Home >> Magazine >> Rasik

Rasik

  • अनवाणी पायाने काट्याकुट्यातील वाट तुडवत शाळा गाठणा-या सुनील खांडबहाळेने दहावीपर्यंत शहराचे तोंडही पाहिले नव्हते. पण, आज त्याच सुनीलने शब्दकोशांच्या माध्यमातून माहिती-तंत्रज्ञान क्षेत्राला व्हॅल्यू मिळवून देण्याचे मोलाचे काम केले आहे. म्हणूनच नोकियासारख्या जगविख्यात मोबाइल कंपनीलाही सुनीलला टाळून पुढे जाता येत नाही...शेणा-मातीने भरलेली वाट अनवाणी पायाने तुडवत शाळा गाठावी लागणा-या सुनील खांडबहाळेने दहावीपर्यंत शहराचे तोंडही पाहिले नव्हते. पण, आज याच सुनीलने दहा भारतीय भाषांची...
    June 18, 11:45 PM
  • स्टीव्ह जॉब्सच्या कल्पक नेतृत्वाखाली आयपॅड-१ आयफोन आणि माध्यमक्षेत्रात क्रांती करू पाहणा-या आयपॅड -४ची निर्मिती अॅपलने केली. यांतील प्रत्येक उत्पादन हे बदलत्या काळाचे द्योतक आहेच; पण त्याचबरोबर त्याने जगाकडे बघण्याची दृष्टी अधिक समृद्ध केली आहे. अॅपलच्या जगभर लोकप्रिय असणा-या सर्व उत्पादकांच्या नावात, इंग्रजी मुळाक्षरातला 'i' काहीसा अपरिहार्यपणे झळकत असतो. त्याचा इंग्रजी शब्दकोशातला अर्थ आहे मी; (सर्वनाम) माझे! त्या आय ला विशेष तांत्रिक अर्थ नाही; पण अमेरिकेतील कॅलिफोर्नियाच्या अॅपल...
    June 18, 11:29 PM
  • सारांशमध्ये तरुणपणीच वृद्ध व्यक्तीची भूमिका साकारून आपल्या अभिनयाची चुणूक दाखवलेला अनुपम खेर सध्या फारच कमी चित्रपटांमध्ये दिसतो. स्वत:च्या अॅक्टिंग अॅकेडमीमध्ये व्यस्त असलेल्या अनुपम खेरची कुछ लोग चित्रपटाच्या सेटवर भेट झाली. 0 गेल्या काही वर्षांपासून तू नवीन दिग्दर्शकांबरोबर जास्त दिसत आहेस. याचे कारण काय?- कारण एवढेच की, नवीन पिढीच्या या दिग्दर्शकांकडे चांगले कथानक आणि त्या कथेचे उत्कृष्ट सादरीकरण करण्याची हातोटी आहे. त्यामुळेच मी नीरज पांडे, योगेश मित्तल, अयान मुखर्जी, दिवाकर...
    June 12, 04:39 PM
  • रविवारी, सुट्टीच्या दिवशी आळसावलेल्या अवस्थेत असताना सकाळीच एक फोन वाजला. समोरून आवाज आला, मी झहीर बोलतोय! पुण्यात घरी आहे. मोकळाच आहे! या गप्पा मारायला! ब-याच दिवसांपासून झहीरशी गप्पा मारण्याचा योग जुळून येत नव्हता! आला तोही असा अचानक. पटापट तयार झालो. गाडी काढली. कॅमेरा सोबत घेतला. पुण्यात शिरताच धो धो कोसळणा-या पावसाने स्वागत केलं. झहीरच्या कोरेगाव पार्क भागात शिरलो तेव्हा तेथे पावसाचा थेंबदेखील पडलेला नव्हता. झहीर खान कुठे राहतो हे विचारावंच लागलं नाही. तो राहतो त्या गेरा...
    June 12, 04:33 PM
  • महाराष्ट्र राज्य पुरातत्त्व खात्याचे उपसंचालक भा. वि. कुलकर्णी यांनी लिहिलेले मुंबई परिसरातील अर्थात एकेकाळच्या फिरंगणातील किल्ले हे पुस्तक इतिहास संशोधन व लेखनाचे उत्कृष्ट उदाहरण आहे. महाराष्ट्रात साडेतीनशेहून अधिक किल्ले आज अस्तित्वात आहेत. इतिहासकाळापासून युद्धांमध्ये जे किल्ले साफ नामशेष झाले त्यांची संख्याही अगदीच नगण्य नाही. नामशेष किल्ल्यांची मूळ ठिकाणे शोधणे हे खूप किचकट काम असते. त्यात संशोधकाचा कस लागतो. भा. वि. कुलकर्णी यांनी लिहिलेले पुस्तक हे स्थानीय इतिहास प्रकारात...
    June 12, 04:26 PM
  • आषाढवारीचा कार्यक्रम वर्तमानपत्रांत वाचला आणि त्यातील नियोजनाने स्तंभित झालो. लक्षावधी वारकरी आषाढी एकादशीला पंढरपूरला पोहोचतात. वारीसाठी ते देहू-आळंदीहून निघतात. पदयात्रा करत दोन आठवड्यांनी पंढरपूरला पोहोचतात. रस्त्यात त्यांना शेकडो दिंड्या आणि हजारो वारकरी येऊन मिळतात. हा इव्हेंट गेली चारशे वर्षे चालू आहे. त्यामुळे त्यास परंपरेचे स्वरूप आलेले आहे. आता तर यात्रेच्या प्रसिद्धीसाठी पीआर एजन्सीदेखील नेमली जाते. हे नेटवर्किंग साधते कसे? विठोबाचा मेसेज दूरस्थ शेतकरी-आदिवासींपर्यंत...
    June 12, 02:01 PM
  • काही वर्षांपूर्वी आशुतोष गोवारीकरच्या घरी गेलो होतो. घरातल्या दिवाणखान्यात भिंतीपर्यंत पुस्तकांची चळत बघायला मिळाली. आशुतोषच्या कार्यालयातील एका कपाटात मध्ययुगीन इतिहास, १८व्या, १९व्या शतकाचा इतिहास आणि स्वातंत्र्यसंग्रमावरील इतिहास यावरील पुस्तके ठासून भरलेली दिसली. या सगळ्याचा अर्थ एकच, आशुतोष प्रत्येक चित्रपटाचा संदर्भांचा अभ्यास स्वत:च करतो. जोधा-अकबरसाठी त्याने मध्ययुगीन भारतावरचे साहित्य वाचून काढले, तर लगानच्या वेळी १९व्या शतकाबद्दलही माहिती घेतली. आशुतोषचे सर्वच...
    June 12, 01:57 PM
  • वाङ्मयाची समीक्षा ही काय चीज असते? वर्तमानपत्रांतून पुस्तकांची परीक्षणे प्रसिद्ध होतात; त्यांचा कोणाला काय उपयोग असतो? समीक्षेची पुस्तके खरेच विकली जातात का? गेल्या २०० वर्षांमधील आधुनिक मराठी वाङ्मयातील १० समीक्षाग्रंथांची नावे किती जणांना सांगता येतील? -असे प्रश्न तुम्ही एखाद्या वाङ्मयरसिकापुढे ठेवलेत तर तो भांबावून जाईल. उगाच कशाला पकवता राव! असा त्रासिक उद्गार त्याच्या चेह-यावर तुम्हाला स्पष्ट दिसेल. आपले प्रकाशक, संपादक, प्राध्यापक, स्तंभलेखक, विक्रेते, ग्रंथपाल, चित्रकार,...
    June 12, 01:54 PM
  • वसुंधरा म्हणजे नेमकं काय हा प्रश्न सतावतोही. जमीन, हवा, पाणी म्हणजे वसुंधरा? शास्त्रीय भाषेतील पर्यावरण म्हणजे वसुंधरा की आपली पंचमहाभूते म्हणजे वसुंधरा? वनश्री, पशू, पक्षी अशा चराचर सृष्टीतील रंग, गंध, नाद हे कोणाचे आविष्कार? वसुंधरेचे? पाण्याचे, हवेचे, जमिनीचे? फुला-फळांना स्वाद कोण देतो? त्यांना गंध कोण देतो? हापूस आंबा बाहेरचे वाण. त्याला स्वाद लाभला कोकणच्या भूमीत. हा जमिनीचा गुण म्हणायचा? इथल्या पाण्याचा की वातावरणाचा? भारतभूमीला लाभलेले निसर्गाचे अवीट गोडीचे देणे म्हणजे मृद्गंध....
    June 12, 01:49 PM
  • थॉमस माल्थस (१७६६ ते १८३४) हा एक हुशार ब्रिटिश माणूस. त्याने 1798 मध्ये अॅन एसे ऑन द प्रिन्सिपल ऑफ पॉप्युलेशन या शीर्षकाचा लोकसंख्येवर निबंध लिहिला. जगाची लोकसंख्या वाढत राहिली तर निर्माण होणारे अन्नधान्य पुरणार नाही, असे तो त्यात म्हणाला होता. पण तसे घडले नाही. विज्ञान तंत्रज्ञानाने कमाल केली. भरपूर धान्य पिकले. आतासुद्धा जगाची लोकसंख्या वाढतच आहे. 2050 मध्ये जगाची लोकसंख्या 9 अब्ज होणार असा अंदाज आहे. पण माल्थस जे म्हणाला ते खरे होईल की काय, असे पुन्हा वाटू लागले आहे. लोकसंख्यावाढीच्या...
    June 12, 01:32 PM
  • भारत सुपरपॉवर होणार असल्याची आवई उठवणा-यांनी गेल्या दशकात चांगलाच उच्छाद मांडला. निमित्त कोणतेही असो, विषय कोणताही असो, येत्या आठ-दहा वर्षांत आपण सुपरपॉवर झालोच म्हणून समजा, असे छातीठोकपणे सांगणा-यांची संख्या दिवसागणिक वाढतेच आहे. आशावादी आणि निराशावादी मंडळींना मागे सारून दिवास्वप्नवाद्यांची एक नवी पिढीच या निमित्ताने उदयास येत आहे. २०११च्या जनगणनेच्या प्राथमिक अहवालानुसार भारताची सध्याची लोकसंख्या आहे, १२१ कोटी. एकशे एकवीस कोटींच्या भारतात ७० टक्के जनता ( त्यातले ५५ ते ६० टक्के...
    June 12, 01:26 PM
  • समजा, भारतातल्या सर्व माणसांना सरासरी अमेरिकन जीवनशैली आणि श्रीमंती मिळवून द्यायची असे ठरविले, तर ते उद्दिष्ट केव्हा व कसे साध्य करता येईल? येथे एक गोष्ट लक्षात ठेवायला हवी. आपण सरासरी अमेरिकन जीवनशैली म्हणतो आहेत. अनेक भारतीय लोकांना वाटते तसा प्रत्येक अमेरिकन श्रीमंत, चंगळवादी आणि विलासी नाही. अगदी अधिकृत अमेरिकन आकडेवारीनुसार १५ टक्क्यांच्या आसपास तेथेही दारिद्र्य आहे. म्हणजे सुमारे चार कोटी लोक (एकूण साधारण ३० कोटी लोकसंख्येपैकी) दारिद्र्यरेषेखाली आहेत. लंडनहून प्रसिद्ध होणा-या...
    June 12, 01:23 PM
  • ऑल न्यूज दॅट्स फिट टु प्रिंट... असे न्यूयॉर्क टाइम्सचे ब्रीदवाक्य त्याच्या शीर्षकाच्या डाव्या बाजूला रोज झळकत असते. त्याचा सूर हा मुजोरपणाच्या जवळ जाणारा असला, तरी काहींना ते वाक्य आत्मविश्वासपूर्ण व आश्वासकसुद्धा वाटू शकते. लोकप्रियतेबरोबर येणारी अमेरिकी श्रेष्ठत्वाची बाजू अमेरिकी राष्ट्राध्यक्षांच्या सर्वव्यापी अनभिषिक्त सत्तेतून आलेली असते. न्यूयॉर्क टाइम्ससुद्धा त्याला अपवाद नाही. परंतु केवळ सत्तेतून जगभराचा वैचारिक दबदबा, विश्वासार्हता आणि पत्रकारितेतले नेतृत्व येत...
    June 12, 01:14 PM
  • पाकिस्तानात पूर्वी लाहोरला पंजाबी नाटकांची फार मोठी परंपरा होती. कराची ही फाळणीपूर्व काळात मराठी, उर्दू आणि हिंदी नाटकांसाठी मशहूर होती. अनेक मराठी नाटकांनी मुंबईपाठोपाठ कराचीचा प्रवास त्या काळात केलेला आहे. मधल्या काळात सर्वच प्रकारच्या नाटकांना वाईट दिवस आले. टीव्हीवर ड्रामे सुरू झाले आणि नाट्यगृहात जाऊन नाटके बघायचे प्रमाण कमी झाले. या ड्राम्यांना भारतातून मागणी येऊ लागली आणि भारतीय चित्रपटांना पाकिस्तानात चोरट्या मार्गाने मागणी वाढली. भारतीय चित्रपट भारतात प्रदर्शित...
    June 12, 01:08 PM
  • बॉब डिलनने फोक, ब्लूज, कंट्री, गॉस्पल, रॉक अॅण्ड रोल, तसेच इंग्लिश, स्कॉटिश, आयरिश लोकसंगीत आणि जॅझ, स्विंग असे विविधांगी प्रकार त्याच्या कविता-गाण्यांसाठी वापरले आहेत. इतकेच नव्हे, त्या-त्या संगीत प्रकारातील श्रेष्ठ कलाकार साथीला घेतले आहेत. डिलनने साथीला बोलावणे हा निर्विवाद बहुमान आहे, असे त्याच्यापेक्षा सर्वथा ज्येष्ठ असलेले कलाकार समजतात, अगदी मडी वॉटर्ससारखे दिग्गजही! जगातील कुठल्याही दुस-या कलाकारांनी कितीही पैसे दिले तरी मडी वॉटर्स, नील यंग, डायना रॉस, अरेथा फ्रँकलिनसारखे मोठे...
    June 12, 01:03 PM
  • हे विश्व कसे आणि केव्हा निर्माण झाले? कोणी उत्पन्न केले? त्याचा आकार कसा? निश्चित सीमाबद्ध आकार असेल तर त्यापलीकडे काय आहे? पोकळी असेल तर तीही कशात? विश्वाचे प्रयोजन तरी काय? वैश्विक कालाच्या संदर्भात माणसाच्या क्षणभंगुर जीवनाचेही काय प्रयोजन? विश्वनिर्मिती करणारी ती सर्जनशील शक्ती कोणती ? परमेश्वर ? हे अध्यात्मिक प्रवचन किंवा वेदोपनिषदांमधील गूढ उतारे नसून सगळ्यांच्या मनात कधीतरी किंवा केव्हातरी उद्भवणारे प्रश्न आहेत. पुरातन कालापासून माणसाला पडणा-या या प्रश्नांची उत्तरे शोधण्याचा...
    June 12, 12:54 PM
  • मध्य प्रदेशच्या पन्ना राष्ट्रीय उद्यानातील कर्मचारी गेल्या महिन्यात अत्यंत खुशीत दिसत होते. त्यांच्या अचानक आनंदी होण्याचे कारण होते तेथील व्याघ्र प्रकल्पात झालेले गजराजाचे आगमन. जंगल म्हणजे तेथे हत्ती असणे क्रमप्राप्तच आहे, असे कोणीही मानेल. भारताच्या इतिहासात, पुराणकथांमध्ये, कौटिल्याच्या अर्थशास्त्रात आणि अनेक विषयांमध्ये हत्तीचा वारंवार उल्लेख आहे. साक्षात गणपती हे हत्तीचेच प्रतिरूप आहे ही कथा आपल्याकडे सर्वश्रुत आहे. तेव्हा जंगलात हत्ती अचानक प्रकट होणे यात विशेष ते काय,...
    June 12, 12:48 PM
  • अमेरिकेच्या निवडक सुरक्षासैनिकांनी ओसामाचा अॅबटाबादमध्ये बळी घेतल्यामुळे पाकिस्तानी सरकार, लष्कर आणि गुप्तचर यंत्रणा या सर्वांची जगभर नाचक्की झाली. ओसामा पाच वर्षांहून अधिक काळ ज्या भागात राहत होता ते पाकिस्तानच्या लष्करी महाविद्यालयाच्या जवळ आहे. शिवाय लष्करी अधिकारी त्याच भागात राहत असल्यामुळे तेथील पोलिस कोणाहीकडून केव्हाही ओळखपत्र मागतात. तेव्हा ओसामाचा थांगपत्ता गुप्तचर व लष्कर यांना नव्हता यावर कोणाचाही विश्वास बसला नाही. यामुळे पाकिस्तान राजकीयदृष्ट्या कमजोर झाले आहे....
    June 12, 12:44 PM
  • बाजार या शब्दाअगोदर माझी ओळख झाली ती बझार या त्याच्या इंग्रजीकरण झालेल्या शब्दाबरोबर. माझ्या लहानपणी आम्ही सायमाळच्या टाटा कॉलनीत राहत होतो. जुन्या मुंबई-पुणे रस्त्यावर खोपोली सोडल्यावर घाट सुरू झाला, की टाटा कॉलनी दिसते. वडील तिथे मेडिकल ऑफिसर होते. ही पन्नासच्या दशकातली गोष्ट. संध्याकाळी कंपनीचा बझारमन येई. तो सांगितलेल्या वस्तू आणि सामान मुंबईहून घेऊन येई आणि अजून काय हवे त्याची ऑर्डर घेई. शहरापासून लांब राहाणा-या लोकांसाठी कंपनीने केलेली ही सोय होती. माझ्या बालमनाला मात्र...
    June 12, 12:03 PM
  • कधी तरी निघूया, केव्हा तरी पोहोचवूया हा दृष्टिकोन आजही ग्रामीण जनतेसाठी एसटीने राखीव ठेवलेला आहे. हे वास्तव असले तरी आता प्रवाससेवेच्या गाड्यांमध्ये परिवर्तन आले असून, या परिवर्तन नामक सेवेमध्ये टू बाय टूच्या आसन व्यवस्थेचा आनंद प्राप्त होतो. कोणत्याही आसनावर बसलेल्या प्रवाशांचे गुडघे समोरच्या आसनाच्या पाठीला लागत असतात, तर उच्च दर्जाच्या आणि उष्णतावहन करणा-या शेवाळी रेक्झीनमुळे प्रवासाच्या पहिल्या तासातच पार्श्वदाह सुरू होतो; खिडकीतून जग बघण्याच्या कुतूहलामुळे जी बाजू...
    June 12, 11:56 AM
 
जाहिरात

RECOMMENDED