Home >> Magazine >> Rasik

Rasik

  • एक दिवस सकाळी मोबाइलवर अनोळखी नंबर वाजला. उचलला तसे पलीकडून आवाज आला, सर, मी पूनम XXX बोलतेय. तुम्ही लिहिलेलं बाईच्या कविता हे कवितांचं पुस्तक वाचलं वाटलं, तुम्हाला फोन करावा. सर, मी आत्महत्या करणार आहे. पण मरण्याआधी मला माझ्या आईशी बोलायचंय. अठराव्या वर्षी एक चूक घडली हातून त्याची शिक्षा मी चाळिशीनंतरही भोगतेय... माझ्यासाठी हे नवीन राहिलं नव्हतं. बाईच्या कविता वाचून खूप जणींनी त्यांच्या कथा आणि व्यथा माझ्यापाशी विश्वासाने मोकळ्या केल्या होत्या. त्यातील काहींना तर मी मेन्स अगेन्स्ट वुमन...
    August 27, 03:00 AM
  • भावनेचं रूप घेऊन शब्द कागदावर अवतरतात. भावनांच्या लडीतून कथाविश्व आकारास येत जातं. या विश्वाची काही वैशिष्ट्यं असतात. ती कधी दीर्घकथेतून उलगडतात, कधी लघुकथेतून. परंतु अत्यल्प शब्दांत अवघे विश्व सामावलेली कथा आपल्याला निराळ्या रूपात भेटते. एकदा भेटली की, कायमस्वरूपी आपली होऊन जाते. अशाच वाचकमनांवर प्रभाव टाकणाऱ्या लघुत्तम कथांना व्यासपीठ देणारे हे पाक्षिक सदर... १. शरीर ठणकत होतं. उन्हातानाचं असं नाचू नये, सगळे सांगतात. ते ऐकायला पाहिजे, असं त्याला वाटलं. तरी दिवस निघून गेला होता....
    August 27, 03:00 AM
  • प्रचारतंत्रात वाईट असे काही नाही, पण सरकारी प्रचारतंत्राचा भाग होण्याऐवजी स्वच्छ भारत अभियानातली नोकरशाहीतली भ्रष्टाचारी मानसिकता उघड करण्याचं धाडस तामिळ भाषेतला जोकर दाखवतो आणि राष्ट्रीय पुरस्कारही मिळवतो. सन २०१६. तामिळनाडूमधील एक छोटे खेडेगाव. या गावात लहान-मोठे सर्वच उघड्यावर शौचास बसतात. सार्वजनिक नळातून गढूळ पाणी भरून घेण्यासाठी रांगा लागतात. गल्लीतल्या कोपऱ्यात काही जण दारू पिऊन झिंगत पडतात, तर त्याच गल्लीत मुलं उघड्यावर शिक्षण घेताना दिसतात. एकीकडे वाळू माफिया...
    August 20, 06:24 AM
  • चरित्रकार पीटर गे यांच्या मते, सिग्मंड फ्रॉइडसाठी स्त्री हा एक डार्क काँटिनंट होता. गूढ आणि काहीशी भीतिदायक गोष्टही होती. पण माझ्या एका कवितासंग्रहामुळे स्त्री नावाचा अज्ञाताचा प्रदेश अवचित उजेडात आला आणि मला चकित करून गेला... २०१० मध्ये माझा बाईच्या कविता हा कवितासंग्रह ग्रंथाली प्रकाशनने प्रकाशित केला. कवितासंग्रह वाचल्यानंतर वाचकांचे फोन येऊ लागले. त्यापैकी एक फोन तिचा होता. ती म्हणाली, मला किरणताईंशी बोलायचंय. मी म्हटलं, माझंच नाव किरण आहे. तिने प्रश्न केला, तुम्ही पुरुष आहात?...
    August 20, 06:11 AM
  • आपण चर्चा करतानाही जपूनजपून चर्चा करू लागलो आहोत हे लक्षात घ्यायला हवे. आपल्या विरोधी राजकीय मतांमुळे आपण कुणाच्या तरी मर्जीतून उतरू, घरात वाद होतील, शेजारी सगळे विरोधी मताचे आहेत, उगीच प्रॉब्लेम नको... किती सहजपणे मात खातो आपण. मग अनेकदा याला गोंडस नाव दिले जाते, कुणालाही न दुखावणारे तटस्थ आणि समतोल. खरं म्हणजे हा असतो बोटचेपेपणा... गेल्या आठवड्यात अमेरिकेतल्या व्हर्जिनिया राज्यातल्या शार्लोट्स्व्हलमध्ये एक जबरदस्त दंगल झाली. एका स्त्रीचा त्यात मृत्यू झाला आणि तिथे उतरू पाहणारे एक...
    August 20, 06:09 AM
  • प्रभादेवीचे भूपेश गुप्ता भवन. या वास्तूत छत्तीसगडच्या बस्तरमधील सध्याच्या स्थितीबद्दल एक डोळे उघडणारा कार्यक्रम होत होता. तिथे पोहोचल्यावर एका व्यक्तीला शोधत होतो. त्याचे नाव संतोष यादव. त्याच्याच धाडसाचा हा लेखाजोखा... बस्तर म्हटले की बऱ्याच लोकांना आजही प्रश्न पडतो ते नेमके आहे कुठे? मध्य प्रदेश, झारखंड, उत्तर प्रदेश, छत्तीसगड की अजून कुठल्या राज्यात? आपल्या देशाबद्दलचे आपले भौगोलिक ज्ञान जर इतके अगाध असेल तर मग बस्तरमध्ये प्रत्यक्षात काय चाललेय याची जाणीव असणे तर खूपच दूरची...
    August 20, 06:00 AM
  • राष्ट्रधर्म, राष्ट्रप्रेम आणि राष्ट्रभक्तीच्या नवनव्या व्याख्या जनतेच्या मनावर थोपवल्या जात आहेत. संभ्रमित समाजमन स्वत्व विसरून सत्ताधाऱ्यांनी टाकलेल्या या जाळ्यात अडकत चालले असताना गाजावाजा न करता खऱ्याखुऱ्या राष्ट्रभक्तीचे प्रत्यय देणारे आयुष्य नागपूरचे क्रीडा शिक्षक विजय स्टिफन बारसे आजवर जगत आले आहेत. ध्येयासक्त वृत्तीच्या बारसेंमुळेच झोपडपट्टीतल्या एरवी उपेक्षित राहणाऱ्या मुला-मुलींमध्ये फुटबॉल खेळाचे प्रेम रुजले आहे. बारसे आणि त्यांच्या उच्चशिक्षित मुलाने...
    August 20, 05:57 AM
  • ओशो यांनी लिहिलेले शिव-सूत्र हे ग्रंथ पुण्याच्या ओशो मीडिया इंटरनॅशनल संस्थेच्या वतीने प्रकाशित करण्यात आले आहे. या ग्रंथामध्ये त्यांनी जगाला ध्यानयोग (मेडिटेशन) साधनेचे महत्त्व पटवून दिले आहे. ध्यानायोगाचे महत्त्व, त्यापासून मानवी मनाला मिळणाऱ्या प्रेरणा ओशोंनी प्रभावी प्रवचनांच्या माध्यमातून सप्रमाण सिद्ध करून दाखवून दिल्या. अजाणत्या वयात शालेय मुलांच्या आत्महत्या... पोटच्या मुलांकडून आई-वडिलांच्या खुनाच्या अमानवी घटना...आई-वडिलांकडून पोटच्या मुलांच्या हत्या... बाल वयातील...
    August 20, 05:56 AM
  • सण-उत्सव, आंदोलनं-उपोषणं प्रामुख्याने शहरांभोवती रचले जात आहेत. त्यामुळे शहरी जीवनातला आनंद, वाट्याला येणारे भोग हेच मीडियाच्या इंटरेस्टचा विषय आहेत. यालाच लार्जर दॅन लाइफ प्रसिद्धीही दिली जात आहे. म्हणजे, मुसळधार पावसामुळे मुंबई ठप्पही दरवर्षी नॅशनल न्यूज होते, अतिवृष्टीमुळे नाशकातली मंदिरं पाण्याखाली जाणे आणि ते दृश्य याचि डोळा पाहणे ही दरवर्षीची इव्हेंट ठरते, पण पावसाळ्यात किमान चार ते पाच वेळा जगापासून संपर्क तुटूनही मीडियाचे कॅमेरे आणि लेखण्या दुर्गम आदिवासी गावांपर्यंत...
    August 13, 12:38 AM
  • भारतीय आदिवासींमध्ये असणाऱ्या अतीव मागासलेपणाच्या निराकरणासाठी स्वातंत्र्यानंतर जे घटनादत्त प्रयत्न झाले, ते अनन्यसाधारण असेच होते. पण त्याचा अर्थ आदिवासींना सर्वंकष स्वातंत्र्य मिळाले, असे मात्र होत नाही. केवळ भौतिक विकास किंवा साधनांची उपलब्धी याला स्वातंत्र्य म्हणता येत नाही. १९४७ ला मिळालेले स्वातंत्र्य केवळ राजकीय स्वातंत्र्य होते. सामाजिक स्वातंत्र्याच्या लढ्याला तिथून सुरुवात झाली होती. आज आदिवासींपर्यंत काही प्रमाणात का होईना विकास पोहोचलेला आहे. थोड्या फार प्रमाणात...
    August 13, 12:37 AM
  • मध्यमवर्गीय शहरी मानसिकतेला रोमँटिक भासणारा पाऊस आदिवासी भागात मात्र पुराचे थैमान घालत दरवर्षी आपलं अस्तित्व दाखवून देत असतो. जिल्हा तर दूरच राहिला, तालुक्यापासूनही ४०-५० किलोमीटर अंतरांच्या आदिवासीबहुल गावांमध्ये पावसाचे चार महिने आणि पुढचे तीन महिने दैन्यावस्थेत जातात. या काळात तालुक्याच्या गावी जाण्याची वेळ आलीच तर नाइलाजाने एकेक दोन-दोन जण लाकडाचा डोंगा (तात्पुरती नाव) बनवून जीव धोक्यात घालून नदी पार करताना दिसतात. कारण, भामरागडसारख्या तालुक्यात अजूनही अशी किती तरी गावं आहेत,...
    August 13, 12:36 AM
  • कुणाची अडचण कित्येकदा जशी दुसऱ्यासाठी लाभ देणारी ठरू शकते, तसेच व्रत-वैकल्य आणि सणावारांची गर्दी घेऊन येणारा श्रावण इतरांना पुण्याचं समाधान द्यायचा आणि हॉटेलातल्या आम्हा वेटर-हेल्परांवर उपासमारीची वेळही आणायचा... उपास-तापास-व्रतवैकल्यांमुळे हॉटेलच्या धंद्यावर श्रावण पुरता दाटायचा. जेवणाची ऑर्डर क्वचितच मिळायची. म्हणूनच या महिन्यात वेटर-हेल्परवर टांगती तलवार असायची. धंदा होत नसल्यानं शेठ अनेकांना नोकरीवरून काढत, त्यामुळे सगळीच पोरं घाबरून-दबकून असायची. कुठं कुजबुज सुरू...
    August 13, 12:35 AM
  • शिष्टाचार हे माणसाला माणूस म्हणून मान-सन्मान देणारे असावे, माणसाच्या हक्क-अधिकारांचा, स्वातंत्र्याचा आदर करणारे असावे. पण आपल्या समाजात शिष्टाचाराच्या नावाखाली दुसऱ्यावर जगणं लादलं जातं. आयुष्यभर पिंजऱ्यात राहावं, अशी अपेक्षा केली जाते... शेजारचे काका वाट्टेल ते बोलत असतात, मात्र त्यांच्या वयाचा मान ठेवत त्यांना शक्यतो आम्ही सारेच उलट उत्तरं द्यायचं टाळतो. तशी मी आणि माझा समुदाय त्यांना फारसे गांभीर्याने घेत नाही. परवा, गल्लीतल्या एका कार्यक्रमात काका बोलायला उभे राहिले. आमची बोली,...
    August 13, 12:34 AM
  • भाजपच्या सरकारने नेमलेल्या मंडळातील हिंदुत्ववादी मंडळींसोबत अध्यक्ष बनून डॉ. सदानंद मोरेंनी सातवीच्या इतिहासाच्या पुस्तकात ठिकठिकाणी पाचर मारून ठेवलीय. आता ते महाराष्ट्रातल्या सहिष्णुतावादी म्हणवणाऱ्या मंडळींना कळत नसेल, तर ती चूक कोणाची? माझा मुलगा सातवीत शिकतो. मराठी मीडियम. एसएससी बोर्ड. आजकाल शाळेची पुस्तकं दुकानात मिळत नाहीत. त्याला ती शाळेत मिळाली, त्याच दिवशी सर्वात आधी इतिहासाचं पुस्तक घेतलं. वाचून काढलं. एका बैठकीत त्याची साठ पानं वाचून होतात. याचं कारण, डॉ. सदानंद मोरे....
    August 13, 12:33 AM
  • प्रेझेंटेशन चालू आहे. देहबोलीच्या सगळ्या क्लृप्त्या आकाश वापरतोय. तेवढ्यात डेस्कवरचा त्याचा फोन व्हायब्रेट होतो. राखी नाव पाहून तो कट करतो, तो पुन्हा प्रेझेंटेशनवर लक्ष केंद्रित करतो आणि प्रेेझेंटेशन संपवतो. बाहेर येत फोन करतो तर पलीकडून राखी रडवेल्या आवाजात ओरडते, आकाश लवकर ये घरी... निषादला शॉक लागलाय. त्याला हॉस्पिटलमध्ये आणलंय... आकाशला लवकर जाग येते. आजच्या प्रेझेंटेशनचं टेन्शन. ते चांगलं झालं, तर त्याच्या कंपनीला कोट्यवधी रुपयांचं काम मिळेल आणि आकाशला प्रमोशनही. पेडर रोडवरील...
    August 13, 12:32 AM
  • बापू बिरू वाटेगावकर ऊर्फ आप्पा. वय शंभरीपार. तब्येत अजूनही ठणठणीत. बुद्धी अजूनही तल्लख. वागण्या-बोलण्यातही तीच तडफ, तोच आब. काही दिवसांपूर्वी त्यांच्या गुडघ्यांवर शस्त्रक्रिया झाली. आधी डॉक्टर म्हणाले, वयोमानपरत्वे शक्य होणार नाही. आप्पा म्हणाले, काही घाबरू नका. काही होणार नाही, ...आप्पाचं सगळंच कसं अद्भुत नि अलौकिक... रंग्या शिंदेंची बोरगावात गँग हुती. त्या गँगच्या जिवावर रंग्या लय मातलं वतं. कोंबडं घावदे न्हायतर बोकड, बिन पैसे देता घेऊन जायचं. पैसे मागितलं तर मार द्यायचं. खलास करीन...
    August 13, 12:31 AM
  • अनेक यक्ष प्रश्नांची सडेतोड उत्तरे देणारे, आपल्याला जलसाक्षरता देणारे प्रदीप पुरंदरे यांचे पाण्याशप्पथ हे पुस्तक नुकतच प्रसिद्ध झालंय. आकडेवारी आणि कायदा याच्या आधाराने पाणी प्रश्नाची मांडणी करताना या प्रश्नाचे राजकीय, आर्थिक आणि सामाजिक संदर्भ त्यांनी बेधडकपणे मांडले आहेत... आपण अस्वस्थ होतो - भर रणरणत्या उन्हाळ्यात हिरव्यागार शेतात ऊस तरारलेला असतो आणि रस्त्याच्या पलीकडे तहानेने व्याकूळ झालेले स्त्री-पुरुष, लहान-मोठे-म्हातारे पाण्याच्या टँकरची वाट पाहत ताटकळत उभे असतात....
    August 13, 12:30 AM
  • सकाळी वर्तमानपत्र उघडलं की, पहिल्याच पानावर कुणाचा तरी भ्रष्टाचार, खून, दरोडे, चोरी यांच्या बातम्या.ऑफिसमध्ये तीच माणसे, तीच भांडणे, त्याच चर्चा, सगळ्यांचा तुम्हाला उबग येतो आणि मग रात्री पाठ टेकल्यावर लक्षात येतं की, दिवसभरात सुख नाहीच मिळालं कुठे? असं का होतं? हे सुख असतं कुठे? मला सांगा सुख म्हणजे नेमकं काय असतं हो? मनाला आनंद देणारी एक घटना, कृती; पण हल्ली अशा मनाला आनंद देणाऱ्या घटना घडतच नाहीत आसपास, बरोबर? सकाळी वर्तमानपत्र उघडलं की, पहिल्याच पानावर कुणाचा तरी भ्रष्टाचार, खून, दरोडे,...
    August 6, 12:06 AM
  • तुम्ही असहिष्णू असाल तर आम्ही तुमच्यापेक्षा अधिक असहिष्णू आहोत. तुम्ही जातीयवादाची पेरणी करत असाल तर आम्हीही तुमच्यापेक्षा कमी नाही आहोत... असे विवेकभ्रष्ट स्वरूपाचे समाज घटकांचे सध्याचे वर्तन आहे. यापूर्वीही अशी स्थिती होतीच; पण आताच्या इतके समाजाचे विचारी नेतृत्व कधी हतबल झाले नव्हते. पर्यटनासाठी आलेल्या बांगलादेशी लेखिका तस्लिमा नसरीन यांना कट्टरपंथी मुस्लिम संघटनांनी केलेला विरोध आणि आता कुठे गेलं तुमचं पुरोगामित्व? असा सोशल मीडियावरून विचारला गेलेला छद्मी सवाल हा याचाच...
    August 6, 12:03 AM
  • गजलनवाजभीमराव पांचाळे यांच्या गजल सागर प्रतिष्ठानतर्फे पुण्याचे बुजुर्ग गजलकार घनश्याम धेंडे यांचा हजलनामा हा फक्त मराठी हजलांचा संग्रह मान्यवरांच्या उपस्थितीत नुकताच प्रकाशित झाला. या संग्रहाचे विशेष हे की, मराठी भाषेतला हा पहिला हजलसंग्रह आणि म्हणून ही आवर्जून नोंद घ्यावी अशी एक ऐतिहासिक गोष्टही. कवी कवितेचा, साहित्याचा अभ्यास करून, अनेक काव्यप्रकार हाताळून गजलकडे वळतो. वैयक्तिक संवेदनशीलतेला, वेदनांना गजलमध्ये काव्यबद्ध करतो. त्यांच्या ठिकाणी असणारी मानवतावादी...
    August 6, 12:03 AM
 
जाहिरात

RECOMMENDED