Home >> Magazine >> Rasik

Rasik

  • अटलबिहारी वाजपेयी हे केवळ समन्वयवादी राजकारणीच नव्हते, तर त्यांच्यात एक कलासक्त माणूसही दडलेला होता. म्हणूनच त्यांना जितके कवितेबद्दल प्रेम होते, तितके चित्रपटादी कलांबाबतही विलक्षण असे कुतूहल होते. यातूनच त्यांचे उदारमतवादी आणि तत्त्वनिष्ठ व्यक्तित्व आकारास आले होते. त्यांच्या आस्वादक वृत्तीच्या आणि स्नेहाळ सहवासाच्या आठवणी जागवणारा हा विशेष लेख... अटलबिहारी वाजपेयी हे पक्षीय राजकारणाला पुरून उरणारे सालस, सुसंस्कृत नि सभ्य असे व्यक्तिमत्त्व होते. दोन धर्मांत तेढ निर्माण न...
    August 19, 07:05 AM
  • मराठी भावविश्वात मर्मबंधातली ठेव बनलेल्या गीतरामायणाचा रौप्यमहोत्सव १७ मार्च १९८० रोजी पुण्यात साजरा झाला होता. गीतरामायणाचे गीतकार ग. दि. माडगुळकर त्या वेळी हयात नव्हते, मात्र गायक सुधीर फडकेंची उपस्थिती होती. या सोहळ्यात अटलबिहारी वाजपेयी यांनी बहारदार लखनवी हिंदीत रामायणावर ४५ मिनिटं नितांतसुंदर विवेचन केलं. भारतरत्न भीमसेन जोशी अध्यक्षस्थानी, तर शरद पवार, बाबासाहेब पुरंदरे प्रमुख पाहुणे म्हणून उपस्थित होते. वाजपेयींच्या त्या १९८० मधल्या भाषणाचा हा संपादित भाग....
    August 19, 06:57 AM
  • एकेकाळी अमेरिका-रशिया शीतयद्धातून अवकाश मोहिमांना वेग आला. आता शीतयुद्ध नाही, पण माहिती-तंत्रज्ञानात वर्चस्व मिळवण्यासाठी देशादेशांमध्ये संघर्ष आहे. अवकाशातही महासत्ता बनण्यासाठी सुरू असलेला हा संघर्ष कशा स्वरूपाचा आहे? भारताच्या चांद्रयान - २ मोहिमेला होत असलेल्या विलंबाशी याचा काय संबंध आहे? महासत्तेची लालसा बाळगणाऱ्या भारताचे या संघर्षातले नेमके स्थान काय आहे, याचे चित्र स्पष्ट करणारा हा लेख... अवकाश मोहिमांमध्ये रस घेऊ इच्छिणाऱ्यांना खट्टू करणारी ही बातमी आहे. या बातमीनुसार...
    August 12, 07:11 AM
  • सर्वे सुखिन: सन्तुचे मानवाने पाहिलेलं आदिम स्वप्न साकार होण्याची शक्यता निर्माण झाली होती, भविष्यात. हम होंगें कामयाब एक दिनचे वैश्विक गाणे अजूनही गात आहोत, आपण. अशीच काही हळवी स्वप्नं पाहणाऱ्या मोहिब कादरी यांचे आठवणी जुन्या शब्द नवे नावाचे साधना प्रकाशनचे छोटेसेच पुस्तक आले, वाचण्यात. हे पुस्तक म्हणजे अंधारून आलेल्या दिवसांचे गाणे आहे... अभिव्यक्ती के सारे खतरे उठाने होंगे, अब तोडनेही होगे मठ और गढ सब... ही निद्रिस्त आत्म्यांना जागी करणारी गजानन माधव मुक्तिबोधांची ओळ. आणि याच ओळींना...
    August 12, 07:07 AM
  • बुद्धिमत्तेचा वारसा हा जात-वर्ण-वर्ग-लिंग यांच्याशी संबंधित नाही, तर तो पिढ्यानपिढ्या झालेलं पोषण आणि कुपोषणाशी निगडित आहे. म्हणूनच ७१वा स्वातंत्र्यदिन साजरा करताना या देशातील शोषित वंचित समूहातील बालकांचा एकच प्रश्न असेल... माझी गुणवत्ता कुठे हरवली?... अमुक जात, अमुक वंश, अमुक वर्ण, अमुक लिंग हुशार, बुद्धिमान... तमुक जात, तमुक वंश, तमुक वर्ण, तमुक लिंग ढ, बेअक्कल, मंदबुद्धी... शतकानुशतकं हे असे शिक्के मारले जात आहेत. विशिष्ट जात, वर्ण, आणि वंशांनी पिढ्यान््पिढ्या बुद्धीची मिरासदारी मिरवलेली...
    August 12, 07:00 AM
  • व्यक्तिचित्रासारखी एखादी कविता आपण वाचतो तेव्हा, शेवटानंतर एक प्रारंभ आपसूक मनात जागा होत असतो. मनानंच आपण त्यात नानाविध रंग भरत जातो आणि अचानक एखादी जैविक नातं सांगणारी कलाकृती वाचण्या-पाहण्यात येते. चित्र झटकन पूर्ण होतं. आपल्या शेजारी उभं असणाऱ्यानं, न बोलता सहज आपलं चित्र पूर्ण केलंय, त्याच्या-आपल्या न कळत; असं वाटून जातं. ज्येष्ठ कथालेखक-नाटककार जयंत पवारांचं अधांतर हे नाटक असंच संवेदनांचं मैत्र जुळवून आणतं... त्याच रात्री आम्ही पाचांनी एकमेकांस बिलगुनी आईची मायाच समजून घेतली...
    August 12, 06:53 AM
  • तसा तो इंजिनियर. पण गावाच्या समस्या त्याला स्वस्थ बसू देत नव्हत्या. कधी दारूचा महापूर, तर कधी आदिवासींचे नाकारले जाणारे हक्क. सगळंच त्याला टोचत होतं. यावर उत्तरं शोधण्यासाठी तो डॉ. अभय आणि डॉ. राणी बंग यांनी सुरू केलेल्या निर्माण उपक्रमात गेला. तेथून थेट वयमच्या माध्यमातून आदिवासी पाड्यांवर लहान मुलांसाठी त्याने काम केलं. आता तो सीएम फेलो बनून गडचिरोलीच्या आदिवासी भागात नागरिकांच्या हक्कासाठी लढा देतोय. मी मूळचा गडचिरोली जिल्ह्यातील अहेरी तालुक्यातील चिंतलपेठ गावचा. जवळपास ४००...
    August 12, 06:53 AM
  • अरे ला कारे म्हणून नव्हे, तर सौहार्द-संवाद जपू पाहणाऱ्यांची एकी व्हावी या उद्देशाने सोशल मीडियावरचे मित्र एकत्र आले. तुम्ही हेच खाल्ले पाहिजे आणि तेच प्यायले पाहिजे, अशी दमबाजी करणाऱ्यांना सभ्यतेच्या मर्यादा सांभाळून संकेत देण्यासाठी वशाटोत्सव भरवण्याची कल्पना मांडली गेली. लोग जुडते गये और कारवाँ बनता गया... जसे तीन वर्षांत समविचारींचा हा वशाटोत्सव बहरत गेला, तसे सत्तेने हुकुमी अस्त्र बाहेर काढले. बदनामीच्या हिशेबाने वशाटोत्सव थेट विधानसभेत पोहोचला. सत्तेचे हेतू साफ उघड झाले......
    August 12, 06:41 AM
  • एक सुखद योग जुळून आला. ७१ वा स्वातंत्र्यदिन हाकेच्या अंतरावर असताना निराश्रित मानसिक रुग्णांची निरलस सेवा करणाऱ्या डॉ. भारत वाटवानींसह मूल्याधिष्ठित शिक्षणासाठी जिवाचे रान करणाऱ्या लेह-लडाखस्थित सोनम वायचुंग यांना रॅमन मॅगसेसे पुरस्कार जाहीर झाला. या घटनेने शिक्षण आणि स्वातंत्र्य यातील परस्परप्रभावाकडेही लक्ष वेधले. ज्ञानवर्धित शिक्षणातून स्वातंत्र्याचा उमगणारा खरा अर्थही अधोरेखित केला... गेल्या अडीच-तीन दशकांमध्ये देशात शिक्षणाच्या सार्वत्रिकीकरणाबरोबरच शिक्षणक्षेत्रात...
    August 12, 06:33 AM
  • कानांना सुखावतं, गोड लागतं ते संगीत. पाश्चात्त्य असो वा पौर्वात्य. पण त्याचा ज्ञानेंद्रिय उघडी ठेवून जाणीवपूर्वक, आनंद घ्यायचा, तर त्या-त्या संगीताची वैशिष्ट्यं, इतिहास-वर्तमानासह ठाऊक असावी लागतात. ही निकड मनोविकास प्रकाशनाचं अच्युत गोडबोले-दीपा देशमुख लिखित सिंफनी हे पुस्तक पुरेपूर भागवतं... ज्येष्ठ संगणक तज्ज्ञ-लेखक अच्युत गोडबोले यांना आयआयटीत असल्यापासूनच भारतीय संगीताबरोबरच पाश्चात्त्य संगीत ऐकण्याची गोडी लागली. त्यावर वाद-चर्चांच्या फैरी झडू लागल्या. पुढे कामानिमित्त...
    August 5, 12:37 AM
  • ज्याप्रमाणे भारत हा मुळात हिंदूबहुल म्हणून हिंदूं(चं)राष्ट्र आहे, तसंच महाराष्ट्र हे मराठा राज्य आहे ही जाणीव सर्वांनाच सर्वकाळ राहिली आहे. मराठा मोर्चा, आंदोलनांनी ही जाणीव उघड सार्वजनिकरीत्या ठसठशीत केली. वेगळ्या शब्दांत देशाचं उदाहरण घ्यायचं तर भाजपनं-संघानं हिंदुत्व रस्त्यावर आणलं तसंच हे घडलं... यशवंतराव चव्हाण मुख्यमंत्री झाल्यावर विदर्भातले ज्येष्ठ साहित्यिक ग. त्र्यं. माडखोलकर यांनी त्यांना प्रश्न विचारला होता की, हे राज्य मराठ्यांचं की मराठी माणसाचं? यशवंतराव चव्हाणांनी...
    August 5, 12:36 AM
  • आपले प्रेक्षक असणे हे असे विविध घटकांनी घडलेले असते. जाहिरातींपासून ते अनेक दृश्य-अदृश्य घटकांनी आपले प्रेक्षकपण प्रभावित केलेले असते. पण सजग-सक्रिय प्रेक्षकाला बऱ्याच अंशी या नियंत्रणांपासून मुक्त राहूनही आपल्या प्रेक्षकपणाला आकार देता येतो, त्याला समृद्ध करता येते. त्यासाठी प्रेक्षक असण्याचा जाणता रियाज हवा. कारण प्रेक्षक असणे, ही जन्मजात नाही, तर घडवण्याची बाब आहे... Great Films will be made, only when we become great Audience. Andre Malraux. आपण सर्वच जण चित्रपट पाहतो. थिएटरमध्ये जाऊन किंवा घरी टीव्हीवर. डीव्हीडी प्लेअरवर...
    August 5, 12:36 AM
  • जागतिकीकरणानंतर बदलेल्या मानवी-मूल्य व्यवस्थांचा परामर्श घेणारा एक महत्त्वाचा कवी म्हणजे, अंबिका दत्त चतुर्वेदी हे होय. त्यांच्या राजस्थानी हातोडी बोलीभाषेतील कविता जनमानसात लोकप्रिय आहेत. त्यांच्या कवितेतून त्यांनी बदलेल्या ग्रामीण परिवेशासोबतच वर्षानुवर्षे दबलेल्या वर्गाच्या महत्त्वाकांक्षी इच्छा-आकांक्षाही प्रखरपणे मांडल्या आहेत... सोरम का चित्रांम हा अंबिका दत्त चतुर्वेदी यांचा राजस्थानी भाषेत प्रकाशित झालेला पहिला कविता संग्रह. या संग्रहातील कवितेत त्यांनी ग्राम्य...
    August 5, 12:33 AM
  • आदिम आणि आदिवासी या दोन भिन्न संकल्पना आहेत. मात्र, शहरी व्यवस्थेने संस्कृती, जीवनपद्धती आणि चालीरीती सकस-अस्सल असूनही आदिवासींना दुर्लक्षिले आहे. हे आत्मघाताचे लक्षण आहे, याची जाणीव शहरी जनतेत निर्माण होणं हेच जागतिक आदिवासी दिनाचे खरे औचित्य आहे... निसर्ग आणि मानवाचं अद्वैत सगळ्यात आधी आदिवासींनी जाणलं होतं. माणसाच्या जीवनात निसर्गाचा किती आणि कसा वाटा असतो, हे त्यांना नेमकेपणाने ठाऊक होतं. म्हणून उत्क्रांतीचे इतके टप्पे ओलांडूनही, ते निसर्गाच्याच सानिध्यात राहिले. आज जगात...
    August 5, 12:32 AM
  • निवडणुकीतल्या राजकारणातले यशस्वी स्ट्रॅटेजिस्ट अर्थात, रणनीतिकार ही प्रशांत किशोर यांची ओळख. २०१४ मध्ये त्यांच्या मोदीकेंद्रित प्रचारतंत्राला यश आले. २०१५च्या बिहार निवडणुकीत आणि २०१७च्या पंजाब निवडणुकीत अनुक्रमे नितीशकुमार, अमरिंदर सिंग यांच्या विजयाने त्यांच्या नावाला दिल्लीच्या राजकीय वर्तुळात ग्लॅमर दिले. येत्या २०१९ लोकसभा निवडणुकीसाठी ते पुन्हा एकदा नरेंद्र मोदी यांच्या प्रचाराची आखणी करणार आहेत. नेमके कोण आहेत, हे प्रशांत किशोर? त्यांचा प्रभाव आगामी लोकसभा निवडणुकीची...
    August 5, 12:31 AM
  • पंतप्रधान मोदींचे राजकारण स्वप्नातले स्वप्न भासावे, अशा पद्धतीने आकारास येत आहे. आक्रस्ताळ्या अशी प्रतिमा बनलेल्या बंगालच्या मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यादवीचा इशारा देत थेट केंद्राविरोधात रस्त्यावर उतरताना दिसत आहेत, तर आक्रमक, अनाचारी अशी ज्यांची विरोधक ओळख करून देतात ते दिल्लीचे मुख्यमंत्री केजरीवाल एकाच वेळी पंतप्रधानांना आव्हानही देताहेत आणि नोकरशाहीलासुद्धा शिंगावर घेत आहेत. शोमनशिप हे यातल्या प्रत्येकाच्या राजकारणाचे व्यवच्छेदक लक्षण असले तरीही प्रत्येकाची राजकारण...
    August 5, 12:30 AM
  • तू एकाच वेळी कुंती, शूर्पनखा, गुस्ताव फ्लोबर्टची मादाम बोव्हरी, हिरकणी, गॉर्कीची मदर, अॅना कॅरेनिना, बिल्किस नि थेरी पटाचारा शिवाय बागुलांच्या सूडमधली जानकीही. अशा सगळ्याच प्रचंड स्फोटक बायका राहताहेत तुझ्या एकाच शरीरात, मनात, मेंदूत म्हटल्यावर काय होणार दुसरं?... पावसाची रोमँटिक वगैरे प्रतिमा कधीच ठसली नाही माझ्या जाणिवेनेणिवेत. उलट त्याची विक्राळ अशी विध्वंसकताच राहिली आहे मनात घर करून. मी जवळपास सीनियर कॉलेजमध्ये जाईपर्यंत आमच्या आईवडिलांनी गोरेगावातल्या सिद्धार्थनगर...
    August 4, 01:34 PM
  • गीत-संगीत हा हिंदी चित्रपटांचा आत्मा आहे. आजवर अनेक पिढ्यांना या गाण्यांनी भुरळ घातली आहे. मृदुला दाढे-जोशी यांचे रहे ना रहे हम हे पुस्तक हिंदी चित्रपट संगीताच्या सुवर्णयुगातील १२ संगीतकारांच्या रचनांवर रसाळ भाष्य करणारे आहे. किंबहुना, संगीतकारांच्या अजरामर गाण्यातील सौंदर्यस्थळे उलगडून दाखवणारी ही एक दर्जेदार साहित्यकृती आहे... हिंदी चित्रपट संगीताच्या सुवर्णकाळातील १२ संगीतकार व त्यांची गाणी हा खरे तर खूप विस्तृत विषय आहे. सी. रामचंद्र, सलील चौधरी, शंकर-जयकिशन, मदनमोहन, रोशन, सचिन...
    July 29, 10:26 AM
  • तुकादादा गायकवाड यांच्यासारखे लोकनेते गावगाड्यात गावासाठी आपलं आयुष्य वेचतात. त्याचा परीघ गावपुरता असतो, पण परिणाम वैश्विक असतो. ही माणसं जरी काळाच्या पडद्याआड गेली तरी लोकांच्या स्मृतीतून जात नाहीत. एका पिढीकडून दुसऱ्या पिढीकडे या लोकनेत्यांच्या आठवणी सांगितल्या आणि जागवल्या जातात... तुकाराम दादा गायकवाड या माणसाला मी जाता येता बघत होतो,डोक्यावर गुलाबी रंगाचा फेटा घातलेला हा रांगडा माणूस. बैलगाडी घेऊन रानात जाताना दिसायचा. कधी गावातून चालत निघालेला असायचा. त्या वेळी या...
    July 29, 10:20 AM
  • स्तनपानाअभावी नवजात अर्भकांच्या मृत्यूदरामध्ये वाढ होते, नवजात अर्भकांचे मृत्यू थांबवायचे असतील, तर आईच्या दुधाला पर्याय नाही, असं जागतिक आरोग्य संघटनेचे विविध अहवाल सातत्याने सांगत आहेत. पण तरीही नवजात बालकाच्या दुधाची प्रस्थापित व्यवस्थेकडून होणारी एकप्रकारची चोरी आजही थांबलेली नाही. पुरुषकेंद्री समाजरचनेपासून बाजारकेंद्री अर्थव्यवस्थेपर्यंत विविध घटक या दुधाच्या चोरीत सामील आहेत... ब्रेस्टफिडिंग - फाऊंडेशन फॉर लाइफ... ब्रेस्टफिडिंग - नरिशमेंट फॉर लाइफ... स्तनपान हा मानवी...
    July 29, 10:16 AM
 
जाहिरात

RECOMMENDED