Home >> Magazine >> Rasik

Rasik

  • समजा, भारतातल्या सर्व माणसांना सरासरी अमेरिकन जीवनशैली आणि श्रीमंती मिळवून द्यायची असे ठरविले, तर ते उद्दिष्ट केव्हा व कसे साध्य करता येईल? येथे एक गोष्ट लक्षात ठेवायला हवी. आपण सरासरी अमेरिकन जीवनशैली म्हणतो आहेत. अनेक भारतीय लोकांना वाटते तसा प्रत्येक अमेरिकन श्रीमंत, चंगळवादी आणि विलासी नाही. अगदी अधिकृत अमेरिकन आकडेवारीनुसार १५ टक्क्यांच्या आसपास तेथेही दारिद्र्य आहे. म्हणजे सुमारे चार कोटी लोक (एकूण साधारण ३० कोटी लोकसंख्येपैकी) दारिद्र्यरेषेखाली आहेत. लंडनहून प्रसिद्ध होणा-या...
    June 12, 01:23 PM
  • ऑल न्यूज दॅट्स फिट टु प्रिंट... असे न्यूयॉर्क टाइम्सचे ब्रीदवाक्य त्याच्या शीर्षकाच्या डाव्या बाजूला रोज झळकत असते. त्याचा सूर हा मुजोरपणाच्या जवळ जाणारा असला, तरी काहींना ते वाक्य आत्मविश्वासपूर्ण व आश्वासकसुद्धा वाटू शकते. लोकप्रियतेबरोबर येणारी अमेरिकी श्रेष्ठत्वाची बाजू अमेरिकी राष्ट्राध्यक्षांच्या सर्वव्यापी अनभिषिक्त सत्तेतून आलेली असते. न्यूयॉर्क टाइम्ससुद्धा त्याला अपवाद नाही. परंतु केवळ सत्तेतून जगभराचा वैचारिक दबदबा, विश्वासार्हता आणि पत्रकारितेतले नेतृत्व येत...
    June 12, 01:14 PM
  • पाकिस्तानात पूर्वी लाहोरला पंजाबी नाटकांची फार मोठी परंपरा होती. कराची ही फाळणीपूर्व काळात मराठी, उर्दू आणि हिंदी नाटकांसाठी मशहूर होती. अनेक मराठी नाटकांनी मुंबईपाठोपाठ कराचीचा प्रवास त्या काळात केलेला आहे. मधल्या काळात सर्वच प्रकारच्या नाटकांना वाईट दिवस आले. टीव्हीवर ड्रामे सुरू झाले आणि नाट्यगृहात जाऊन नाटके बघायचे प्रमाण कमी झाले. या ड्राम्यांना भारतातून मागणी येऊ लागली आणि भारतीय चित्रपटांना पाकिस्तानात चोरट्या मार्गाने मागणी वाढली. भारतीय चित्रपट भारतात प्रदर्शित...
    June 12, 01:08 PM
  • बॉब डिलनने फोक, ब्लूज, कंट्री, गॉस्पल, रॉक अॅण्ड रोल, तसेच इंग्लिश, स्कॉटिश, आयरिश लोकसंगीत आणि जॅझ, स्विंग असे विविधांगी प्रकार त्याच्या कविता-गाण्यांसाठी वापरले आहेत. इतकेच नव्हे, त्या-त्या संगीत प्रकारातील श्रेष्ठ कलाकार साथीला घेतले आहेत. डिलनने साथीला बोलावणे हा निर्विवाद बहुमान आहे, असे त्याच्यापेक्षा सर्वथा ज्येष्ठ असलेले कलाकार समजतात, अगदी मडी वॉटर्ससारखे दिग्गजही! जगातील कुठल्याही दुस-या कलाकारांनी कितीही पैसे दिले तरी मडी वॉटर्स, नील यंग, डायना रॉस, अरेथा फ्रँकलिनसारखे मोठे...
    June 12, 01:03 PM
  • हे विश्व कसे आणि केव्हा निर्माण झाले? कोणी उत्पन्न केले? त्याचा आकार कसा? निश्चित सीमाबद्ध आकार असेल तर त्यापलीकडे काय आहे? पोकळी असेल तर तीही कशात? विश्वाचे प्रयोजन तरी काय? वैश्विक कालाच्या संदर्भात माणसाच्या क्षणभंगुर जीवनाचेही काय प्रयोजन? विश्वनिर्मिती करणारी ती सर्जनशील शक्ती कोणती ? परमेश्वर ? हे अध्यात्मिक प्रवचन किंवा वेदोपनिषदांमधील गूढ उतारे नसून सगळ्यांच्या मनात कधीतरी किंवा केव्हातरी उद्भवणारे प्रश्न आहेत. पुरातन कालापासून माणसाला पडणा-या या प्रश्नांची उत्तरे शोधण्याचा...
    June 12, 12:54 PM
  • मध्य प्रदेशच्या पन्ना राष्ट्रीय उद्यानातील कर्मचारी गेल्या महिन्यात अत्यंत खुशीत दिसत होते. त्यांच्या अचानक आनंदी होण्याचे कारण होते तेथील व्याघ्र प्रकल्पात झालेले गजराजाचे आगमन. जंगल म्हणजे तेथे हत्ती असणे क्रमप्राप्तच आहे, असे कोणीही मानेल. भारताच्या इतिहासात, पुराणकथांमध्ये, कौटिल्याच्या अर्थशास्त्रात आणि अनेक विषयांमध्ये हत्तीचा वारंवार उल्लेख आहे. साक्षात गणपती हे हत्तीचेच प्रतिरूप आहे ही कथा आपल्याकडे सर्वश्रुत आहे. तेव्हा जंगलात हत्ती अचानक प्रकट होणे यात विशेष ते काय,...
    June 12, 12:48 PM
  • अमेरिकेच्या निवडक सुरक्षासैनिकांनी ओसामाचा अॅबटाबादमध्ये बळी घेतल्यामुळे पाकिस्तानी सरकार, लष्कर आणि गुप्तचर यंत्रणा या सर्वांची जगभर नाचक्की झाली. ओसामा पाच वर्षांहून अधिक काळ ज्या भागात राहत होता ते पाकिस्तानच्या लष्करी महाविद्यालयाच्या जवळ आहे. शिवाय लष्करी अधिकारी त्याच भागात राहत असल्यामुळे तेथील पोलिस कोणाहीकडून केव्हाही ओळखपत्र मागतात. तेव्हा ओसामाचा थांगपत्ता गुप्तचर व लष्कर यांना नव्हता यावर कोणाचाही विश्वास बसला नाही. यामुळे पाकिस्तान राजकीयदृष्ट्या कमजोर झाले आहे....
    June 12, 12:44 PM
  • बाजार या शब्दाअगोदर माझी ओळख झाली ती बझार या त्याच्या इंग्रजीकरण झालेल्या शब्दाबरोबर. माझ्या लहानपणी आम्ही सायमाळच्या टाटा कॉलनीत राहत होतो. जुन्या मुंबई-पुणे रस्त्यावर खोपोली सोडल्यावर घाट सुरू झाला, की टाटा कॉलनी दिसते. वडील तिथे मेडिकल ऑफिसर होते. ही पन्नासच्या दशकातली गोष्ट. संध्याकाळी कंपनीचा बझारमन येई. तो सांगितलेल्या वस्तू आणि सामान मुंबईहून घेऊन येई आणि अजून काय हवे त्याची ऑर्डर घेई. शहरापासून लांब राहाणा-या लोकांसाठी कंपनीने केलेली ही सोय होती. माझ्या बालमनाला मात्र...
    June 12, 12:03 PM
  • कधी तरी निघूया, केव्हा तरी पोहोचवूया हा दृष्टिकोन आजही ग्रामीण जनतेसाठी एसटीने राखीव ठेवलेला आहे. हे वास्तव असले तरी आता प्रवाससेवेच्या गाड्यांमध्ये परिवर्तन आले असून, या परिवर्तन नामक सेवेमध्ये टू बाय टूच्या आसन व्यवस्थेचा आनंद प्राप्त होतो. कोणत्याही आसनावर बसलेल्या प्रवाशांचे गुडघे समोरच्या आसनाच्या पाठीला लागत असतात, तर उच्च दर्जाच्या आणि उष्णतावहन करणा-या शेवाळी रेक्झीनमुळे प्रवासाच्या पहिल्या तासातच पार्श्वदाह सुरू होतो; खिडकीतून जग बघण्याच्या कुतूहलामुळे जी बाजू...
    June 12, 11:56 AM
  • कडकडाटासह पत्रे उडवत कोसळणारा पाऊस मी केरळच्या वाटेवर अनुभवला, तर रिपरिप करत रेंगाळत राहणा-या पावसाची कंटाळवाणी संततधार पुण्यात अनेकदा अनुभवली. गदगदा हलणारी झाडं, वा-याच्या वेगानं वाजणारा मोटारीचा पत्रा, क्षणात रस्त्यावरची धूळ आणि पालापाचोळा भिंगरीसारखा भिरभिरत डोळ्यांत शिरता शिरता अंगावर पाण्याच्या तुषाराचे सपकारे सुरू होणं, क-हाड-कोकणच्या वाटेवर घडलं. एकदा तळपत्या उन्हात सुरू झालेल्या अवचित पावसानं संगमनेर-नाशिक रस्त्यावर ऊनपावसाचा खेळ पाहिला, तर पार तिकडे अमेरिकेत डेनवरला...
    June 12, 11:53 AM
  • अण्णा हजारे वा रामदेव बाबा यांचे अराजकीय आंदोलन आणि त्यात वेगवेगळ्या उद्देशाने सहभागी होणारे लोक याला अलीकडच्या काळातच घडलेली प्रक्रिया, असे समजणे हा निव्वळ भ्रम आहे. कारण जगभरात वेगवेगळ्या काळात जेव्हा म्हणून राजकीय- अराजकीय आंदोलने झाली त्यात अभ्यासपूर्ण, विचारपूर्वक सहभागी होणारे आंदोलक होते, तसेच भावनांच्या लाटांवर स्वार होऊन आंदोलनात उडी घेणारेही होते. क्रांतिकारक शेजारच्या घरात जन्माला यावा ही अलिप्ततावादी मानसिकता तेव्हाही होती, आताही आहे. निरुद्देश, कोणत्याही निश्चित...
    June 12, 11:41 AM
  • पं. नेहरूंचा स्वातंत्र्योत्तर काळ, आणीबाणी आणि नंतरचा काळ, धर्माचे राजकारण व धर्मांधतेचा काळ, खुल्या अर्थव्यवस्थेचा काळ अशा सर्व परिस्थितीमधून भारतातील न्यायालयीन सक्रियता (ज्युडिशिअल अॅक्टिव्हिझम) विकसित होत गेली आहे. जनतेच्या व्यापक प्रश्नांवर सक्रिय न्यायव्यवस्था प्रत्यक्षात आणली, ती न्या. पी. एन. भगवती आणि न्या. व्ही. आर. कृष्णा अय्यर यांनी. राष्ट्रीय मानवाधिकार संरक्षण आयोग 1993मध्ये सुरू झाले. काहीच काम करीत नसल्याचे सातत्यपूर्ण आरोप राष्ट्रीय मानवाधिकार आयोगाने झेलले आहेत. तर...
    June 12, 11:36 AM
  • अण्णांबरोबर जंतरमंतर परिसरात उपोषणासाठी जमलेला वर्ग आणि बाबा रामदेव यांच्याबरोबर उपोषणासाठी गोळा झालेली गर्दी यांच्यात एक साम्य होते; ते म्हणजे यात मध्यमवर्ग आणि उच्च मध्यमवर्गाचा भरणा मोठा होता. भरल्यापोटी तत्त्वज्ञानाच्या गप्पा मारणे सोपे जाते, तसेच उपोषणाच्याही. नेमका हाच वर्ग कधीही मतदान करायला घरातून खाली उतरत नाही. या आंदोलनाला पाठिंबा देण्यामागची यांची मानसिकता कोणती? या दोन्ही ठिकाणच्या जमावांतले आणखी एक साम्य कोणते? तर त्यांना कोणतीही कृती करण्यासाठी नेता लागतोच....
    June 12, 11:29 AM
  • मुंबईतल्या शिवाजी पार्क परिसरात फेरफटका मारताना उषा नाडकर्णींशी झालेल्या मनमोकळ्या गप्पा.उषातार्इंची लोकप्रियता केवळ त्यांच्या पवित्र रिश्तामध्ये साकारलेल्या आई या व्यक्तिरेखेपुरतीच मर्यादित नाही हे त्यांच्याकडे पाहत उभ्या असणा-या त्यांच्या चाहत्यांवरून लक्षात येते.0 उषाताई, पवित्र रिश्ता मधली आई तुमच्याकडे कशी काय आली?- नाना पाटेकरच्या यशवंतमध्ये झोपडपट्टीतल्या बाईची एक छोटीशी भूमिका मी केली होती. स्मृती इराणीला ती खूप आवडली. तिच्यामुळे मला त्या वेळी बालाजीची थोडीसी जमीं......
    June 6, 01:05 PM
  • राजा हरिश्चंद्र ते लवकरच येऊ घातलेला शाहरुखचा सुपरहीरो रा-वन हा ट्रिक फोटोग्राफी ते थ्रीडी ते सीजी असा प्रवास आहे. प्रेक्षकांना 100 वर्षांपासून भुरळ घालणार्या या प्रवासाविषयी.. Clip हिंदी चित्रपटसृष्टीची सुरुवात झाली तीच मुळी चमत्कृतीयुक्त प्रसंगांनी भरलेल्या चित्रपटांनी. तांत्रिक कौशल्य नसतानाही चित्रपटमहर्षी दादासाहेब फाळके यांनी राजा हरिश्चंद्रमध्ये चमत्कृतींची रेलचेल घडवून आणली आणि तो चित्रपट पाहताना प्रेक्षकांनी आश्चर्याने तोंडात बोटे घातली होती. पहिला भारतीय...
    June 6, 12:55 PM
  • दबंगमधले मुन्नी बदनाम हुई अधिक मोहित करणारे आहे. कारण त्यातल्या कथात्मकतेने ते गाणेच एक सूडनाट्य होऊन जाते.मी दबंग पाहिलेला नाही. मला तो पाहण्याची इच्छा नाही; अर्थात याचा अर्थ, मला तो टाळायचा आहे असाही नाही. पण मुन्नी बदनाम हुई जालिम तेरे लिएची जादू मला मोहित करते. मुन्नी अजूनही चलनात आहे. मस्ती, झूम अशा वाहिन्यांवर ती तीन-चार तासांनी एकदा तरी पाहायला मिळते, शीला मात्र हवेत विरून गेली. शीला की जवानीची हवा जेवढी तापवली गेली तेवढे तथ्य त्या गाण्यात होते का, याबद्दल मला शंका आहे.हिंदी सिनेमात...
    June 5, 09:44 PM
  • कागज हा शब्द अनेकांना फारसी, उर्दू कुलातील वाटतो. पण त्याचे मूळ आहे ते चिनी भाषेतले. पोर्तुगीज पाणी भरण्याच्या भांड्याला बाल्डे म्हणत. बंगाली भाषेने बाल्डेला बालटी म्हणून आपल्यात सामावून घेतले .नंतर हिंदीने बालटी शब्द आहे तसा उचलला. हिंदी भाषक पत्रकार अजित वडनेरकर अशाच शब्द व्युत्पत्तींच्या शोधात गेली २५ वर्षे प्रवास करत आहेत...मराठीत बादली हा शब्द आला तो हिंदीतील बालटी या शब्दांतून. पण हिंदीत तो कसा आला? १६व्या शतकात पोर्तुगीज वसाहती बंगालमध्ये वसल्यानंतर ते पाणी भरण्याच्या भांड्याला...
    June 5, 09:26 PM
  • सर्वात विलक्षण आहे ती के. बी. कुलकर्णी या बेळगावच्या अविवाहित कला-शिक्षकाची कहाणी. ते इतक्या निर्मळपणे नग्न चित्रण करत की त्यांच्या तरुणपणी ज्या विद्यार्थिनी होत्या, त्या आज्या झाल्या तरीही नातीला त्यांच्याकडे शिकायला पाठवीत आणि त्यांच्याकडून चित्र काढून घे असा आग्रह धरीत. तुम्हाला चिन्हचा वार्षिक अंक आणि त्याचे संपादक सतीश नाईक ठाऊक आहेत? गेला काही वर्षे ते या कलेला वाहिलेल्या अंकाचे बहारदार विशेषांक प्रसिद्ध करताहेत. दरवर्षी अधिकाधिक देखणा, वाचनीय, संग्राह्य, लोभस असा चिन्हचा अंक...
    June 5, 09:13 PM
  • निसर्गातील तत्त्वे तारतम्याने वापरून शेतीला पर्यावरणस्नेही करणे शक्य आहे. महाराष्ट आणि देशभरातील लाखो शेतकरी आपल्या शेतावरच्या प्रयोगशाळेत त्याचे प्रयोग करून निसर्ग-पर्यावरणाचा तोल सांभाळत शेती उत्पादनात वाढ करण्याचे मोलाचे काम करत आहेत. परंपरा आणि अनुभव यांच्या मुशीतून घडत आलेली ही लोकबुद्धी आणि आधुनिक विज्ञान यांचा सांधा नीट जुळला तर हे काम अधिक सुकर होईल.शेती हा मूलत: निसर्गाच्या विरोधात जाऊन केलेला उद्योग आहे. जंगलात शिकार करत फिरस्तीचे जिणे जगणाया मनुष्यप्राण्याला फळ खाऊन...
    June 5, 08:59 PM
  • माणसाचा स्वभाव वाकड्यातिकड्या लाकडासारखा असतो, त्यातून सरळ काही निघत नाही, असे एका विचारवंताने म्हटले आहे. पण वाकड्यातिकड्या लाकडातून कारागीर कलापूर्ण वस्तू घडवतो हा विरोधाभास मोहक आहे.दोन वर्षांपूर्वीची गोष्ट. नोव्हेंबर महिना होता. दिवस तिळातिळाने लहान होत होता. मुंबईतील संध्याकाळ सुखावणारी होती. एशियाटिक सोसायटीच्या ग्रंथालयातून इकॉनॉमिस्ट या ब्रिटिश नियतकालिकाचे अंक घेऊन बाहेर पडलो. शनिवार असल्यामुळे गर्दी कमी होती. लोकलमध्ये बसायला जागा मिळाली. अंक चाळू लागलो. गेल्या काही...
    June 5, 08:43 PM
 
जाहिरात

RECOMMENDED