली गेटपासून पुढे, म्हणजे अगदी तुम्ही लाल किल्ल्यासमोरच्या मार्केटजवळ पोहौचेपर्यंत, फूटपाथवर रचलेली आहेत. काही पुस्तके इतकी जुनी की स्पर्श करताच त्याचे तुकडे होतील, काहींना वाळवी लागलेली, तर काही अशी की जणू पुरामधून किंवा आगीतून नुकतीच काढून आणलेली वाटावी....
    July 10, 09:26 AM
  • ही अलीकडच्या एका रविवारची गोष्ट आहे. दुपारची वेळ होती. आम्ही अंगात आळसावलेपण घेऊन लोळत होतो. तेवढ्यात आमचे चिरंजीव शेजारच्या अपार्टमेंटमधून त्यांचे मित्रासोबत खेळणे पूर्ण झाल्याने घरी परतले होते. त्यांना भूकही लागली असावी. आई, काहीतरी खायला दे! हा वयानुसार लाभलेला वांशिक हक्क त्यांनी आपल्या मातेला बजावला आणि आमच्याकडे वळून ते म्हणाले, पप्पाश्री, तुम्हाला गावोगावच्या पावसाला काय म्हणतात ते माहीत आहे का? आम्ही गोंधळात पडलो! पावसाला विशेषणे असतात हे आम्हाला माहीत होते- रिमझिम पाऊस,...
    July 10, 09:20 AM
  • सुनील रणसुरे यांनी दूरध्वनीवरून केलेल्या शिवीगाळीची घटना प्राध्यापकांची भाषा : आशय आणि शैली या शैक्षणिक व सांस्कृतिक पैलूंवर नवा प्रकाश टाकते. या प्रकरणातून दोन महत्त्वाचे मुद्दे ठळकपणे पुढे येतात. पहिला मुद्दा असा की प्राध्यापक मंडळींच्या (एकुणात शिक्षक मंडळींच्या) भाषेचे, भाषेच्या आशयाचे आणि शैलीचे विद्यमान स्वरूप काय आहे? या सायाशी त्यांचे वर्तन साजेसे आहे काय? नसेल तर का नाही? दुसरा मुद्दा म्हणजे, या साया चौकटीत शिव्यागाळी, दमदाटी, मारहाण इ. कृतींचे नैतिक मूल्यमापन कसे करता...
    July 10, 09:16 AM
  • आपण ज्या काळात राहतो तो काळ आपल्याला माहीत आहे असे वाटते; परंतु काही पुस्तके वाचल्यावर ही समजूत किती चुकीची आहे, याची जाणीव होते. लक्ष्मीचंद्र जैन यांचे सिव्हील डिस्ओबिडियन्स हे पुस्तक वाचल्यावर असेच वाटत राहते. जैन हे इतिहासाचे जवळचे साक्षीदार. स्वातंत्र्य मिळाले तेव्हा ते विशी-बाविशीतले तरुण होते. मूळ दिल्लीकर (जी जमात फारच थोडी शिल्लक उरली आहे) व वडील स्वत: अनेक तुरुंगवार्या केलेले स्वातंत्र्यसैनिक. या तीनही बाबी लक्ष्मी जैन यांच्या जडणघडणीच्या दृष्टीने अतिशय महत्त्वाच्या...
    July 10, 09:10 AM
 
जाहिरात

RECOMMENDED